• భారత టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ (TRAI), టెలికాం వినియోగదారుల రక్షణ క్రమబద్ధీకరణకు సంబంధించి 'డ్రాఫ్ట్ టెలికాం కన్స్యూమర్ ప్రొటెక్షన్ (13వ సవరణ) రెగ్యులేషన్, 2026'ను విడుదల చేసింది.

• దేశంలోని టెలికాం సేవల నాణ్యతను పెంచడం మరియు వినియోగదారుల హక్కులను మరింత బలోపేతం చేయడం ఈ సవరణల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

• స్థాపన: పార్లమెంటు ఆమోదించిన టెలికాం రెగ్యులేటరీ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం, 1997 కింద ఈ సంస్థ ఏర్పాటైంది.
• ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: గతంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిధిలో ఉన్న టెలికాం సేవల నియంత్రణ, టారిఫ్ (ధరల) ఖరారు మరియు సవరణ బాధ్యతలను ఇప్పుడు 'ట్రాయ్' నిర్వహిస్తోంది.
• లక్ష్యం: అంతర్జాతీయ సమాచార సమాజంలో భారతదేశం అగ్రగామిగా ఎదిగేలా, దేశంలో టెలికాం రంగానికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడం.

• TDSAT ఏర్పాటు: 2000వ సంవత్సరంలో ట్రాయ్ చట్టానికి చేసిన సవరణ ద్వారా టెలికమ్యూనికేషన్స్ డిస్ప్యూట్ సెటిల్మెంట్ అండ్ అప్పిలేట్ ట్రిబ్యునల్ (TDSAT) ఏర్పాటైంది. టెలికాం రంగంలో వచ్చే వివాదాలను పరిష్కరించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.
• నిర్మాణం: ట్రాయ్‌లో ఒక ఛైర్మన్, గరిష్టంగా ఇద్దరు పూర్తిస్థాయి సభ్యులు మరియు ఇద్దరు పార్ట్-టైమ్ సభ్యులు ఉంటారు. వీరందరినీ కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమిస్తుంది.

• కొత్త సేవా సంస్థలకు అనుమతులు ఇవ్వడానికి సిఫార్సులు చేయడం.
• టెలికాం సర్వీస్ ప్రొవైడర్ల మధ్య సమన్వయాన్ని చూడటం.
• టెలికాం సేవల నాణ్యతను (Quality of Service) పర్యవేక్షించడం.
• వినియోగదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడటం మరియు టారిఫ్ విధానాలను నియంత్రించడం.

• వార్త: ట్రాయ్ ద్వారా 13వ సవరణ నిబంధనల ముసాయిదా విడుదల.
• సంస్థ: టెలికాం రెగ్యులేటరీ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (TRAI).
• చట్టం: TRAI యాక్ట్, 1997.
• ట్రిబ్యునల్: TDSAT (వివాదాల పరిష్కారం కోసం).
• ముఖ్య విధి: టెలికాం సేవలు మరియు టారిఫ్ నియంత్రణ.
  

• భారత నౌకాదళానికి చెందిన ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్ (OPV) ఐఎన్ఎస్ సునయన ఇటీవల మాల్దీవుల రాజధాని మాలెకు చేరుకుంది. భారత ప్రభుత్వ 'సాగర్' (Security and Growth for All in the Region - SAGAR) విజన్‌లో భాగంగా, హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భద్రత మరియు సహకారాన్ని పెంపొందించే లక్ష్యంతో ఈ నౌకను అక్కడ మోహరించారు.

• శ్రేణి: ఇది భారత నౌకాదళంలోని సరయూ-క్లాస్ (Saryu-class) కు చెందిన రెండవ ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్.
• తయారీ: దీనిని గోవా షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్ స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించి, నిర్మించింది.
• ప్రారంభం: ఈ నౌక అక్టోబర్ 15, 2013న కొచ్చిలో నౌకాదళ సేవల్లోకి చేరింది. ఇది ప్రస్తుతం సదరన్ నేవల్ కమాండ్ పరిధిలో పనిచేస్తోంది.

• తీరప్రాంత గస్తీ: తీరప్రాంత మరియు సముద్రపు సరిహద్దుల్లో నిఘా ఉంచడం.
• ఫ్లీట్ సపోర్ట్: ఇతర యుద్ధనౌకలకు మద్దతుగా నిలవడం.
• నిఘా: సముద్ర మార్గాల్లో కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలను పర్యవేక్షించడం మరియు సముద్ర ఆస్తులను కాపాడటం.
• ఎస్కాట్ విధులు: సరుకు రవాణా నౌకలకు రక్షణగా వెళ్లడం.

