• సాగు చేసిన ఔషధ మొక్కల (cultivated medicinal plants) విషయంలో 'యాక్సెస్ అండ్ బెనిఫిట్ షేరింగ్' (ABS) మినహాయింపులు కోరే వారికి, ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతిలో ఆరిజిన్ సర్టిఫికేట్లను (Certificates of Origin) జారీ చేయడం ఈ పోర్టల్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

1. సింగిల్ విండో సిస్టమ్ (Single-window system): దరఖాస్తులను ప్రాసెస్ చేయడం నుండి సర్టిఫికేట్ల జారీ వరకు అంతా ఆన్‌లైన్‌లోనే జరుగుతుంది. దీనిని https://absefiling.nbaindia.in/ లో యాక్సెస్ చేయవచ్చు.
2. చట్ట సవరణ (Legislative Amendment): బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ (సవరణ) చట్టం, 2023ను పార్లమెంట్ ఆమోదించింది. దీనిని అనుసరించి 2024 మరియు 2025లో కొత్త బయోలాజికల్ డైవర్సిటీ రూల్స్ (Biological Diversity Rules) నోటిఫై చేయబడ్డాయి.
3. ప్రయోజనం (Benefit): ఆయుష్ విభాగం (AYUSH sector), విత్తన రంగం (seed sector) మరియు పరిశోధనా సంస్థల (research institutions) అవసరాలను తీర్చడానికి ఈ సవరించిన నిబంధనలు ఉపయోగపడతాయి.

• డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ (Digital platform): సాగు చేసిన ఔషధ మొక్కల కోసం ఆరిజిన్ సర్టిఫికేట్లను డిజిటల్ పద్ధతిలో పొందేలా ఈ కొత్త నిబంధనలు వీలు కల్పిస్తున్నాయి.

భారత రాష్ట్రపతి శ్రీమతి ద్రౌపది ముర్ము గారు ఈరోజు (ఫిబ్రవరి 4, 2026) ఒడిశాలోని రాయ్‌రంగ్‌పూర్ (Rairangpur) లో పలు అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు ప్రారంభోత్సవాలు మరియు శంకుస్థాపనలు చేశారు.

• రాష్ట్రపతి గారు ఈ క్రింది కీలక ప్రాజెక్టులను ప్రారంభించారు/శంకుస్థాపన చేశారు:
• మహారాజా శ్రీరామచంద్ర భంజ్ దేవ్ విశ్వవిద్యాలయ ఐటి క్యాంపస్ (IT Campus) ప్రారంభోత్సవం.
• ఆయుష్ ఆసుపత్రి మరియు ఆయుర్వేద కళాశాల (AYUSH Hospital cum Ayurvedic College) కు శంకుస్థాపన.
• ఒడిశా అగ్రికల్చర్ యూనివర్సిటీ క్యాంపస్, ఆర్చరీ సెంటర్ (Archery Centre) మరియు బాలికల హాస్టల్ నిర్మాణాలకు పునాది రాయి.
• నగర సుందరీకరణ, డ్రైనేజీ వ్యవస్థ మెరుగుదల మరియు డీ-అడిక్షన్ సెంటర్ (Deaddiction Centre) ఏర్పాటు.

• పూర్వోదయ విజన్ (Purvodaya Vision): భారత ప్రభుత్వ 'పూర్వోదయ' దార్శనికతలో ఒడిశా అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారని, దీనివల్ల మయూర్‌భంజ్ జిల్లా ఎంతో లబ్ధి పొందుతుందని ఆమె పేర్కొన్నారు.
• గిరిజన సంక్షేమం (Tribal Welfare): గిరిజన సోదర సోదరీమణుల ఆర్థికాభివృద్ధికి ప్రభుత్వం ప్రత్యేక కృషి చేస్తోందని తెలిపారు.
• ప్రధాన మంత్రి వన్ ధన్ యోజన (Pradhan Mantri Van Dhan Yojana): 90కి పైగా అటవీ ఉత్పత్తులకు కనీస మద్దతు ధర (MSP) కల్పించడం.
• పిఎం-జన్మన్ (PM-JANMAN): బలహీన గిరిజన బృందాల (PVTGs) సంక్షేమం కోసం ఈ పథకాన్ని అమలు చేయడం.
• కనెక్టివిటీ (Connectivity): గిరిజన ప్రాంతాల్లో విద్యుదీకరణ మరియు రిమోట్ ప్రాంతాలలో 4G ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం (4G internet connectivity) కల్పించడం.
• వికసిత భారత్ (Viksit Bharat): 2047 నాటికి 'వికసిత భారత్' లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే గిరిజన సమాజం అభివృద్ధి చెందడం ఎంతో అవసరమని, పౌరులందరూ ప్రభుత్వ పథకాలను సద్వినియోగం చేసుకోవాలని ఆమె పిలుపునిచ్చారు.

మణిపూర్ రాష్ట్ర నూతన ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన శ్రీ యుమ్నం ఖేమ్‌చంద్ సింగ్ గారికి ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ అభినందనలు తెలిపారు.

• నూతన ముఖ్యమంత్రి (Newly Sworn-in CM): మణిపూర్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన శ్రీ యుమ్నం ఖేమ్‌చంద్ సింగ్ గారికి ప్రధాని తన శుభాకాంక్షలు తెలియజేశారు.
• ఉప ముఖ్యమంత్రులు (Deputy Chief Ministers): రాష్ట్ర ఉప ముఖ్యమంత్రులుగా పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించిన శ్రీమతి నెమ్చా కిప్గెన్ మరియు శ్రీ లోసి డిఖో గారికి కూడా మోదీ అభినందనలు తెలిపారు.
• మంత్రుల ప్రమాణ స్వీకారం (Swearing-in of Ministers): మణిపూర్ ప్రభుత్వంలో మంత్రులుగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన శ్రీ కొంతౌజం గోవిందాస్ సింగ్ మరియు శ్రీ ఖురైజం లోకెన్ సింగ్ గారిని ఆయన అభినందించారు.
• అభివృద్ధిపై విశ్వాసం (Confidence in Development): కొత్త నాయకత్వం మణిపూర్ సోదర సోదరీమణుల అభివృద్ధి మరియు సంక్షేమం (prosperity) కోసం ఎంతో పట్టుదలతో (diligently) పనిచేస్తుందని ప్రధాని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

న్యూఢిల్లీలోని ఆల్ ఇండియా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆయుర్వేద (AIIA), 'వరల్డ్ క్యాన్సర్ డే 2026' (World Cancer Day 2026) సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని అవగాహన మరియు విద్యాసంబంధిత కార్యక్రమాలను ఘనంగా నిర్వహించింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లోని సెంటర్ ఫర్ ఇంటిగ్రేటివ్ ఆంకాలజీ (CIO) ఆధ్వర్యంలో చేపట్టారు.
:
విద్యార్థుల కోసం పోటీలు (Competitions for Students)

• క్యాన్సర్ పట్ల అవగాహన పెంచడానికి ఫిబ్రవరి 3వ తేదీన విద్యార్థులకు స్లోగన్ పోటీలు (Slogan Competition) మరియు వ్యాసరచన పోటీలు (Essay Writing Competition) నిర్వహించారు. యువతలో క్యాన్సర్ నివారణ మరియు సంపూర్ణ ఆరోగ్య సంరక్షణ (holistic healthcare) పట్ల ఆసక్తిని పెంపొందించడమే దీని లక్ష్యం.

• ఈ రోజున హాస్పిటల్ ఆవరణలో రోగులకు అవగాహన కల్పించే కార్యక్రమాలు మరియు నిపుణులతో అతిథి ఉపన్యాసాలు జరిగాయి.
• రోగులకు అవగాహన (Patient Awareness): హాస్పిటల్ OPD ప్రాంగణంలో రోగులకు మరియు వారి సహాయకులకు క్యాన్సర్ ముందస్తు సంకేతాలు (early warning signs), జీవనశైలి మార్పులు మరియు క్యాన్సర్ నివారణలో ఆయుర్వేదం పాత్రపై నిపుణులు అవగాహన కల్పించారు.
• రిపోర్ట్ విడుదల (Report Release): 2025 సంవత్సరంలో CIO చేపట్టిన కార్యక్రమాల నివేదికను మరియు సమాచార బ్రోచర్‌ను (Information Brochure) ప్రముఖులు విడుదల చేశారు.
• నిపుణుల ఉపన్యాసం (Expert Guest Lecture): IIT ఢిల్లీకి చెందిన డాక్టర్ అశోక్ పటేల్ గారు క్యాన్సర్ పరిశోధనలో జెనోమిక్స్ (genomics) ప్రాముఖ్యత మరియు క్యాన్సర్‌ను అణు స్థాయిలో (molecular understanding) అర్థం చేసుకోవడంపై విలువైన ప్రసంగం చేశారు.

