India temple management: అయోధ్య రామ మందిరంలో భక్తులు సమర్పించిన సుమారు రూ. 7 నుండి రూ. 7.5 కోట్ల నగదు, విలువైన లోహాల దుర్వినియోగం ఆరోపణలు దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర సంచలనాన్ని రేకెత్తించాయి.
ఈ వివాదం కారణంగా రామ్ టెంపుల్ ట్రస్ట్ ప్రధాన సభ్యులైన చంపత్ రాయ్, అనిల్ మిశ్రాలు జూన్ 27న తమ పదవులకు రాజీనామా చేశారు. ట్రస్ట్ నిబంధనల ప్రకారం ఈ రాజీనామాలకు మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ ఆమోదం అవసరం. ఒకవేళ ఆమోదం పొందినా, వారు కేవలం బాధ్యతల నుండి మాత్రమే తప్పుకుంటారు కానీ ట్రస్ట్లో జీవితకాల సభ్యులుగా కొనసాగుతారు.
ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం (SIT) విచారణలో నిబంధనల లోపమే ఈ భారీ దొంగతనానికి ప్రధాన కారణమని తేలింది. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) సిబ్బందితో పాటు వారణాసికి చెందిన ఒక ప్రైవేట్ ఏజెన్సీ కాంట్రాక్ట్ ఉద్యోగులు, కొందరు ట్రస్ట్ సభ్యులు ఈ లెక్కింపులో పాల్గొన్నారు. అయితే, లెక్కింపు సమయంలో సిబ్బంది జేబులు లేని దుస్తులు ధరించాలనే నిబంధన పెట్టకపోవడం, ప్రభుత్వ అధికారుల పర్యవేక్షణ లేకపోవడం, తనిఖీ బాధ్యతలను కూడా ప్రైవేట్ సంస్థకే అప్పగించడం వంటి లోపాలు ఈ లూటీకి దారితీశాయి. ఈ వివాదం భారతదేశంలోని సుమారు 10 లక్షలకు పైగా దేవాలయాల నిర్వహణ, భద్రత, మరియు ఆడిటింగ్ ప్రక్రియలపై విస్తృతమైన చర్చకు దారితీసింది.
Read Also: Onion price hike: ఉల్లి రైతులకు శుభవార్త.. పెరిగిన కొనుగోలు ధర
Discussion on temple management… From Tirumala to Vaishno Devi, under whose administration?
మన దేశంలో దేవాలయాల పరిపాలన ప్రధానంగా మూడు సాంప్రదాయ పద్ధతుల ద్వారా సాగుతోంది.
- కుటుంబ నిర్వహణ పద్ధతి: వంశపారంపర్య పురోహిత కుటుంబాల పర్యవేక్షణలో ఇవి నడుస్తాయి. దీనికి బృందావన్లోని ‘బాంకే బిహారీ దేవాలయం’ ఒక ఉదాహరణ. ఇక్కడ ఒకటి కంటే ఎక్కువ కుటుంబాలు ఉన్నప్పుడు వంతులవారీగా బాధ్యతలు పంచుకుంటారు.
- మహంత్ వ్యవస్థ: ఒకే ఒక ఆధ్యాత్మిక అధిపతి ఆధీనంలో ఈ వ్యవస్థ ఉంటుంది. గోరఖ్నాథ్ ఆలయం లేదా హనుమాన్ గర్హి వంటి చోట్ల ఆలయ పరిపాలన, ఆస్తులు, మరియు వారసుడిని నియమించే సంపూర్ణ అధికారం మహంత్ లేదా పీఠాధీశ్వరులకే ఉంటుంది.
- అఖాడా లేదా పంచాయతీ వ్యవస్థ: సాధువులు, సన్యాసుల సామూహిక సంస్థల ద్వారా ఇవి నిర్వహించబడతాయి. మహాకుంభ్ వంటి ఉత్సవాలలో కీలక పాత్ర పోషించే ఈ అఖాడాలు 13 రకాలుగా ఉండి శైవ, వైష్ణవ, ఉదాసీన సంప్రదాయాలుగా పనిచేస్తాయి.
