భారత్ మరియు భూటాన్ దేశాల మధ్య ఉన్న దృఢమైన స్నేహబంధానికి ప్రతీకగా నిలిచే 'ప్రాజెక్ట్ దంతక్' (Project DANTAK) ఇటీవల తన 66వ ఆవిర్భావ దినోత్సవాన్ని భూటాన్ రాజధాని థింపూలో ఘనంగా జరుపుకుంది.

భారత సరిహద్దు రహదారుల సంస్థ (BRO) ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న అత్యంత పాత విదేశీ ప్రాజెక్టులలో 'దంతక్' ఒకటి. భూటాన్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో, ఆ దేశ సామాజిక-ఆర్థిక అభివృద్ధిలో ఈ ప్రాజెక్ట్ కీలక పాత్ర పోషించింది. 1961లో ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం నేటికీ ఇరు దేశాల మధ్య సత్సంబంధాలకు వారధిగా నిలుస్తోంది.

నేపథ్యం: దీనిని 1961 ఏప్రిల్ 24న స్థాపించారు. భూటాన్ మూడవ రాజు జిగ్మే డోర్జీ వాంగ్‌చుక్ మరియు భారత అప్పటి ప్రధాన మంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం ఫలితంగా ఈ ప్రాజెక్ట్ రూపుదిద్దుకుంది.
నిర్వహణ: ఇది భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (BRO) కింద పనిచేస్తుంది.
ముఖ్య లక్ష్యం: భూటాన్‌లోని మారుమూల ప్రాంతాల్లో రహదారులు, వంతెనలు మరియు ఇతర మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా కనెక్టివిటీని పెంపొందించడం.
విజయాలు: పారో ఎయిర్‌పోర్ట్, థింపూలోని ట్రాష్చోడ్జాంగ్, టెలికమ్యూనికేషన్ నెట్‌వర్క్ మరియు అనేక జాతీయ రహదారుల నిర్మాణంలో దంతక్ భాగస్వామ్యం ఉంది.

స్థాపన: సరిహద్దు ప్రాంతాలను సురక్షితం చేయడానికి మరియు ఉత్తర, ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడానికి 1960 మే 7న దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
మంత్రిత్వ శాఖ: 2015 నుంచి BRO పూర్తిగా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి తీసుకురాబడింది.
విధులు: సరిహద్దు ప్రాంతాలలో మరియు మిత్ర దేశాలలో (భూటాన్, అఫ్ఘానిస్తాన్ వంటివి) రహదారి నెట్‌వర్క్‌లను అభివృద్ధి చేయడం మరియు నిర్వహించడం.
నినాదం (Motto): "శ్రమేణ సర్వం సాధ్యమ్" (కష్టపడి పని చేయడం ద్వారా దేనినైనా సాధించవచ్చు).

ప్రాజెక్ట్ పేరు: ప్రాజెక్ట్ దంతక్.
ఆవిర్భావ తేదీ: 24 ఏప్రిల్ 1961.
సంస్థ: BRO (Border Roads Organisation).
లక్ష్యం: భూటాన్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి.
వేదిక: థింపూ, భూటాన్.
ఈ ప్రాజెక్ట్ కేవలం రహదారుల నిర్మాణమే కాకుండా, భూటాన్ ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను పెంచడంలో మరియు భారత్‌తో ఉన్న వ్యూహాత్మక సంబంధాలను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మూసివేత భయాల నేపథ్యంలో, ఆసియా దేశాల దృష్టి ఇప్పుడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత కీలకమైన మరో సముద్ర మార్గం మలక్కా జలసంధి (Strait of Malacca) భద్రతపై పడింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సముద్ర వాణిజ్యం జరిగే అత్యంత రద్దీ ప్రాంతాల్లో మలక్కా జలసంధి ఒకటి. మధ్యప్రాచ్యంలో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల హార్ముజ్ జలసంధి ప్రభావితమైతే, దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా మరియు అనుసంధానంగా ఉన్న మలక్కా జలసంధి భద్రత కూడా ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారింది.