• AIIA డైరెక్టర్ ప్రొఫెసర్ (డాక్టర్) ప్రదీప్‌కుమార్ ప్రజాపతి గారు మాట్లాడుతూ.. క్యాన్సర్ నివారణలో, వ్యాధి నిరోధక శక్తిని (immunity enhancement) పెంచడంలో మరియు రోగి సంరక్షణలో ఆయుర్వేదం కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని నొక్కి చెప్పారు.
• సాక్ష్యాధారాలతో కూడిన ఇంటిగ్రేటివ్ ఆంకాలజీ (evidence-based integrative oncology) సేవలను అందించడానికి AIIA కట్టుబడి ఉందని ఆయన పునరుద్ఘాటించారు.

భారత ఎన్నికల సంఘం (ECI) అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్ల (SECs)తో కలిసి ఫిబ్రవరి 24, 2026న న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జాతీయ సదస్సును నిర్వహించనుంది.

• దాదాపు 25 ఏళ్ల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత ఈ స్థాయి సదస్సు జరుగుతుండటం విశేషం (చివరిసారిగా 1999లో జరిగింది).

సదస్సు లక్ష్యం మరియు ప్రాముఖ్యత (Objective & Significance)

• సమన్వయం (Synergy): కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ECI) మరియు రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాల (SECs) మధ్య ఎన్నికల ప్రక్రియలు మరియు నిర్వహణలో పరస్పర సహకారాన్ని పెంపొందించడం.
• అనుభవాల మార్పిడి: ఓటర్ల జాబితాల తయారీ మరియు ఎన్నికల నిర్వహణలో తనకున్న అపారమైన అనుభవాన్ని ECI రాష్ట్ర కమిషన్లతో పంచుకుంటుంది.
• ముఖ్య చర్చాంశాలు (Key Topics for Discussion)
• చట్టపరమైన అంశాలు: ఓటర్ల అర్హతకు సంబంధించిన వివిధ రాష్ట్రాల ఎన్నికల చట్టాలపై చర్చ.
• సాంకేతికత (Technology): ఇటీవల ప్రారంభించిన ECINET డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ మరియు ఈవీఎం (EVM)ల వినియోగంపై అవగాహన.
• నిపుణుల భాగస్వామ్యం: ఈ సదస్సులో రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లతో పాటు న్యాయ మరియు సాంకేతిక నిపుణులు కూడా పాల్గొంటారు.

73 మరియు 74వ రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాలు ఏర్పడ్డాయి.

• పంచాయతీలు మరియు మునిసిపాలిటీల వంటి స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలను నిర్వహించే పూర్తి బాధ్యత మరియు నియంత్రణ ఈ SECలకే ఉంటుంది.
• ఈ సదస్సుకు కేంద్ర ఎన్నికల ప్రధాన కమిషనర్ (CEC) శ్రీ జ్ఞానేష్ కుమార్ అధ్యక్షత వహించనున్నారు. వీరితో పాటు ఎన్నికల కమిషనర్లు డాక్టర్ సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధూ మరియు డాక్టర్ వివేక్ జోషి కూడా పాల్గొంటారు.

కేంద్ర పరిశ్రమలు మరియు అంతర్గత వాణిజ్య ప్రోత్సాహక విభాగం (DPIIT) ఆధ్వర్యంలో నెట్‌వర్క్ ప్లానింగ్ గ్రూప్ (NPG) 108వ సమావేశం జరిగింది. పీఎం గతిశక్తి (PM GatiShakti) నేషనల్ మాస్టర్ ప్లాన్ మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా, దేశవ్యాప్తంగా మల్టీమోడల్ కనెక్టివిటీని మరియు లాజిస్టిక్స్ సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించే 7 కీలక రహదారి ప్రాజెక్టులను ఈ సమావేశంలో సమీక్షించారు. ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా ప్రయాణ సమయం తగ్గడంతో పాటు, ఆర్థిక వృద్ధి మెరుగుపడుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు.

• 189.93 కి.మీ (గ్రీన్‌ఫీల్డ్ ప్రాజెక్ట్).
• లక్ష్యం: విజయవాడ, గుంటూరు మరియు తెనాలి వంటి పట్టణ ప్రాంతాల్లో ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించడం.
• ప్రయోజనం: గన్నవరం విమానాశ్రయానికి నేరుగా అనుసంధానం కల్పించడమే కాకుండా, కృష్ణపట్నం మరియు మచిలీపట్నం ఓడరేవులను పారిశ్రామిక కేంద్రాలతో కలుపుతుంది. ఇది ప్రయాణ సమయాన్ని 30-40% తగ్గిస్తుంది.

• పొడవు: 102.035 కి.మీ (NH 544).
• లక్ష్యం: కొచ్చి-కోయంబత్తూర్-బెంగళూరు మధ్య సరుకు రవాణా మరియు ప్రయాణికుల రాకపోకలను సులభతరం చేయడం.
• ప్రయోజనం: టెక్స్‌టైల్ మరియు మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ రంగాలకు ఊతం ఇస్తూ, రైల్వే టెర్మినల్స్ మరియు లాజిస్టిక్స్ పార్కులకు కనెక్టివిటీని మెరుగుపరుస్తుంది.

• పొడవు: 156.10 కి.మీ (4-లైన్ల రహదారి).
• లక్ష్యం: ఐదు జిల్లాల గుండా వెళ్తూ ఒడిశా మరియు జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల మధ్య అంతర్-రాష్ట్ర అనుసంధానాన్ని పెంచడం.
• ప్రయోజనం: సీఫుడ్ క్లస్టర్లు మరియు ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్లను (SEZs) జాతీయ రహదారులు మరియు గోల్డెన్ క్వాడ్రిలేటరల్‌తో కలుపుతుంది.

• పొడవు: 62.10 కి.మీ (2-లైన్ల రహదారి).
• ప్రాముఖ్యత: సరిహద్దు ప్రాంతాలలో రక్షణ దళాల రవాణాకు మరియు స్థానిక ప్రజలకు అత్యవసర సేవలు అందించడానికి ఇది అత్యంత కీలకం.
• ప్రయోజనం: కుప్వారా మరియు ఎల్‌ఓసీ (LoC) సమీప గ్రామాల సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.

• పొడవు: 48.108 కి.మీ (గ్రీన్‌ఫీల్డ్ కారిడార్).
• లక్ష్యం: లేహ్ నగరంలోని ట్రాఫిక్ రద్దీని తగ్గించడం.
• ప్రయోజనం: శ్రీనగర్-లేహ్ (NH-01) మరియు లేహ్-మనాలీ (NH-03) రహదారులను కలుపుతూ పర్యాటక రంగం మరియు స్థానిక వాణిజ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

• పొడవు: 77.102 కి.మీ (4-లైన్ల రహదారి).
• లక్ష్యం: చిత్రకూట్ మరియు సత్నా మధ్య పారిశ్రామిక రవాణాను వేగవంతం చేయడం.
• ప్రయోజనం: సత్నా ప్రాంతంలోని సిమెంట్ పరిశ్రమలకు మరియు చిత్రకూట్ లోని పర్యాటక ప్రాంతాలకు మెరుగైన రవాణా సౌకర్యం కల్పిస్తుంది.

• పొడవు: 9.98 కి.మీ (6-లైన్ల గ్రీన్‌ఫీల్డ్ హైవే).
• లక్ష్యం: పాట్నా నగరంలో ట్రాఫిక్ సమస్యలను పరిష్కరించడం.
• ప్రయోజనం: బిహతా విమానాశ్రయం మరియు రైల్వే స్టేషన్లకు సులభంగా చేరుకునేలా చేస్తుంది.

పీఎం గతిశక్తి (PM GatiShakti) అనేది మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలను ఒకే వేదికపైకి తెచ్చే ఒక సమగ్ర విధానం. ఈ ప్రాజెక్టుల ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా రవాణా ఖర్చులు తగ్గి, ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుంది.

కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని DPIIT (పరిశ్రమల ప్రమోషన్ మరియు అంతర్గత వాణిజ్య విభాగం) ఆధ్వర్యంలో భారత్ అధికారికంగా బ్రిక్స్ సెంటర్ ఫర్ ఇండస్ట్రియల్ కాంపిటెన్సీస్ (BCIC) లో చేరింది. న్యూఢిల్లీలోని వాణిజ్య భవన్‌లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో దీనికి సంబంధించిన ఒప్పందం కుదిరింది.

• భాగస్వామ్యం: ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి పారిశ్రామిక అభివృద్ధి సంస్థ (UNIDO) భాగస్వామ్యంతో ప్రారంభించబడింది.
• లక్ష్యం: బ్రిక్స్ (BRICS) దేశాల్లోని ఉత్పాదక సంస్థలు మరియు సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) ఒకే చోట సమగ్ర మద్దతు సేవలను అందించడం.
• ఫోకస్: పరిశ్రమ 4.0 (Industry 4.0) సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం ద్వారా సాంకేతికతను మెరుగుపరచడం.
• కీలక ఒప్పందం (Key Agreement):DPIIT మరియు UNIDO మధ్య భారత్ భాగస్వామ్యాన్ని అధికారికం చేస్తూ ట్రస్ట్ ఫండ్ ఒప్పందం (Trust Fund Agreement) పై సంతకాలు జరిగాయి.
• ప్రతినిధులు: DPIIT ఎకనామిక్ అడ్వైజర్ శ్రీ అగ్రిమ్ కౌశల్ మరియు UNIDO డైరెక్టర్ డాక్టర్ క్రిస్టియానో పాసిని ఈ పత్రాలపై సంతకాలు చేశారు.

• నేషనల్ ప్రొడక్టివిటీ కౌన్సిల్ (NPC): బ్రిక్స్ పారిశ్రామిక సామర్థ్యాల కోసం 'ఇండియా సెంటర్'గా NPC ని ఎంపిక చేశారు.
• పాత్ర: DPIIT మార్గదర్శకత్వంలో, UNIDO సాంకేతిక సహాయంతో NPC భారత్‌లో ఉత్పాదకతను పెంచడం (productivity enhancement) మరియు అధునాతన తయారీ పద్ధతులను (advanced manufacturing practices) అమలు చేయడంలో ముందుంటుంది.

ఈ కార్యక్రమానికి DPIIT కార్యదర్శి శ్రీ అమర్‌దీప్ సింగ్ భాటియా అధ్యక్షత వహించగా, NPC డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీమతి నీర్జా శేఖర్ మరియు MSME, విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖల ఉన్నతాధికారులు, అలాగే FICCI ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.

కేంద్ర సహకార మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని నేషనల్ కోఆపరేటివ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (NCDC) అమలు చేస్తున్న యువ సహకార్ మరియు స్వయంశక్తి సహకార్ పథకాల గురించి కేంద్ర మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా గారు రాజ్యసభలో వివరాలను వెల్లడించారు.

• ఈ పథకం కొత్తగా ఏర్పడిన సహకార సంఘాలను ప్రోత్సహించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
• లక్ష్యం: నూతన మరియు వినూత్న ఆలోచనలతో (innovative ideas) వచ్చే యువ సహకార సంఘాలకు ఆర్థిక చేయూతనివ్వడం.

• 2022-23: రూ. 24.75 లక్షలు (354 మంది లబ్ధిదారులు)
• 2023-24: రూ. 136.31 లక్షలు (5,208 మంది లబ్ధిదారులు)
• 2024-25: రూ. 165.91 లక్షలు (11,010 మంది లబ్ధిదారులు).

• ఈ పథకం ప్రధానంగా పేదలు మరియు మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHGs) అభివృద్ధి కోసం రూపొందించబడింది.
• లక్ష్యం: పేదలకు సరసమైన మరియు నమ్మకమైన ఆర్థిక సేవలను (financial services) అందించడం.
• మహిళా SHGలకు బ్యాంక్ క్రెడిట్ (bank credit) సౌకర్యం కల్పించి, సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధికి తోడ్పడటం.
• స్థిరమైన జీవనోపాధిని (sustainable livelihood) ప్రోత్సహించడం.

• 2022-23: రూ. 1000 కోట్లు (కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే 2.3 లక్షల మంది లబ్ధిపొందారు).
• 2023-24: రూ. 756.11 కోట్లు (1.27 లక్షల మంది లబ్ధిదారులు).
• 2024-25: రూ. 1754.60 కోట్లు (3.15 లక్షల మంది లబ్ధిదారులు).

• ఆంధ్రప్రదేశ్: స్వయంశక్తి సహకార్ పథకం కింద భారీగా నిధులను పొందిన రాష్ట్రంగా నిలిచింది. 2024-25లో అత్యధికంగా రూ. 1100 కోట్లు కేటాయించబడ్డాయి.
• ఉత్తరప్రదేశ్ & బీహార్: యువ సహకార్ పథకం కింద నిరంతరం లబ్ధి పొందుతున్న రాష్ట్రాలుగా ఉన్నాయి.

కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా గారు రాజ్యసభలో లోతైన సముద్రపు చేపల వేట (Deep-sea fishing) మరియు బ్లూ ఎకానమీ (Blue Economy) అభివృద్ధి కోసం ప్రభుత్వం చేపడుతున్న చర్యలను వివరించారు.

• ప్రధానంగా ప్రధాన మంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) ద్వారా మత్స్యకారుల సంక్షేమం మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది.

• ఇది మత్స్య రంగం యొక్క సమగ్ర వృద్ధి కోసం 2020-21 నుండి రూ. 20,050 కోట్ల పెట్టుబడితో అమలు చేయబడుతున్న ఒక ప్రతిష్టాత్మక పథకం.
• లోతైన సముద్రపు వేట: సాంప్రదాయ మత్స్యకారులు లోతైన సముద్రంలో వేట సాగించేలా కొత్త నౌకల కొనుగోలుకు మరియు పాత వాటిని ఆధునీకరించడానికి ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.
• జీవనోపాధి మద్దతు: మత్స్యకారులకు పడవలు, వలలు, కమ్యూనికేషన్ పరికరాలు, భద్రతా కిట్లు మరియు బీమా సౌకర్యం కల్పించబడుతుంది.
• ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి: సముద్రపు పాచి (seaweed) సాగు వంటి పద్ధతుల ద్వారా అదనపు ఆదాయ మార్గాలను ప్రోత్సహిస్తారు.
• మౌలిక సదుపాయాల నిధి (FIDF): 2018-19 నుండి రూ. 7,522.48 కోట్ల నిధితో ఫిషరీస్ అండ్ ఆక్వాకల్చర్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ (FIDF) అమలులో ఉంది.
• వసతుల కల్పన: ఫిషింగ్ హార్బర్లు, చేపల ల్యాండింగ్ కేంద్రాలు, కోల్డ్ స్టోరేజ్ మరియు మార్కెట్ సౌకర్యాల అభివృద్ధికి రాయితీతో కూడిన రుణాలను అందిస్తుంది.
• క్రెడిట్ గ్యారెంటీ: ఈ నిధి కింద రుణాలు పొందే వారికి క్రెడిట్ గ్యారెంటీ సౌకర్యాన్ని కూడా ప్రభుత్వం కల్పిస్తోంది.
• మంత్రిత్వ శాఖల సమన్వయం (Whole of Government Approach): మత్స్య శాఖ మరియు సహకార మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా మత్స్యకారుల కోసం పనిచేస్తున్నాయి.
• సహకార సంఘాల బలోపేతం: మత్స్యకారుల సహకార సంఘాలు మరియు FFPO (Fish Farmer Producer Organisations) లకు సంస్థాగత ఆర్థిక సహాయం అందిస్తారు.
• వాల్యూ చైన్ అభివృద్ధి: చేపల ప్రాసెసింగ్, ప్యాకేజింగ్ మరియు ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి 'జాయింట్ వర్కింగ్ గ్రూప్' కృషి చేస్తోంది.

ఈ పథకాల ద్వారా మత్స్యకారుల ఆదాయాన్ని పెంచడమే కాకుండా, సముద్ర సంపదను స్థిరంగా (sustainable) నిర్వహించడం మరియు ఎగుమతులను ప్రోత్సహించడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యం.

కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి శ్రీ అమిత్ షా గారు 2026, ఫిబ్రవరి 5వ తేదీన న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్‌లో భారతదేశపు మొట్టమొదటి సహకార రంగ టాక్సీ సర్వీస్ "భారత్ టాక్సీ" (Bharat Taxi) ను ప్రారంభించనున్నారు.

• ప్రధానమంత్రి శ్రీ నరేంద్ర మోదీ గారి 'సహకార్ సే సమృద్ధి' (Sahkar se Samriddhi) విజన్‌కు అనుగుణంగా, డ్రైవర్ల సంక్షేమం మరియు పౌరుల సౌకర్యార్థం ఈ వినూత్న ప్లాట్‌ఫారమ్‌ను రూపొందించారు.

• యాజమాన్య హక్కు: ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో డ్రైవర్లను 'సారథులు' అని పిలుస్తారు. ఇతర ప్రైవేట్ యాప్‌ల వలె కాకుండా, ఇక్కడ డ్రైవర్లే యజమానులుగా ఉంటారు.
• కమీషన్ రహితం: భారత్ టాక్సీ జీరో-కమీషన్ (zero-commission) మరియు సర్జ్-ఫ్రీ ప్రైసింగ్ (surge-free pricing) మోడల్‌పై పనిచేస్తుంది. దీనివల్ల వచ్చే లాభం నేరుగా డ్రైవర్లకే అందుతుంది.

• సారథి దీదీ/బైక్ దీదీ (Sarathi Didi): మహిళల భద్రత మరియు ఉపాధి కోసం ఈ ప్రత్యేక చొరవను చేపట్టారు. ఇప్పటికే 150 మందికి పైగా మహిళా డ్రైవర్లు ఇందులో చేరారు.
• బీమా సౌకర్యం: ప్రతిభ కనబరిచిన సారథులకు రూ. 5 లక్షల వ్యక్తిగత ప్రమాద బీమా మరియు రూ. 5 లక్షల కుటుంబ ఆరోగ్య బీమాను మంత్రి అందజేస్తారు.
• షేర్ సర్టిఫికేట్లు: డ్రైవర్లకు కంపెనీలో వాటాను సూచించే షేర్ సర్టిఫికేట్లను పంపిణీ చేస్తారు.

• విస్తృతి: ఇప్పటివరకు 3 లక్షలకు పైగా డ్రైవర్లు ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో చేరారు. రోజుకు 10,000 కంటే ఎక్కువ రైడ్లు విజయవంతంగా పూర్తవుతున్నాయి.
• నేరుగా నగదు బదిలీ: డ్రైవర్లకు ఇప్పటివరకు సుమారు రూ. 10 కోట్ల ఆదాయం నేరుగా అందింది.
• రాబోయే రెండేళ్లలో: దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు నగరాలకు ఈ సేవలను విస్తరించాలని, ప్రతి రాష్ట్రంలో సహాయ కేంద్రాలను (support centres) ఏర్పాటు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

• ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ మల్టీ-స్టేట్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీస్ యాక్ట్, 2002 కింద నమోదైంది.
• డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌తో అనుసంధానం కావడం ద్వారా వేగవంతమైన అత్యవసర సహాయం మరియు పారదర్శకమైన రైడ్ డేటాను ఇది అందిస్తుంది.

భారతదేశపు మొట్టమొదటి సహకార టాక్సీ సేవగా అవతరించిన భారత్ టాక్సీ, విదేశీ పెట్టుబడులతో నడిచే అగ్రిగేటర్ సంస్థలకు గట్టి పోటీనిస్తూ స్వదేశీ నమూనాను (indigenous model) ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తోంది.

భారత్ & కిర్గిజిస్తాన్ సైనిక విన్యాసాలు: ఖంజర్(13వ ఎడిషన్)

భారత్ మరియు కిర్గిజ్స్థాన్ దేశాల మధ్య 13వ ఎడిషన్ ఉమ్మడి ప్రత్యేక దళాల విన్యాసాలు 'ఖంజర్' (Exercise KHANJAR) అస్సాంలోని మిస్సామారిలో ఈరోజు (ఫిబ్రవరి 4, 2026) ప్రారంభమయ్యాయి.

• వార్షిక కార్యక్రమం: ఇది ప్రతి సంవత్సరం భారత్ మరియు కిర్గిజ్స్థాన్‌లలో ప్రత్యామ్నాయంగా (alternatively) నిర్వహించబడుతుంది.
• మునుపటి ఎడిషన్: 12వ ఎడిషన్ మార్చి 2025లో కిర్గిజ్స్థాన్‌లో జరిగింది.
• వ్యవధి: ఈ శిక్షణ ఫిబ్రవరి 4 నుండి 17, 2026 వరకు జరుగుతుంది.

• భారత్ తరపున పారాచూట్ రెజిమెంట్ (Special Forces) కు చెందిన 20 మంది సైనికులు పాల్గొంటున్నారు.
• కిర్గిజ్స్థాన్ తరపున ILBRIS స్పెషల్ ఫోర్సెస్ బ్రిగేడ్ కు చెందిన 20 మంది సిబ్బంది ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు.

• ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరు (Counter Terrorism): పట్టణ మరియు పర్వత ప్రాంతాలలో (urban and mountainous terrain) ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కార్యకలాపాలపై అనుభవాలను పంచుకోవడం.
• ప్రత్యేక నైపుణ్యాలు: స్నిపింగ్ (sniping), భవనాల్లోకి చొరబడి ఆపరేషన్లు నిర్వహించడం (complex building intervention) మరియు పర్వత యుద్ధ విద్యలలో (mountain craft) నైపుణ్యాన్ని సాధించడం.

• ఈ 'ఖంజర్' విన్యాసాలు అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాదం మరియు తీవ్రవాదానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడటంలో ఇరు దేశాల మధ్య రక్షణ సంబంధాలను (defence ties) మరింత బలోపేతం చేస్తాయి.
• ఇది ప్రాంతీయ శాంతి, స్థిరత్వం మరియు భద్రత పట్ల ఇరు దేశాల నిబద్ధతను చాటిచెబుతుంది.

సమృద్ధి (SAMRIDH) ప్రోగ్రామ్

కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) చేపట్టిన సమృద్ధి (SAMRIDH) ప్రోగ్రామ్ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 373 స్టార్టప్‌లకు ఆర్థిక సహాయం లభించింది. ఈ పథకం ద్వారా ఎంపిక చేసిన యాక్సిలరేటర్ల (Accelerators) సహాయంతో స్టార్టప్‌ల వృద్ధిని వేగవంతం చేస్తున్నారు.

• Startup Accelerator of MeitY for Product Innovation, Development, and Growth (SAMRIDH) అనేది స్టార్టప్‌ల ఉత్పత్తుల ఆవిష్కరణ మరియు అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించే ఒక పథకం.
• రంగాలు: హెల్త్-టెక్, ఎడ్-టెక్, అగ్రి-టెక్, ఫిన్-టెక్, సాఫ్ట్‌వేర్ (SaaS) మరియు సస్టైనబిలిటీ వంటి రంగాలపై ఇది దృష్టి సారిస్తుంది.
• నిర్వహణ: డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ (DIC) పరిధిలోని MeitY స్టార్టప్ హబ్ (MSH) ఈ కార్యక్రమాన్ని పర్యవేక్షిస్తుంది.

• యాక్సిలరేటర్లకు: ఎంపికైన ప్రతి స్టార్టప్‌కు గానూ యాక్సిలరేటర్లకు రూ. 2 లక్షల ఆర్థిక సహాయం అందుతుంది.
• స్టార్టప్‌లకు: నిబంధనల ప్రకారం స్టార్టప్‌లకు గరిష్టంగా రూ. 40 లక్షల వరకు మ్యాచింగ్ ఫండింగ్ (matching funding) అందించబడుతుంది.
• ప్రస్తుత గణాంకాలు: ఇప్పటివరకు ఎంపికైన 373 స్టార్టప్‌లలో, 241 స్టార్టప్‌లు మ్యాచింగ్ ఫండింగ్‌ను పొందాయి. మొత్తం రూ. 93.75 కోట్లు పంపిణీ చేయబడ్డాయి.

