• ఆత్మనిర్భర్ భారత్: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆదేశాల మేరకు 2050 నాటికి విదేశీ శునక జాతులను పూర్తిగా తొలగించి, 100% దేశీయ జాతులను వినియోగించాలని అస్సాం రైఫిల్స్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• శిక్షణ: అస్సాంలోని జోర్హాట్‌లో ఉన్న అస్సాం రైఫిల్స్ డాగ్ ట్రైనింగ్ సెంటర్ (ARDTC) లో ఈ శునకాలకు శిక్షణ ఇస్తున్నారు.
• ఇప్పటికే 6 తంగ్‌ఖుల్ హుయ్ శునకాలు మాదకద్రవ్యాల గుర్తింపు (Narcotics Detection) విభాగంలో విజయవంతంగా పనిచేస్తున్నాయి. ఏప్రిల్ 2026 నుండి కొంబై జాతి శునకాల మొదటి బ్యాచ్ ఇండక్షన్ ప్రారంభం కానుంది.

• మణిపూర్‌లోని ఉఖ్రుల్ జిల్లాకు చెందిన తంగ్‌ఖుల్ నాగా తెగవారు పెంచే విశిష్టమైన జాతి ఇది.
• • రూపం: బలమైన శరీరం, శక్తివంతమైన దవడలు, వెడల్పాటి ఛాతీ కలిగి ఉంటాయి. వీటి ముఖం చూడటానికి అమాయకంగా ఉన్నా, ఎలుగుబంటి లాంటి నల్లటి రూపాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
  • నైపుణ్యం: ఇవి వేట కోసం ఉపయోగించే 'సైట్‌హౌండ్స్' (Sighthounds). చూపుతో వేటను పసిగట్టగలవు.
  • ఆరోగ్యం: ఇవి వ్యాధి నిరోధక శక్తికి ప్రసిద్ధి. ఏ రకమైన వాతావరణంలోనైనా తట్టుకోగలవు.
  • పరిరక్షణ: స్వచ్ఛమైన వంశం కలిగిన తంగ్‌ఖుల్ హుయ్ సంఖ్య తగ్గుతుండటంతో, వీటిని కాపాడటానికి ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోంది.

• తమిళనాడులోని కొంబై ప్రాంతానికి చెందిన ఈ జాతి అత్యంత పురాతనమైన మరియు ధైర్యవంతుడైన భారతీయ శునక జాతి.
• • చరిత్ర: పూర్వం దక్షిణ భారత రాజులు మరియు యోధులు వీటిని రక్షణ మరియు యుద్ధాల కోసం వాడేవారు. టిప్పు సుల్తాన్ మరియు హైదర్ అలీ కూడా తమ సైన్యంలో వీటిని ఉపయోగించారని చరిత్ర చెబుతోంది.
  • రూపం: కండరపుష్టి కలిగిన అథ్లెటిక్ శరీరం. సాధారణంగా ఎరుపు-గోధుమ రంగులో ఉండి, ముఖం వద్ద నల్లటి ముసుగు (Black mask) లాంటి గుర్తు ఉంటుంది.
  • నైపుణ్యం: అడవి పందులను వేటాడటంలో మరియు ఆస్తులను రక్షించడంలో ఇవి మొనగాళ్లు.
  • స్వభావం: తమ యజమానుల పట్ల అత్యంత విశ్వాసంగా ఉంటూ, అపరిచితుల పట్ల చాలా గంభీరంగా ప్రవర్తిస్తాయి.

ఇటీవల రక్షణ కొనుగోలు మండలి (DAC) భారత వాయుసేన (IAF) కోసం ఎయిర్-షిప్స్ బేస్డ్ హై-ఆల్టిట్యూడ్ స్యూడో-శాటిలైట్ (AS-HAPS) కొనుగోలుకు ప్రాథమిక అనుమతి (Acceptance of Necessity) ఇచ్చింది.

• HAPS అనేది సౌరశక్తితో పనిచేసే ఒక మానవరహిత విమానం (Unmanned Aerial Vehicle). ఇది భూమికి దాదాపు 18-20 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో (స్ట్రాటోస్పియర్ ఆవరణంలో) ఎగురుతుంది. వాణిజ్య విమానాలు ఎగిరే ఎత్తు కంటే ఇది దాదాపు రెట్టింపు.
• • శాశ్వత నిఘా: సాధారణ ఉపగ్రహాలు నిరంతరం భూమి చుట్టూ తిరుగుతుంటాయి, కానీ HAPS ఒకే ప్రాంతంపై నెలల తరబడి నిశ్చలంగా ఉండి పర్యవేక్షించగలదు.
  • తక్కువ ఖర్చు: ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించడానికి రాకెట్లు మరియు భారీ ఖర్చు అవసరం. కానీ HAPS తక్కువ ఖర్చుతోనే ఉపగ్రహం వంటి సేవలను అందిస్తుంది, అందుకే దీనిని "స్యూడో శాటిలైట్" (నకిలీ ఉపగ్రహం) అంటారు.
  • శక్తి వనరు: పగటిపూట సౌరశక్తితో, రాత్రిపూట హై-డెన్సిటీ బ్యాటరీలతో ఇది నిరంతరం గాలిలో ఉండగలదు.
  • అధునాతన సెన్సార్లు: ఇందులో హై-డెఫినిషన్ ఆప్టికల్ మరియు ఇన్‌ఫ్రారెడ్ కెమెరాలు ఉంటాయి. ఇవి సరిహద్దు గస్తీ, సముద్ర నిఘా మరియు క్షిపణి గుర్తింపు వంటి పనులకు ఉపయోగపడతాయి.

• భారతదేశం స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో HAPSను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
• NAL పాత్ర: బెంగళూరులోని నేషనల్ ఏరోస్పేస్ లాబొరేటరీస్ (NAL) దీనిని రూపొందిస్తోంది.
• విజయవంతమైన పరీక్ష: ఫిబ్రవరి 2024లో, కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ జిల్లా చల్లకెరె వద్ద 23 కిలోల బరువున్న ప్రోటోటైప్‌ను విజయవంతంగా పరీక్షించారు. ఇది 3 కి.మీ ఎత్తులో ఎనిమిదిన్నర గంటల పాటు నిరంతరంగా ఎగిరి తన సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకుంది.

కోరం సెన్సింగ్ (Quorum Sensing) అనేది సూక్ష్మజీవశాస్త్రంలో (Microbiology) ఒక అద్భుతమైన ప్రక్రియ. యాంటీబయాటిక్స్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా వైద్య రంగంలో ఇది కొత్త విప్లవాన్ని తీసుకురాబోతోంది.

• బ్యాక్టీరియాలు తమ జనాభా సాంద్రతను (Population Density) బట్టి తమ ప్రవర్తనను మార్చుకోవడానికి ఒకదానితో ఒకటి మాట్లాడుకునే పద్ధతినే కోరం సెన్సింగ్ అంటారు. ఇది ఒక రకమైన రసాయన సంభాషణ.
• ఆటోఇండ్యూసర్స్ (Autoinducers): బ్యాక్టీరియాలు కొన్ని సిగ్నల్ అణువులను (Signal molecules) విడుదల చేస్తాయి. జనాభా పెరిగేకొద్దీ ఈ అణువుల గాఢత కూడా పెరుగుతుంది.
• threshold (పరిమితి): ఈ అణువుల గాఢత ఒక స్థాయికి చేరినప్పుడు, బ్యాక్టీరియాలన్నీ ఒకేసారి మేల్కొంటాయి. అప్పుడు అవన్నీ కలిసి ఒకేలా ప్రవర్తిస్తాయి (ఉదాహరణకు: వ్యాధిని కలిగించడం లేదా బయోఫిల్మ్ ఏర్పరచడం).

• చరిత్ర: దీనిని మొదటిసారిగా 1960లలో హంగేరియన్ శాస్త్రవేత్త అలెగ్జాండర్ తోమాజ్ గమనించారు.
• ప్రవర్తన నియంత్రణ: బ్యాక్టీరియాలు దీని ద్వారా వ్యాధి కారక శక్తి (Virulence), డిఎన్ఏ మార్పిడి (Gene transfer), మరియు బయోఫిల్మ్ (Biofilm) ఏర్పాటును నియంత్రిస్తాయి.
• • Pseudomonas aeruginosa: ఇది న్యుమోనియా కలిగించడానికి కోరం సెన్సింగ్‌ను వాడుతుంది.
  • Rhizobium leguminosarum: ఇది మొక్కల్లో నైట్రోజన్ స్థాపన (Symbiotic process) కోసం దీనిని ఉపయోగిస్తుంది.

• ప్రస్తుతం మనం వాడుతున్న యాంటీబయాటిక్స్ బ్యాక్టీరియాలను చంపేస్తాయి. దీనివల్ల బ్యాక్టీరియాలు డ్రగ్ రెసిస్టెన్స్ (మందులను తట్టుకునే శక్తి) పెంచుకుంటున్నాయి.
• యాంటీ-కోరం సెన్సింగ్ థెరపీ: బ్యాక్టీరియాలను చంపకుండా, అవి ఒకదానితో ఒకటి మాట్లాడుకోకుండా (Communication block) చేస్తే, అవి ఐక్యంగా దాడి చేయలేవు. దీనివల్ల మందులకు లొంగని "సూపర్ బగ్స్" సమస్యను పరిష్కరించవచ్చు.

కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలోని నేషనల్ మెడిసినల్ ప్లాంట్స్ బోర్డ్ (NMPB) ఇటీవల న్యూఢిల్లీలోని విజ్ఞాన్ భవన్‌లో ఒక రోజు 'చింతన్ శివిర్' కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. ఔషధ మొక్కల రంగంలో ఎదురవుతున్న సవాళ్లు మరియు భవిష్యత్తు ప్రణాళికలపై చర్చించడానికి ఈ సదస్సును ఏర్పాటు చేశారు.

• స్థాపన: భారత ప్రభుత్వం దీనిని 2000 సంవత్సరంలో ఏర్పాటు చేసింది.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: ఇది ఆయుష్ (AYUSH) మంత్రిత్వ శాఖలో ఒక విభాగంగా పనిచేస్తుంది.
• ప్రధాన బాధ్యత: భారతదేశంలోని వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు మరియు సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని ఏర్పరచడం. ఔషధ మొక్కల రంగాన్ని జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అభివృద్ధి చేయడానికి అవసరమైన విధానాలను అమలు చేయడం.
• • పరిరక్షణ: ఔషధ మొక్కలు మరియు సుగంధ జాతులను వాటి సహజ ఆవాసాలలో (In-situ) మరియు వెలుపల (Ex-situ) సంరక్షించడం.
  • పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి (R&D): ఈ రంగంలో పరిశోధనలను ప్రోత్సహించడం, శిక్షణ ద్వారా సామర్థ్యాన్ని పెంచడం.
  • అవగాహన: పాఠశాలలు మరియు ఇళ్లలో మూలికా తోటల (Herbal Gardens) పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం.
  • హక్కుల రక్షణ: ఔషధ మొక్కలకు సంబంధించిన పేటెంట్ హక్కులు మరియు మేధో సంపత్తి హక్కుల (IPR) రక్షణను ప్రోత్సహించడం.
    గణన: దేశంలోని ఔషధ మొక్కల గుర్తింపు, జాబితా తయారీ మరియు వాటి పరిమాణాన్ని అంచనా వేయడం.

నాగాలాండ్‌కు చెందిన సంగ్తమ్ (Sangtam) తెగ వారు అంతరించిపోతున్న పంగోలిన్‌లను (Pangolins) రక్షించడానికి ఒక చారిత్రాత్మక తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు. పర్యావరణ పరిరక్షణలో గిరిజన తెగలు పోషిస్తున్న పాత్రకు ఇది ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

• నివాసం: వీరు నాగాలాండ్‌లోని 16 ప్రధాన తెగలలో ఒకటి. ప్రధానంగా నాగాలాండ్‌లోని కిఫిరే (Kiphire) మరియు తుయెన్‌సాంగ్ (Tuensang) జిల్లాల్లో నివసిస్తారు. ఈ ప్రాంతం మయన్మార్ సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉంటుంది.
• వంశాలు (Clans): వీరిలో ఆరు ప్రధాన వంశాలు ఉన్నాయి: ధోంగ్రూ, జింగ్రూ, లాంగ్‌టిధోంగ్రూ, ముంగ్జారూ, అనారూ మరియు రుడిధోంగ్రూ.
• భాష: వీరు 'సంగ్తమ్యూ' (Sangtamyu) అనే మాండలికాన్ని మాట్లాడతారు. దాదాపు 90% జనాభా ఈ భాషే మాట్లాడుతుంది.
• జీవనోపాధి: వీరు సాంప్రదాయకంగా ఝుమ్ సాగు (Jhum cultivation) లేదా మార్పిడి వ్యవసాయాన్ని అనుసరిస్తారు.
• వ్యవస్థ: వీరిది పితృస్వామ్య వ్యవస్థ (Patriarchal system). వారసత్వం తండ్రి నుండి కుమారుడికి సంక్రమిస్తుంది.

• మోంగ్‌మోంగ్ (Mongmong): ఇది వీరి ప్రధాన పండుగ. ఇంట్లోని దేవుడిని మరియు పొయ్యిలోని మూడు రాళ్లను పూజించడం దీని ప్రత్యేకత.
• త్సోహ్సుహ్ (Tsohsuh): దీనిని 'వి థుంగ్' అని కూడా అంటారు. మార్చి నెలలో వసంత కాలంలో జరుపుకుంటారు.
• హునాపుంగ్‌బీ (HüNAPUNGBI): ఇది ప్రత్యేకంగా పిల్లల కోసం జరుపుకునే పండుగ.