స్థానం: ఇది అండమాన్ సముద్రాన్ని (హిందూ మహాసముద్రం) మరియు దక్షిణ చైనా సముద్రాన్ని (పసిఫిక్ మహాసముద్రం) కలుపుతుంది.
సరిహద్దు దేశాలు: ఇండోనేషియా, థాయ్‌లాండ్, మలేషియా మరియు సింగపూర్ ఈ జలసంధికి సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం: దీనికి 1400 నుంచి 1511 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన 'మలక్కా సుల్తానేట్' పేరు మీద మలక్కా జలసంధి అనే పేరు వచ్చింది.
శీతోష్ణస్థితి: ఇక్కడ వాతావరణం వేడిగా మరియు తేమతో కూడి ఉంటుంది. శీతాకాలంలో ఈశాన్య రుతుపవనాలు, వేసవిలో నైరుతి రుతుపవనాలు ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

షిప్పింగ్ మార్గం: హిందూ మరియు పసిఫిక్ మహాసముద్రాల మధ్య అత్యంత దగ్గరి మార్గంగా ఇది నిలుస్తోంది. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో దాదాపు నాలుగో వంతు ఈ మార్గం గుండానే సాగుతుంది.
ఆసియా ఇంధన భద్రత: చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలకు అవసరమైన ఇంధన దిగుమతులు ప్రధానంగా ఈ జలసంధి నుండే వెళ్తాయి. అందుకే దీనిని 'చోక్ పాయింట్' (Chokepoint) అని పిలుస్తారు.
సంయుక్త పెట్రోలింగ్: ఈ జలసంధిలో సముద్ర దొంగతనాలను అరికట్టడానికి మరియు భద్రతను పర్యవేక్షించడానికి సింగపూర్, మలేషియా మరియు ఇండోనేషియా దేశాలు సంయుక్తంగా పెట్రోలింగ్ నిర్వహిస్తాయి.

జలసంధి పేరు: మలక్కా జలసంధి.
కలుపుతున్న సముద్రాలు: అండమాన్ సముద్రం & దక్షిణ చైనా సముద్రం.
ప్రాముఖ్యత: హిందూ మరియు పసిఫిక్ మహాసముద్రాల అనుసంధానకర్త.
నియంత్రణ దేశాలు: సింగపూర్, మలేషియా, ఇండోనేషియా.
ముప్పు: సముద్ర దొంగతనాలు మరియు భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు.
భారతదేశానికి కూడా అండమాన్ నికోబార్ దీవుల సమీపంలో ఉండటం వల్ల, ఈ జలసంధి భద్రత మన దేశ వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు అత్యంత కీలకం.

దశాబ్దాల పాటు నియంత్రణలో ఉన్న డిఫ్తీరియా (Diphtheria - కోరింత దగ్గు లేదా గొంతు వాపు వ్యాధి) మళ్లీ కోరలు చాస్తోంది. ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ వ్యాధి కేసులు ఆకస్మికంగా పెరుగుతుండటం అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య వర్గాల్లో ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు కరెంట్ అఫైర్స్ మరియు ఆరోగ్య అంశాల కోణంలో ఇక్కడ ఉన్నాయి:
డిఫ్తీరియా అనేది బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చే అత్యంత వేగంగా వ్యాపించే అంటువ్యాధి. ఇది ప్రాణాంతకమైనప్పటికీ, టీకాల (Vaccines) ద్వారా దీనిని సమర్థవంతంగా అరికట్టవచ్చు. అయితే, టీకాలు వేయించుకోవడంలో నిర్లక్ష్యం లేదా రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం వల్ల ఇది మళ్లీ వ్యాప్తి చెందుతోంది.

కారణం: ఇది 'కోరినేబాక్టీరియం డిఫ్తీరియే' (Corynebacterium diphtheriae) అనే బ్యాక్టీరియా విడుదల చేసే విషతుల్యాల (Toxins) వల్ల వస్తుంది.
రకాలు: ఇందులో ప్రధానంగా రెండు రకాలు ఉన్నాయి:
శ్వాసకోస డిఫ్తీరియా (Respiratory): ఇది ముక్కు, గొంతు, టాన్సిల్స్ లేదా స్వరపేటికపై ప్రభావం చూపుతుంది. ఇది అత్యంత సాధారణ రకం.
చర్మ డిఫ్తీరియా (Cutaneous): ఇది చర్మంపై దద్దుర్లు, పుండ్లు లేదా బొబ్బలకు కారణమవుతుంది. ఇది ఉష్ణమండల దేశాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

వ్యాధి సోకిన వ్యక్తి దగ్గినప్పుడు లేదా తుమ్మినప్పుడు వెలువడే శ్వాసకోశ తుంపర్ల (Respiratory Droplets) ద్వారా ఒకరి నుండి మరొకరికి వ్యాపిస్తుంది.
చర్మ వ్యాధి ఉన్నట్లయితే, ఆ పుండ్లను తాకడం ద్వారా కూడా వ్యాప్తి చెందుతుంది.
కొందరిలో లక్షణాలు కనిపించకపోయినా (Carriers), వారు ఇతరులకు బ్యాక్టీరియాను అంటించే ప్రమాదం ఉంది.