• కేంద్ర ప్రభుత్వ 'సమృద్ధి' (SAMRIDH) పథకం కింద తెలుగు రాష్ట్రాల్లో స్టార్టప్‌ల వృద్ధికి మంచి ప్రోత్సాహం లభిస్తోంది.
• తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 5 యాక్సిలరేటర్ల ద్వారా 34 స్టార్టప్‌లను ఎంపిక చేయగా, అందులో 17 స్టార్టప్‌లకు సుమారు ₹7.23 కోట్ల నిధులు పంపిణీ చేయబడ్డాయి.
• అదేవిధంగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒక యాక్సిలరేటర్ ద్వారా ఎంపికైన 5 స్టార్టప్‌లకు ₹1.81 కోట్ల ఆర్థిక సహాయం అందింది. ఈ పథకం ద్వారా కొత్త తరం పారిశ్రామికవేత్తలకు అవసరమైన పెట్టుబడి మరియు మార్గదర్శకత్వం అందుతున్నాయి.

• విదేశీ పెట్టుబడులపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా, స్వదేశీ స్టార్టప్‌లను బలోపేతం చేయడం మరియు వాటి రెవెన్యూ (revenue), వాల్యుయేషన్ (valuation) పెంచడం ఈ ప్రోగ్రామ్ యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

కుల ఆధారిత జనగణన 2027

భారత ప్రభుత్వం జనగణన 2027 (Census 2027) నిర్వహణకు సంబంధించి కీలక ప్రకటన చేసింది. ఈసారి జరగబోయే జనాభా గణనలో కులం (Caste) వివరాలను కూడా సేకరించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.

• భారతదేశంలో జనాభా గణన సాధారణంగా రెండు దశల్లో జరుగుతుంది:
• మొదటి దశ - హౌస్ లిస్టింగ్ ఆపరేషన్ (House Listing Operation - HLO):ఈ దశలో నివాస గృహాల పరిస్థితి, ఆస్తులు (assets), వసతులు (amenities) వంటి వివరాలను సేకరిస్తారు. ఈ దశకు సంబంధించిన ప్రశ్నలను ప్రభుత్వం ఇప్పటికే (జనవరి 22, 2026న) నోటిఫై చేసింది.
• రెండవ దశ - జనాభా గణన (Population Enumeration - PE): ఈ దశలో ప్రతి వ్యక్తి యొక్క జనాభా సంబంధిత (demographic), సామాజిక-ఆర్థిక (socio-economic) మరియు సాంస్కృతిక వివరాలను సేకరిస్తారు.
• కుల గణన: కులం వివరాలను ఈ రెండవ దశలోనే సేకరించనున్నారు.

• అభ్యర్థనలు: తమిళనాడుతో సహా వివిధ రాష్ట్రాల నుండి అనేక సంస్థలు కుల గణన నిర్వహించాలని ప్రభుత్వానికి విన్నవించాయి.
• ప్రశ్నావళి: రెండవ దశలో అడగబోయే కులం మరియు ఇతర వివరాలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలను ఆ దశ ప్రారంభానికి ముందే నోటిఫై చేస్తారు. నిర్ణీత పద్ధతి (established procedure) ప్రకారం ఈ ప్రశ్నలను ఖరారు చేస్తారు.

• నోటిఫికేషన్: జనగణన 2027కు సంబంధించిన ఉద్దేశాన్ని ప్రభుత్వం ఇప్పటికే అధికారికంగా ప్రకటించింది.
• తదుపరి అడుగు: రెండో దశకు ముందు కుల గణనకు సంబంధించిన స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు మరియు ప్రశ్నలను ప్రభుత్వం విడుదల చేస్తుంది.

కొండచరియల ముప్పు తగ్గింపు పథకం(Landslide Risk Mitigation Scheme)

దేశంలో కొండచరియలు విరిగిపడటం (Landslides) వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలను అరికట్టడానికి ప్రభుత్వం చేపట్టిన కొండచరియల ముప్పు తగ్గింపు పథకం (Landslide Risk Mitigation Scheme - LRMS) వివరాలను కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ నిత్యానంద్ రాయ్ గారు రాజ్యసభలో వెల్లడించారు.

• 2019లో కొండచరియలు విరిగిపడే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్న నాలుగు రాష్ట్రాలలో విపత్తు సంసిద్ధతను పెంపొందించడానికి ఈ పథకం ఆమోదించబడింది.
• ఎంపికైన రాష్ట్రాలు: సిక్కిం, మిజోరం, నాగాలాండ్ మరియు ఉత్తరాఖండ్.
• బడ్జెట్: మొత్తం రూ. 43.91 కోట్లు.
• లక్ష్యం: రాష్ట్ర మరియు జిల్లా విపత్తు నిర్వహణ సంస్థల (SDMAs/DDMAs) సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.

ఈ పథకం ద్వారా ఈ క్రింది లక్ష్యాలను సాధించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది:

• ముప్పు తగ్గింపు: కొండచరియలు విరిగిపడకుండా నివారణ చర్యలు చేపట్టడం.
• నిజసమయ పర్యవేక్షణ (Real-time monitoring): ప్రమాదాన్ని ముందే పసిగట్టే సాంకేతికతను ఏర్పాటు చేయడం.
• అవగాహన కార్యక్రమాలు: స్థానిక ప్రజలకు విపత్తుల పట్ల అవగాహన కల్పించడం.
• శిక్షణ: విపత్తు సమయాల్లో సహాయక చర్యలు చేపట్టేలా అధికారులకు మరియు సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడం.

• మరింత విస్తృత స్థాయిలో చర్యలు చేపట్టేందుకు ప్రభుత్వం రూ. 1000 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో నేషనల్ ల్యాండ్‌స్లైడ్ రిస్క్ మిటిగేషన్ ప్రాజెక్ట్ను ఆమోదించింది.
• దీని కింద దేశంలోని 15 కొండచరియల ప్రభావిత రాష్ట్రాలను (హిమాలయ మరియు పశ్చిమ కనుమల ప్రాంతాలు) చేర్చారు.
• రాష్ట్రాలు: అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం, హిమాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరం, నాగాలాండ్, సిక్కిం, త్రిపుర, ఉత్తరాఖండ్, కర్ణాటక, కేరళ, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు మరియు పశ్చిమ బెంగాల్.
• నిధుల మూలం: నేషనల్ డిజాస్టర్ మిటిగేషన్ ఫండ్ (NDMF) ద్వారా ఈ నిధులు అందుతాయి.

సభాసార్ (SabhaSaar)

కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ గ్రామీణ పాలనలో పారదర్శకతను పెంచడానికి 'సభాసార్' (SabhaSaar) అనే వినూత్న AI (కృత్రిమ మేధ) సాధనాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఆగస్టు 14, 2025న ప్రారంభమైన ఈ సాంకేతికత, గ్రామ సభల నిర్వహణలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకువస్తోంది.

• వాయిస్-టు-టెక్స్ట్ (Voice-to-Text): ఇది గ్రామ సభ మరియు పంచాయితీ సమావేశాలలో జరిగే చర్చలను వినేసి, స్వయంచాలకంగా టెక్స్ట్ రూపంలోకి మారుస్తుంది.
• సారాంశం (Summarisation): సమావేశంలో చర్చించిన అంశాలను విశ్లేషించి, క్లుప్తమైన సారాంశాన్ని మరియు నిర్ణయాలను సిద్ధం చేస్తుంది.
• పర్యవేక్షణ: గ్రామ సభలు ఎంత తరచుగా జరుగుతున్నాయి, ప్రజల భాగస్వామ్యం ఎలా ఉంది అనే అంశాలను పర్యవేక్షించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

జనవరి 29, 2026 నాటికి అందిన గణాంకాల ప్రకారం:

దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 1,11,486 గ్రామ పంచాయతీలు ఈ సభాసార్ సాధనాన్ని వినియోగిస్తున్నాయి.

• తెలంగాణ: రాష్ట్రంలోని 12,849 పంచాయతీలలో 2,195 పంచాయతీలు ఇప్పటికే సమావేశాల నిమిషాలను (Minutes of Meeting) దీని ద్వారా రూపొందించాయి.
• ఆంధ్రప్రదేశ్: 13,327 పంచాయతీలకు గానూ 9,285 పంచాయతీలు ఈ సాంకేతికతను విజయవంతంగా వాడుతున్నాయి.
• అగ్రగామి రాష్ట్రాలు: తమిళనాడు మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు ఈ సాధనాన్ని అత్యధికంగా వినియోగిస్తున్నాయి.

