హర్యానాలోని జింద్ - సోనిపత్ (Jind - Sonipat) మార్గంలో దేశంలోనే మొట్టమొదటి 'హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్-సెల్' (Hydrogen Fuel-Cell) రైలును ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా జెండా ఊపి అధికారికంగా ప్రారంభించారు. భారతదేశపు హరిత ఇంధన దార్శనికతను (Green Energy Vision) ప్రతిబింబిస్తూ రూపుదిద్దుకున్న ఈ ప్రాజెక్ట్.. డీజిల్ ఇంజిన్ల వినియోగాన్ని పూర్తిగా తగ్గించి, జీరో కార్బన్ ఉద్గారాల సాధనలో కీలక పాత్ర పోషించనుంది.

Read Also:Vande Bharat Sleeper Train: మరో వందే భారత్ స్లీపర్ రైలు..నేడు ప్రారంభించనున్న ప్రధాని

1200 kW సామర్థ్యంతో గ్రీన్ రన్.. ప్రత్యేకతలు ఇవే

ఈ అత్యాధునిక హైడ్రోజన్ రైలు పూర్తిగా స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో కూడిన గ్రీన్ ఎనర్జీ ఎకోసిస్టమ్‌తో పనిచేస్తుంది.

• పవర్ ఫుల్ సిస్టమ్: ఈ రైలు 1200 కిలోవాట్ల (kW) సామర్థ్యం గల హైడ్రోజన్ ఫ్యూయల్-సెల్ వ్యవస్థతో నడుస్తుంది.
• సర్వీస్ వివరాలు: ప్రతిరోజూ రెండు ట్రిప్పుల చొప్పున (ట్రైన్ నంబర్స్: 74010, 74009) ఈ రైలు రాకపోకలు సాగిస్తుంది. మొత్తం రౌండ్ ట్రిప్‌లో భాగంగా రోజుకు దాదాపు 356 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని కవర్ చేస్తుంది.
• ప్రయాణ సమయం & సామర్థ్యం: జింద్ - సోనిపత్ మధ్య ఉన్న 90 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని ఈ రైలు కేవలం 2 గంటల్లోనే చేరుకుంటుంది. ఇందులో ఏకకాలంలో 682 మంది ప్రయాణికులు ప్రయాణించవచ్చు.

'సున్నా ఉద్గారాలు' - కేవలం నీటి ఆవిరి మాత్రమే విడుదల

సాంప్రదాయ డీజిల్ లేదా విద్యుత్ ఇంజిన్లతో పోలిస్తే హైడ్రోజన్ టెక్నాలజీ అత్యంత సురక్షితమైనది, స్వచ్ఛమైనది. ఈ రైలులో ఉండే ఫ్యూయల్ సెల్స్.. హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్‌ల రసాయన కలయిక ద్వారా విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ ప్రక్రియలో ఎటువంటి కాలుష్య కారకాలు విడుదల కావు. ఉప ఉత్పత్తిగా కేవలం స్వచ్ఛమైన నీటి ఆవిరి (Water Vapor) మాత్రమే వ్యర్థంగా బయటకు వస్తుంది. ఈ ప్రాజెక్టుకు అవసరమైన ఇంధనాన్ని నిరంతరాయంగా అందించేందుకు గాను జింద్‌లో ప్రత్యేకంగా 'గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి ప్లాంట్'ను రైల్వే శాఖ ఏర్పాటు చేసింది. ఇక్కడ నీటి విద్యుద్విశ్లేషణ (Electrolysis) ప్రక్రియ ద్వారా గ్రీన్ హైడ్రోజన్‌ను తయారు చేస్తారు.

Hydrogen Train: ట్రాకులు మార్చాల్సిన పనిలేదు.. గంటకు 110 కి.మీ వేగం

• వేగం: ఈ హైడ్రోజన్ రైలు గరిష్టంగా గంటకు 110 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే, పైలట్ ప్రాజెక్ట్ (Pilot Project) కావడం వల్ల ప్రస్తుతం భద్రతా దృష్ట్యా గంటకు 75 కిలోమీటర్ల నియంత్రిత వేగంతో పట్టాలెక్కిస్తున్నారు.
• మైలేజ్: ఒకసారి పూర్తి స్థాయిలో హైడ్రోజన్ ఇంధనాన్ని నింపితే.. ఈ రైలు సులభంగా 250 నుండి 350 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణిస్తుంది.
• సౌలభ్యం: ఈ సరికొత్త రైళ్లను నడపడానికి ప్రత్యేకమైన ట్రాకులు నిర్మించాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రస్తుతం దేశంలో ఉన్న సాధారణ బ్రాడ్ గేజ్ పట్టాలపైనే ఇవి నిరభ్యంతరంగా పరుగులు తీస్తాయి.

ఈ ప్రతిష్టాత్మక విజయంతో జర్మనీ, జపాన్, చైనా, అమెరికా వంటి అగ్రదేశాల సరసన భారత్ సగర్వంగా నిలిచింది. దేశంలో విస్తారంగా లభించే సౌరశక్తిని ఉపయోగించి భవిష్యత్తులో గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని మరింత తగ్గించి, దేశవ్యాప్తంగా మరిన్ని హైడ్రోజన్ రైళ్లను అందుబాటులోకి తేవాలని భారతీయ రైల్వే యోచిస్తోంది.

Epaper: epaper.vaartha.com

నేడు భారత్లో తొలి హైడ్రోజన్ ట్రైన్ ప్రారంభం