• వేగం: ఈ నౌకలో రెండు శక్తివంతమైన డీజిల్ ఇంజన్లు ఉన్నాయి. ఇవి గంటకు 25 నాటికల్ మైళ్ల (Knots) కంటే ఎక్కువ వేగంతో ప్రయాణించేలా చేస్తాయి.
• సాంకేతికత: ఇందులో ఆటోమేటిక్ పవర్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్, అధునాతన నావిగేషన్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ సపోర్ట్ సిస్టమ్స్ ఉన్నాయి.
• ఆయుధ సంపత్తి: ఒక 76 ఎంఎం గన్, ఎలక్ట్రో-ఆప్టిక్ ఫైర్ కంట్రోల్ సిస్టమ్, క్లోజ్-ఇన్ వెపన్ సిస్టమ్స్ (CIWS) మరియు చాఫ్ లాంచర్లు (CHAFF Launchers) అమర్చబడి ఉన్నాయి.
• హెలికాప్టర్: ఈ నౌక ఒక హెలికాప్టర్‌ను కూడా మోసుకెళ్లగలదు.

• వార్త: ఐఎన్ఎస్ సునయన మాల్దీవుల పర్యటన.
• మిషన్: సాగర్ (SAGAR) ఇనిషియేటివ్.
• శ్రేణి: సరయూ-క్లాస్ ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్.
• తయారీ: గోవా షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్ (స్వదేశీ).
• వేగం: 25 నాట్స్ కంటే ఎక్కువ.
• కమాండ్: సదరన్ నేవల్ కమాండ్.

• దేశంలోని మహిళలు మరియు చిన్నారులలో పౌష్టికాహార ప్రాముఖ్యతపై అవగాహన కల్పించేందుకు కేంద్ర మహిళా శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ 8వ 'పోషణ్ పఖ్వాడా'ను నిర్వహించనుంది. 2026, ఏప్రిల్ 9 నుంచి ఏప్రిల్ 23 వరకు 15 రోజుల పాటు ఈ పక్షోత్సవాలు దేశవ్యాప్తంగా కొనసాగనున్నాయి.

• నిర్వహణ: ప్రతి ఏటా మార్చి లేదా ఏప్రిల్ నెలలో 15 రోజుల పాటు ఈ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు.
• లక్ష్యం: 'జన్ ఆందోళన్' (ప్రజా ఉద్యమం) మరియు 'జన్ భాగీదారి' (ప్రజల భాగస్వామ్యం) ద్వారా పౌష్టికాహారం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించడం మరియు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ.

• ఈ ఏడాది పోషణ్ పఖ్వాడాను 'జీవితంలో మొదటి ఆరేళ్లలో మెదడు అభివృద్ధిని గరిష్టీకరించడం' (Maximizing Brain Development in the First Six Years of Life) అనే ఇతివృత్తంతో నిర్వహిస్తున్నారు.

చిన్నారుల ఎదుగుదలలో అత్యంత కీలకమైన మొదటి ఆరేళ్ల కాలంలో మెదడు అభివృద్ధిపై ఈసారి ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తున్నారు. అందులో భాగంగా:

• గర్భిణీ స్త్రీలు మరియు బాలింతలకు అవసరమైన పోషకాలు.
• పసిబిడ్డలకు అందించాల్సిన సమతుల్య ఆహారం.
• మెదడు చురుగ్గా పనిచేయడానికి అవసరమైన సూక్ష్మ పోషకాల (Micro-nutrients) ప్రాధాన్యత.
• స్థానిక ఆహార పదార్థాల వినియోగంపై అవగాహన.

• దేశంలో రక్తహీనత (Anemia) మరియు పోషకాహార లోపాన్ని అరికట్టేందుకు ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'పోషణ్ అభియాన్'లో భాగంగా ఈ పఖ్వాడాను నిర్వహిస్తారు. అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు, పాఠశాలలు మరియు స్థానిక సంస్థల ద్వారా ప్రజల్లోకి ఈ సందేశాన్ని తీసుకెళ్తారు.

• వార్త: 8వ పోషణ్ పఖ్వాడా ప్రారంభం.
• తేదీలు: ఏప్రిల్ 9 నుంచి ఏప్రిల్ 23, 2026.
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర మహిళా మరియు శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ.
• 2026 థీమ్: జీవితంలో మొదటి ఆరేళ్లలో మెదడు అభివృద్ధిని గరిష్టీకరించడం.
• ముఖ్య లక్ష్యం: పౌష్టికాహారంపై అవగాహన మరియు ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్ల ప్రోత్సాహం.

• ఇంధన భద్రతలో భారతదేశం కీలక అడుగు వేస్తోంది. సహజ వాయువు (Gas) సరఫరా కోసం ఇప్పటివరకు ప్రధానంగా పశ్చిమ ఆసియా దేశాలపై ఆధారపడుతున్న భారత్‌కు, ఇప్పుడు ఆఫ్రికా దేశమైన అంగోలా ఒక ముఖ్యమైన ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపిస్తోంది. ఇరు దేశాల మధ్య పెరుగుతున్న ఇంధన సంబంధాలు భారతదేశ ఇంధన మార్కెట్‌లో కొత్త మార్పులకు సంకేతంగా మారుతున్నాయి.

• స్థానం: ఇది ఆఫ్రికా ఖండంలోని నైరుతి అట్లాంటిక్ తీరంలో ఉంది.
• సరిహద్దు దేశాలు: దీనికి వాయువ్యంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో, ఉత్తర మరియు ఈశాన్యంలో డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో, ఆగ్నేయంలో జాంబియా మరియు దక్షిణాన నమీబియా సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
• తీర రేఖ: ఇది పశ్చిమ దిశలో అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంతో సరిహద్దును పంచుకుంటుంది.
• రాజధాని: లువాండా (Luanda).

• శీతోష్ణస్థితి: ఇక్కడ స్పష్టమైన పొడి కాలంతో కూడిన ఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. తీరంలో ప్రవహించే శీతల బెంగుయెలా ప్రవాహం (Benguela Current) మరియు ప్రాంతపు ఎత్తు ఇక్కడి వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.
• ప్రధాన నదులు: క్వాంగో మరియు క్వాన్జా నదులు ఇక్కడ జలవిద్యుత్ మరియు అంతర్గత జల రవాణాకు అత్యంత కీలకం.
• జలపాతాలు: లూకాలా నదిపై ఉన్న కలందుల జలపాతం అంగోలాలోనే అతిపెద్దది.
• అత్యున్నత శిఖరం: మౌంట్ మోకో (Mount Moco).

• అంగోలా సహజ వనరుల గని. ఇక్కడ పెట్రోలియం, వజ్రాలు, ఇనుము, ఫాస్పేట్లు, రాగి, బంగారం, బాక్సైట్ మరియు యురేనియం వంటి ఖనిజాలు సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు నిల్వలు భారతదేశం వంటి దేశాలకు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా మారాయి.

• వార్త: భారత గ్యాస్ సరఫరాలో అంగోలా కీలక ప్రత్యామ్నాయంగా గుర్తింపు.
• ఖండం: ఆఫ్రికా.
• రాజధాని: లువాండా.
• సముద్రం: అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం.
• శీతల ప్రవాహం: బెంగుయెలా ప్రవాహం.
• ప్రధాన వనరులు: పెట్రోలియం, సహజ వాయువు, వజ్రాలు.

• దేశంలోని చిన్న వ్యాపారులకు, నిరుద్యోగ యువతకు ఆర్థికంగా అండగా నిలుస్తున్న ప్రధాన మంత్రి ముద్రా యోజన (PMMY) నేటితో (ఏప్రిల్ 8, 2026) 11 వసంతాలు పూర్తి చేసుకుంది. ఈ సందర్భంగా ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ హర్షం వ్యక్తం చేస్తూ, ఈ పథకం యువతను కేవలం స్వయం సమృద్ధులను చేయడమే కాకుండా దేశ పురోగతిలో వారిని భాగస్వామ్యం చేస్తోందని కొనియాడారు.

• ప్రారంభం: ఏప్రిల్ 8, 2015న ఈ పథకాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా ప్రారంభించింది.
• లక్ష్యం: 'ఫండింగ్ ది అన్‌ఫండెడ్' (నిధులు లేని వారికి నిధులు అందించడం) అనే నినాదంతో, బ్యాంకు గ్యారంటీలు లేని చిన్న మరియు సూక్ష్మ పరిశ్రమలకు రుణ సదుపాయం కల్పించడం.
• అర్హత: తయారీ, ప్రాసెసింగ్, ట్రేడింగ్ లేదా సేవా రంగాల్లో ఆదాయాన్ని సృష్టించే వ్యవసాయేతర వ్యాపార ప్రణాళిక ఉన్న ఏ భారతీయ పౌరుడైనా ఈ పథకం కింద రుణం పొందవచ్చు.

