అస్సాం వ్యవసాయ రంగంలో ఒక చారిత్రాత్మక ఘట్టం నమోదైంది. అస్సాంలోని కార్బీ ఆంగ్లాంగ్ జిల్లాలో పండే, భౌగోళిక గుర్తింపు (GI Tag) పొందిన అల్లం మొదటిసారిగా లండన్కు ఎగుమతి అయింది.
అస్సాం వ్యవసాయ మంత్రి అతుల్ బోరా గౌహతిలో ఈ ఎగుమతిని ప్రారంభించారు.
- 2026 మార్చి 2వ తేదీన 1.2 మెట్రిక్ టన్నుల అల్లం ప్రయోగాత్మకంగా లండన్కు పంపబడింది. భారత ప్రభుత్వ సంస్థ అయిన APEDA సహకారంతో ఈ ఎగుమతి సాధ్యమైంది.
- ఇది అస్సాంలోని సింఘాసన్ కొండలలో పండుతుంది. అక్కడి రైతులు దీనిని సాంప్రదాయ పద్ధతుల్లో పండిస్తారు.
- ఈ అల్లం తన ఘాటైన రుచికి, మంచి సువాసనకు ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందింది.
- ఇందులో నూనె శాతం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఔషధ గుణాలు కూడా మెండుగా ఉంటాయి.
- దీని ప్రత్యేకతను గుర్తిస్తూ 2015లో దీనికి భౌగోళిక గుర్తింపు (GI Tag) లభించింది.
- ఒక ప్రాంతానికి చెందిన ప్రత్యేకమైన వస్తువులకు ఈ ట్యాగ్ లభిస్తుంది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఆ వస్తువుకు మంచి ధర, గౌరవం లభిస్తాయి.
- ఈ పేరుతో ఇతర ప్రాంతాల వస్తువులను అమ్మకుండా చట్టపరమైన రక్షణ ఉంటుంది.
- ఈ ట్యాగ్ 10 సంవత్సరాల పాటు చెల్లుతుంది, ఆ తర్వాత మళ్ళీ పునరుద్ధరించుకోవచ్చు.
- ఇప్పటివరకు స్థానిక మార్కెట్లకే పరిమితమైన ఈ అల్లం ఇప్పుడు ప్రపంచ మార్కెట్లోకి ప్రవేశించింది. దీనివల్ల అస్సాం రైతులకు మెరుగైన ఆదాయం లభించడమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో అస్సాం వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు గొప్ప గుర్తింపు లభిస్తుంది.
2026 అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం (మార్చి 8) సందర్భంగా ఐక్యరాజ్యసమితి ఒక హెచ్చరిక జారీ చేసింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పురుషులకు ఉన్న న్యాయపరమైన హక్కులతో పోలిస్తే, మహిళలకు కేవలం 64% హక్కులు మాత్రమే ఉన్నాయని ఈ నివేదిక వెల్లడించింది.
- ప్రపంచంలో ఏ ఒక్క దేశం కూడా మహిళలకు, పురుషులకు పూర్తి స్థాయిలో సమానమైన న్యాయపరమైన హక్కులను కల్పించలేదు.
- లైంగిక వేధింపుల చట్టాలు: 54% దేశాలలో అత్యాచారానికి (Rape) సంబంధించిన చట్టాలు 'సమ్మతి' (Consent) ఆధారంగా లేవు.
- సమాన వేతనం: 44% దేశాలలో 'సమాన పనికి సమాన వేతనం' ఉండాలనే చట్టపరమైన నిబంధనలు లేవు.
- బాల్య వివాహాలు: ప్రతి నాలుగు దేశాలలో మూడు దేశాలు ఇప్పటికీ కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో బాల్య వివాహాలను అనుమతిస్తున్నాయి.
- హింస పెరుగుదల: గత రెండేళ్లలో మహిళలపై జరుగుతున్న లైంగిక హింస కేసులు 87% పెరిగాయి.
- సాంకేతిక నేరాలు: టెక్నాలజీ పెరుగుతున్న కొద్దీ మహిళలపై డిజిటల్ హింస (Online violence) పెరుగుతోంది.
- వెనకడుగు: కొన్ని ప్రాంతాల్లో మహిళల స్వేచ్ఛను అరికట్టేలా పాత చట్టాలను మళ్లీ మారుస్తున్నారు.