• భారత్ AI మిషన్ (IndiaAI Mission): ఈ సాధనం మెయిటీ (MeitY) కి చెందిన IndiaAI కంప్యూట్ పోర్టల్ మరియు క్లౌడ్ మౌలిక సదుపాయాలపై పనిచేస్తుంది.
• ప్రభుత్వ నియంత్రణ: సేకరించిన సమాచారం పూర్తిగా ప్రభుత్వ ఫ్రేమ్‌వర్క్ పరిధిలోనే ఉంటుంది. ఎటువంటి థర్డ్ పార్టీ సంస్థలకు డేటా భాగస్వామ్యం చేయబడదు.
• DPDP చట్టం: డేటా గోప్యత అంతా 'డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్' (DPDP) రూల్స్, 2025 ప్రకారం నియంత్రించబడుతుంది.

• వేగవంతమైన రికార్డింగ్: గతంలో గంటల తరబడి పట్టే సమావేశ నిమిషాల (Minutes) తయారీ ఇప్పుడు నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది.
• జవాబుదారీతనం: గ్రామ సభలో తీసుకున్న తీర్మానాలు మరియు కార్యాచరణ అంశాలను (Action points) ట్రాక్ చేయడం సులభం అవుతుంది.
• పారదర్శకత: పంచాయతీ అధికారులు రికార్డులను వెంటనే ధృవీకరించడానికి (Validation) వీలుంటుంది.

స్కిల్ ఇండియా మిషన్(Skill India Mission)

కేంద్ర నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు వ్యవస్థాపకత మంత్రిత్వ శాఖ (MSDE) నిర్వహిస్తున్న 'స్కిల్ ఇండియా మిషన్' (Skill India Mission) సాధించిన పురోగతిని కేంద్ర మంత్రి శ్రీ జయంత్ చౌదరి గారు రాజ్యసభలో వివరించారు. 2015లో ప్రారంభమైన ఈ మిషన్ ద్వారా దేశంలోని యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ (skilling), నైపుణ్య మెరుగుదల (up-skilling) అందిస్తూ వారి ఉపాధి అవకాశాలను పెంచుతున్నారు.

కీలక పథకాలు మరియు సాధించిన విజయాలు (Major Schemes & Achievements)

• PMKVY (ప్రధాన మంత్రి కౌశల్ వికాస్ యోజన): 2015 నుండి ఇప్పటివరకు సుమారు 1.64 కోట్ల మంది అభ్యర్థులకు శిక్షణ ఇచ్చి సర్టిఫికేట్లు అందజేశారు.
• JSS (జన్ శిక్షణ్ సంస్థాన్): 2018 నుండి 34.14 లక్షల మందికి శిక్షణ ఇచ్చారు. ఇందులో 79% మహిళలే ఉండటం విశేషం.
• NAPS (నేషనల్ అప్రెంటిస్‌షిప్ ప్రమోషన్ స్కీమ్): 2016 నుండి 51.30 లక్షల మంది అప్రెంటిస్‌లు ఈ పథకం ద్వారా లబ్ధి పొందారు.
• ITI (ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్): 2014లో 9,776 గా ఉన్న ఐటిఐల సంఖ్య ప్రస్తుతం 14,688 కు పెరిగింది.

• ఐటిఐలను ఆధునీకరించడానికి ప్రభుత్వం ₹ 60,000 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌తో PM SETU పథకాన్ని ఆమోదించింది.
• దీని ద్వారా 1,000 ఐటిఐలను హబ్ (200) - స్పోక్ (800) నమూనాలో అప్‌గ్రేడ్ చేస్తారు.

• ప్రభుత్వ కృషి ఫలితంగా, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పొందిన యువత (15-29 ఏళ్లు) శాతం గణనీయంగా పెరిగింది:

1. 2017-18 లో: 7.1%
2. 2023-24 నాటికి: 26.1%

• మారుతున్న కాలానికి అనుగుణంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) మరియు ఇండస్ట్రీ 4.0 రంగాల్లో ప్రత్యేక శిక్షణ అందిస్తున్నారు.
• కోర్సులు: డేటా సైంటిస్ట్, మెషీన్ లెర్నింగ్ ఇంజనీర్, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్ మరియు ఐఓటీ (IoT).
• గణాంకాలు: ఇప్పటివరకు 5.10 లక్షల మందికి పైగా అభ్యర్థులు AI మరియు అధునాతన డిజిటల్ రంగాల్లో శిక్షణ పొందారు.

• నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) అధ్యయనం ప్రకారం, PMKVY కింద శిక్షణ పొందిన అభ్యర్థులను నియమించుకోవడానికి 94% యజమానులు ఆసక్తి చూపుతున్నారు.
• ఆదాయం: JSS శిక్షణ పొందిన వారి గృహ ఆదాయం దాదాపు రెట్టింపు అయినట్లు తేలింది.
• స్వయం ఉపాధి: ఐటిఐ పూర్తి చేసిన వారిలో సుమారు 63.5% మంది ఉపాధి లేదా స్వయం ఉపాధి (self-employment) పొందుతున్నారు.

నమస్తే పథకం

కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న నమస్తే (NAMASTE - National Action for Mechanised Sanitation Ecosystem) పథకం యొక్క పురోగతిని కేంద్ర మంత్రి శ్రీ రాందాస్ అథవాలే గారు రాజ్యసభలో వివరించారు.

• పారిశుద్ధ్య పనులను యాంత్రీకరించడం (mechanisation) ద్వారా మురుగునీటి కాలువలు మరియు సెప్టిక్ ట్యాంక్ కార్మికుల (SSWs) భద్రత, గౌరవం మరియు సామాజిక భద్రతను నిర్ధారించడం.
• ప్రమాదకరమైన పద్ధతిలో చేతులతో మురుగును శుభ్రం చేసే విధానాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించడం ఈ పథకం యొక్క లక్ష్యం.
• డిసెంబర్ 31, 2025 నాటికి అందిన గణాంకాల ప్రకారం, దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 89,114 మంది మురుగునీటి మరియు సెప్టిక్ ట్యాంక్ కార్మికులను ఈ పథకం కింద గుర్తించి, ధృవీకరించారు (validated).
• రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే, ఉత్తరప్రదేశ్ 12,418 మంది కార్మికులతో మొదటి స్థానంలో ఉండగా, మహారాష్ట్ర (8,595), గుజరాత్ (7,634), మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ (7,630) తర్వాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి.
• తెలుగు రాష్ట్రాల విషయానికి వస్తే, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 4,018 మంది మరియు తెలంగాణలో 3,796 మంది కార్మికులను ఈ పథకం కింద గుర్తించారు.
• పారిశుద్ధ్య కార్మికుల ఆరోగ్యం మరియు సామాజిక భద్రతకు ప్రభుత్వం అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది.
• దీనిలో భాగంగా, ధృవీకరించబడిన మొత్తం కార్మికులలో 82.88 శాతం మందికి (అంటే 73,864 మందికి) ఆయుష్మాన్ భారత్ - ప్రధాన మంత్రి జన్ ఆరోగ్య యోజన (AB-PMJAY), రాష్ట్ర ఆరోగ్య పథకాలు లేదా నమస్తే పథకం ద్వారా ఆరోగ్య బీమా సౌకర్యాన్ని కల్పించారు.
• దీనివల్ల కార్మికులకు మరియు వారి కుటుంబాలకు ఉచిత వైద్య సేవలు అందుబాటులోకి వస్తాయి.
• యాంత్రీకరణ వల్ల పారిశుద్ధ్య కార్మికుల సగటు ఆదాయం ఎంత పెరిగింది అనే ఖచ్చితమైన సమాచారాన్ని ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం విడిగా నిర్వహించడం లేదు. అలాగే, యాంత్రీకరణ కారణంగా పనిలో పెరిగిన సామర్థ్యం లేదా ఉత్పాదకతను కొలవడానికి ప్రస్తుతానికి ఎటువంటి నిర్దిష్ట సూచికలను (indicators) గుర్తించలేదు.
• అయినప్పటికీ, ఈ పథకం ద్వారా మనుషులు నేరుగా మురుగులోకి దిగే అవసరం లేకుండా యంత్రాలను వాడటం వల్ల ప్రాణనష్టం తగ్గడంతో పాటు వారి జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడుతున్నాయి.

పీఎం-దక్ష (PM-DAKSH) పథకం

కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న పీఎం-దక్ష (PM-DAKSH - Pradhan Mantri Dakshta Aur Kushalta Sampann Hitgrahi Yojana) పథకం యొక్క పురోగతిని కేంద్ర మంత్రి శ్రీ బి.ఎల్. వర్మ గారు రాజ్యసభలో వివరించారు. ఈ పథకం ద్వారా ఎంపిక చేసిన వర్గాలకు నైపుణ్యాభివృద్ధి శిక్షణ అందించి, వారిని ఆర్థికంగా బలోపేతం చేయడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యం.

ఈ పథకం ప్రధానంగా ఈ క్రింది వర్గాలకు ఉపాధి మరియు వ్యవస్థాపకతపై శిక్షణ ఇస్తుంది:

• షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC).
• ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC).
• ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు (EWS).
• నోటిఫైడ్ కాని తెగలు (DNT).
• సఫాయి కర్మచారులు మరియు చెత్త ఏరుకునే వారు (Waste pickers).

• కోర్సులు: శిక్షణ అంతా నేషనల్ స్కిల్ క్వాలిఫికేషన్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (NSQF) నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉంటుంది. స్థానిక మార్కెట్ అవసరాలను బట్టి కోర్సులను ఎంపిక చేస్తారు.
• ఉపాధి హామీ: ఈ పథకం కింద శిక్షణ ఇచ్చే సంస్థలు కనీసం 70 శాతం మంది అభ్యర్థులకు వేతన ఉపాధి (wage employment) లేదా స్వయం ఉపాధి (self-employment) కల్పించడం తప్పనిసరి.
• నిధుల విడుదల: ఒకవేళ శిక్షణ సంస్థలు 70% మందికి ఉపాధి కల్పించకపోతే, వారికి అందాల్సిన చివరి 30 శాతం నిధులను ప్రభుత్వం నిలిపివేస్తుంది.

కేంద్ర పరిధిలోని మూడు ముఖ్యమైన కార్పొరేషన్లు ఈ పథకంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి:

1. NSFDC: నేషనల్ షెడ్యూల్డ్ కాస్ట్స్ ఫైనాన్స్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్.
2. NBCFDC: నేషనల్ బ్యాక్‌వర్డ్ క్లాసెస్ ఫైనాన్స్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్.
3. NSKFDC: నేషనల్ సఫాయి కర్మచారీస్ ఫైనాన్స్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్.

• ఈ సంస్థలు శిక్షణ పూర్తి చేసుకున్న యువతకు ప్రాజెక్ట్ తయారీలో సహాయం చేయడమే కాకుండా, స్వయం ఉపాధి ప్రారంభించడానికి రుణ సదుపాయం (loan facilities) కల్పిస్తాయి.

ఇటీవల జరిగిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం ఈ పథకం మంచి ఫలితాలను ఇస్తోంది:

• 90 శాతానికి పైగా లబ్ధిదారులు ఈ శిక్షణ తమ కెరీర్ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉందని సంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు.
• మహిళలు మరియు అణగారిన వర్గాలలో ఆత్మవిశ్వాసం, ఆత్మగౌరవం పెరిగాయని అధ్యయనం వెల్లడించింది.
• లబ్ధిదారులు తాము నేర్చుకున్న నైపుణ్యాలను ఉపయోగించి దీర్ఘకాలికంగా ఆదాయ వృద్ధిని సాధిస్తున్నారు.

'బాల వివాహ ముక్త భారత్' (BVMB) ప్రచార కార్యక్రమం

భారత ప్రభుత్వం బాల్య వివాహ రహిత భారత్‌ను నిర్మించాలనే దృఢ సంకల్పంతో చేపట్టిన 'బాల వివాహ ముక్త భారత్' (BVMB) ప్రచార కార్యక్రమం దేశవ్యాప్తంగా ఒక గొప్ప సామాజిక ఉద్యమంగా మారుతోంది. 2024 నవంబర్ 27న ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం, కోట్లాది మంది ప్రజలను చైతన్యపరుస్తూ విజయవంతంగా ముందుకు సాగుతోంది.

బాలికల భవిష్యత్తును కాపాడటం మరియు వారి సాధికారత కోసం ఈ కార్యక్రమం ఈ క్రింది అంశాలపై దృష్టి సారిస్తుంది:

• అవగాహన: తల్లిదండ్రులు, కుటుంబాలు మరియు సమాజంలో బాల్య వివాహాల వల్ల కలిగే అనర్థాలపై అవగాహన కల్పించడం.
• విద్య & నైపుణ్యం: బడి మానేసిన (Out of school) బాలికలను గుర్తించి, వారిని తిరిగి చదువు లేదా నైపుణ్య శిక్షణ వైపు మళ్ళించడం.
• యంత్రాంగం బలోపేతం: బాల్య వివాహ నిరోధక అధికారుల (CMPOs) సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మరియు సకాలంలో సమాచారం అందేలా చూడటం.

ఈ లక్ష్యాన్ని మరింత వేగవంతం చేయడానికి 4 డిసెంబర్ 2025 న 100 రోజుల ప్రత్యేక కార్యాచరణను ప్రారంభించారు. ఇది మూడు దశల్లో సాగుతోంది:

• మొదటి దశ (నవంబర్ 27 - డిసెంబర్ 31, 2025): విద్యా సంస్థలపై దృష్టి. పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో చర్చా పోటీలు, వ్యాసరచనలు మరియు ప్రతిజ్ఞా కార్యక్రమాల ద్వారా విద్యార్థులను భాగస్వాములను చేశారు.
• రెండో దశ (జనవరి 1 - జనవరి 31, 2026): సేవా ప్రదాతల సమన్వయం. దేవాలయాలు, మసీదులు, మత సంస్థలు మరియు వివాహ అనుబంధ సేవలు అందించే క్యాటరింగ్, టెంట్ హౌస్, డీజే నిర్వాహకులను చైతన్యపరిచి, బాల్య వివాహాలకు సహకరించవద్దని కోరారు.
• మూడో దశ (ఫిబ్రవరి 1 - మార్చి 8, 2026): క్షేత్రస్థాయి తీర్మానాలు. గ్రామ పంచాయతీలు మరియు మున్సిపల్ వార్డులను 'బాల్య వివాహ రహిత ప్రాంతాలు'గా ప్రకటించి, అధికారికంగా తీర్మానాలు చేసేలా ప్రోత్సహిస్తున్నారు.

• ఈ ఉద్యమం సాధించిన అద్భుతమైన స్పందన గణాంకాల్లో:
• 6 కోట్లకు పైగా పౌరులకు వివిధ అవగాహనా కార్యక్రమాల ద్వారా ఈ సందేశం చేరింది.
• BVMB పోర్టల్‌లో ఇప్పటివరకు 28 లక్షలకు పైగా ప్రతిజ్ఞలు నమోదయ్యాయి.
• బీవీఎంబీ పోర్టల్‌లో బాల్య వివాహ నిరోధక అధికారుల (CMPOs) వివరాలను అప్‌లోడ్ చేయడం ద్వారా వ్యవస్థను మరింత పారదర్శకంగా మార్చారు.

'వికసిత్ భారత్' లక్ష్యంలో భాగంగా బాలికల విద్య మరియు సాధికారత అత్యంత కీలకం. ప్రభుత్వం మరియు సమాజం కలిసికట్టుగా పనిచేయడం వల్లే ఈ స్థాయిలో స్పందన లభిస్తోంది. ఇది కేవలం ప్రభుత్వ కార్యక్రమంగా కాకుండా, ఒక ప్రజా ఉద్యమంగా మారి బాల్య వివాహాల అంతానికి బాటలు వేస్తోంది.

ప్లాస్టిండియా 2026

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్లాస్టిక్ ప్రదర్శనలలో ఒకటిగా పేరుగాంచిన 'ప్లాస్టిండియా 2026' (PLASTINDIA 2026) రేపటి నుండి (ఫిబ్రవరి 5, 2026) న్యూఢిల్లీలోని ప్రతిష్టాత్మక భారత్ మండపంలో ప్రారంభం కానుంది.