• ముద్రా రుణాలు వ్యాపార స్థాయిని బట్టి నాలుగు రకాలుగా విభజించబడ్డాయి.
• శిశు (Shishu): ₹50,000 వరకు రుణం.
• కిషోర్ (Kishor): ₹50,000 నుంచి ₹5 లక్షల వరకు రుణం.
• తరుణ్ (Tarun): ₹5 లక్షల నుంచి ₹10 లక్షల వరకు రుణం.
• తరుణ్ ప్లస్ (Tarun Plus): ₹10 లక్షల నుంచి ₹20 లక్షల వరకు రుణం (గత రుణాలను సక్రమంగా చెల్లించిన వారికి).

• పూచీకత్తు అవసరం లేదు: ముద్రా రుణాలు పొందడానికి ఎటువంటి ఆస్తులను తనఖా (Collateral-free) పెట్టాల్సిన అవసరం లేదు.
• రుణం ఇచ్చే సంస్థలు: కమర్షియల్ బ్యాంకులు, ప్రాంతీయ గ్రామీణ బ్యాంకులు (RRBs), స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు, ఎంఎఫ్ఐలు (MFIs) మరియు ఎన్‌బిఎఫ్‌సీలు (NBFCs) ద్వారా ఈ రుణాలు అందుతాయి.
• రంగాల వారీగా: తయారీ, వాణిజ్యం, సేవా రంగాలతో పాటు పౌల్ట్రీ, డైరీ మరియు తేనెటీగల పెంపకం వంటి వ్యవసాయ అనుబంధ రంగాలకు కూడా ఇవి వర్తిస్తాయి.

• గత 11 ఏళ్లలో ఈ పథకం ద్వారా సుమారు 58 కోట్ల రుణాలు మంజూరయ్యాయి, వీటి విలువ ₹40 లక్షల కోట్లకు పైమాటే. విశేషమేమిటంటే, ఈ రుణ గ్రహీతలలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతులు మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలే ఉండటం మహిళా సాధికారతకు నిదర్శనం.

• వార్త: 11 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న ప్రధాన మంత్రి ముద్రా యోజన.
• ప్రారంభం: ఏప్రిల్ 8, 2015.
• ముద్రా (MUDRA) పూర్తి పేరు: మైక్రో యూనిట్స్ డెవలప్‌మెంట్ & రిఫైనాన్స్ ఏజెన్సీ లిమిటెడ్.
• రుణ పరిమితి: గరిష్టంగా ₹20 లక్షల వరకు (తరుణ్ ప్లస్ కింద).
• ప్రత్యేకత: కొలేటరల్-ఫ్రీ (పూచీకత్తు లేని) రుణాలు.

• శీతాకాలం ప్రారంభం కావడంతో వేల మైళ్ల దూరం నుంచి వలస వచ్చే పక్షులతో భారతీయ తీర ప్రాంతాలు కళకళలాడుతున్నాయి. ముఖ్యంగా 'శాండర్లింగ్' (Sanderling) అని పిలవబడే చిన్నపాటి పక్షులు తమ అద్భుతమైన ప్రయాణంతో పర్యావరణవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఇవి ప్రతి ఏటా ఆర్కిటిక్ ప్రాంతం నుంచి దక్షిణ దేశాలకు వలస వస్తుంటాయి.

• పరిచయం: శాండర్లింగ్ అనేది 'సాండ్‌పైపర్' (Sandpiper) కుటుంబానికి చెందిన ఒక చిన్న వలస పక్షి. దీని శాస్త్రీయ నామం కాలిడ్రిస్ ఆల్బా (Calidris alba).
• వలస ప్రయాణం: ఇవి ప్రపంచంలోనే అత్యంత సుదీర్ఘ దూరం వలసపోయే పక్షులలో ఒకటి. ఇవి ఆర్కిటిక్ ప్రాంతంలోని టండ్రాలో సంతానోత్పత్తి చేసి, శీతాకాలంలో దాదాపు 10,000 కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించి దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా మరియు భారతదేశ తీర ప్రాంతాలకు చేరుకుంటాయి.

• ఆవాసం: ఇవి ఎక్కువగా ఇసుకతో కూడిన సముద్ర తీరాలలో (Sandy Beaches) కనిపిస్తాయి. అలలు వచ్చి వెళ్లే సమయంలో తీరం వెంబడి ఇవి వేగంగా పరిగెత్తడం పక్షుల ప్రేమికులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటుంది.
• ఆహారం: అలల తాకిడికి తీరానికి కొట్టుకొచ్చే చిన్న చిన్న పీతలు, పురుగులు, జలచరాలు మరియు మొలస్కా జీవులను ఇవి ఆహారంగా తీసుకుంటాయి.