లక్షణాలు: గొంతు నొప్పి, జ్వరం, గొంతులో బూడిద రంగు పొర ఏర్పడటం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది. చర్మంపై పుండ్లు మరియు వాపు.
తీవ్రత: సరైన చికిత్స అందకపోతే ఇది గుండె, మూత్రపిండాలు మరియు నాడీ వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది. గాలి మార్గాల అవరోధం లేదా మయోకార్డిటిస్ (గుండె కండరాల వాపు) వంటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు.

యాంటీటాక్సిన్ (DAT): శరీరంలోని విషాన్ని నిర్వీర్యం చేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
యాంటీబయోటిక్స్: బ్యాక్టీరియా వృద్ధిని అరికట్టడానికి ఇస్తారు.
టీకా (Vaccination): ఇది టీకా ద్వారా నివారించదగ్గ వ్యాధి. కేవలం ఒక డోస్ సరిపోదు, సరైన సమయంలో బూస్టర్ డోసులు తీసుకోవడం ద్వారానే దీర్ఘకాలిక రోగనిరోధక శక్తిని పొందవచ్చు.

వ్యాధి పేరు: డిఫ్తీరియా (Diphtheria).
కారణం: కోరినేబాక్టీరియం డిఫ్తీరియే (బ్యాక్టీరియా).
ప్రభావం: శ్వాస వ్యవస్థ మరియు చర్మం.
మరణాల రేటు: టీకా తీసుకోని వారిలో దాదాపు 30% వరకు మరణించే అవకాశం ఉంది (చిన్న పిల్లల్లో ముప్పు ఎక్కువ).
వార్తల్లో నిలిచిన దేశం: ఆస్ట్రేలియా.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిబంధనల ప్రకారం, పిల్లలకు చిన్న వయస్సులోనే డీపీటీ (DPT) వంటి టీకాలు వేయించడం ద్వారా ఈ మహమ్మారిని దూరం చేయవచ్చు.

భారతదేశాన్ని మాదకద్రవ్య రహిత దేశంగా మార్చే లక్ష్యంతో కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కీలక అడుగు వేసింది. 'నేషనల్ యాక్షన్ ప్లాన్ ఫర్ డ్రగ్ డిమాండ్ రిడక్షన్' (NAPDDR) కింద పర్యవేక్షణను మరింత బలోపేతం చేయడానికి 'నషా ముక్త్ భారత్ అభియాన్' (NMBA) యాప్ 2.0 వెర్షన్‌ను లాంచ్ చేయడానికి సిద్ధమైంది.
మాదకద్రవ్యాల వినియోగాన్ని అరికట్టడంలో సాంకేతికతను జోడిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ కొత్త యాప్‌ను తీసుకువచ్చింది. గతంలో ఉన్న లోపాలను సరిదిద్దుతూ, ప్రజలకు మరియు స్వచ్ఛంద సంస్థలకు మధ్య వారధిగా ఈ యాప్ 2.0 పనిచేయనుంది. ఇది మాదకద్రవ్యాల వ్యసనం నుండి బయటపడాలనుకునే వారికి తక్షణ సహాయం అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

ప్రారంభం: దీనిని ఆగస్టు 15, 2020న కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ప్రారంభించింది.
విస్తరణ: మొదట అత్యంత ప్రభావితమైన 272 జిల్లాల్లో ప్రారంభించిన ఈ పథకాన్ని, ఆగస్టు 15, 2023 నుండి దేశంలోని అన్ని జిల్లాలకు విస్తరించారు.
ముఖ్య లక్ష్యం: మాదకద్రవ్యాల వినియోగం వల్ల కలిగే అనర్థాలపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడం.
లక్ష్యిత వర్గాలు: ముఖ్యంగా మహిళలు, పిల్లలు, విద్యా సంస్థలు మరియు పౌర సమాజ సంస్థల భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడం.