• పంగోలిన్ ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా అక్రమ రవాణాకు గురయ్యే జంతువు. సంగ్తమ్ కమ్యూనిటీ యొక్క అత్యున్నత సంస్థ (Apex Body) వీటి వేటను నిషేధిస్తూ, రక్షణ కల్పించాలని తీసుకున్న నిర్ణయం వన్యప్రాణి ప్రేమికుల ప్రశంసలు పొందుతోంది.

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి ఇటీవల 'భారత్-విస్తార్' (Bharat-VISTAAR) అనే బహుభాషా AI సాధనాన్ని ప్రకటించారు. ఇది అగ్రిస్టాక్ (AgriStack) పోర్టల్‌లను మరియు ICAR వ్యవసాయ పద్ధతులను కృత్రిమ మేధస్సుతో అనుసంధానిస్తుంది. భారతీయ వ్యవసాయ రంగాన్ని డిజిటలైజ్ చేయడంలో ఇది ఒక విప్లవాత్మక అడుగు.

• అగ్రిస్టాక్ అనేది వ్యవసాయ రంగం కోసం రూపొందించబడిన ఒక డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI). దీనిని సెప్టెంబర్ 2024లో 'డిజిటల్ అగ్రికల్చర్ మిషన్' (DAM) కింద కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదించింది.
• • రైతు రిజిస్ట్రీ (Farmer Registry): రైతులకు డిజిటల్ గుర్తింపు కార్డులు (Farmer ID).
  • పంట రిజిస్ట్రీ (Crop Sown Registry): ఏ కాలంలో ఏ పంట వేశారో తెలిపే డేటాబేస్.
  • జియో-రిఫరెన్స్‌డ్ విలేజ్ మ్యాప్స్: భూ రికార్డులను లొకేషన్లతో (అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలు) అనుసంధానించడం.
• • దేశంలోని 11 కోట్ల మంది రైతులకు డిజిటల్ గుర్తింపు కార్డులు ఇవ్వడమే లక్ష్యం.
  • ఈ ID రైతు భూమి రికార్డులు, పశుసంపద, పండించిన పంటలు మరియు పొందిన
  • ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది.
  • దీనివల్ల ప్రభుత్వ పథకాలు నేరుగా రైతులకు అందుతాయి.
    గడువు: మార్చి 2027 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యం (ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు మార్చి 2028).
• • ప్రతి సీజన్‌లో రైతులు వేసిన పంటల వివరాలను మొబైల్ ఆధారిత డిజిటల్ క్రాప్ సర్వే ద్వారా సేకరిస్తారు.
  • 2023-24లో 11 రాష్ట్రాల్లో దీనిని పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా పరీక్షించారు.
• • భూ రికార్డులను మ్యాపింగ్ చేయడం ద్వారా భూమి యొక్క ఖచ్చితమైన స్థానాన్ని గుర్తిస్తారు.
  • గడువు: మార్చి 2027 నాటికి అన్ని గ్రామాలను కవర్ చేయాలని లక్ష్యం.

కేంద్ర హోం మరియు సహకార శాఖ మంత్రి ఇటీవల రాజ్యసభలో 'ఆయుష్మాన్ సహకార' (Ayushman Sahakar) పథకం గురించి కీలక సమాచారాన్ని అందించారు. సహకార సంఘాల ద్వారా దేశంలో ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం ఈ పథకం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం.

