ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਡਰੋਨ ਕੰਟਰੋਲ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ

ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ 'ਇਰਨਾ' (IRNA) ਮੁਤਾਬਕ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ 'ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ' (IRGC) ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਹਿਮ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ 'ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ' (Self-Defense) ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਦਮ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਗੁਰਕ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਮ (Qeshm) ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਿਰਿਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਏਅਰਬੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕੁਵੈਤੀ ਏਅਰਬੇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁਵੈਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅੱਡੇ

ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅੱਡੇ: ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ: ਸੀ.ਐਨ.ਐਨ. (CNN) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਤਬਾਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਈਰਾਨ ਦੇ 69 ਸੈਨਿਕ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਮੁੜ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਮਲਬਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦਰੁਸਤ: ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਲਬਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੜਕੀ ਸੰਪਰਕ ਬਹਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਕਿੱਥੇ ਫਸਿਆ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਮਝੌਤਾ?

ਸੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਨਿਊਜ਼ (CBS News) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵਿਚੋਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਕਈ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਖਰੜੇ (Drafts) ਭੇਜੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ" ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਈਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ: ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ (Persian Gulf) ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸ ਭਾਰੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਸਮੇਂਤ 28 ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਉਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੰਘੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਈਰਾਨ ਨੇ 'ਸਾਊਥ ਪਾਰਸ' ਗੈਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਜ਼ੇਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕੋਈ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਈਟੈੱਕ MQ-1 ਪ੍ਰੀਡੇਟਰ (Predator) ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਡਰੋਨ ਕੰਟਰੋਲ ਸੈਂਟਰਾਂ, ਰਾਡਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਟਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਰੀ ਬੰਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬਾਰੀ ਅਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ

ਈਰਾਨ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅੱਡੇ

ਕਿੱਥੇ ਫਸਿਆ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਮਝੌਤਾ?