Delimitation: భారతదేశంలో త్వరలో జరగనున్న నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియను దృష్టిలో ఉంచుకుని, దేశ పరిపాలనా వ్యవస్థలో ఒక విప్లవాత్మక మార్పును తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉంది.

జనాభా ప్రాతిపదికన లోక్‌సభ స్థానాలను పెంచుతూనే, రాష్ట్రాల హక్కులను పరిరక్షించేందుకు రాజ్యసభను అమెరికన్ సెనెట్ తరహాలో తీర్చిదిద్దడం ఈ ప్రతిపాదన యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

Read Also:Delhi School Fees: ఢిల్లీ ప్రైవేట్ స్కూళ్లకు షాక్: ఇకపై నెలవారీ ఫీజులే వసూలు చేయాలి

Delimitation of Constituencies India.

లోక్‌సభ పునర్విభజన: జనాభా ప్రాతిపదికన ప్రాతినిధ్యం

ప్రజాస్వామ్య విలువలను కాపాడుతూ, ప్రతి 7 లక్షల నుండి 10 లక్షల మంది జనాభాకు ఒక లోక్‌సభ స్థానం ఉండేలా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన జరగాలి. దీనివల్ల ఎక్కువ జనాభా ఉన్న రాష్ట్రాలకు దిగువ సభలో సహజంగానే ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం లభిస్తుంది. అయితే, ఈ మార్పు వల్ల చిన్న రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా వెనుకబడకుండా ఉండాలంటే ఎగువ సభలో సమూల మార్పులు అవసరం.

రాజ్యసభ బలోపేతం: సమాఖ్య సమతుల్యత

ప్రస్తుత విధానంలో రాజ్యసభ సీట్లు జనాభా ప్రాతిపదికన పంపిణీ చేయబడుతున్నాయి (ఉదాహరణకు: ఉత్తరప్రదేశ్‌కు 31, సిక్కింకు 1). దీనివల్ల సమాఖ్య స్ఫూర్తి దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దీనికి పరిష్కారంగా ‘సమాన రాష్ట్ర ప్రాతినిధ్యం’ విధానాన్ని అమలు చేయాలి.

ప్రతిపాదిత మార్పుల ముఖ్యాంశాలు:

• సమాన ప్రాతినిధ్యం: రాష్ట్రం పెద్దదైనా, చిన్నదైనా రాజ్యసభలో ప్రతి రాష్ట్రానికి సమానంగా (3 లేదా 5) స్థానాలను కేటాయించాలి.
• సమాన ఓటు హక్కు: సభలో ప్రతి రాష్ట్రం యొక్క ఓటుకు సమాన విలువ ఉండేలా చూడాలి.
• వీటో అధికారం: ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధంగా ఉండే చట్టాలను అడ్డుకునే విధంగా రాజ్యసభకు సెనెట్ తరహా అధికారాలు కల్పించాలి.