• ఇది నేషనల్ కోఆపరేటివ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (NCDC) రూపొందించిన ఒక విశిష్ట పథకం. సహకార సంఘాలు ఆసుపత్రులు, ఆరోగ్య సంరక్షణ కేంద్రాలు మరియు విద్యా సంస్థలను ఏర్పాటు చేయడానికి లేదా ఆధునీకరించడానికి ఈ పథకం ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది.
• • సరసమైన వైద్యం: సహకార సంఘాల ద్వారా ప్రజలకు తక్కువ ధరకు నాణ్యమైన వైద్యాన్ని అందించడం.
  • AYUSH ప్రోత్సాహం: ఆయుర్వేదం, యోగా, యునాని, సిద్ధ మరియు హోమియోపతి సౌకర్యాలను పెంపొందించడం.
  • జాతీయ విధానాలకు మద్దతు: జాతీయ ఆరోగ్య విధానం (National Health Policy) మరియు జాతీయ డిజిటల్ హెల్త్ మిషన్ లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో సహకార సంఘాలను భాగస్వాములను చేయడం.
  • సమగ్ర సేవలు: కేవలం ఆసుపత్రులే కాకుండా, ఆరోగ్య భీమా, వైద్య విద్య మరియు ఇతర సేవలను అందించడం.
• • అర్హత: దేశంలోని ఏ రాష్ట్ర లేదా మల్టీ-స్టేట్ కోఆపరేటివ్ సొసైటీల చట్టం కింద నమోదైన సహకార సంఘాలైనా దీనికి అర్హులు. (బైలాస్‌లో ఆరోగ్య సేవలకు సంబంధించిన నిబంధన ఉండాలి).
  • రుణ కాలపరిమితి: గరిష్టంగా 8 సంవత్సరాలు. ప్రాజెక్ట్ రకాన్ని బట్టి అసలు చెల్లింపుపై 1 నుండి 2 ఏళ్ల వరకు మినహాయింపు (Moratorium) లభిస్తుంది.
  • మహిళా ప్రోత్సాహం: మహిళా సభ్యులు మెజారిటీగా ఉన్న సహకార సంఘాలకు వడ్డీ రేటులో 1% రాయితీ లభిస్తుంది.
  • నిధులు: ఈ పథకం కింద సహకార సంఘాలకు నిధులు సమకూర్చడానికి రూ. 10,000 కోట్ల నిధిని కేటాయించారు.
  • మౌలిక సదుపాయాలు: క్లినిక్‌లు, డయాగ్నోస్టిక్ సెంటర్లు, డ్రగ్ టెస్టింగ్ ల్యాబ్‌లు మరియు ఆసుపత్రుల స్థాపనకు ఇది తోడ్పడుతుంది.

ఇటీవల కేంద్ర విద్యాశాఖ సహాయ మంత్రి రాజ్యసభలో వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, విద్యాంజలి చొరవలో ఇప్పటివరకు 8.5 లక్షలకు పైగా పాఠశాలలు మరియు 5 లక్షల మంది వాలంటీర్లు భాగస్వాములయ్యారు.

• ప్రారంభం: జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020కి అనుగుణంగా సెప్టెంబర్ 2021లో దీనిని ప్రారంభించారు.
• ఉద్దేశ్యం: సమాజం మరియు ప్రైవేట్ రంగ భాగస్వామ్యం ద్వారా ప్రభుత్వ పాఠశాలలను బలోపేతం చేయడం. విద్యార్థుల సమగ్ర అభివృద్ధికి మరియు మెరుగైన అభ్యసన ఫలితాల కోసం మద్దతునివ్వడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• నిర్వహణ: ఇది కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖలోని స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ లిటరసీ విభాగం యొక్క చొరవ.
• విధానం: వాలంటీర్లు నేరుగా ప్రభుత్వ మరియు ప్రభుత్వ ఎయిడెడ్ పాఠశాలలతో అనుసంధానమై, వారి సేవలను లేదా వస్తువులు/సామగ్రి/పరికరాలను ఒక ప్రత్యేక పోర్టల్ ద్వారా అందించడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది.
• ఈ ప్లాట్‌ఫారమ్ వాలంటీర్లు, పూర్వ విద్యార్థులు (Alumni), సంస్థలు, పౌర సమాజ సంస్థలు మరియు CSR భాగస్వాములను పాఠశాలల అవసరాలకు అనుగుణంగా నేరుగా కలుపుతుంది.
• • అనుసంధానం: వాలంటీర్లు మరియు పాఠశాలల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని తగ్గించడానికి ఒక వంతెనలా పనిచేస్తుంది.
  • అదనపు నైపుణ్యాలు: పాఠశాల విద్యార్థులకు కేవలం చదువు మాత్రమే కాకుండా ఇతర బాహ్య కార్యకలాపాలలో అనుభవం (Exposure) పొందేలా సహాయపడుతుంది.
  • కార్యకలాపాల వేదిక: పాఠశాలలు తమకు అవసరమైన వాలంటీర్ సేవలను పోర్టల్‌లో పంచుకోవచ్చు, వాటిలో వాలంటీర్లు పాల్గొని వివిధ కార్యకలాపాలను నిర్వహించవచ్చు.
  • పర్యవేక్షణ: ఎన్ని పాఠశాలలు చేరాయి, ఎంతమంది వాలంటీర్లు ఉన్నారు, ఏయే పనులు జరిగాయి వంటి నివేదికలను మంత్రిత్వ శాఖ పర్యవేక్షించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
  • భాగస్వామ్యం: పౌరులు, వాలంటీర్లు మరియు పూర్వ విద్యార్థులు పాఠశాలల నిర్వహణలో మరియు సేవలలో చురుగ్గా పాల్గొనేలా ప్రోత్సహిస్తుంది.

