द्विपक्षीय संबंधांवरून चीनचा अमेरिकेला इशारा

चीनच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने अमेरिकेला होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर नाकेबंदी लादण्याविरोधात इशारा दिला आहे. तसेच इराणसोबतच्या चीनच्या द्विपक्षीय संबंधांमध्ये हस्तक्षेप न करण्याची ताकीद दिली आहे.

संरक्षण मंत्री ॲडमिरल डोंग जून यांनी हा इशारा दिला असून सोमवारी भारतीय प्रमाणवेळेनुसार सायंकाळी ७:३० वाजता अमेरिकेने नौदल नाकेबंदी सुरू करण्याच्या वेळीच देण्यात आला. 'आमचे इराणसोबत व्यापार आणि ऊर्जा करार आहेत; इतरांनी आमच्या अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप करू नये अशी आमची अपेक्षा आहे,' असे जून म्हणाले. पुढे म्हणाले की, होर्मुझची सामुद्रधुनी चीनसाठी खुली आहे.

होर्मुझ सामुद्रधुनीचा हा जलमार्ग बीजिंगसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे, कारण यातून त्यांच्या तेलाच्या गरजेपैकी जवळपास ४० टक्के आणि एलएनजीच्या गरजेपैकी किमान ३० टक्के पुरवठा होतो. त्यामुळे, आखातातील हा महत्त्वपूर्ण जलमार्ग सुरक्षित करण्यासाठी चीन युद्धविरामासाठी दबाव आणत आहे. तज्ञांच्या मते, ट्रम्प यांची नौदल नाकेबंदी ही काही जहाजांकडून आखातातील महत्त्वाच्या अरुंद मार्गातून जाण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या चीनी युआनला लक्ष्य करणारी असू शकते - ज्याला अनेक दशकांपासून चालत आलेल्या पेट्रोडॉलर प्रणालीस आव्हान आणि अमेरिकेच्या निर्बंधांना बगल देण्याचे एक साधन म्हणून पाहिले जाते.

दरम्यान, चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने युद्धविरामाला आपला पाठिंबा पुन्हा व्यक्त केला असून, जलमार्गाची सुरक्षितता, स्थिरता आणि निर्बाध वाहतूक ही आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या समान हिताची आहे, असा युक्तिवाद केला आहे. 'सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या जलवाहतुकीतील अडथळ्यांचे मूळ कारण इराणशी संबंधित संघर्षात आहे आणि हा प्रश्न सोडवण्याचा मार्ग म्हणजे लवकरात लवकर युद्धविराम घडवून आणणे आणि शत्रुत्व संपवणे,' असे प्रवक्ते गुओ जियाकुन यांनी म्हटले आहे. त्यांनी पुढे असेही सांगितले की, मध्य पूर्वेतील संघर्ष संपवण्यासाठी चीन सकारात्मक आणि विधायक भूमिका बजावण्यासाठी तयार आहे - हा असा प्रदेश आहे जिथे चीन प्रभावासाठी अमेरिकेशी स्पर्धा करत आहे.

११ एप्रिल रोजी इराणसोबतची अत्यंत महत्त्वाची चर्चा कोणत्याही महत्त्वपूर्ण तोडग्याशिवाय अयशस्वी झाल्यानंतर, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी घोषणा केली की, अमेरिकन नौदल सामरिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमार्गे इराणी बंदरांकडे जाणारा सागरी मार्ग रोखेल. अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (सेंटकॉम) म्हटले आहे की, ही नाकेबंदी इराणी बंदरांमध्ये येणाऱ्या किंवा बाहेर जाणाऱ्या सर्व जहाजांना लक्ष्य करेल. एका निवेदनात, सेंटकॉमने पुढे म्हटले आहे की, इराणी बंदरे आणि किनारपट्टीचा वापर करणाऱ्या 'सर्व राष्ट्रांच्या जहाजांवर' ही कारवाई 'निष्पक्षपणे लागू केली जाईल'.