అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(10.02.2026) తెలుగులో..

న్యూఢిల్లీలో నిన్న మొదటి బ్రిక్స్ (BRICS) షెర్పా సమావేశం ప్రారంభమైంది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఆకాంక్షలకు అనుగుణంగా, 'ప్రజలే కేంద్రంగా' (people-centric) మరియు 'మానవత్వమే ప్రథమంగా' (humanity-first) ఉండేలా భారతదేశం తన ప్రాధాన్యతలను వివరించింది.

ఆర్థిక సంబంధాల కార్యదర్శి మరియు భారత్ తరపున బ్రిక్స్ షెర్పా అయిన సుధాకర్ దలేలా ఈ ప్రాధాన్యతలను హైలైట్ చేశారు.
ప్రధాన ఇతివృత్తం (Theme): ఈ ఏడాది బ్రిక్స్ సమావేశాల థీమ్ "Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability" (స్థిరత్వం, ఆవిష్కరణలు, సహకారం మరియు సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం).
భారతదేశం ఈ ఏడాది నాలుగోసారి బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవిని చేపట్టింది.
ఇంతకుముందు భారత్ 2012, 2016 మరియు 2021 సంవత్సరాల్లో బ్రిక్స్ అధ్యక్ష బాధ్యతలను నిర్వహించింది.

భారత్ మరియు సీషెల్స్ (Seychelles) మధ్య సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేస్తూ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రకటించిన $175 మిలియన్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్యాకేజీ మరియు కీలక ఒప్పందం కుదిరింది.

ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్యాకేజీ ($175 మిలియన్లు)
భారత పర్యటనకు వచ్చిన సీషెల్స్ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ పాట్రిక్ హెర్మినీతో భేటీ అనంతరం ప్రధాని మోదీ ఈ భారీ ప్యాకేజీని ప్రకటించారు. ఈ నిధులు కింది రంగాలకు వినియోగించబడతాయి:
- సామాజిక గృహనిర్మాణం (Social Housing)
- ఈ-మొబిలిటీ (E-Mobility)
- వృత్తి విద్యా శిక్షణ (Vocational Training)
- ఆరోగ్యం, రక్షణ మరియు సముద్ర భద్రత (Health, Defence, and Maritime Security)

ఇరు దేశాల మధ్య కింది రంగాలలో 7 ఒప్పందాలు కుదిరాయి:

ఆరోగ్యం & మెడిసిన్: నాణ్యమైన మందుల సరఫరా, మెడికల్ టూరిజం అభివృద్ధి.
వాతావరణ శాస్త్రం: భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) మరియు సీషెల్స్ వాతావరణ సంస్థ మధ్య శాస్త్రీయ సహకారం.
డిజిటల్ పరివర్తన: భారతదేశపు విజయవంతమైన డిజిటల్ పరిష్కారాలను (Digital Solutions) సీషెల్స్‌తో పంచుకోవడం.
సుపరిపాలన: సీషెల్స్ పౌర సిబ్బందికి (Civil Servants) భారత్‌లో శిక్షణ ఇవ్వడం.
ఐటీ: ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ రంగంలో సహకారం.

సీషెల్స్ భారత్‌కు కేవలం భౌగోళికంగానే కాకుండా, చరిత్ర మరియు నమ్మకంతో ముడిపడి ఉన్న పొరుగు దేశమని మోదీ పేర్కొన్నారు.
MAHASAGAR: "Mutual and Holistic Advancement for Security and Growth Across Regions" - ఈ విజన్ కింద సీషెల్స్‌కు భారత్ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది.
హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భద్రత మరియు స్థిరత్వం కోసం రెండు దేశాలు కలిసి పనిచేయనున్నాయి.

గత ఏడాది అక్టోబర్‌లో బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత ప్రెసిడెంట్ హెర్మినీ భారత్‌కు రావడం ఇదే తొలిసారి.
భారత్-సీషెల్స్ మధ్య దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పడి 50 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భంగా ఈ పర్యటన జరగడం విశేషం.

సీషెల్స్ నూతన అధ్యక్షుడు డాక్టర్ పాట్రిక్ హెర్మిని పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన 100 రోజుల్లోపే భారత్‌లో పర్యటించడం ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న వ్యూహాత్మక సంబంధాలకు అద్దం పడుతోంది. 2026 సంవత్సరం సీషెల్స్ స్వాతంత్ర్యానికి మరియు భారత్-సీషెల్స్ దౌత్య సంబంధాలకు 50 ఏళ్లు పూర్తవుతున్న శుభ సందర్భం కావడం ఈ పర్యటనకు మరింత ప్రాధాన్యతను ఇచ్చింది.

ఆర్థిక ప్యాకేజీ మరియు రుణాలు: సీషెల్స్ అభివృద్ధి కోసం భారత్ 175 మిలియన్ డాలర్ల ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్యాకేజీని ప్రకటించింది.
ఇందులో $125 మిలియన్లు రూపాయి ఆధారిత రుణం (Line of Credit) మరియు $50 మిలియన్లు గ్రాంట్ (సహాయం) రూపంలో ఉంటాయి.
రక్షణ మరియు సముద్ర భద్రత (Vision MAHASAGAR): హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో భద్రత మరియు సుస్థిరత కోసం భారత్ ప్రతిపాదించిన 'మహాసాగర్' (MAHASAGAR) విజన్‌లో సీషెల్స్ ఒక కీలక భాగస్వామి.
పైరసీ, మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా వంటి సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ఉమ్మడి నౌకాదళ నిఘా మరియు సమాచార మార్పిడిపై ఇరు దేశాలు అంగీకరించాయి.
కొలంబో సెక్యూరిటీ కాంక్లేవ్ (CSC)లో పూర్తిస్థాయి సభ్యదేశంగా చేరాలని సీషెల్స్ నిర్ణయించుకుంది.
ఆరోగ్య మరియు నిత్యావసర రంగం: భారత్ సీషెల్స్‌కు 10 అత్యాధునిక అంబులెన్స్‌లను మరియు 1000 మెట్రిక్ టన్నుల ఆహార ధాన్యాలను విరాళంగా ఇచ్చింది.

'జన్ ఔషధి' కార్యక్రమం ద్వారా తక్కువ ధరకే మందులను సీషెల్స్‌కు అందజేయడానికి, అలాగే అక్కడ కొత్త ఆసుపత్రి నిర్మాణానికి భారత్ సహకరిస్తుంది.

భారత డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థ (UPI వంటివి) మరియు డిజిటల్ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలను (DPI) సీషెల్స్‌లో ప్రవేశపెట్టేందుకు భారత్ మద్దతు ఇస్తుంది.
నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ గుడ్ గవర్నెన్స్ (NCGG) ద్వారా సీషెల్స్ సివిల్ సర్వెంట్లకు భారత్‌లో ప్రత్యేక శిక్షణ ఇస్తారు.

వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడానికి బహుళ-ప్రమాద ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల ఏర్పాటుకు భారత్ సహకరిస్తుంది.
విద్యుత్ గ్రిడ్ నిర్వహణ మరియు గ్రీన్ మొబిలిటీ (పర్యావరణ అనుకూల రవాణా) రంగాల్లో సాంకేతిక సహాయం అందించడానికి ఒప్పందం కుదిరింది.

ఈ పర్యటన ద్వారా భారత్ తన "Neighbourhood First" పాలసీని మరియు హిందూ మహాసముద్రంలో తన వ్యూహాత్మక ఉనికిని మరింత బలోపేతం చేసుకుంది. సీషెల్స్ అభివృద్ధిలో భారత్ ఒక నమ్మకమైన భాగస్వామిగా నిరూపించుకుంది.

వాషింగ్టన్ డిసికి చెందిన 'పోర్టులన్స్ ఇన్స్టిట్యూట్' (Portulans Institute) రూపొందించిన నెట్‌వర్క్ రెడీనెస్ ఇండెక్స్ (NRI) 2025 నివేదికలో భారతదేశం తన డిజిటల్ సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాటిచెప్పింది.

ఫిబ్రవరి 4, 2026న విడుదలైన నెట్‌వర్క్ రెడీనెస్ ఇండెక్స్ 2025 నివేదికలో భారత్ గత ఏడాది కంటే 4 స్థానాలు మెరుగుపరుచుకుని 45వ ర్యాంకును కైవసం చేసుకుంది. భారతదేశం తన ఆదాయ స్థాయి కంటే మెరుగైన డిజిటల్ సంసిద్ధతను ప్రదర్శిస్తోందని ఈ నివేదిక ప్రశంసించింది.

ప్రస్తుత ర్యాంకు (2025): 45 (గతంలో 49)
స్కోరు మెరుగుదల: 53.63 (2024లో) నుండి 54.43 (2025లో) కు పెరిగింది.
కవర్ చేసిన దేశాలు: 127 ఆర్థిక వ్యవస్థలు.
ఆదాయ వర్గం: తక్కువ-మధ్య ఆదాయ దేశాల (Lower-middle-income countries) విభాగంలో భారత్ 2వ స్థానంలో నిలిచింది.
భారత్ అగ్రస్థానంలో ఉన్న అంశాలు (India's Performance)

భారతదేశం పలు కీలక సూచికలలో ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచింది:

1వ ర్యాంకు: టెలికమ్యూనికేషన్ సర్వీసెస్ వార్షిక పెట్టుబడి, AI సైంటిఫిక్ పబ్లికేషన్స్, ICT సేవల ఎగుమతులు, ఇ-కామర్స్ చట్టాలు.
2వ ర్యాంకు: FTTH/బిల్డింగ్ ఇంటర్నెట్ సబ్‌స్క్రిప్షన్లు, దేశీయ మొబైల్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ ట్రాఫిక్, అంతర్జాతీయ ఇంటర్నెట్ బ్యాండ్‌విడ్త్.
3వ ర్యాంకు: దేశీయ మార్కెట్ పరిమాణం (Domestic market scale), ఆదాయ అసమానత (Income Inequality).

ఈ నివేదిక 127 దేశాల పనితీరును 4 ప్రధాన స్తంభాల (Pillars) ఆధారంగా, మొత్తం 53 సూచికల ద్వారా విశ్లేషిస్తుంది:
- సాంకేతికత (Technology)
- ప్రజలు (People)
- పాలన (Governance)
- ప్రభావం (Impact)

కేంద్ర సాంస్కృతిక మరియు పర్యాటక శాఖ మంత్రి శ్రీ గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ లోక్‌సభలో వెల్లడించిన సమాచారం ప్రకారం, ప్రాచీన స్మారక చిహ్నాలు మరియు పురావస్తు స్థలాలు, అవశేషాల చట్టం (AMASR Act), 1958 లోని ప్రధాన నిబంధనలు.

చారిత్రక కట్టడాల పరిరక్షణ మరియు వాటి పరిసరాల్లో అభివృద్ధి పనుల మధ్య సమతుల్యతను కాపాడటం ఈ చట్టం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
నిషేధిత మరియు నియంత్రిత ప్రాంతాలు (Zoning)
చట్టంలోని సెక్షన్లు 20A మరియు 20B ప్రకారం, ప్రతి రక్షిత స్మారక చిహ్నం చుట్టూ నిర్ణీత దూరంలో ఈ క్రింది పరిమితులు ఉంటాయి:
- నిషేధిత ప్రాంతం (Prohibited Area): స్మారక చిహ్నం నుండి మొదటి 100 మీటర్ల వరకు ఎటువంటి నిర్మాణాలు చేపట్టకూడదు.
- నియంత్రిత ప్రాంతం (Regulated Area): నిషేధిత ప్రాంతం ముగిసిన తర్వాత తదుపరి 200 మీటర్ల వరకు ఉన్న ప్రాంతం. ఇక్కడ పనులు చేపట్టాలంటే ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి.

సెక్షన్ 20E ప్రకారం, ప్రతి రక్షిత స్మారక చిహ్నానికి ప్రత్యేకమైన హెరిటేజ్ బైలాస్‌ను రూపొందిస్తారు.
ఉద్దేశ్యం: స్థానిక నివాసితుల జీవనోపాధిని, అభివృద్ధి అవసరాలను చారిత్రక కట్టడాల పరిరక్షణతో సమన్వయం చేయడం.
నియంత్రణ: స్మారక చిహ్నం యొక్క ప్రాముఖ్యత మరియు సున్నితత్వం ఆధారంగా ఆ ప్రాంతంలో నిర్మాణ నియంత్రణలను విధిస్తారు.

నియంత్రిత ప్రాంతంలో ఉన్న ఏదైనా భవనం లేదా నిర్మాణానికి మరమ్మతులు లేదా పునరుద్ధరణ (Repair or Renovation) పనులు చేపట్టాలంటే చట్టపరమైన ముందస్తు అనుమతి తీసుకోవడం తప్పనిసరి.

దరఖాస్తుల ప్రక్రియను పారదర్శకంగా మార్చడానికి 2015లో National Monument Authority Online Application Processing System (NOAPS) పోర్టల్‌ను ప్రారంభించారు.
- విస్తరణ: ఇది ప్రస్తుతం 14 రాష్ట్రాలు మరియు ఒక కేంద్రపాలిత ప్రాంతంతో అనుసంధానించబడింది.
- టెక్నాలజీ: ఇది ఇస్రో (ISRO) యొక్క భువన్ (BHUWAN) పోర్టల్ మరియు SMARAC మొబైల్ యాప్‌తో అనుసంధానం చేయబడింది.
- సింగిల్ విండో సిస్టమ్: నేషనల్ సింగిల్ విండో సిస్టమ్ (NSWS) ద్వారా తక్కువ సమయంలో, సులభంగా అనుమతులు పొందేలా దీన్ని రూపొందించారు.

ప్రస్తుతం అంతరిక్షం నుండి కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence) వరకు భారతదేశం తన డిజిటల్ సార్వభౌమాధికారాన్ని చాటుకుంటోంది. ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమిట్ 2026కు సన్నాహకంగా జరిగిన ఏడు ప్రాంతీయ సదస్సుల ముఖ్యాంశాలు..

భారతదేశం తన అట్టడుగు స్థాయి సమస్యలకు AI ద్వారా పరిష్కారాలను కనుగొని, వాటిని జాతీయ అజెండాలోకి తీసుకురావడమే ఈ సదస్సుల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

సదస్సులు జరిగిన రాష్ట్రాలు (7): మేఘాలయ, గుజరాత్, ఒడిశా, మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ మరియు కేరళ.
భాగస్వామ్యం: ఇండియా AI మిషన్, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు ప్రముఖ విద్యా సంస్థలు.
ప్రధాన లక్ష్యం: ఫిబ్రవరి 16-20, 2026 వరకు న్యూఢిల్లీలో జరగబోయే ఇండియా AI ఇంపాక్ట్ సమిట్ కోసం రోడ్‌మ్యాప్‌ను సిద్ధం చేయడం.
బడ్జెట్: ఇండియా AI మిషన్ కింద ప్రభుత్వం ₹10,000 కోట్లు కేటాయించింది.

మేఘాలయ: డిజిటల్ ట్రాకింగ్ ద్వారా మాతృ మరణాలను (Maternal Mortality) 50% తగ్గించింది.
రాజస్థాన్: 'రాజస్థాన్ AI/ML పాలసీ 2026' మరియు ప్రత్యేక ఏవీజీసీ-ఎక్స్‌ఆర్ (AVGC-XR) పోర్టల్‌ను ప్రారంభించింది.
మధ్యప్రదేశ్: స్పేస్‌టెక్ (SpaceTech) పాలసీ 2026ను ప్రకటించింది.
ఉత్తరప్రదేశ్: సొంత రాష్ట్ర నిధులతో 'ఉత్తరప్రదేశ్ AI మిషన్'ను ప్రారంభించింది.

YUVA AI for All: ఒక మిలియన్ (10 లక్షల) మంది యువతకు AI నైపుణ్యాలలో శిక్షణ ఇవ్వడం.
AI Labs: ఐటీఐలు (ITIs) మరియు పాలిటెక్నిక్ కళాశాలల్లో AI డేటా & ల్యాబ్‌ల ఏర్పాటు.
MoUs: గూగుల్, ఐఐటీ ఢిల్లీ వంటి సంస్థలతో పరిశోధన మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధి కోసం ఒప్పందాలు.

భారతదేశపు జాతీయ భాషా AI ప్లాట్‌ఫారమ్ 'భాషిణి', ఇప్పుడు విదేశీ క్లౌడ్ సర్వీసుల (Hyperscalers) నుండి పూర్తిగా స్వదేశీ క్లౌడ్ మరియు GPU మౌలిక సదుపాయాలకు మారింది. ఇది భారతదేశపు డేటా సార్వభౌమాధికారం (Data Sovereignty) మరియు స్వయంసమృద్ధికి ఒక కీలక మైలురాయి.

స్వదేశీ మౌలిక సదుపాయాలు: భాషిణి ప్లాట్‌ఫారమ్ ఇప్పుడు యోట్టాకు చెందిన శక్తి క్లౌడ్ (Shakti Cloud) మరియు గవర్నమెంట్ కమ్యూనిటీ క్లౌడ్ (GCC) పై పనిచేస్తుంది.
మహా కుంభమేళా 2025 పరీక్ష: ఈ స్వదేశీ AI క్లౌడ్‌ను మహా కుంభమేళాలో 'పాపులేషన్ స్కేల్' (భారీ స్థాయిలో) విజయవంతంగా పరీక్షించారు.
కుంభ్ సహాయక్ (Kumbh Sah'AI'yak): ఈ ఏఐ అసిస్టెంట్ ద్వారా 11 కంటే ఎక్కువ భారతీయ భాషల్లో రియల్ టైమ్ వాయిస్ అనువాద సేవలను అందించారు.
డేటా సెక్యూరిటీ: భాషా డేటాసెట్లు, మోడల్స్ మరియు పౌరుల సమాచారం అంతా భారత దేశ భౌగోళిక పరిధిలోనే భద్రంగా ఉంటుంది.

గ్లోబల్ హైపర్ స్కేలర్ల నుండి భారతీయ క్లౌడ్ సర్వీసులకు మారడం వల్ల కింది ప్రయోజనాలు చేకూరాయి:
- పనితీరు (Performance): 40 శాతం మెరుగుపడింది.
- ఖర్చు ఆదా: 20 నుండి 30 శాతం వరకు తగ్గింది.
- విశ్వసనీయత: 99.99 శాతం అప్‌టైమ్ (Uptime) నమోదైంది.
- డేటా పరిమాణం: 200 TiB కంటే ఎక్కువ డేటా మరియు 3.5 బిలియన్ ఫైళ్లను ఎటువంటి నష్టం లేకుండా విజయవంతంగా తరలించారు.

ఈ భాగస్వామ్యం ఇతర ప్రభుత్వ శాఖలు మరియు సంస్థలు తమ AI కార్యకలాపాలను స్వదేశీ క్లౌడ్‌లోకి మార్చుకోవడానికి ఒక నేషనల్ రిఫరెన్స్ ఆర్కిటెక్చర్ (National Reference Architecture) గా పనిచేస్తుంది.

కేంద్ర గృహ నిర్మాణ మరియు పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తున్న PM SVANidhi (పీఎం స్వనిధి) పథకంలో వచ్చిన మార్పులు మరియు తాజా పురోగతిపై లోక్‌సభలో కీలక సమాచారాన్ని వెల్లడించారు.

కరోనా అనంతర కాలంలో వీధి వ్యాపారులకు ఆర్థిక ఊతం ఇచ్చేందుకు 2020 జూన్ నెలలో ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం ఈ పథకాన్ని మార్చి 2030 వరకు పొడిగించారు.

ఈ పథకం కింద మూడు విడతల్లో రుణాలు అందిస్తారు. ఒక విడత రుణాన్ని సకాలంలో చెల్లిస్తే తదుపరి విడతకు అర్హత లభిస్తుంది:
- మొదటి విడత: ₹10,000 (71.57 లక్షల మందికి పంపిణీ)
- రెండవ విడత: ₹20,000 (27.28 లక్షల మందికి పంపిణీ)
- మూడవ విడత: ₹50,000 (6.61 లక్షల మందికి పంపిణీ)

UPI-లింక్డ్ రూపే క్రెడిట్ కార్డ్
పథకాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరించిన తర్వాత, రెండవ విడత రుణాన్ని విజయవంతంగా చెల్లించిన వారికి UPI-లింక్డ్ రూపే (RuPay) క్రెడిట్ కార్డులను మంజూరు చేస్తున్నారు. ఫిబ్రవరి 2, 2026 నాటికి 2,479 కార్డులు జారీ చేయబడ్డాయి.

ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్ (ISB) అధ్యయనం ప్రకారం:
- ఆదాయం: 2023-2025 మధ్య కాలంలో వ్యాపారుల వార్షిక ఆదాయం 20 శాతం పెరిగింది.
- క్రెడిట్ హిస్టరీ: 30 శాతం మంది లబ్ధిదారులు మొదటిసారి అధికారిక బ్యాంకింగ్ రుణాలను పొందడం ద్వారా తమ క్రెడిట్ హిస్టరీని నిర్మించుకోగలిగారు.

కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ భూగర్భ జలాల పర్యవేక్షణ మరియు పరిరక్షణ కోసం చేపట్టిన అత్యాధునిక డిజిటల్ చర్యలను రాజ్యసభలో వెల్లడించింది.

భూగర్భ జలాల లభ్యత మరియు నాణ్యతను ఎప్పటికప్పుడు తెలుసుకోవడానికి ప్రభుత్వం పాత పద్ధతులను పక్కనపెట్టి, రియల్ టైమ్ డిజిటల్ టెక్నాలజీని అవలంబిస్తోంది.

DWLRs & టెలిమెట్రీ: దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో Digital Water Level Recorders (DWLRs) ఏర్పాటు చేశారు. ఇవి టెలిమెట్రీ సిస్టమ్ ద్వారా భూగర్భ జలాల మట్టం మరియు నాణ్యతను రియల్ టైమ్ (Real-time) లో పర్యవేక్షిస్తాయి.
ముఖ్య పథకాలు: ఈ సాంకేతికతను నేషనల్ హైడ్రాలజీ ప్రాజెక్ట్ (NHP), అటల్ భూజల్ యోజన వంటి పథకాల ద్వారా అమలు చేస్తున్నారు.

వార్షిక అంచనా: సెంట్రల్ గ్రౌండ్ వాటర్ బోర్డ్ (CGWB) ఏటా భూగర్భ జల వనరులను అంచనా వేసి, నీటి ఎద్దడి ఉన్న బ్లాకులు/తాలూకాలను గుర్తిస్తుంది.
డేటా షేరింగ్: ఈ నివేదికలను జల్ జీవన్ మిషన్ అధికారులతో పంచుకుంటారు, తద్వారా ప్రాధాన్యత ఆధారంగా విధానాలను రూపొందించవచ్చు.

కఠిన నిబంధనలు: పరిశ్రమలు తమ వ్యర్థాలను భూగర్భ జలాల్లోకి పంపడాన్ని నిషేధించారు. NOC పొందిన పరిశ్రమలు కచ్చితంగా 'వెల్ హెడ్ ప్రొటెక్షన్' చర్యలు చేపట్టాలి.
SoP అమలు: భూగర్భ జల నాణ్యత కోసం కొత్త స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్ (SoP) ప్రవేశపెట్టారు. దీనివల్ల సమస్యాత్మక ప్రాంతాల్లో తరచుగా శాంపిల్స్ సేకరించి పరీక్షలు చేస్తారు.

జల్ శక్తి అభియాన్ (JSA): భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్ మరియు సంరక్షణ కోసం ఏటా నిర్వహించే మిషన్ మోడ్ కార్యక్రమం.
మిషన్ అమృత్ సరోవర్: దీని కింద దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు 69,000 అమృత్ సరోవరాలను నిర్మించడం లేదా పునరుద్ధరించడం జరిగింది.
పర్ డ్రాప్ మోర్ క్రాప్ (PDMC): వ్యవసాయంలో సూక్ష్మ సేద్యం ద్వారా నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం దీని లక్ష్యం.

కేంద్ర నైపుణ్యాభివృద్ధి మరియు వ్యవస్థాపకత మంత్రిత్వ శాఖ (MSDE) మహిళా విద్యార్థులను పారిశ్రామికవేత్తలుగా మార్చే లక్ష్యంతో ప్రారంభించిన 'స్వావలంబిని' (Swavalambini) పథకం యొక్క ముఖ్యాంశాలు.

నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) లోని 'ఉమెన్ ఎంట్రప్రెన్యూర్‌షిప్ ప్లాట్‌ఫారమ్' (WEP) సహకారంతో ఈ పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌ను ఫిబ్రవరి 2025లో ప్రారంభించారు.

ఉన్నత విద్యా సంస్థలలోని మహిళా విద్యార్థినులలో వ్యవస్థాపకత ఆలోచనలను పెంపొందించడం.

నోయిడాలోని NIESBUD మరియు గువహటిలోని IIE.

అస్సాం, మేఘాలయ, మిజోరం, ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ.

ఈ పథకం మూడు ప్రధాన దశల్లో కొనసాగుతుంది:

Entrepreneurship Awareness Programme (EAP): మొదటి దశలో 1,200 మందికి ప్రాథమిక అవగాహన కల్పిస్తారు.
Entrepreneurship Development Programme (EDP): EAP నుండి ఎంపికైన 600 మందికి ఫైనాన్స్, మార్కెటింగ్, లీగల్ సపోర్ట్ వంటి అంశాలపై ఇంటెన్సివ్ శిక్షణ ఇస్తారు.
మెంటార్‌షిప్: శిక్షణ అనంతరం 21 వారాల పాటు నిపుణుల ద్వారా మార్గదర్శకత్వం (Handholding support) అందిస్తారు.

ప్రోగ్రామ్ పేరు లక్ష్యం శిక్షణ పొందిన వారు

ఫ్యాకల్టీ డెవలప్‌మెంట్ (FDP) 75 75
అవగాహన కార్యక్రమం (EAP) 1200 1,110
డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్ (EDP) 600 302

తెలంగాణలో ఇప్పటివరకు 17 మంది ఫ్యాకల్టీ, 150 మంది విద్యార్థినులు అవగాహన శిక్షణ (EAP), 48 మంది డెవలప్‌మెంట్ శిక్షణ (EDP) పొందారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ పథకాన్ని విస్తరించే ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం పరిశీలనలో లేదు.

భారతదేశంలో క్రీడా శిక్షణ (Coaching) వ్యవస్థను బలోపేతం చేసేందుకు కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ నియమించిన టాస్క్ ఫోర్స్ తన నివేదికను సమర్పించింది. క్రీడల మంత్రి డాక్టర్ మన్సుఖ్ మాండవీయ లోక్‌సభలో వెల్లడించారు.

