• పురాతన కాలంలో ఈ నదిని 'ఐరావతి' అని పిలిచేవారు.
• ఇది నేపాల్‌లోని రుకుమ్‌కోట్ సమీపంలో, హిమాలయాల్లోని మహాభారత శ్రేణిలో సుమారు 3,050 మీటర్ల ఎత్తులో జన్మిస్తుంది.
• నేపాల్ నుండి ప్రవహిస్తూ తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్‌లోకి ప్రవేశిస్తుంది. చివరకు ఇది ఘాఘ్రా నదిలో (ఎడమ వైపు ఉపనదిగా) కలుస్తుంది.
• ఉపనదులు: బూఢీ రాప్తి (Burhi Rapti) మరియు రోహిణి (Rohini).
• ఈ నదీ పరివాహక ప్రాంతం ఎగువన సమశీతోష్ణ స్థితిని (Temperate), మైదాన ప్రాంతాల్లో ఉప-ఉష్ణమండల (Subtropical) స్థితిని కలిగి ఉంటుంది.

• పర్యావరణ వివాదాలను పరిష్కరించడానికి ఏర్పడిన ప్రత్యేక సంస్థ ఇది.
• ఎన్జీటీ చట్టం, 2010 ద్వారా దీనిని స్థాపించారు.
• పర్యావరణానికి సంబంధించిన కేసులను 6 నెలల లోపు పరిష్కరించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.
• ప్రధాన కేంద్రాలు: దీని ప్రధాన కేంద్రం (Principal Bench) న్యూఢిల్లీలో ఉంది. ఇతర కేంద్రాలు భోపాల్, పూణే, కోల్‌కతా మరియు చెన్నైలలో ఉన్నాయి.
• • చైర్‌పర్సన్: సుప్రీంకోర్టు రిటైర్డ్ జడ్జి ఈ పదవిలో ఉంటారు.
  • జ్యుడీషియల్ సభ్యులు: హైకోర్టు రిటైర్డ్ జడ్జిలు.
  • నిపుణులైన సభ్యులు (Expert Members): పర్యావరణం లేదా అటవీ సంరక్షణ రంగంలో కనీసం 15 ఏళ్ల అనుభవం ఉన్న నిపుణులు.

జపాన్ సముద్రంలోని కొన్ని చిన్న ద్వీపాలపై యాజమాన్యం విషయంలో జపాన్ మరియు దక్షిణ కొరియా దేశాల మధ్య మళ్ళీ వివాదం తలెత్తింది. జపాన్ ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 'టేకిషిమా డే' (Takeshima Day) వేడుకలపై దక్షిణ కొరియా తీవ్ర నిరసన వ్యక్తం చేసింది.

• ఇవి జపాన్ సముద్రం (Sea of Japan) మధ్యలో ఉన్న చిన్న ద్వీపాల సమూహం. ఈ ద్వీపాలకు వేర్వేరు పేర్లు ఉన్నాయి:
  • జపాన్ పిలిచే పేరు: టేకిషిమా (Takeshima).
  • దక్షిణ కొరియా పిలిచే పేరు: డోక్డో (Dokdo).
  • అంతర్జాతీయ పేరు: లియాన్‌కోర్ట్ రాక్స్ (Liancourt Rocks) - 1849లో ఫ్రెంచ్ నావికులు తమ ఓడ పేరు మీదుగా ఈ పేరు పెట్టారు.

• ప్రస్తుతం ఈ ద్వీపాలు దక్షిణ కొరియా ఆధీనంలో ఉన్నాయి.
• అక్కడ కొరియాకు చెందిన చిన్న పోలీసు బృందం మరియు కొన్ని వసతులు ఉన్నాయి. కానీ, చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఇవి తమవేనని జపాన్ వాదిస్తోంది.

• ఈ ద్వీపాలు ఉన్న 'జపాన్ సముద్రం' (దీనిని దక్షిణ కొరియా 'ఈస్ట్ సీ' అని పిలుస్తుంది) భౌగోళికంగా చాలా ముఖ్యమైనది.
• • తూర్పున జపాన్ మరియు సఖాలిన్ (రష్యా) ఉన్నాయి.
  • పశ్చిమాన రష్యా ప్రధాన భూభాగం, ఉత్తర కొరియా మరియు దక్షిణ కొరియా ఉన్నాయి.
• సముద్ర మార్గాలు: ఇది వివిధ జలసంధుల (Straits) ద్వారా ఇతర సముద్రాలతో కలుస్తుంది. ఉదాహరణకు:
  • దక్షిణాన: సుషిమా మరియు కొరియా జలసంధుల ద్వారా తూర్పు చైనా సముద్రంతో కలుస్తుంది.
  • తూర్పున: సుగారు జలసంధి ద్వారా పసిఫిక్ మహాసముద్రంతో కలుస్తుంది.
• ప్రత్యేకత: మధ్యధరా సముద్రం లాగే, ఇది దాదాపు అన్ని వైపులా భూమితో చుట్టబడి ఉండటం వల్ల ఇక్కడ పోటుపాట్లు (Tides) చాలా తక్కువగా ఉంటాయి.
• 'దోహుకు సీమౌంట్' (Dohoku Seamount) అనే నీటి అడుగున ఉన్న అగ్నిపర్వతం దీని లోతైన ప్రాంతం.
• • ఈ సముద్ర తీరంలో ఉన్న కొన్ని ప్రధాన ఓడరేవులు:
  • రష్యా: వ్లాడివోస్టాక్ (Vladivostok), నఖోడ్కా.
  • ఉత్తర కొరియా: వోన్సాన్ (Wonsan), హంహంగ్.
  • జపాన్: నిగాటా (Niigata), మైజురు.