• వేదిక: భారత్ మండపం, న్యూఢిల్లీ.
• తేదీలు: ఫిబ్రవరి 5 నుండి 10 వరకు, 2026.
• థీమ్: "భారత్ నెక్స్ట్" (Bharat Next). ఇది ప్రధానమంత్రి 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' మరియు 'వికసిత్ భారత్' విజన్‌కు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది.
• భాగస్వామ్యం: కేంద్ర రసాయనాలు మరియు పెట్రోకెమికల్స్ శాఖ, వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ, మరియు MSME మంత్రిత్వ శాఖల సహకారంతో ఈ ఈవెంట్ జరుగుతోంది.

• ప్రపంచ స్థాయి ప్రదర్శన: 2,000 కంటే ఎక్కువ అంతర్జాతీయ ఎగ్జిబిటర్లు అత్యాధునిక యంత్రాలు (machinery), ముడి పదార్థాలు (raw materials) మరియు పర్యావరణ అనుకూల పరిష్కారాలను ప్రదర్శించనున్నారు.
• జీరో వేస్ట్ ఈవెంట్ (Zero Waste): ప్లాస్టిండియా చరిత్రలో మొదటిసారిగా దీనిని 'జీరో వేస్ట్' ప్రదర్శనగా నిర్వహిస్తున్నారు. ఇక్కడ ఉత్పన్నమయ్యే వ్యర్థాలన్నింటినీ రీసైకిల్ చేసి, మళ్ళీ వినియోగిస్తారు.
• స్టార్టప్‌లకు ప్రాధాన్యత: యువ ఆవిష్కర్తలు మరియు స్టార్టప్‌ల కోసం ప్రత్యేక స్థలాన్ని కేటాయించారు. ఇది సుస్థిర ప్లాస్టిక్ పరిష్కారాలపై దృష్టి సారిస్తుంది.
• ప్లాస్టిక్ మ్యూజియం: వ్యవసాయం, వైద్యం, నీటి నిర్వహణ మరియు రవాణా రంగాలలో ప్లాస్టిక్ పోషిస్తున్న కీలక పాత్రను వివరించే ఒక ప్రత్యేక మ్యూజియం ఇక్కడ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలవనుంది.

• ప్రస్తుత విలువ: సుమారు ₹3 - 3.5 లక్షల కోట్లు.
• వృద్ధి లక్ష్యం: భారతదేశం 10 ట్రిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ వైపు దూసుకుపోతున్న తరుణంలో, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు గ్లోబల్ సప్లై చైన్‌లో ప్లాస్టిక్ రంగం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
• వ్యూహాత్మక పిల్లర్స్: ఈ ఈవెంట్ ప్రధానంగా 5 'T' లపై (Trade, Technology, Talent, Tradition, Tourism) ఆధారపడి నిర్వహించబడుతోంది.

ప్లాస్టిండియా 2026 కేవలం ఒక ప్రదర్శన మాత్రమే కాదు, ఇది ప్లాస్టిక్ రంగంలో ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరచడానికి మరియు స్వయం సమృద్ధిని సాధించడానికి భారతదేశం వేస్తున్న పెద్ద అడుగు. బాధ్యతాయుతమైన ప్లాస్టిక్ వినియోగం మరియు రీసైక్లింగ్ సాంకేతికతలపై అవగాహన కల్పించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

కేంద్ర బడ్జెట్ 2026-27లో భాగంగా భారత ప్రభుత్వం దేశీయ రసాయన రంగం (Chemical Sector) అభివృద్ధికి అత్యంత ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ఇందులో భాగంగా మూడు ప్రత్యేక కెమికల్ పార్కులను (Dedicated Chemical Parks) ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రకటించింది.

కెమికల్ పార్కుల ఏర్పాటు - ప్రధాన విశేషాలు

• కొత్త పథకం: రాష్ట్రాల సహకారంతో మూడు కెమికల్ పార్కులను 'ఛాలెంజ్-బేస్డ్' (పోటీతత్వ విధానం) ద్వారా ఎంపిక చేసి అభివృద్ధి చేస్తారు.
• బడ్జెట్ కేటాయింపు: ఈ పార్కుల మౌలిక సదుపాయాల కోసం 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ₹ 600 కోట్లు కేటాయించారు.
• ప్లగ్-అండ్-ప్లే మోడల్: పరిశ్రమలు వెంటనే తమ ఉత్పత్తిని ప్రారంభించేలా సిద్ధంగా ఉన్న భవనాలు, విద్యుత్, నీరు మరియు ఇతర వసతులను (Ready-to-use facilities) ఈ పార్కులు అందిస్తాయి.

• కెమికల్ పార్కులు అనేవి రసాయన మరియు పెట్రోకెమికల్ తయారీ కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించబడిన పారిశ్రామిక క్లస్టర్లు. ఇక్కడ అనేక పరిశ్రమలు ఒకే చోట ఉండి, ఉమ్మడి వసతులను పంచుకుంటాయి.

• మౌలిక సదుపాయాల భాగస్వామ్యం: ఉమ్మడి వ్యర్థాల శుద్ధి ప్లాంట్లు (CETP), లాజిస్టిక్స్ మరియు భద్రతా వ్యవస్థలను పంచుకోవడం వల్ల ఖర్చులు తగ్గుతాయి.
• తక్కువ సమయం: 'ప్లగ్-అండ్-ప్లే' సౌకర్యం వల్ల పరిశ్రమలు ఏర్పాటు చేయడానికి పట్టే సమయం (Gestation period) గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
• పర్యావరణ పరిరక్షణ: వ్యర్థాల నిర్వహణ మరియు పర్యావరణ నిబంధనల అమలు ఒకే చోట జరగడం వల్ల కాలుష్య నియంత్రణ సులభమవుతుంది.

రసాయన పరిశ్రమల వల్ల కలిగే పర్యావరణ ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి బడ్జెట్‌లో మరో కీలక ప్రకటన చేశారు:

• కార్బన్ క్యాప్చర్ (CCUS): 'కార్బన్ క్యాప్చర్, యుటిలైజేషన్ అండ్ స్టోరేజ్' (CCUS) సాంకేతికత కోసం ₹ 20,000 కోట్లు కేటాయించారు.
• లక్ష్యం: పరిశ్రమల నుండి వెలువడే కార్బన్ డయాక్సైడ్‌ను పట్టుకుని, దానిని తిరిగి వినియోగించడం లేదా సురక్షితంగా నిల్వ చేయడం ద్వారా కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం.

• ప్రపంచ స్థాయిలో: భారతదేశం ప్రపంచంలో 6వ అతిపెద్ద రసాయన ఉత్పత్తిదారు మరియు ఆసియాలో 3వ స్థానంలో ఉంది.
• ఆర్థిక తోడ్పాటు: ఈ రంగం దేశ జీడీపీకి సుమారు 7 శాతం సహకారం అందిస్తోంది.
• కీలక రాష్ట్రాలు: ప్రస్తుతం గుజరాత్, ఒడిశా, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాల్లో రసాయన పరిశ్రమల క్లస్టర్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

కెమికల్ పార్కులతో పాటు భారతదేశంలో ఇప్పటికే విజయవంతమైన మరికొన్ని క్లస్టర్ మోడల్స్:

• ప్లాస్టిక్ పార్కులు: ప్లాస్టిక్ రీసైక్లింగ్ మరియు ప్రాసెసింగ్ కోసం (ఉదా: ఒడిశా, తమిళనాడు).
• బల్క్ డ్రగ్ పార్కులు: మందుల తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాల కోసం (ఉదా: ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్).
• PCPIR: విశాఖపట్నం వంటి ప్రాంతాల్లో ఉన్న పెట్రోలియం మరియు కెమికల్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ రీజియన్లు.

ఈ మూడు కొత్త కెమికల్ పార్కుల ఏర్పాటు ద్వారా రసాయనాల దిగుమతులపై ఆధారపడటం తగ్గి, 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' బలోపేతం అవుతుంది. ఇది లక్షలాది మందికి ఉపాధిని కల్పించడమే కాకుండా, భారతదేశాన్ని ప్రపంచ రసాయన తయారీ కేంద్రంగా మారుస్తుంది.

Today's News Headlines (Feb 4th Current Affairs in Telugu): పోటీ పరీక్షల కోసం కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో..

అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్ తెలుగులో..

డాలర్‌తో రూపాయి పోటీపడగలదా ?

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)