డాలర్‌తో రూపాయి పోటీపడగలదా ?

రూపాయి డాలర్‌తో పోలిస్తే 48 పైసలు బలపడింది.
ఆరు వారాల్లో ఇంత పెద్ద పెరుగుదల ఇదే తొలిసారి.
ప్రస్తుతం రూపాయి విలువ 90.94 పైసలు వద్ద నిలిచింది.

టారిఫ్ తగ్గింపు: భారత ఉత్పత్తులకు అమెరికా మార్కెట్లో పోటీదారులపై స్పష్టమైన ప్రయోజనం లభించింది.

పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసం: వాణిజ్య సంబంధాలు మెరుగుపడతాయని భావించి విదేశీ పెట్టుబడులు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
రష్యా చమురు కొనుగోళ్లు తగ్గింపు సంకేతాలు: అమెరికా-భారత్ ఒప్పందం నేపథ్యంలో భారత్ రష్యా చమురు దిగుమతులను తగ్గిస్తుందనే అంచనాలు కూడా రూపాయి బలపడటానికి తోడ్పడ్డాయి.

ఎగుమతిదారులకు లాభం: తక్కువ టారిఫ్‌తో అమెరికా మార్కెట్లో భారత ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది.
దిగుమతిదారులకు ఊరట: రూపాయి బలపడటంతో డాలర్‌లో చెల్లింపులు కొంత తగ్గుతాయి.
సామాన్య ఆర్థిక వ్యవస్థ: రూపాయి బలపడటం ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది.

మొత్తంగా, ఇంతకాలం అమెరికాతో వాణిజ్య ఒప్పందం కుదరకపోవడం వల్లే విదేశీ మదుపర్లు మన మార్కెట్లలో భారీగా అమ్మకాలు జరుపుతున్నారు. ఫలితంగా డాలర్‌కు గిరాకీ పెరిగి, రూపాయి విలువ క్షీణిస్తూ వచ్చింది. తాజా పరిణామాలతో మన మార్కెట్లు, రూపాయి కోలుకుంటాయని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.

డాలర్‌తో రూపాయి పోటీపడగలదా
లేదా అనే అంశాన్ని ఆర్థిక కోణంలో విశ్లేషించాలి. రూపాయి మరియు డాలర్‌ మధ్య ఉన్న సంబంధం, ప్రస్తుతం మారిన సమీకరణాలను బట్టి చూస్తే..

ఇటీవలి భారత్-అమెరికా వాణిజ్య ఒప్పందం వల్ల రూపాయి విలువ బలపడుతోంది.
అమెరికా సుంకాలు తగ్గించడం వల్ల భారత ఎగుమతులు పెరుగుతాయి. తద్వారా భారత్‌కు డాలర్ల రాక (Inflow) పెరుగుతుంది. ఏదైనా కరెన్సీకి డిమాండ్ పెరిగితే దాని విలువ పెరుగుతుంది.
ఒప్పందంపై నమ్మకంతో విదేశీ మదుపర్లు(విదేశీ పెట్టుబడులు (FPIs)) భారత మార్కెట్లలో పెట్టుబడులు పెట్టడం మొదలుపెట్టారు.

రూపాయి డాలర్‌తో సమాన స్థాయికి (1:1) వెళ్లడం అనేది ప్రస్తుతానికి అసాధ్యమైనా, బలమైన స్థిరత్వాన్ని ప్రదర్శించగలదు. దానికి కారణాలు:
విదేశీ మారక నిల్వలు (Forex Reserves): భారత ఆర్‌బీఐ (RBI) వద్ద భారీ స్థాయిలో ఫారెక్స్ నిల్వలు ఉన్నాయి. రూపాయి విలువ పడిపోయినప్పుడు ఆర్‌బీఐ డాలర్లను విక్రయించి రూపాయిని ఆదుకోగలదు.
డిజిటల్ విప్లవం (UPI): ప్రపంచవ్యాప్తంగా యూపీఐ (UPI) విస్తరిస్తోంది. ఇప్పటికే కొన్ని దేశాలు రూపాయిలోనే వాణిజ్యం చేయడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. దీనిని 'డీ-డాలరైజేషన్' ప్రక్రియలో భాగంగా చూడవచ్చు.