భారతదేశాన్ని క్రీడా శక్తిగా మార్చడానికి, క్రీడాకారులనే కాకుండా వారికి శిక్షణ ఇచ్చే కోచ్‌ల ప్రమాణాలను కూడా అంతర్జాతీయ స్థాయికి పెంచాలని ఈ నివేదిక లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

కోచింగ్ రంగానికి ఒక అత్యున్నత సంస్థగా NCAB ని ఏర్పాటు చేయాలని సిఫార్సు చేశారు. దీని బాధ్యతలు:

కోచ్‌ల విద్య మరియు గుర్తింపు (Accreditation) కోసం జాతీయ ప్రమాణాలను నిర్ణయించడం.
ఏకీకృత కోర్ కరికులమ్ (Unified Core Curriculum) రూపొందించడం.
కోచ్‌ల లైసెన్సింగ్ మరియు వాటి పునరుద్ధరణను పర్యవేక్షించడం.

గ్రాస్‌రూట్ స్థాయి నుండి అంతర్జాతీయ స్థాయి వరకు కోచ్‌ల అభివృద్ధి కోసం ఒక నిర్మాణాత్మక మార్గాన్ని ప్రతిపాదించారు:

నాలుగు స్థాయిలు: గ్రాస్‌రూట్ (Grassroots), ఇంటర్మీడియట్ (Intermediate), ఎలైట్ (Elite) మరియు నేషనల్ టీమ్ కోచ్‌లు.
ఫీడర్ స్ట్రీమ్స్: ఫిజికల్ ఎడ్యుకేషన్ (PE) టీచర్లు మరియు కమ్యూనిటీ కోచ్‌లను ఈ వ్యవస్థలో అనుసంధానిస్తారు.
స్టార్ రేటింగ్: కోచ్‌ల పనితీరు ఆధారంగా 'ఫైవ్-స్టార్' (5-Star) రేటింగ్ విధానాన్ని ప్రవేశపెడతారు.

కోచింగ్ విద్యను నేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ (NEP) 2020 మరియు నేషనల్ స్కిల్స్ క్వాలిఫికేషన్స్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ (NSQF) తో అనుసంధానిస్తారు.
మాజీ అథ్లెట్లు కోచ్‌లుగా మారడానికి Recognition of Prior Learning (RPL) విధానాన్ని ప్రవేశపెడతారు.

నీతి ఆయోగ్ విడుదల చేసిన "వికసిత్ భారత్ మరియు నెట్ జీరో" (Viksit Bharat and Net Zero) నివేదికల సారాంశం. 2047 నాటికి భారత్‌ను అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మార్చడం మరియు 2070 నాటికి కర్బన ఉద్గారాలను సున్నాకు (Net Zero) తగ్గించడం ఈ నివేదికల ప్రధాన లక్ష్యం.

నీతి ఆయోగ్ మొత్తం 11 అధ్యయన నివేదికలను రూపొందించగా, అందులో మొదటి మూడు నివేదికలను ఫిబ్రవరి 9, 2026న విడుదల చేసింది.

పెట్టుబడి అవసరం: 2070 నాటికి నెట్ జీరో లక్ష్యాన్ని చేరడానికి $22.7 ట్రిలియన్ల భారీ పెట్టుబడి అవసరమని నివేదిక అంచనా వేసింది. ఇందులో కనీసం $6 ట్రిలియన్లు విదేశీ వనరుల నుండి రావాల్సి ఉంటుంది.
బొగ్గు వినియోగం: భారత్ శక్తి సామర్థ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, 2047 వరకు బొగ్గు వినియోగం పెరుగుతూనే ఉంటుందని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
నిర్మాణ రంగం: 2047 నాటికి ఉండబోయే భారత మౌలిక సదుపాయాలలో 85 శాతం ఇంకా నిర్మించబడలేదు. దీనిని పర్యావరణ అనుకూల పద్ధతుల్లో నిర్మించే అవకాశం మనకు ఉంది.
గ్లోబల్ లీడర్: క్లీన్ టెక్నాలజీ (స్వచ్ఛ ఇంధన సాంకేతికత)లో భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు నాయకత్వం వహించే అవకాశం ఉంది.
Electrification, Green Energy, Mission LiFE, Circularity, and Affordable Finance

Vol 1 - Overview: అభివృద్ధి దృశ్యాల సారాంశం.
Vol 2 - Macroeconomic Implications: వృద్ధి, పెట్టుబడులు మరియు ఉద్యోగాలపై పర్యావరణ మార్పుల ప్రభావం.
Vol 3- Financing Needs: విద్యుత్, రవాణా మరియు పారిశ్రామిక రంగాలలో అవసరమైన పెట్టుబడుల విశ్లేషణ.

నీతి ఆయోగ్ CEO బి.వి.ఆర్. సుబ్రహ్మణ్యం ప్రకారం నెట్ జీరో వ్యూహం:

శక్తి వినియోగాన్ని విద్యుదీకరించడం (Electrification).
విద్యుత్తును గ్రీన్ మరియు క్లీన్ గా మార్చడం.
Mission LiFE ద్వారా ప్రజల ప్రవర్తనలో మార్పు తెచ్చి డిమాండ్‌ను నియంత్రించడం.
వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ (Circularity) మరియు సామర్థ్యంపై దృష్టి పెట్టడం.
తక్కువ వడ్డీకి విదేశీ ఆర్థిక సహాయం పొందడం.

భారతదేశం తన అపారమైన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని మరియు భాషా వైవిధ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence) ను ఒక శక్తివంతమైన సాధనంగా ఉపయోగిస్తోంది.

భారతదేశం 22 షెడ్యూల్డ్ భాషలు, 99 నాన్-షెడ్యూల్డ్ భాషలు మరియు వేలకొద్దీ మాండలికాలతో కూడిన విశాలమైన భాషా దృశ్యాన్ని కలిగి ఉంది.
ఈ వైవిధ్యాన్ని డిజిటల్ ప్రపంచంలోకి తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వం డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) విధానాన్ని అవలంబిస్తోంది.

ప్లాట్‌ఫారమ్: ప్రధాన ఉద్దేశ్యం

BHASHINI (భాషిణి): భాషా, డిజిటల్ మరియు అక్షరాస్యత అడ్డంకులను తొలగించడానికి రియల్ టైమ్ అనువాదం మరియు వాయిస్ సేవలు అందిస్తుంది.
Anuvadini (అనువాదిని): సాంకేతిక మరియు విద్యా సంబంధిత కంటెంట్‌ను ప్రాంతీయ భాషల్లోకి అనువదించే AI ప్లాట్‌ఫారమ్ (AICTE ద్వారా అభివృద్ధి).
Adi Vaani (ఆది వాణి): సంతాలి, భిలి, ముండారి వంటి గిరిజన భాషల సంరక్షణ మరియు పునరుద్ధరణ కోసం ప్రత్యేక AI ప్లాట్‌ఫారమ్.
TDIL: భారతీయ భాషల కంప్యూటింగ్ కోసం పునాది సాంకేతికతలను (OCR, ట్రాన్స్‌లిటరేషన్) అభివృద్ధి చేసే పాత మరియు శక్తివంతమైన ప్రోగ్రామ్.

భారతదేశం తన పురాతన వ్రాతప్రతులను (Manuscripts) డిజిటలైజ్ చేయడానికి జ్ఞాన్ భారతం మిషన్ను ప్రారంభించింది.
కృతి సంపద (Kriti Sampada): ఇప్పటివరకు 44 లక్షల వ్రాతప్రతులను డాక్యుమెంట్ చేశారు.
Gyan-Setu: పురాతన లిపిని అర్థం చేసుకోవడానికి (Decipherment) మరియు పునరుద్ధరించడానికి AI ప్రోటోటైప్స్ సిద్ధం చేయడం.

కాశీ తమిళ సంగమం: ప్రధానమంత్రి హిందీ ప్రసంగాన్ని AI ద్వారా రియల్ టైమ్‌లో తమిళంలోకి అనువదించారు.
మహా కుంభమేళా 2025: 'కుంభ్ సహాయక్' చాట్‌బాట్ ద్వారా 11 భాషల్లో యాత్రికులకు వాయిస్ సాయం అందించారు.

AI కేవలం అనువాదానికే పరిమితం కాకుండా, కళాకారుల (Artisans) జీవనోపాధిని మెరుగుపరుస్తోంది:

మార్కెట్ యాక్సెస్: బహుభాషా కేటలాగ్‌ల ద్వారా కళాకారులు తమ ఉత్పత్తులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా విక్రయించుకోవచ్చు.
అథెంటిసిటీ (Authenticity): AI సహాయంతో చారిత్రక కళారూపాల యొక్క ప్రామాణికతను (Provenance) గుర్తించడం.
వాయిస్ కామర్స్: చదువుకోని వారు కూడా వాయిస్ కమాండ్ల ద్వారా డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను వాడగలుగుతున్నారు.

యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA) మరియు యూరోపియన్ యూనియన్ సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న కోపర్నికస్ సెంటినల్-2 మిషన్ గురించి వివరంగా. ప్రస్తుతం ఉత్తర ఇటలీలో జరుగుతున్న 2026 వింటర్ ఒలింపిక్స్ వేదికలను ఈ మిషన్ హై-రిజల్యూషన్ చిత్రాల ద్వారా బంధించి వార్తల్లో నిలిచింది.

భూ పరిశీలన (Earth Observation): భూ ఉపరితల పరిస్థితుల్లో వచ్చే మార్పులను నిరంతరం పర్యవేక్షించడం.
కక్ష్య (Orbit): ఇది సన్-సింక్రోనస్ ఆర్బిట్ (Sun-synchronous orbit) లో తిరుగుతూ భూమిని గమనిస్తుంది.
ట్విన్ శాటిలైట్లు: ఈ మిషన్‌లో రెండు సమానమైన ఉపగ్రహాలు (S-2B మరియు S-2C) ఉంటాయి. ఇవి ఒకే కక్ష్యలో ఉండి, భూమిని తక్కువ సమయంలో మళ్లీ మళ్లీ (High Revisit Time) చిత్రీకరిస్తాయి.

స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్లు: ఇది 13 స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్లలో (విజిబుల్ నుండి షార్ట్‌వేవ్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ వరకు) చిత్రాలను తీయగలదు.
స్వాత్ విడ్త్ (Swath Width): ఒకేసారి 290 కి.మీ వెడల్పు ఉన్న భూభాగాన్ని కవర్ చేయగలదు.
డేటా లభ్యత: ఈ డేటా అందరికీ ఉచితంగా మరియు బహిరంగంగా (Free and Open Access) లభిస్తుంది.

ఈ డేటా కింది రంగాలలో అత్యంత కీలకం:

ఖచ్చితమైన వ్యవసాయం (Precision Agriculture): పంటల ఆరోగ్యం మరియు ఆహార భద్రతను పర్యవేక్షించడం.
విపత్తు నిర్వహణ: అగ్నిపర్వతాలు, కార్చిచ్చు (Wildfires), వరదలు మరియు భూపాతాలను గమనించడం.
పర్యావరణం: నీటి నాణ్యతను అంచనా వేయడం మరియు మీథేన్ ఉద్గారాలను గుర్తించడం.

ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ యొక్క ప్రతిష్టాత్మక అంతరిక్ష కార్యక్రమం. దీనిని యూరోపియన్ కమిషన్ (EC) మరియు ESA సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్నాయి.
దీనిని భూమికి సంబంధించిన "అంతరిక్ష కన్ను"గా పరిగణిస్తారు.
ఇది ఉపగ్రహాల డేటాతో పాటు ఇన్-సిటు (భూమిపై ఉండే సెన్సార్లు) డేటాను కూడా విశ్లేషిస్తుంది.

అర్జెంటీనా తీరంలో జరిగిన లోతైన సముద్ర పరిశోధనల్లో అత్యంత అరుదైన 'జెయింట్ ఫాంటమ్ జెల్లీ ఫిష్' (Giant Phantom Jellyfish) శాస్త్రవేత్తల కంటపడింది. దీనికి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన అంశాలు.

సముద్రపు అగాధాల్లో నివసించే ఈ జీవి తన వింతైన ఆకారం మరియు పరిమాణం వల్ల 'ఫాంటమ్' (దెయ్యం లేదా నీడ) అనే పేరును పొందింది.

శాస్త్రీయ నామం: Stygiomedusa gigantea. ఇది ఉల్మరిడే (Ulmaridae) కుటుంబానికి చెందినది.
నివాసం: ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం మినహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అన్ని సముద్రాలలో ఇది కనిపిస్తుంది.
పరిమాణం: దీని పైభాగం (Bell) ఒక మీటర్ కంటే ఎక్కువ వెడల్పు ఉంటుంది. దీనికున్న నాలుగు రిబ్బన్ లాంటి నోటి చేతులు (Oral Arms) దాదాపు 10 మీటర్ల (33 అడుగులు) పొడవు వరకు పెరుగుతాయి.
రంగు: ఇది ముదురు ఎరుపు లేదా ఊదా (Mauve) రంగులో ఉంటుంది.