కేరళలోని ప్రసిద్ధ కోల్ చిత్తడి నేలలు (Kole Wetlands) గురించి ఇటీవల జరిగిన ఒక శాస్త్రీయ అధ్యయనంలో ఆసక్తికరమైన విషయాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఇక్కడ 12 రకాల 'పిగ్మీ గడ్డివాము' (Pygmy Grasshoppers) జాతులు ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.

• ఇవి కేరళలోని త్రిస్సూర్ మరియు మలప్పురం జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి.
• మలయాళంలో 'కోల్' అంటే 'బంపర్ పంట' (Bumper Crop) అని అర్థం. ఇక్కడి నేలలు చాలా సారవంతమైనవి కావడంతో ఆ పేరు వచ్చింది.
• ఇక్కడ దాదాపు 300 ఏళ్ల నుండి వరి సాగు జరుగుతోంది. వర్షాకాలంలో ఈ ప్రాంతమంతా నీటితో నిండిపోతుంది. అప్పుడు నీటిని బయటకు పంపి, కట్టలు (Bunds) నిర్మించి వ్యవసాయం చేస్తారు.
• పర్యావరణ పరంగా దీని ప్రాముఖ్యతను గుర్తించి, 2002లో దీనిని 'రామ్సర్ సైట్' (అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేల)గా ప్రకటించారు.
• వలస పక్షులు ప్రయాణించే 'సెంట్రల్ ఏషియన్ ఫ్లైవే'లో ఇది ఒక ముఖ్యమైన ప్రాంతం. పక్షుల సంఖ్య పరంగా, చిలికా సరస్సు (ఒడిశా) మరియు అమీపూర్ ట్యాంక్ (గుజరాత్) తర్వాత భారతదేశంలో ఇది మూడవ అతిపెద్ద ప్రాంతం.

• ఇవి సాధారణ గడ్డివాముల కంటే భిన్నంగా ఉండే చిన్న కీటకాలు.
• ఇవి చాలా చిన్నవిగా (సుమారు 15 మి.మీ) ఉంటాయి. వీటి రంగు గోధుమ, బూడిద లేదా పాచి ఆకుపచ్చగా ఉంటుంది.
• వీటికి ముందు రెక్కలు చాలా చిన్నవిగా ఉంటాయి లేదా అసలు ఉండవు. కొన్ని జాతులకు వెనుక రెక్కలు మాత్రమే పని చేస్తాయి.
• ఇవి సాధారణ గడ్డివాముల వలె నేల లోపల కాకుండా, నేలపై ఉండే చిన్న చిన్న గాళ్లలో (Grooves) ఒక్కొక్కటిగా గుడ్లు పెడతాయి.
• వీటికి వినే అవయవాలు లేదా శబ్దం చేసే అవయవాలు ఉండవు. ఇవి సాధారణంగా చిన్న గడ్డి ఉన్న పొలాల్లో మరియు బురదగా ఉన్న తీర ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.

ఇరాన్ యొక్క ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) ఇటీవల 'సయ్యద్-3జి' (Sayyad-3G) అనే అత్యాధునిక గాలివాట రక్షణ క్షిపణిని విజయవంతంగా పరీక్షించింది.

• ఇది ఇరాన్ దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన నౌకాదళ ఉపరితలం నుండి గాలిలోకి (Surface-to-Air) ప్రయోగించే క్షిపణి.
• ఇది ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న 'సయ్యద్-3' అనే ల్యాండ్-బేస్డ్ క్షిపణికి అప్‌గ్రేడెడ్ వెర్షన్. దీనిని ప్రత్యేకంగా యుద్ధనౌకల రక్షణ కోసం రూపొందించారు.
• దీనిని నౌకల నుండి వర్టికల్ లాంచ్ సిస్టమ్ (VLS) ద్వారా ప్రయోగిస్తారు. దీనివల్ల ఇది 360 డిగ్రీల కోణంలో ఎటువైపు నుండైనా వచ్చే శత్రువులను ఎదుర్కోగలదు.

• పరిధి (Range): ఈ క్షిపణి సుమారు 150 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు.
• యుద్ధ విమానాలు, సముద్ర గస్తీ విమానాలు మరియు అధిక ఎత్తులో ప్రయాణించే డ్రోన్లను (UAVs) ఇది సమర్థవంతంగా అడ్డుకుంటుంది.
• కంట్రోల్ సిస్టమ్: ఇది నౌకలోని రాడార్‌తో కలిసి పని చేయడమే కాకుండా, స్వయంగా లక్ష్యాలను గుర్తించి ఛేదించే (Autonomous tracking) సామర్థ్యాన్ని కూడా కలిగి ఉంటుంది.
• ఆకాశంలో ఒకేసారి అనేక లక్ష్యాలు ఉన్నప్పుడు, వాటిని వేగంగా గుర్తించి నాశనం చేయగలదు.

జమ్మూ కాశ్మీర్ ఎకనామిక్ సర్వే 2025-26 ప్రకారం, ఆ రాష్ట్ర మొత్తం ఉద్యానవన (Horticulture) ఉత్పత్తిలో ఆపిల్ వాటా 50 శాతంగా ఉంది. మిగిలిన సగం వాటాలో పెయర్, అప్రికాట్, పీచ్, ప్లమ్, చెర్రీ, వాల్‌నట్ మరియు బాదం వంటివి ఉన్నాయి.