India temple management: ప్రభుత్వాల ఆధీనంలో దేవాలయాల నిర్వహణ
స్వాతంత్ర్యానంతరం భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 25(2) ప్రకారం మతపరమైన సంస్థల ఆర్థిక, ద్రవ్య, మరియు లౌకిక కార్యకలాపాలను నియంత్రించే అధికారం ప్రభుత్వాలకు లభించింది. దీనివల్ల వివిధ రాష్ట్రాలు తమ సొంత చట్టాల ద్వారా దేవాలయాల నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD) బోర్డును, కేరళలో శబరిమలను పర్యవేక్షించే ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డును, తమిళనాడులో 40 వేలకు పైగా ఆలయాలను చూసే హిందూ మత ధార్మిక దానాల శాఖను ఆయా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలే నియమిస్తాయి. అలాగే ఉత్తరప్రదేశ్లోని కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం, ఒడిశాలోని పూరీ జగన్నాథ ఆలయం, కర్ణాటకలోని చాముండేశ్వరి ఆలయం వంటి ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాలన్నీ ప్రభుత్వాలు నియమించిన అధికారులు లేదా కమిటీల పర్యవేక్షణలోనే నడుస్తున్నాయి. అయితే ముస్లిం, క్రైస్తవ వర్గాల ప్రార్థనా స్థలాలు వారి స్వంత బోర్డుల ద్వారా నిర్వహించబడుతుండగా, హిందూ దేవాలయాల ఆదాయాన్ని కొన్నిసార్లు చిన్న ఆలయాల నిర్వహణకు కూడా ప్రభుత్వాలు ఉపయోగిస్తుంటాయి.
ఆలయాల ఆడిటింగ్ విధానాలు
భారతదేశంలో దేవాలయాల ఆడిటింటింగ్కు నిర్దిష్టమైన ఏకరూప చట్టం అంటూ ఏదీ లేదు. ఆలయాల రకాన్ని బట్టి ఈ ప్రక్రియ మారుతుంటుంది:
| ఆలయ రకం | ఆడిటింగ్ నిర్వహించేది | ఆడిట్ పరిధి |
| ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని బోర్డులు/ఆలయాలు | ప్రభుత్వ ఆడిటర్లు | పూర్తి ఆర్థిక లావాదేవీల ప్రభుత్వ తనిఖీ |
| స్వతంత్ర ప్రజా ట్రస్టులు (ఉదా: రామ మందిరం) | స్వతంత్ర చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్లు (CA) | ఆదాయపు పన్ను చట్టాల ప్రకారం వార్షిక ఆడిట్ |
| కుటుంబాల ఆధీనంలోని ఆలయాలు | స్వతంత్ర చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్లు (CA) | వ్యక్తిగత/కుటుంబ ట్రస్ట్ నిబంధనల ప్రకారం ఆడిట్ |
ప్రముఖ ఆలయాలలో ‘హుండీ లెక్కింపు’ భద్రతా ప్రమాణాలు
దేశంలోని ప్రముఖ ఆలయాలు భక్తులు ఇచ్చే కానుకల రక్షణ కోసం అత్యంత కఠినమైన భద్రతా ప్రమాణాలను, పారదర్శకమైన హుండీ లెక్కింపు విధానాలను అమలు చేస్తున్నాయి:
- తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD): తన ‘పారకమణి’ ప్రక్రియ ద్వారా శాశ్వత ఆర్థిక సిబ్బంది, బ్యాంకు ప్రతినిధులు, మరియు పదవీ విరమణ చేసిన ప్రభుత్వ అధికారుల సమక్షంలో నిరంతరం సీసీటీవీల నిఘాలో విరాళాలను లెక్కిస్తుంది.
- పూరీ జగన్నాథ ఆలయం: కమిటీ సభ్యుల సమక్షంలో గెజిటెడ్ అధికారి పర్యవేక్షణలో హుండీలు తెరిచి లెక్కిస్తారు. ఇక్కడ డిజిటల్ విరాళాల సౌకర్యం కూడా అందుబాటులో ఉంది.
- వైష్ణో దేవి పుణ్యక్షేత్రం: ఆర్థిక, పరిపాలనా, మరియు భద్రతా అధికారులతో కూడిన ప్రత్యేక కమిటీలు ఈ లెక్కింపు ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తాయి.
- ముంబై సిద్ధివినాయక ఆలయం: ప్రతి వారం ట్రస్టీలు, ఆడిటర్లు, మరియు బ్యాంకు ప్రతినిధుల సమక్షంలో హుండీలు తెరిచి లెక్కింపు జరుపుతారు.
- వారణాసి కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం: ఇక్కడ ఉన్న 56 విరాళాల పెట్టెలను వారానికి రెండుసార్లు ఏకంగా ఒక సబ్-డివిజనల్ మేజిస్ట్రేట్ (SDM) ప్రత్యక్ష పర్యవేక్షణలో తెరిచి లెక్కిస్తారు.
అయోధ్య రామ మందిరంలో జరిగిన ఈ భారీ విరాళాల కుంభకోణం, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి పవిత్ర స్థలాలలో ఇటువంటి లోపాలు తలెత్తకుండా ఉండేందుకు ఇతర ప్రముఖ ఆలయాల తరహాలోనే పటిష్టమైన ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ, కఠినమైన భద్రతా నిబంధనలు అమలు చేయాల్సిన అవసరాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
Epaper: epaper.vaartha.com