టెంటాకిల్స్ లేకపోవడం: సాధారణ జెల్లీ ఫిష్‌లకు ఉండే టెంటాకిల్స్ (Tentacles) దీనికి ఉండవు. బదులుగా, రిబ్బన్ లాంటి చేతులతో ఆహారాన్ని (ప్లాంక్టన్, చిన్న చేపలు) పట్టుకుని తింటుంది.
మిడ్‌నైట్ జోన్ (Midnight Zone): ఇది సముద్రం లోపల 3,300 నుండి 13,100 అడుగుల లోతులో, అంటే పూర్తి చీకటిగా ఉండే ప్రాంతంలో నివసిస్తుంది.
అపారమైన పీడనం: సముద్రం లోతుల్లో ఉండే 40,000 kPa (చదరపు అంగుళానికి 5,800 పౌండ్ల) ఒత్తిడిని తట్టుకునేలా దీని శరీరం జెల్లీ లేదా మెత్తటి కణజాలంతో నిర్మితమై ఉంటుంది.

1899లో దీనిని మొదటిసారి కనుగొన్నప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు కేవలం 120 సార్లు మాత్రమే ఇది మానవ కంటపడింది. అందుకే దీనిని 'మిస్టీరియస్' (నిగూఢమైన) జీవిగా పిలుస్తారు.

కేరళ తీర ప్రాంతాల్లో శాస్త్రవేత్తలు లిరియోథెమిస్ కేరళెన్సిస్ (Lyriothemis keralensis) అనే సరికొత్త తుమ్మెద (Dragonfly) జాతిని కనుగొన్నారు.

సాధారణంగా తుమ్మెదలు అడవుల్లో కనిపిస్తాయి, కానీ ఈ కొత్త జాతి మానవ నిర్మిత వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో నివసించడం విశేషం.

సాధారణ నామం: దీనిని స్లెండర్ బాంబార్డియర్ (Slender Bombardier) అని పిలుస్తారు.
శరీర ఆకృతి: ఇది సుమారు 3 సెంటీమీటర్ల పొడవు ఉంటుంది. దీని ఉదరం (Abdomen) సన్నగా ఉంటుంది మరియు తోక ఆకృతి, జననేంద్రియ నిర్మాణాలు ఇతర జాతులతో పోలిస్తే భిన్నంగా ఉంటాయి.
లింగ భేదం (Sexual Dimorphism): * మగ తుమ్మెదలు: ముదురు ఎరుపు (Blood-red) రంగులో ఉండి, నల్లని గుర్తులను కలిగి ఉంటాయి.
ఆడ తుమ్మెదలు: కొంచెం వెడల్పుగా ఉండి, పసుపు మరియు నలుపు రంగుల మిశ్రమంతో కనిపిస్తాయి.

ఆవాసం: ఇవి కేరళలోని పైనాపిల్, రబ్బరు తోటలు వంటి సాగు భూములలోని కాలువలు, కాలానుగుణ కుంటలలో కనిపిస్తాయి.
కాలానుగుణత: ఇవి ప్రధానంగా వర్షాకాలంలో (Monsoon) బయటకు వస్తాయి. వర్షాలు తగ్గగానే ఇవి మాయమవుతాయి.
ప్రత్యేకత: ఈశాన్య భారత దేశంలో కనిపించే లిరియోథెమిస్ అసిగాస్ట్రా (Lyriothemis acigastra) అనే జాతికి ఇది దగ్గరి పోలికలను కలిగి ఉంటుంది, కానీ పరిశోధనల తర్వాత దీనిని ప్రత్యేక జాతిగా గుర్తించారు.

తుమ్మెదలు పర్యావరణ ఆరోగ్యాన్ని సూచించే బయో-ఇండికేటర్లుగా (Bio-indicators) పనిచేస్తాయి. ఇవి వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లోని దోమలు మరియు ఇతర కీటకాలను నియంత్రించడంలో సహాయపడతాయి.

సూడాన్ కేంద్ర మరియు దక్షిణ ప్రాంతాల్లో విస్తరించి ఉన్న కోర్డోఫాన్ (Kordofan) ప్రాంతంలో జరిగిన డ్రోన్ దాడి ఇటీవల తీవ్ర విషాదాన్ని నింపింది.

కోర్డోఫాన్ సూడాన్‌లోని ఒక చారిత్రక ప్రాంతం. ఇది పశ్చిమాన దార్ఫూర్ (Darfur) మరియు తూర్పున వైట్ నైల్ (White Nile) నది లోయల మధ్య ఉంది.

విస్తీర్ణం: సుమారు 3,90,000 చదరపు కిలోమీటర్లు.
విభజన: ఇది మూడు రాష్ట్రాలుగా విభజించబడింది:
- ఉత్తర కోర్డోఫాన్ (North Kordofan): రాజధాని ఎల్ ఒబెయిడ్ (El Obeid). ఇది ఎడారి ప్రాంతం, ఇసుక నేలలు కలిగి ఉంటుంది.
- దక్షిణ కోర్డోఫాన్ (South Kordofan): రాజధాని కడుగ్లీ (Kadugli). ఇక్కడ నుబా పర్వతాలు (Nuba Mountains) ఉన్నాయి.
- పశ్చిమ కోర్డోఫాన్ (West Kordofan): రాజధాని అల్ ఫులా (Al Fula). ఇది చమురు నిక్షేపాలకు ప్రసిద్ధి.

గమ్ అరబిక్ (Gum Arabic): ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ గమ్ అరబిక్ ఉత్పత్తికి ఈ ప్రాంతం ప్రసిద్ధి. దీనిని అకాసియా (Acacia) చెట్ల నుండి సేకరిస్తారు.
వ్యవసాయం: వేరుశనగ, పత్తి మరియు సజ్జలు (Millet) ఇక్కడ ప్రధాన పంటలు.
చమురు: పశ్చిమ కోర్డోఫాన్ ప్రాంతం సూడాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక వంటి చమురు క్షేత్రాలను కలిగి ఉంది.

సూడాన్ సాయుధ దళాలు (SAF) మరియు పారామిలిటరీ రాపిడ్ సపోర్ట్ ఫోర్సెస్ (RSF) మధ్య జరుగుతున్న అంతర్యుద్ధం వల్ల ఈ ప్రాంతం అస్థిరంగా మారింది.
వ్యూహాత్మక స్థానం: మధ్య సూడాన్‌ను దార్ఫూర్‌తో కలిపే సరఫరా మార్గాలు ఇక్కడ ఉండటం వల్ల ఇరు వర్గాలు దీనిపై నియంత్రణ కోసం పోరాడుతున్నాయి.
దక్షిణ సూడాన్ సామీప్యం: దక్షిణ సూడాన్ సరిహద్దులో ఉండటం వల్ల కూడా ఇది చాలా కీలకమైనది.

సవాల్‌కోట్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ ప్రాజెక్ట్ (Sawalkote Hydroelectric Project) ఫిబ్రవరి 2026లో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశంగా నిలిచింది. ఇది కేవలం ఒక పవర్ ప్రాజెక్ట్ మాత్రమే కాదు, భారతదేశం యొక్క వ్యూహాత్మక దౌత్యంలో ఒక కీలక మలుపు.