• ఆపిల్ అనేది ఒక టెంపరేట్ ఫ్రూట్ (శీతల ప్రాంతాల్లో పెరిగే పండు). దీని శాస్త్రీయ నామం మాలస్ పుమిలా (Malus pumila).
• ఉష్ణోగ్రత: మొక్క పెరిగే సమయంలో సగటు వేసవి ఉష్ణోగ్రత 21-24 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉండాలి.
• ఎత్తు: సముద్ర మట్టానికి సుమారు 1500 నుండి 2700 మీటర్ల ఎత్తు ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇవి బాగా పెరుగుతాయి.
• వర్షపాతం: ఏడాది పొడవునా సమానంగా విస్తరించిన 1000-1250 మి.మీ వర్షపాతం పంటకు చాలా మంచిది.
• నేల: నీరు నిల్వ ఉండకుండా, త్వరగా ఇంకిపోయే లోమీ నేలలు (Loamy soils - ఇసుక, ఒండ్రు కలిసిన నేలలు) ఆపిల్ సాగుకు శ్రేష్ఠం.

• భారతదేశంలో ఆపిల్ సాగు ప్రధానంగా ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో జరుగుతుంది:
  • జమ్మూ & కాశ్మీర్ (అత్యధిక ఉత్పత్తి)
  • హిమాచల్ ప్రదేశ్
  • ఉత్తరాఖండ్ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ లోని కొండ ప్రాంతాలు.
  • ఇవే కాకుండా అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్, సిక్కిం మరియు పంజాబ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కూడా స్వల్పంగా పండిస్తారు.

తమిళనాడులోని వాన్ ద్వీపం (Vaan Island) పునరుద్ధరణ కోసం చేపట్టిన పదేళ్ల కృత్రిమ పగడపు దిబ్బల (Artificial Reef) ప్రాజెక్టు అద్భుతమైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా సుమారు ₹61.67 కోట్ల విలువైన సామాజిక-పర్యావరణ ప్రయోజనాలు చేకూరాయని తాజా అంచనాలో తేలింది.

• ఇది మన్నార్ గల్ఫ్ (Gulf of Mannar) లో ఉన్న 21 ద్వీపాలలో ఒకటి. ఇది తూత్తుకుడి (Tuticorin) ద్వీపాల సమూహానికి చెందింది.
• పగడపు గనుల తవ్వకం, సముద్ర మట్టం పెరగడం వల్ల ఈ ద్వీపం 1969 నుండి 2015 మధ్య 92% కుంచించుకుపోయింది. (20 హెక్టార్ల నుండి కేవలం 1.53 హెక్టార్లకు పడిపోయింది).
• దీనిని కాపాడటానికి 2015లో శాస్త్రవేత్తలు 10,600 కృత్రిమ పగడపు దిబ్బల మాడ్యూల్స్‌ను సముద్రంలో ఏర్పాటు చేశారు.
• ఈ చర్యల వల్ల ద్వీపం విస్తీర్ణం ఇప్పుడు 2.3 హెక్టార్లకు పెరిగింది. అంతేకాకుండా, ప్రతి కృత్రిమ దిబ్బపై సగటున 81 పగడపు కాలనీలు అభివృద్ధి చెందాయి.

• ఇది భారతదేశం & శ్రీలంక మధ్య ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన సముద్ర ప్రాంతం.
• సరిహద్దులు: ఈశాన్యాన రామేశ్వరం ద్వీపం, ఆడమ్స్ బ్రిడ్జ్ (రామ సేతు) మరియు మన్నార్ ద్వీపం ఉన్నాయి.
• నదులు: భారతదేశం నుండి తామ్రపర్ణి, శ్రీలంక నుండి అరువి నదులు ఈ గల్ఫ్‌లోకి ప్రవహిస్తాయి.
• ప్రత్యేకత: ఇది ముత్యాల వేట (Pearl banks) మరియు శంఖువులకు (Sacred chank) ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందింది.
• 1986లో దీనిని మెరైన్ బయోడైవర్సిటీ పార్క్గా ప్రకటించారు.
• ఇది భారతదేశపు మొట్టమొదటి సముద్ర జీవ వైవిధ్య రిజర్వ్.

కేంద్ర పౌర విమానయాన శాఖ మంత్రి కె. రామ్మోహన్ నాయుడు ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రముఖ దేవాలయాల వద్ద ప్రసాద్ (PRASHAD) పథకం కింద పర్యాటక సౌకర్యాలను మరింత అభివృద్ధి చేయనున్నట్లు ప్రకటించారు. ముఖ్యంగా చిత్తూరు జిల్లాలోని కాణిపాకం వరసిద్ధి వినాయక స్వామి ఆలయాన్ని ఈ పథకం పరిధిలోకి తీసుకువచ్చేందుకు కృషి చేస్తామని ఆయన తెలిపారు.

• దీని పూర్తి పేరు 'పిల్‌గ్రిమేజ్ రిజువెనేషన్ అండ్ స్పిరిచువల్ హెరిటేజ్ ఆగమెంటేషన్ డ్రైవ్' (Pilgrimage Rejuvenation and Spiritual Heritage Augmentation Drive).
• దీనిని కేంద్ర పర్యాటక శాఖ 2014-2015లో ప్రారంభించింది.
• దేశంలోని ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రాలు మరియు వారసత్వ కట్టడాల వద్ద మౌలిక సదుపాయాలను (Infrastructure) అభివృద్ధి చేయడం. దీనివల్ల యాత్రికులకు మెరుగైన సౌకర్యాలు అందుతాయి.
• ఇది 'సెంట్రల్ సెక్టార్ స్కీమ్'. అంటే ఈ ప్రాజెక్టులకు అయ్యే ఖర్చులో 100% నిధులను కేంద్ర ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది.

• ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ పథకం కింద పలు ప్రాజెక్టులు కొనసాగుతున్నాయి:
  • అమరావతి (గుంటూరు జిల్లా): పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి (పూర్తయింది).
  • శ్రీశైలం (నంద్యాల జిల్లా): మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి (పూర్తయింది).
  • సింహాచలం (విశాఖపట్నం): శ్రీ వరాహ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి వారి దేవస్థాన అభివృద్ధి (కొనసాగుతోంది).
  • అన్నవరం (కాకినాడ జిల్లా): యాత్రీకుల సౌకర్యాల మెరుగుదల (కొనసాగుతోంది).
  • కాణిపాకం (చిత్తూరు జిల్లా): కొత్తగా ఈ జాబితాలో చేర్చే అవకాశం ఉంది.

• ఆలయాల వద్ద నడక దారులు (Pathways), లైటింగ్, తాగునీరు, మరుగుదొడ్లు మరియు సీసీటీవీ నిఘా వంటివి ఏర్పాటు చేస్తారు.
• జాతీయ రహదారులతో అనుసంధానం చేయడం వల్ల యాత్రికులకు ప్రయాణం సులభతరం అవుతుంది.
• పర్యాటకం పెరగడం వల్ల స్థానిక ప్రజలకు ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తాయి.
• పర్యాటకుల రాక పెరిగి స్థానిక హోటళ్లు, రవాణా రంగం మరియు చిన్న వ్యాపారాలు వృద్ధి చెందుతాయి.

జార్ఖండ్‌లోని పాలమావు టైగర్ రిజర్వ్ (Palamu Tiger Reserve - PTR) అధికారులు ఒక వినూత్న కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. చుట్టుపక్కల ఉన్న 17 గ్రామాల్లోని విద్యావంతులైన మహిళలకు శిక్షణ ఇచ్చి, వారిని 'వన్యజీవి దీదీ' (Vanjeevi Didi) పేరుతో రిజర్వ్ రాయబారులుగా (Ambassadors) నియమిస్తున్నారు.

• ఇది జార్ఖండ్‌లోని ఛోటానాగ్‌పూర్ పీఠభూమిపై ఉంది. ఇది ప్రసిద్ధ బెట్లా నేషనల్ పార్క్‌లో ఒక భాగం.
• 1973లో 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్' ప్రారంభించినప్పుడు దేశంలో మొదటగా ఎంపిక చేసిన 9 టైగర్ రిజర్వ్‌లలో ఇది ఒకటి.
• ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా పులుల గణనను (Tiger Census) 1932లోనే పులి అడుగుల (Pugmarks) ద్వారా ఇక్కడ నిర్వహించారు.
• ఇక్కడ ఉత్తర కోయల్, ఔరంగ మరియు బుర్హా అనే మూడు నదులు ప్రవహిస్తాయి. ఇందులో 'బుర్హా' నది మాత్రమే ఏడాది పొడవునా పారే జీవనది.

• కొండలు, లోయలు మరియు మైదానాలతో కూడిన ఎగుడుదిగుడు ప్రాంతం. ఇక్కడ గ్రానైట్, సున్నపురాయి మరియు బాక్సైట్, బొగ్గు వంటి ఖనిజాలు సమృద్ధిగా దొరుకుతాయి.
• వృక్షజాలం (Flora): ఇక్కడ ప్రధానంగా తేమతో కూడిన మరియు పొడి ఆకురాల్చే అడవులు ఉంటాయి. సాల్ (Sal) మరియు వెదురు చెట్లు ఇక్కడ ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
• జంతుజాలం (Fauna): పులులతో పాటు ఆసియా ఏనుగులు, చిరుతపులులు, అడవి కుక్కలు (Wild dog), గౌర్ (Gaur), ఎలుగుబంట్లు మరియు నాలుగు కొమ్ముల యాంటిలోప్ (Four horned antelope) వంటి జంతువులు ఇక్కడ నివసిస్తాయి.

• అడవికి, స్థానిక ప్రజలకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఈ మహిళలు కృషి చేస్తారు.
• వీరు అడవిని రక్షించడం, వన్యప్రాణుల ప్రాముఖ్యత గురించి గ్రామస్థులకు అవగాహన కల్పించడం వంటి పనులు చేస్తారు.

భారతదేశంలో అవయవ దానం మరియు మార్పిడి (Organ Donation and Transplantation) రంగంలో ఒక కీలక మైలురాయి నమోదైంది. నేషనల్ ఆర్గాన్ అండ్ టిష్యూ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ ఆర్గనైజేషన్ (NOTTO) ఆధ్వర్యంలో దేశవ్యాప్తంగా అవయవాల కేటాయింపు మరియు మార్పిడి ప్రక్రియల్లో అపూర్వమైన పురోగతి లభించింది.

• ఇది కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేసే ఒక జాతీయ స్థాయి సంస్థ.
• ఏర్పాటు: 2011 నాటి 'మానవ అవయవాలు మరియు కణజాల మార్పిడి (సవరణ) చట్టం' ప్రకారం దీనిని స్థాపించారు.
• కేంద్రం: దీని ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలో ఉంది.
• • నేషనల్ హ్యూమన్ ఆర్గాన్ అండ్ టిష్యూ రిమూవల్ అండ్ స్టోరేజ్ నెట్‌వర్క్: అవయవాల సేకరణ మరియు వాటి నిల్వను ఈ విభాగం పర్యవేక్షిస్తుంది.
  • నేషనల్ బయోమెటీరియల్ సెంటర్: కణజాలాల (Tissues) నిల్వ మరియు పంపిణీకి ఇది బాధ్యత వహిస్తుంది.
• • దేశవ్యాప్తంగా అవయవాల సేకరణ మరియు వాటిని అవసరమైన వారికి పంపిణీ చేయడంలో సమన్వయకర్తగా పనిచేస్తుంది.
  • దేశంలో జరుగుతున్న అవయవ దానాలు మరియు మార్పిడిలన్నిటినీ రికార్డు చేస్తుంది (National Registry).
  • మరణానంతరం అవయవ దానం చేయడంపై ప్రజల్లో చైతన్యం కల్పిస్తుంది.
  • అవయవ మార్పిడి సురక్షితంగా, తక్కువ సమయంలో జరిగేలా అవసరమైన నిబంధనలను (Policy Guidelines) రూపొందిస్తుంది.
  • రాష్ట్రాల్లో జరుగుతున్న అవయవ మార్పిడి కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షిస్తూ డేటా మేనేజ్‌మెంట్‌లో సహాయపడుతుంది.

ప్రముఖ లోక్‌సభ ఎంపీ మరియు రచయిత శశి థరూర్ (Shashi Tharoor) కోల్‌కతాలోని సెయింట్ జేవియర్స్ యూనివర్సిటీ నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ (Honorary D.Litt) అందుకున్నారు. ఫిబ్రవరి 21, 2026న జరిగిన యూనివర్సిటీ 7వ కాన్వొకేషన్ (పట్టభద్రుల ఉత్సవం)లో ఆయనకు ఈ గౌరవం దక్కింది.

• తొలి భారతీయ గౌరవ డాక్టరేట్: శశి థరూర్ గతంలో విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాల నుండి గౌరవ డిగ్రీలు పొందినప్పటికీ, భారతదేశంలో ఆయనకు లభించిన మొట్టమొదటి గౌరవ డాక్టరేట్ ఇదే.
• శశి థరూర్ 1969-1971 మధ్య కాలంలో కోల్‌కతాలోని సెయింట్ జేవియర్స్ పాఠశాలలోనే చదువుకున్నారు. తాను చదువుకున్న విద్యాసంస్థల అనుబంధ సంస్థ నుండే ఈ గౌరవం దక్కడం పట్ల ఆయన సంతోషం వ్యక్తం చేశారు.
• న్యూ టౌన్‌లోని 'బిశ్వ బంగ్లా కన్వెన్షన్ సెంటర్'లో ఈ కార్యక్రమం జరిగింది.

• కాన్వొకేషన్ ప్రసంగంలో ఆయన విద్యార్థులకు కొన్ని ముఖ్యమైన సూచనలు చేశారు:
• జ్ఞానం మాత్రమే సరిపోదు: విద్య అంటే కేవలం సమాచారాన్ని సేకరించడం (Information) కాదు, అది వ్యక్తిత్వ రూపాంతరానికి (Formation) తోడ్పడాలి.
• నైతికత: నైపుణ్యంతో పాటు సున్నితత్వం, విజయంతో పాటు సేవ చేసే గుణం ఉండాలని కోరారు.
• మహిళల పురోగతి: గోల్డ్ మెడల్స్ సాధించిన వారిలో ఎక్కువ మంది మహిళలు ఉండటం పట్ల ఆయన హర్షం వ్యక్తం చేశారు.
• ముఖ్యమైన విలువలు: మేధోపరమైన ఉత్సుకత, క్రమశిక్షణ, కష్టపడే తత్వం మరియు సామాజిక బాధ్యత కలిగి ఉండాలని పిలుపునిచ్చారు.

రాష్ట్రపతి భవన్‌ ప్రాంగణంలో ఉన్న బ్రిటిష్ ఆర్కిటెక్ట్ ఎడ్విన్ లూటియన్స్ విగ్రహం స్థానంలో, భారత దేశపు మొట్టమొదటి మరియు ఏకైక భారతీయ గవర్నర్ జనరల్ సి. రాజగోపాలాచారి (రాజాజీ) విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ప్రకటించారు. వలసవాద గుర్తులకు స్వస్తి చెప్పి, భారతీయ జాతీయ నాయకులకు గౌరవం ఇవ్వాలనే ఉద్దేశంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

• ఈ విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన సందర్భంగా ఫిబ్రవరి 23న 'రాజాజీ ఉత్సవం' నిర్వహిస్తారు.
• ఫిబ్రవరి 24 నుండి మార్చి 1 వరకు రాజగోపాలాచారి జీవితం మరియు ఆయన చేసిన సేవలపై ప్రత్యేక ప్రదర్శన ఉంటుంది.
• స్వాతంత్ర్యానంతరం కూడా బ్రిటిష్ పాలకుల చిహ్నాలు ఉండటం సరికాదని, మన దేశ స్వయంప్రతిపత్తిని చాటిచెప్పేలా భారతీయ నాయకుల విగ్రహాలు ఉండాలని ఈ మార్పు చేస్తున్నారు.

• ఈయన బ్రిటిష్ కాలంలో ఢిల్లీని రూపకల్పన చేసిన ప్రధాన ఆర్కిటెక్ట్.
• రాష్ట్రపతి భవన్, ఇండియా గేట్, హైదరాబాద్ హౌస్ వంటి కట్టడాలను ఈయనే డిజైన్ చేశారు. అందుకే సెంట్రల్ ఢిల్లీని ఇప్పటికీ 'లూటియన్స్ ఢిల్లీ' అని పిలుస్తారు.

• రాజాజీ భారత రాజకీయాల్లో ఒక గొప్ప మేధావి మరియు స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
• మొదటి భారతీయ గవర్నర్ జనరల్: 1948 నుండి 1950 వరకు భారత్ యొక్క చివరి గవర్నర్ జనరల్‌గా పనిచేశారు.
• గాంధీజీకి సన్నిహితుడు: మహాత్మా గాంధీ జైలులో ఉన్నప్పుడు ఆయన నడిపిన 'యంగ్ ఇండియా' పత్రికకు రాజాజీ ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు.
• పదవులు: కేంద్ర హోం మంత్రిగా, మద్రాస్ ముఖ్యమంత్రిగా సేవలు అందించారు.
• 1957లో **'స్వతంత్ర పార్టీ'**ని స్థాపించారు.

పంజాబ్ ప్రభుత్వం ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాల కోసం 'మేరీ రసోయ్' (Meri Rasoi) అనే సరికొత్త పథకాన్ని ప్రారంభించింది. రాష్ట్ర బడ్జెట్ సమావేశాలకు ముందే ముఖ్యమంత్రి భగవంత్ మాన్ ఈ కీలక నిర్ణయాన్ని ప్రకటించారు.

• ఎవరికి: పంజాబ్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 40 లక్షల నీలం రంగు కార్డు (Blue Card) కలిగిన పేద కుటుంబాలకు ఈ పథకం వర్తిస్తుంది.
• ఏమి ఇస్తారు: ప్రస్తుతం అందుతున్న ఉచిత గోధుమలతో పాటు, ఈ పథకం కింద అదనంగా ఉచితంగా ఆహార కిట్లను పంపిణీ చేస్తారు.
• ఎప్పుడు: ప్రతి మూడు నెలలకు ఒకసారి ఈ కిట్లను అందిస్తారు. మొదటి దశలో ఏప్రిల్, మే మరియు జూన్ నెలలకు కలిపి కిట్లు అందజేస్తారు.

• ప్రతి కుటుంబానికి ఈ క్రింది వస్తువులు ఉచితంగా అందుతాయి: 2 కిలోల శనగ పప్పు, 2 కిలోల చక్కెర, 1 కిలో అయోడైజ్డ్ ఉప్పు, 200 గ్రాముల పసుపు పొడి, 1 లీటరు ఆవనూనె

• తక్కువ ఆదాయం ఉన్న కుటుంబాల్లో, ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లల్లో పోషకాహార లోపాన్ని నివారించడం ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.
• నిరుపేదలకు నాణ్యమైన ఆహార పదార్థాలను అందించడం ద్వారా వారి ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడం.
• నిత్యావసర సరుకుల ధరలు పెరుగుతున్న తరుణంలో పేద కుటుంబాల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడం.
• ఆహార వస్తువుల నాణ్యతను కాపాడటానికి ప్రభుత్వం క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు కూడా చేయనుంది.

న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన 'AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్' సందర్భంగా స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పర్మెలిన్ (Guy Parmelin) ఒక కీలక ప్రకటన చేశారు. 2027లో అంతర్జాతీయ AI సమ్మిట్‌కు జెనీవా (స్విట్జర్లాండ్) ఆతిథ్యం ఇస్తుందని, ఆ తర్వాతి ఏడాది 2028లో యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తుందని ఆయన వెల్లడించారు.

• గ్లోబల్ హబ్ గా జెనీవా: అంతర్జాతీయ సంస్థలకు నిలయమైన జెనీవా, 2027లో AIకి సంబంధించిన ప్రపంచ స్థాయి చర్చలకు ప్రధాన వేదిక కానుంది.
• భారత్-స్విట్జర్లాండ్ బంధం: ప్రధాని మోదీతో జరిగిన భేటీలో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, పరిశోధన మరియు వాణిజ్య రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించాయి.
• నైతిక AI: AI అనేది కేవలం కొందరికే పరిమితం కాకుండా, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి రంగాల్లో సామాన్యుల జీవితాలను మెరుగుపరచాలని మరియు అసమానతలను తగ్గించాలని స్విస్ అధ్యక్షుడు ఆకాంక్షించారు.

• భారతదేశం మరియు ఐరోపా స్వేచ్ఛా వాణిజ్య అసోసియేషన్ (EFTA) మధ్య కుదిరిన TEPA (Trade and Economic Partnership Agreement) ఒప్పందం వల్ల ఇరు దేశాల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలు మరింత బలపడ్డాయి.
• అక్టోబర్ 2025 నుండి అమలులోకి వచ్చిన ఈ ఒప్పందం ద్వారా పెట్టుబడులు, సాంకేతిక సహకారం మరియు ఉపాధి కల్పన పెరుగుతున్నాయి.
• స్విట్జర్లాండ్ మరిన్ని పెట్టుబడులను భారత్‌కు తీసుకువచ్చేందుకు కొత్త ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందం (BIT) పై ఆసక్తి చూపుతోంది.
• జెనీవా (2027) మరియు యూఏఈ (2028) వరుసగా ఈ సదస్సులను నిర్వహించడం వల్ల ప్రపంచ AI పాలనలో (Global AI Governance) నిరంతరాయమైన చర్చలు జరుగుతాయి. ఇది కేవలం సాంకేతిక మార్పు మాత్రమే కాదు, ప్రపంచ దేశాల మధ్య వ్యూహాత్మక మరియు ఆర్థిక బంధాలను బలోపేతం చేసే అడుగు.

మహారాష్ట్రలోని వసాయిలో ఉన్న 475 ఏళ్ల నాటి 'అవర్ లేడీ ఆఫ్ గ్రేస్' కెథడ్రల్ (Our Lady of Grace Cathedral) కు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన యునెస్కో (UNESCO) అవార్డు లభించింది. సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణలో చూపిన చొరవకు గాను 'UNESCO ఆసియా-పసిఫిక్ అవార్డ్ ఆఫ్ మెరిట్ 2025'ను ఈ చర్చి గెలుచుకుంది.

• ఇది 16వ శతాబ్దంలో (పోర్చుగీస్ కాలం) నిర్మించబడింది. మహారాష్ట్రలో క్రైస్తవ మత స్థాపనకు ఇది ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
• ఈ రాతి చర్చిని నిర్మించడానికి సిమెంట్ లేదా ఇటుకలను వాడలేదు, కేవలం మట్టిని మాత్రమే ఉపయోగించారు. ఇందులో మంగళూరు పెంకుల పైకప్పు, చేతితో చెక్కిన అలంకరణలు మరియు చారిత్రక గంట గోపురం ఉన్నాయి.

• ఈ చర్చిని పునరుద్ధరించడానికి దాదాపు ₹4.5 కోట్లు ఖర్చయ్యాయి. ఈ మొత్తాన్ని ఏ ప్రభుత్వమో కాకుండా, అక్కడ నివసించే స్థానిక ప్రజలే (Community) చందాల రూపంలో పోగు చేయడం విశేషం.
• ఆధునిక సిమెంట్‌ను వాడకుండా, పాత కాలపు పద్ధతులను మరియు సాంప్రదాయ కళాకారులను ఉపయోగించి దీనిని రిపేర్ చేశారు. లీక్ అవుతున్న పైకప్పును బాగు చేయడం, గంట గోపురాన్ని బలోపేతం చేయడం వంటి పనులు చేశారు.

• బ్యాంకాక్‌లో జరిగిన కార్యక్రమంలో ఈ అవార్డును ప్రకటించారు. యునెస్కో ఈ కింది కారణాల వల్ల ఈ చర్చిని ఎంపిక చేసింది:
• 16వ శతాబ్దపు పురాతన కట్టడాన్ని దాని అసలు రూపం దెబ్బతినకుండా కాపాడటం.
• స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంతో అతి తక్కువ ఖర్చులో గొప్పగా పునర్నిర్మించడం.
• సాంప్రదాయ చేతివృత్తులను ప్రోత్సహించడం.

భారత్ మరియు అమెరికా దేశాల మధ్య రక్షణ సంబంధాలను బలోపేతం చేసే దిశగా 'వజ్ర ప్రహార్ 2026' (Exercise Vajra Prahar) సంయుక్త విన్యాసాలు ప్రారంభమయ్యాయి. హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని బక్లో (Bakloh) లో ఉన్న స్పెషల్ ఫోర్సెస్ ట్రైనింగ్ స్కూల్‌లో ఫిబ్రవరి 23 నుండి మార్చి 15 వరకు ఈ శిక్షణ జరుగుతుంది.

• ఇది భారత్-అమెరికా స్పెషల్ ఫోర్సెస్ మధ్య జరుగుతున్న 16వ ఎడిషన్.
• పాల్గొనే దళాలు: భారత సైన్యం తరపున స్పెషల్ ఫోర్సెస్, అమెరికా సైన్యం తరపున గ్రీన్ బెరెట్స్ (Green Berets) పాల్గొంటున్నారు.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు, పట్టణ ప్రాంతాల్లో యుద్ధ తంత్రాలు (Urban warfare), మరియు ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య పరస్పర అవగాహనను పెంపొందించడం.

• హై-ఆల్టిట్యూడ్ ట్రైనింగ్: హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని ఎత్తైన కొండ ప్రాంతాలలో యుద్ధ విన్యాసాలు చేయడం.
• కౌంటర్ టెర్రరిజం: ఉగ్రవాదులను ఎదుర్కోవడానికి అత్యాధునిక ఆయుధాలు మరియు వ్యూహాలను పంచుకోవడం.
• క్లోజ్ క్వార్టర్ బాటిల్: తక్కువ దూరంలో శత్రువులతో పోరాడే మెళకువలు మరియు రాత్రిపూట దాడుల నిర్వహణ.

• వజ్ర ప్రహార్‌తో పాటు, భారత వైమానిక దళం (IAF) ఫిబ్రవరి 27న రాజస్థాన్‌లోని పోఖ్రాన్ రేంజ్‌లో 'వాయుశక్తి-26' పేరుతో భారీ విన్యాసాలను నిర్వహించనుంది.
• ఇందులో తేజస్, రాఫెల్, సుఖోయ్-30MKI వంటి యుద్ధ విమానాలు తమ సత్తా చాటనున్నాయి.
• అపాచీ, చినూక్ హెలికాప్టర్లు కూడా ఈ ప్రదర్శనలో పాల్గొంటాయి.