ప్రజలకు అందుబాటులో: పౌరులు ఈ యాప్ ద్వారా ఈ-ప్లెడ్జ్ (e-Pledge) తీసుకోవచ్చు. అలాగే అవగాహన మెటీరియల్ (IEC), హెల్ప్‌లైన్ మద్దతు మరియు డీ-అడిక్షన్ సెంటర్ల వివరాలను పొందవచ్చు.
రియల్ టైమ్ పర్యవేక్షణ: నిధులు పొందే సంస్థలు (Grant-in-Aid Institutions) ఇకపై తమ కార్యకలాపాలను, డీ-అడిక్షన్ కేంద్రాల స్థితిగతులను యాప్ ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు రిపోర్ట్ చేయవచ్చు.
అనుదాన్ (Anudan) స్టేటస్: స్వచ్ఛంద సంస్థలు తమకు అందాల్సిన గ్రాంట్ల (నిధుల) స్థితిగతులను ఈ యాప్ ద్వారా నేరుగా తెలుసుకోవచ్చు.
తక్షణ చికిత్స: వినియోగదారులు తమకు దగ్గరలో ఉన్న డీ-అడిక్షన్ సెంటర్‌ను సులభంగా గుర్తించి, చికిత్స కోసం సంప్రదించేలా 'నియరెస్ట్ డీ-అడిక్షన్ సెంటర్' ఫీచర్‌ను చేర్చారు.

యాప్ పేరు: NMBA యాప్ 2.0.
మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర సామాజిక న్యాయం మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ.
పథకం ప్రారంభం: 15 ఆగస్టు 2020.
ప్రధాన లక్ష్యం: డ్రగ్స్ లేని భారతదేశం.
కీలక ఫీచర్: రియల్ టైమ్ మానిటరింగ్ మరియు సమీప చికిత్సా కేంద్రాల గుర్తింపు.
మాదకద్రవ్యాల మహమ్మారి నుంచి యువతను రక్షించి, ఆరోగ్యవంతమైన దేశాన్ని నిర్మించడంలో ఈ డిజిటల్ చొరవ ఒక మైలురాయిగా నిలవనుంది.

ముంబైలోని హాజీ అలీ తీరంలో అత్యంత అరుదైన 'డిస్కోడోరిడ్ సెబుయెన్సిస్' (Discodorid cebuensis) అనే సముద్ర నత్త (Sea Slug) కనిపించింది. భారతదేశంలో ఈ జాతిని గుర్తించడం ఇదే మొదటిసారి.
సముద్ర గర్భంలో ఉండే జీవవైవిధ్యానికి నిదర్శనంగా నిలిచే సీ స్లగ్స్ (Sea Slugs), సాధారణంగా పగడపు దీవుల వద్ద కనిపిస్తాయి. ముంబై వంటి నగర తీరంలో ఈ అరుదైన జీవి కనిపించడం శాస్త్రవేత్తలను ఆశ్చర్యానికి గురిచేయడమే కాకుండా, అక్కడి సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థ బలంగా ఉందనే సంకేతాన్ని ఇస్తోంది.

శాస్త్రీయ వర్గీకరణ: వీటిని గ్యాస్ట్రోపాడ్స్ (Gastropods) అని పిలుస్తారు. ఇవి మొలస్కా జాతికి చెందిన మృదువైన శరీరం కలిగిన జీవులు.
స్వరూపం: వీటికి గవ్వలు (Shells) ఉండవు. చూడటానికి ఇవి పైకప్పు లేని నత్తల వలె కనిపిస్తాయి. అందుకే వీటిని 'నగ్న నత్తలు' అని కూడా అంటారు.
ఆహారపు అలవాట్లు: ఇవి నాచు (Algae), సముద్ర స్పాంజిలు మరియు ఇతర చిన్న అకశేరుకాలను ఆహారంగా తీసుకుంటాయి.
వర్ణరంజితం: ఇవి తమ ఆహారంగా తీసుకునే జీవుల నుండి రంగులను (Pigments) గ్రహిస్తాయి. ఆ రంగులే వీటి శరీరానికి అద్భుతమైన రంగులను, డిజైన్లను ఇస్తాయి.