భారత రక్షణ రంగంలో స్వదేశీ తయారీని ప్రోత్సహించే దిశగా ఒక కీలక అడుగు పడింది. ముంబైకి చెందిన అగ్నీవస్త్రా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ కంపెనీ, భారత సైన్యంతో ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదుర్చుకుంది.

• సరఫరా: భారత సైన్యానికి అవసరమైన అత్యున్నత ప్రమాణాలు కలిగిన కార్బన్ ఫ్యాబ్రిక్స్ (Carbon Fabrics) మరియు హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కాంపోజిట్ మెటీరియల్స్‌ను ఈ కంపెనీ సరఫరా చేస్తుంది.
• ఉద్దేశ్యం: రక్షణ రంగంలో క్లిష్టమైన పరికరాల తయారీకి అవసరమైన ముడి పదార్థాల కోసం విదేశాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం (ఆత్మనిర్భర్ భారత్).
• ప్రత్యేకత: ఈ మెటీరియల్స్ తేలికగా ఉంటూనే, ఉక్కు కంటే ఎక్కువ బలాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఇవి విపరీతమైన ఉష్ణోగ్రతలను మరియు కఠినమైన పరిస్థితులను తట్టుకోగలవు.
• • రక్షణ కవచాలు: సైనికుల రక్షణ పరికరాలు (Bulletproof Gear) తయారీలో.
  • ఆయుధ సంపత్తి: క్షిపణులు (Missiles), రాకెట్ భాగాలు మరియు డ్రోన్ల తయారీలో.
  • వాహనాలు: సైనిక వాహనాలు మరియు విమానాల్లో బరువును తగ్గించి, సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి.

• ఈ సంస్థ ఇప్పటికే భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) మరియు రక్షణ పరిశోధన మరియు అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) లతో కలిసి పని చేస్తోంది. శాటిలైట్లు మరియు లాంచ్ వెహికల్స్‌కు అవసరమైన అత్యాధునిక మెటీరియల్స్‌ను అందించడంలో ఈ కంపెనీకి మంచి అనుభవం ఉంది.
• • మేక్ ఇన్ ఇండియా: స్వదేశీ రక్షణ ఉత్పత్తుల తయారీకి భారీ ఊతం.
  • స్వయం సమృద్ధి: విదేశీ సరఫరాదారులపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
  • మెరుగైన సామర్థ్యం: తేలికపాటి మరియు బలమైన మెటీరియల్స్ వాడకం వల్ల సైనిక పరికరాల కదలిక (Mobility) మెరుగుపడుతుంది.

భారతదేశం 2026 సంవత్సరానికి గాను బ్రిక్స్ (BRICS) అధ్యక్ష బాధ్యతలను స్వీకరించింది. ఈ నేపథ్యంలో, ఫిబ్రవరి 9-10 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన తొలి బ్రిక్స్ షెర్పా (Sherpas) సమావేశం ముఖ్యాంశాలు.

• అధ్యక్షత: భారత బ్రిక్స్ షెర్పా మరియు విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి (ఆర్థిక సంబంధాలు) సుధాకర్ దలేలా ఈ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు.
• పాల్గొన్న దేశాలు: బ్రెజిల్, రష్యా, చైనా, దక్షిణాఫ్రికా, ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, ఇరాన్, యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా మరియు ఇండోనేషియా ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.
• ముఖ్య అతిథి: సమావేశం ముగింపులో షెర్పాల బృందం విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్‌ను కలిసి చర్చలు జరిపారు.