• రెండు దేశాల మధ్య రక్షణ సహకారం కోసం మరికొన్ని విన్యాసాలు క్రమం తప్పకుండా జరుగుతాయి:
  • యుద్ధ్ అభ్యాస్ (Yudh Abhyas): సైన్యం (Army)
  • మలబార్ (Malabar): నౌకాదళం (Navy)
  • కోప్ ఇండియా (Cope India): వైమానిక దళం (Air Force)

భారత ఉపరాష్ట్రపతి సి. పి. రాధాకృష్ణన్ ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో 'అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి: ది ఎటర్నల్ స్టేట్స్‌మెన్' (Atal Bihari Vajpayee: The Eternal Statesman) అనే కాఫీ టేబుల్ పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు. భారతరత్న అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి గారి జీవితం, నాయకత్వం మరియు ఆయన దేశానికి అందించిన సేవలకు ఈ పుస్తకం ఒక గొప్ప నివాళి అని ఆయన కొనియాడారు.

• ఈ పుస్తకం కేవలం ఫోటోల సమాహారం మాత్రమే కాదు; వాజ్‌పేయి గారి రాజకీయ ప్రయాణాన్ని, పార్లమెంటేరియన్ నుండి ప్రధానమంత్రి వరకు ఆయన ఎదిగిన తీరును అద్భుతంగా వివరిస్తుంది.
• భారత రక్షణ రంగాన్ని బలోపేతం చేసిన పోఖ్రాన్ అణు పరీక్షలు (1998) మరియు దేశ రాజధానిలో రవాణా వ్యవస్థను మార్చిన ఢిల్లీ మెట్రో వంటి గొప్ప ప్రాజెక్టుల వెనుక ఉన్న ఆయన విజన్‌ను ఈ పుస్తకం హైలైట్ చేస్తుంది.

• ఈ పుస్తకం వాజ్‌పేయి గారి నాయకత్వంలోని మూడు ముఖ్యమైన స్తంభాలను నొక్కి చెబుతుంది:
  • చర్చలు (Dialogue): విభేదాల కంటే చర్చల ద్వారా సమస్యలను పరిష్కరించుకోవడం.
  • ప్రజాస్వామ్యం (Democracy): ప్రజాస్వామ్య విలువలను అత్యున్నతంగా గౌరవించడం.
  • అభివృద్ధి (Development): అభివృద్ధిని జాతీయ ప్రాధాన్యతగా మార్చడం.
• • వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో తాను లోక్‌సభ సభ్యుడిగా పనిచేసిన జ్ఞాపకాలను సి. పి. రాధాకృష్ణన్ గుర్తుచేసుకున్నారు.
  • నాయకత్వంలో కఠినత్వం మరియు సున్నితత్వం ఎలా కలిసి ఉండాలో వాజ్‌పేయి గారు నిరూపించారని ఆయన పేర్కొన్నారు.
  • దేశాభివృద్ధికి ఆయన వేసిన పునాదులు ఇప్పటికీ మనకు స్ఫూర్తినిస్తున్నాయని చెప్పారు.

ఇటలీలోని మిలన్ మరియు కార్టినా డి'అంపెజ్జో నగరాల్లో జరిగిన 2026 వింటర్ ఒలింపిక్స్ (XXV ఒలింపిక్ వింటర్ గేమ్స్) ఫిబ్రవరి 22తో వైభవంగా ముగిశాయి. 92 దేశాల నుండి సుమారు 2,900 మంది అథ్లెట్లు ఈ క్రీడల్లో పాల్గొన్నారు.

• నార్వే ఆధిపత్యం: వింటర్ స్పోర్ట్స్‌లో తన తిరుగులేని ఆధిపత్యాన్ని నార్వే మరోసారి చాటుకుంది. 18 స్వర్ణ పతకాలతో పట్టికలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
• ఆతిథ్యం ఇచ్చిన దేశం ఇటలీ: నిర్వాహక దేశంగా ఇటలీ అద్భుతంగా రాణించి 10 స్వర్ణాలతో సహా మొత్తం 30 పతకాలను సాధించింది.
• చారిత్రక విజయాలు: స్పెయిన్, బ్రెజిల్ మరియు కజకిస్థాన్ దేశాలు ఈసారి అరుదైన బంగారు పతకాలను సాధించి చరిత్ర సృష్టించాయి.
• భారతదేశం: భారత్ ఈ క్రీడల్లో పాల్గొన్నప్పటికీ, ఈసారి ఎటువంటి పతకాన్ని సాధించలేకపోయింది.

• నార్వే: క్రాస్ కంట్రీ స్కీయింగ్ మరియు బయాథ్లాన్ ఈ దేశానికి బలమైన అంశాలు.
• అమెరికా: స్నోబోర్డింగ్ మరియు ఐస్ హాకీలో మంచి ప్రతిభ కనబరిచింది.
• నెదర్లాండ్స్: ఎప్పటిలాగే స్పీడ్ స్కేటింగ్ విభాగంలో 10 స్వర్ణాలు గెలుచుకుని సత్తా చాటింది.
• ఆసియా దేశాలు: జపాన్ (24 పతకాలు), చైనా (15 పతకాలు) మరియు దక్షిణ కొరియా (10 పతకాలు) ఆసియా ఖండం నుండి మెరుగైన ప్రదర్శన చేశాయి.

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(21.02.2026) తెలుగులో..

• 70వ ఫిల్మ్ ఫేర్ అవార్డ్స్‌: ఎక్కువగా ఏ తెలుగు సినిమాకి వచ్చాయో తెలుసా..?

• వ్యవసాయంలో AI వాడకంతో ఎన్ని కోట్లు ఆదాయం వస్తుందో తెలుసా..?

• Meerut Metro: నమో భారత్ రైలు స్పెషల్ ఇదే..

• దేశంలోనే తొలి సోలార్ బోట్..ఎక్కడో తెలుసా ?

• ప్రపంచంలో అత్యధికంగా మాట్లాడే టాప్ 10 భాషలు ఇవే..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)