గ్లోబల్ రిజర్వ్ కరెన్సీ: ప్రపంచ వాణిజ్యంలో 80% పైగా లావాదేవీలు డాలర్లలోనే జరుగుతాయి. చమురు ధరలు కూడా డాలర్లలోనే నిర్ణయించబడతాయి.
ద్రవ్యోల్బణం: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశం (భారత్) లో ద్రవ్యోల్బణం, అభివృద్ధి చెందిన దేశం (అమెరికా) కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆర్థిక సూత్రాల ప్రకారం, ద్రవ్యోల్బణం ఎక్కువగా ఉన్న దేశం కరెన్సీ విలువ సహజంగానే తగ్గుతుంది.

దిగుమతులు చౌకవుతాయి: మనం కొనే చమురు, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల ధరలు తగ్గుతాయి.
ద్రవ్యోల్బణం తగ్గుతుంది: దిగుమతుల ధరలు తగ్గితే దేశంలో నిత్యావసరాల ధరలు కూడా నియంత్రణలోకి వస్తాయి.

డాలర్‌తో రూపాయి "సమానంగా" పోటీ పడటం కంటే, "స్థిరంగా" నిలబడటం ముఖ్యం. ప్రస్తుత ఒప్పందాల వల్ల రూపాయి పతనం ఆగి, మళ్లీ పదును పెంచుకుంటుందనడంలో సందేహం లేదు.

విదేశీ సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు (FIIs) భారత స్టాక్ మార్కెట్లో అమ్మకాలు పెంచడం.
అమెరికా ప్రభుత్వం భారత ఎగుమతులపై సుంకాలను (Tariffs) తగ్గించడం.
ముడి చమురు దిగుమతుల కోసం రష్యాపై ఆధారపడటం తగ్గించి, అమెరికాతో వాణిజ్య ఒప్పందాలు చేసుకోవడం.
దేశీయంగా ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) అమెరికా కంటే గణనీయంగా పెరగడం.

పై వాటిలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మరియు 2 మాత్రమే
B) 2 మరియు 3 మాత్రమే
C) 1, 3 మరియు 4 మాత్రమే
D) 1, 2, 3 మరియు 4

పదం అర్థం/ప్రభావం
a. డీ-డాలరైజేషన్ (De-dollarization) 1. రూపాయి విలువ తగ్గడం వల్ల ఎగుమతులు పెరగడం
b. కరెన్సీ అప్రిసియేషన్ (Appreciation) 2. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో డాలర్ ఆధిపత్యాన్ని తగ్గించడం
c. రిజర్వ్ కరెన్సీ (Reserve Currency) 3. విదేశీ మారక నిల్వల్లో కేంద్ర బ్యాంకులు కలిగి ఉండే ప్రధాన కరెన్సీ
d. కరెన్సీ డిప్రిసియేషన్ (Depreciation) 4. దిగుమతులు చౌకగా మారి ద్రవ్యోల్బణం తగ్గడం
సరైన కోడ్‌ను ఎంచుకోండి:
A) a-2, b-4, c-3, d-1
B) a-1, b-2, c-3, d-4
C) a-2, b-1, c-4, d-3
D) a-4, b-2, c-3, d-1

A) ఆర్‌బీఐ (RBI) తన వద్ద ఉండే డాలర్లను విక్రయించడం ద్వారా రూపాయి పతనాన్ని అడ్డుకోగలదు.
B) భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యధిక విదేశీ మారక నిల్వలు కలిగిన దేశాలలో ఒకటి.
C) విదేశీ మారక నిల్వలు పెరిగితే దేశం యొక్క దిగుమతి సామర్థ్యం (Import Cover) పెరుగుతుంది.
D) దేశీయంగా రూపాయి చెలామణిని పెంచడం కోసమే ఆర్‌బీఐ డాలర్లను నిల్వ చేస్తుంది.

రూపాయి బలపడటం వల్ల ఎగుమతిదారుల లాభదాయకత (Profit margin) తగ్గే అవకాశం ఉంది.
చమురు దిగుమతుల వ్యయం తగ్గడం వల్ల కరెంటు ఖాతా లోటు (CAD) తగ్గుతుంది.

పై వాటిలో సరైనవి ఏవి?
A) 1 మాత్రమే
B) 2 మాత్రమే
C) 1 మరియు 2 రెండూ
D) ఏదీ కాదు

A) అమెరికాలో ద్రవ్యోల్బణం సున్నా శాతం ఉండటం.
B) చమురు మరియు ఇతర వస్తువుల ధరలు అంతర్జాతీయంగా డాలర్లలోనే నిర్ణయించబడటం (Petro-dollar).
C) అమెరికా ప్రభుత్వం రూపాయి వాడకాన్ని నిషేధించడం.
D) డాలర్ విలువ ఎప్పుడూ స్థిరంగా (మారకుండా) ఉండటం.