• భారత్ తన అధ్యక్ష పదవి కోసం "Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability" (స్థితిస్థాపకత, ఆవిష్కరణ, సహకారం మరియు సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం) అనే థీమ్‌ను ఎంచుకుంది.
• • ఆర్థిక స్థిరత్వం మరియు సాంకేతిక ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.
  • ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటం మరియు సైబర్ సెక్యూరిటీపై ప్రత్యేక దృష్టి.
• • బ్రిక్స్ అంటే కేవలం ప్రభుత్వాల మధ్య చర్చలు మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరగాలని భారత్ ఆకాంక్షిస్తోంది.
  • బ్రిక్స్ అకడమిక్ ఫోరం, థింక్ ట్యాంక్ కౌన్సిల్, బిజినెస్ కౌన్సిల్ మరియు మహిళా పారిశ్రామికవేత్తల కూటమిని బలోపేతం చేయడం.
• • అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల సమస్యలను (Global South) ప్రపంచ వేదికపై బలంగా వినిపించడం.
  • ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, విపత్తు నిర్వహణ మరియు ఇంధన భద్రత రంగాల్లో సహకారం.
• • క్లైమేట్ చేంజ్ (వాయుగుణ మార్పులు) సవాళ్లను ఎదుర్కోవడం మరియు గ్రీన్ ఎనర్జీ రంగంలో పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం.
• • సమావేశం అనంతరం విదేశీ ప్రతినిధులు ఢిల్లీలోని అక్షరధామ్ ఆలయం మరియు నేషనల్ క్రాఫ్ట్స్ మ్యూజియం సందర్శించారు. దీని ద్వారా భారత్ తన సంస్కృతిని మరియు 'సాఫ్ట్ పవర్'ను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.

గమనిక: బ్రిక్స్ కూటమిలో భారత్ అధ్యక్షత వహించడం ఇది నాలుగోసారి (గతంలో 2012, 2016, 2021లో నిర్వహించింది). ప్రస్తుతం 11 దేశాల కూటమిగా ఉన్న బ్రిక్స్ ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు 49.5% వాటాను కలిగి ఉంది.

ఢిల్లీలోని చేతివృత్తుల కళాకారులకు (Artisans) అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మార్కెట్ సదుపాయం కల్పించేందుకు ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ముఖ్యమంత్రి నైపుణ్యాభివృద్ధి పథకాన్ని (Chief Minister Skill Development Scheme) ఆమోదించింది. ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా ఈ వినూత్న కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించారు.

• ఖాదీ, చేనేత మరియు కుటీర పరిశ్రమలకు చెందిన కళాకారులకు ఆధునిక సాంకేతికతతో కూడిన శిక్షణ ఇవ్వడం.
• సాంప్రదాయ వృత్తులను నూతన ఆర్థిక మార్కెట్లతో అనుసంధానించడం.
• దళారీల ప్రమేయం లేకుండా కళాకారులు నేరుగా తమ ఉత్పత్తులను విక్రయించుకునేలా చేయడం.
• • శిక్షణ కాలం: 12 రోజులు (96 గంటలు), ఇందులో 2 రోజుల వ్యాపార నిర్వహణ (EDP) శిక్షణ ఉంటుంది.
  • స్టైపెండ్ (Stipend): రోజుకు ₹400 చొప్పున మొత్తం ₹4,800 మరియు రోజుకు ₹100 భోజన ఖర్చులు.
  • లక్ష్యం (2025-26): మొదటి దశలో 3,728 మంది కళాకారులకు శిక్షణ.
  • బడ్జెట్: 2025-26 కోసం ₹8.9 కోట్లు; 2026-27 కోసం ₹57.5 కోట్లు ప్రతిపాదన.
  • డిజిటల్ మద్దతు: ప్రతి కళాకారుడికి ఫోటోలతో కూడిన ఈ-కాటలాగ్ (e-catalogue) తయారు చేస్తారు.

• ఈ పథకం యొక్క అత్యంత కీలకమైన అంశం ఏమిటంటే, కళాకారుల ఉత్పత్తులను ONDC (Open Network for Digital Commerce) ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో అప్‌లోడ్ చేయడం. దీనివల్ల:
• కళాకారుల ఉత్పత్తులు దేశవ్యాప్తంగా మరియు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో కనిపిస్తాయి.
• అమెజాన్, ఫ్లిప్‌కార్ట్ వంటి పెద్ద ప్లాట్‌ఫారమ్‌లతో సమానంగా చిన్న కళాకారులు తమ వస్తువులను అమ్ముకోవచ్చు.
• నేరుగా ఆదాయం కళాకారుల ఖాతాకే చేరుతుంది.
• • ప్రారంభ దశలో ఈ-శ్రమ్ (e-Shram) పోర్టల్‌లో నమోదైన సుమారు 18,000 మంది దర్జీలకు (Tailors) ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. తదుపరి దశల్లో కుమ్మరులు (Potters), వడ్రంగులు (Carpenters), కంసాలి, వెదురు బుట్టలు అల్లేవారు మరియు ఇతర చేతివృత్తుల వారికి ఈ పథకాన్ని విస్తరిస్తారు.
• • దరఖాస్తుదారు వయస్సు 18 ఏళ్లు నిండి ఉండాలి.
  • ఒక కుటుంబం నుండి ఒక్కరు మాత్రమే అర్హులు.
  • ఆధార్ ఆధారిత ధృవీకరణ తప్పనిసరి.