దశాబ్దాల నిరీక్షణ తర్వాత, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టుకు గ్రీన్ సిగ్నల్ ఇచ్చింది. ఫిబ్రవరి 5, 2026న NHPC ఈ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం కోసం ₹5,129 కోట్ల విలువైన టెండర్లను ఆహ్వానించింది.
ముఖ్య గమనిక: ఏప్రిల్ 2025లో జరిగిన పహల్గాం ఉగ్రదాడి తర్వాత, సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని (Indus Waters Treaty - IWT) భారతదేశం నిలిపివేసింది (Suspended/Held in abeyance). ఈ నిర్ణయం తర్వాత అనుమతి పొందిన మొట్టమొదటి భారీ ప్రాజెక్ట్ ఇదే.

నది: చీనాబ్ (Chenab River) - ఇది సింధు నది వ్యవస్థలో అతిపెద్ద ఉపనది.
ప్రాంతం: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని రాంబన్ జిల్లా (డ్యామ్ రాంబన్‌లో, పవర్ హౌస్ ఉధంపూర్‌లో ఉంటుంది).
సామర్థ్యం: 1,856 మెగావాట్లు (MW). ఇది పూర్తయితే కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోనే అతిపెద్ద హైడ్రో ప్రాజెక్ట్ అవుతుంది.
నిర్మాణ సంస్థ: నేషనల్ హైడ్రోఎలక్ట్రిక్ పవర్ కార్పొరేషన్ (NHPC).
డ్యామ్ రకం: రోలర్ కాంపాక్టెడ్ కాంక్రీట్ (RCC) గ్రావిటీ డ్యామ్. దీని ఎత్తు 192.5 మీటర్లు.

విద్యుత్ స్వయం సమృద్ధి: ఏటా సుమారు 8,000 మిలియన్ యూనిట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇది శీతాకాలంలో జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో ఉండే విద్యుత్ కొరతను తీరుస్తుంది.
సింధు జలాల వినియోగం: 1960 ఒప్పందం ప్రకారం పశ్చిమ నదులైన సింధు, జీలం, చీనాబ్ నీటిని పాకిస్థాన్ అధికంగా వాడుకుంటుంది. అయితే, రన్-ఆఫ్-ది-రివర్ ప్రాజెక్టుల ద్వారా నీటిని వాడుకునే హక్కు భారత్‌కు ఉంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా భారత్ తన వాటాను పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోనుంది.
వరద నియంత్రణ: చీనాబ్ నది ప్రవాహాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం ద్వారా దిగువ ప్రాంతాల్లో వరద ముప్పును తగ్గిస్తుంది.

ఒప్పందం (1960): ప్రపంచ బ్యాంక్ మధ్యవర్తిత్వంతో భారత్-పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరింది.

పశ్చిమ నదులు (సింధు, జీలం, చీనాబ్): పాకిస్థాన్‌కు కేటాయించబడ్డాయి (కానీ భారత్ విద్యుత్ ఉత్పత్తికి, పరిమిత సాగుకు వాడుకోవచ్చు).
ప్రస్తుత స్థితి: 2025 ఏప్రిల్ నుండి ఈ ఒప్పందాన్ని భారత్ 'అబేయన్స్' (తాత్కాలిక నిలిపివేత)లో ఉంచింది. దీనివల్ల గతంలో పాకిస్థాన్ అభ్యంతరాల వల్ల నిలిచిపోయిన ప్రాజెక్టులు ఇప్పుడు వేగవంతం అవుతున్నాయి.

ఫిబ్రవరి 7, 2026 శనివారం ఉదయం సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్ (STR) లోకి మూడవ ఆడపులిని విజయవంతంగా విడుదల చేశారు. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రతిష్టాత్మకమైన "టైగర్ ఆగమెంటేషన్" కార్యక్రమంలో ఇది ఒక మైలురాయి.

ఫిబ్రవరి 7, 2026న ఉదయం 6 గంటలకు కోయినా వైల్డ్ లైఫ్ శాంక్చురీలోని కోర్ అటవీ ప్రాంతంలో ఈ ఆడపులిని విడిచిపెట్టారు.
ఈ పులిని అంతకుముందు ఫిబ్రవరి 5న తూర్పు మహారాష్ట్రలోని పెంచ్ టైగర్ రిజర్వ్ (నాగల్వాడి ఫారెస్ట్ రేంజ్)లో బంధించారు.
- పేరు: ఈ పులికి స్థానిక గైడ్‌లు మరియు అటవీ సిబ్బంది 'హిర్కణి' (Hirkani) అని పేరు పెట్టారు. అధికారికంగా దీనిని STR-06 అని పిలుస్తారు.
- మొత్తం పులుల సంఖ్య: ఈ మూడవ ఆడపులి రాకతో, సహ్యాద్రి రిజర్వ్‌లో మొత్తం పులుల సంఖ్య 6కి (3 మగ పులులు, 3 ఆడ పులులు) చేరుకుంది.
- లక్ష్యం: ఇక్కడ ఇప్పటికే ఉన్న 'బాజీ' (Baji - STR-03) అనే మగపులితో జతకట్టడం ద్వారా సహ్యాద్రిలో పులుల సంతతిని పెంచడమే ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

మహారాష్ట్రలోని పశ్చిమ కనుమల (Western Ghats) సహ్యాద్రి శ్రేణుల్లో ఈ రిజర్వ్ విస్తరించి ఉంది.

స్థానం: సతారా, సాంగ్లీ, కొల్హాపూర్ మరియు రత్నగిరి జిల్లాలు.
నిర్మాణం: కోయినా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం మరియు చాందోలి నేషనల్ పార్క్ కలిపి దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
ప్రాముఖ్యత: పశ్చిమ మహారాష్ట్రలో మొదటి టైగర్ రిజర్వ్; పశ్చిమ కనుమలలో అత్యంత ఉత్తరాన ఉన్న పులుల ఆవాసం.
జలాశయాలు: కోయినా నదిపై శివసాగర్, వారణా నదిపై వసంత్ సాగర్ జలాశయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
పర్యావరణం: నిత్యహరిత (Evergreen), సెమీ-నిత్యహరిత మరియు ఆకురాల్చు అడవులు.
ప్రత్యేకత: ఇక్కడి లాటరిటిక్ పీఠభూములను స్థానికంగా "సదా" (Sadaa) అని పిలుస్తారు.

వృక్షాలు: టేకు, వెదురు, జామూన్ మరియు వివిధ రకాల ఔషధ మొక్కలు.
జంతువులు: పులి, చిరుతపులి, అడవి కుక్క (Dhole), గౌర్ (Indian Bison), సాంబార్ మరియు జెయింట్ స్క్విరల్.
పక్షులు: హార్న్‌బిల్స్ మరియు అనేక పశ్చిమ కనుమల స్థానిక పక్షులు.