విషపూరిత రక్షణ: వీటి శరీర రంగులు కేవలం అందం కోసమే కాదు, తాము విషపూరితమైనవని శత్రువులకు ఇచ్చే హెచ్చరిక సంకేతాలు కూడా. ఇవి తినే జీవుల నుండి విషాన్ని గ్రహిస్తాయి. కొన్ని సీ స్లగ్స్ అయితే జెల్లీ ఫిష్‌ల వంటి జీవుల నుండి 'కుట్టే కణాలను' (Stinging cells) తమ శరీరంలో నిల్వ చేసుకుంటాయి.
జ్ఞానేంద్రియాలు: వీటి తలపై టెంటకిల్స్ (Tentacles) ఉంటాయి. ఇవి నీటిలోని రసాయనాలను, కదలికలను గుర్తించడంలో సహాయపడతాయి.
పర్యావరణ సూచికలు: సముద్రంలో సీ స్లగ్స్ ఎక్కువగా ఉన్నాయంటే, అక్కడ పగడపు దిబ్బల (Coral Reefs) వ్యవస్థ ఆరోగ్యకరంగా ఉందని అర్థం.

గుర్తించిన జాతి: డిస్కోడోరిడ్ సెబుయెన్సిస్ (Discodorid cebuensis).
వేదిక: హాజీ అలీ, ముంబై.
ప్రత్యేకత: భారతదేశంలో మొదటిసారి రికార్డ్ చేయబడింది.
మరో పేరు: నుడిబ్రాంక్స్ (Nudibranchs).
నివాసం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా అన్ని సముద్రాల్లో (లోతు తక్కువ ప్రాంతాల నుండి అగాధాల వరకు).
సముద్ర జీవులపై పరిశోధనలు చేసే వారికి మరియు పర్యావరణ ప్రేమికులకు ఈ ఆవిష్కరణ ఒక గొప్ప వార్తగా నిలిచింది.

సూక్ష్మ, చిన్న తరహా పరిశ్రమలకు (MSEs) ఆర్థిక భరోసా కల్పించే లక్ష్యంతో పని చేస్తున్న 'క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ ట్రస్ట్ ఫర్ మైక్రో అండ్ స్మాల్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్' (CGTMSE) ఇటీవల అంతర్జాతీయ స్థాయిలో క్రెడిట్ గ్యారెంటీలపై ఒక గ్లోబల్ సింపోజియంను నిర్వహించింది.
భారతదేశంలోని సూక్ష్మ, చిన్న తరహా పరిశ్రమలకు వ్యవస్థీకృత రుణాల లభ్యతను సులభతరం చేసేందుకు CGTMSE కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. తాజాగా నిర్వహించిన గ్లోబల్ సింపోజియం ద్వారా అంతర్జాతీయ ఉత్తమ పద్ధతులను భారత్‌లో అమలు చేయడం మరియు రుణ గ్యారెంటీ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడంపై చర్చించారు.

స్థాపన: దీనిని 2000వ సంవత్సరంలో స్థాపించారు.
లక్ష్యం: సూక్ష్మ మరియు చిన్న తరహా పరిశ్రమలకు (MSEs) ఎటువంటి షూరిటీ లేదా హామీ (Collateral) లేకుండా బ్యాంకుల నుండి రుణాలు అందేలా చూడటం.
భాగస్వామ్యం: దీనిని కేంద్ర సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్య తరహా పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of MSME) మరియు స్మాల్ ఇండస్ట్రీస్ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SIDBI) సంయుక్తంగా ఏర్పాటు చేశాయి.
నిధుల కేటాయింపు: CGTMSE నిధులలో భారత ప్రభుత్వం మరియు SIDBI వాటా 4:1 నిష్పత్తిలో ఉంటుంది.

గ్యారెంటీ శాతం: బ్యాంకులు ఇచ్చే రుణాలకు CGTMSE 75% నుండి 85% వరకు గ్యారెంటీ కవరేజీని అందిస్తుంది.
ప్రయోజనం: ఒకవేళ చిన్న పరిశ్రమ అప్పు తీర్చలేని పరిస్థితి వస్తే, ఆ రుణంలో అధిక భాగాన్ని ఈ ట్రస్ట్ భరిస్తుంది. దీనివల్ల బ్యాంకులు చిన్న వ్యాపారులకు రుణాలు ఇవ్వడానికి వెనుకాడవు.
అర్హత: ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ రంగ బ్యాంకులు, రీజినల్ రూరల్ బ్యాంకులు (RRBs) మరియు కొన్ని ఎంపిక చేసిన ఆర్థిక సంస్థలు ఈ పథకం కింద రుణాలు ఇవ్వడానికి అర్హత కలిగి ఉన్నాయి.