सप्टेंबर २०२६ मध्ये भारताची वस्तू निर्यात ४४.४० अब्ज अमेरिकी डॉलरवर पोहोचली, तर गेल्या वर्षी याच महिन्यात निर्यातीचे मूल्य ३६.०८ अब्ज डॉलर होते. इलेक्ट्रॉनिक वस्तू, पेट्रोलियम उत्पादने, रसायने आणि अभियांत्रिकी वस्तूंच्या निर्यातीत झालेल्या वाढीमुळे भारतीय निर्यातीला मोठी चालना मिळाली. मात्र, निर्यातीत लक्षणीय वाढ होऊनही आयातीवरील खर्च अधिक असल्याने देशाची वस्तू व्यापार तूट ३०.२१ अब्ज डॉलरवर पोहोचली आहे. ऑगस्ट महिन्यात ही तूट २६.८६ अब्ज डॉलर होती. त्यामुळे निर्यातवाढीमुळे अर्थव्यवस्थेला दिलासा मिळत असला, तरी व्यापार तूट कमी करण्याचे आव्हान कायम आहे.
निर्यातवाढीमध्ये इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंनी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. या क्षेत्रातील निर्यात ७०.४४ टक्क्यांनी वाढून ५.३१ अब्ज डॉलरवर पोहोचली. पेट्रोलियम उत्पादनांच्या निर्यातीत ३१.९० टक्क्यांची वाढ होऊन ती ६.२२ अब्ज डॉलरवर गेली, तर सेंद्रिय आणि असेंद्रिय रसायनांच्या निर्यातीत २४.२१ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली. अभियांत्रिकी वस्तूंच्या निर्यातीतही २०.९१ टक्क्यांची वाढ झाली. या आकडेवारीतून भारतीय उत्पादनांना जागतिक बाजारपेठेत मिळणारी मागणी आणि देशातील उत्पादन क्षेत्राची वाढती क्षमता अधोरेखित होते. विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील निर्यातीची कामगिरी भारतासाठी सकारात्मक मानली जात आहे.

डोंगराळे चिमुरडी अत्याचार-हत्या प्रकरणी नराधम विजय खैरनारला फाशी!

'दहा वेळा सर्वोच्च न्यायालयाची माफी मागतो'
दुसरीकडे, सप्टेंबरमध्ये भारताची वस्तू आयात आठ टक्क्यांनी वाढून ७४.६१ अब्ज डॉलरवर पोहोचली. मात्र, सोने आणि चांदीच्या आयातीत मोठी घट झाली. सोन्याची आयात ८१.२७ टक्क्यांनी कमी होऊन १.८ अब्ज डॉलरवर आली, तर चांदीची आयात ४९.११ टक्क्यांनी घटून ६६५ दशलक्ष डॉलर नोंदवण्यात आली. याउलट, खनिज तेलाची आयात ३०.७६ टक्क्यांनी वाढून १८.३४ अब्ज डॉलरवर पोहोचली. भारताच्या आयात खर्चामध्ये कच्च्या तेलाचा मोठा वाटा असल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमतींचा थेट परिणाम व्यापार संतुलनावर होतो. त्यामुळे निर्यातीत वाढ होत असतानाही तेलाच्या आयातीवरील वाढता खर्च अर्थव्यवस्थेसमोर आव्हान निर्माण करत आहे.
चालू आर्थिक वर्षाच्या एप्रिल ते सप्टेंबर या पहिल्या सहा महिन्यांत भारताची वस्तू निर्यात १८.५१ टक्क्यांनी वाढून २५९.८९ अब्ज डॉलरवर पोहोचली, तर आयात १६.३१ टक्क्यांनी वाढून ४३७.५३ अब्ज डॉलर झाली. परिणामी, या कालावधीतील वस्तू व्यापार तूट १७७.६४ अब्ज डॉलरवर पोहोचली. सेवा क्षेत्रातील निर्यातही भारताच्या परकीय व्यापाराला आधार देत आहे. निर्यातीतील वाढीचा हा वेग कायम राहिल्यास जागतिक बाजारपेठेत भारताची स्थिती अधिक मजबूत होऊ शकते. मात्र, व्यापार तूट नियंत्रणात आणण्यासाठी निर्यातवाढीला सातत्य देणे, देशांतर्गत उत्पादन क्षमता वाढवणे आणि आयात खर्च कमी करण्यावर भर देणे आवश्यक ठरणार आहे.