ఢిల్లీ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఈ నిర్ణయం 'వికసిత్ భారత్' లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఉందని సీఎం రేఖా గుప్తా పేర్కొన్నారు. ఇది కళాకారులకు కేవలం ఆదాయమే కాకుండా సమాజంలో గౌరవప్రదమైన గుర్తింపును అందిస్తుంది.

భారతదేశం నగదు రహిత ఆర్థిక వ్యవస్థ (Cashless Economy) దిశగా వేగంగా దూసుకుపోతోంది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, డిజిటల్ పేమెంట్స్ ఇండెక్స్ (RBI-DPI) గణనీయమైన వృద్ధిని సాధించింది.

• తాజా ఇండెక్స్ విలువ: సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి ఈ సూచీ 516.76 కి చేరుకుంది.
• మునుపటి విలువ: మార్చి 2025లో ఇది 493.22 గా ఉంది.
• వృద్ధికి కారణం: ప్రధానంగా 'పేమెంట్ పెర్ఫార్మెన్స్' (లావాదేవీల సంఖ్య మరియు విలువ) మరియు 'పేమెంట్ ఎనేబులర్స్' (ఇంటర్నెట్, బ్యాంక్ ఖాతాలు వంటి మౌలిక సదుపాయాలు) మెరుగుపడటం వల్ల ఈ వృద్ధి సాధ్యమైంది.

• దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపులు ఎంతమేరకు విస్తరించాయో కొలిచేందుకు RBI ఈ సమగ్ర సూచీని రూపొందించింది.
• దీనిని జనవరి 1, 2021న ప్రారంభించారు.
• బేస్ ఇయర్ (ఆధార సంవత్సరం): దీనికి మార్చి 2018ని ప్రాతిపదికగా తీసుకున్నారు (అప్పుడు దీని విలువ 100). అంటే 2018తో పోలిస్తే ప్రస్తుతం డిజిటల్ లావాదేవీలు 5 రెట్లు పెరిగాయని అర్థం.

• UPI మరియు మొబైల్ బ్యాంకింగ్: చిన్న వ్యాపారుల నుండి పెద్ద షోరూమ్‌ల వరకు UPI వాడకం విపరీతంగా పెరగడం.
• మౌలిక సదుపాయాలు: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం మరియు స్మార్ట్‌ఫోన్ లభ్యత పెరగడం.
• ప్రభుత్వ చొరవ: ఆర్థిక చేర్పుల (Financial Inclusion) కోసం ప్రభుత్వం చేపట్టిన కార్యక్రమాలు.
• వినియోగదారుల అవగాహన: డిజిటల్ చెల్లింపుల పట్ల ప్రజల్లో పెరిగిన నమ్మకం మరియు భద్రత.

• పారదర్శకత: నగదు లావాదేవీలు తగ్గి, ప్రతి రూపాయి లెక్కలోకి రావడం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థలో పారదర్శకత పెరుగుతుంది.
• తక్కువ ఖర్చు: ఫిజికల్ నగదును ముద్రించడం, భద్రపరచడం మరియు రవాణా చేసే ఖర్చులు ప్రభుత్వానికి తగ్గుతాయి.
• ఆర్థిక వృద్ధి: డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరగడం వల్ల ఫిన్‌టెక్ రంగంలో కొత్త ఆవిష్కరణలు మరియు ఉద్యోగ అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి.

1. పేమెంట్ ఎనేబులర్స్ (25%) - ఇంటర్నెట్, మొబైల్, ఆధార్ మొదలైనవి.
2. పేమెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (డిమాండ్-సైడ్) (10%) - డెబిట్/క్రెడిట్ కార్డులు, కస్టమర్ రిజిస్ట్రేషన్లు.
3. పేమెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (సప్లై-సైడ్) (15%) - QR కోడ్లు, POS మెషీన్లు.
4. పేమెంట్ పెర్ఫార్మెన్స్ (45%) - లావాదేవీల సంఖ్య మరియు విలువ.
5. కన్స్యూమర్ సెంట్రిసిటీ (5%) - వినియోగదారుల ఫిర్యాదులు, అవగాహన.

• ఏయే పోటీ పరీక్షలకు Age Limit ఎక్కువ ఉంటుంది..?

• ప్రపంచంలోనే అత్యంత పరిశుభ్రమైన దేశంగా సింగపూర్ ఎలా మారింది?

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(12.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(11.02.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)