- సామాజిక అడ్డంకులు: చట్టాలు ఉన్నప్పటికీ.. అవమానం జరుగుతుందనే భయం, బాధితులనే నిందించడం (Victim-blaming), మరియు కోర్టు ఖర్చులు మహిళలకు న్యాయం అందకుండా చేస్తున్నాయి.
- ప్రపంచంలోని 87% దేశాలు గృహ హింసకు వ్యతిరేకంగా చట్టాలను తెచ్చాయి.
- గత పదేళ్లలో 40కి పైగా దేశాలు మహిళల హక్కుల కోసం తమ రాజ్యాంగాలను బలోపేతం చేశాయి.
2026 అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం థీమ్: "హక్కులు. న్యాయం. చర్య. అందరు మహిళలు మరియు బాలికల కోసం" (Rights. Justice. Action. For ALL Women and Girls).
చట్టాలు కాగితాల మీద ఉండటమే కాదు, అవి ఆచరణలోకి రావాలని.. మహిళలపై జరుగుతున్న అన్యాయాలకు శిక్షలు పడాలని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రపంచ దేశాలను కోరుతోంది.
బీహార్ ప్రభుత్వం తన 'సాత్ నిశ్చయ్-3' (Saat Nischay-3) పథకంలో భాగంగా రాష్ట్రంలోని 54 కళాశాలలను 'సెంటర్స్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్' (Centres of Excellence) గా తీర్చిదిద్దాలని నిర్ణయించింది. ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ నేతృత్వంలోని బీహార్ ప్రభుత్వం ఉన్నత విద్యను బలోపేతం చేయడానికి 54 కళాశాలలను ఎంపిక చేసింది. ఇందుకోసం 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి రూ. 320 కోట్లు కేటాయించింది.
- నాణ్యమైన విద్య: విద్యార్థులు ఉన్నత చదువుల కోసం ఇతర రాష్ట్రాలకు వెళ్లకుండా, బీహార్లోనే అంతర్జాతీయ స్థాయి విద్యను అందించడం.
- విషయ నిపుణులు: ప్రతి కళాశాలను ఒక నిర్దిష్ట సబ్జెక్టులో (ఉదాహరణకు సైన్స్, ఆర్ట్స్ లేదా కామర్స్) అత్యుత్తమ కేంద్రంగా మార్చడం.
- మౌలిక సదుపాయాలు: కళాశాలల్లో ల్యాబ్లు, లైబ్రరీలు మరియు పరిశోధనా సౌకర్యాలను ఆధునీకరించడం.
- పాట్నా యూనివర్సిటీ, పాట్నా ఉమెన్స్ కాలేజ్, పాట్నా సైన్స్ కాలేజ్ వంటి ప్రముఖ విద్యాసంస్థలను అభివృద్ధి చేస్తారు.
- గయ, దర్భంగా, ముజఫర్పూర్, భాగల్పూర్ వంటి జిల్లాల్లోని కళాశాలలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
- ఈ దశలో నవాడా, బక్సర్, వైశాలి, గోపాల్గంజ్ వంటి మరిన్ని జిల్లాలకు ఈ పథకాన్ని విస్తరిస్తారు.
- రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్నత విద్యా నెట్వర్క్ను బలోపేతం చేస్తారు.
- డిగ్రీ కళాశాలలు: ఇప్పటివరకు ఉన్నత విద్యా సంస్థలు లేని మండలాల్లో (Blocks) కొత్తగా డిగ్రీ కళాశాలలను ఏర్పాటు చేస్తారు.
- భాషా అకాడమీలు: రాష్ట్రంలోని వివిధ భాషా అకాడమీలను ఏకం చేసి, వాటి పనితీరును మెరుగుపరుస్తారు.
- పరిశోధన: విద్యార్థుల్లో పరిశోధన మరియు ఆవిష్కరణలను (Innovation) ప్రోత్సహిస్తారు.
- బీహార్లోని విద్యా వ్యవస్థ ఆధునీకరించబడుతుంది. విద్యార్థులకు తమ సొంత రాష్ట్రంలోనే మెరుగైన ఉపాధి అవకాశాలు, నాణ్యమైన బోధన అందుతాయి. దీనివల్ల రాష్ట్రం నుండి విద్యార్థుల వలసలు తగ్గుతాయని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
బీహార్ ముఖ్యమంత్రి నితీష్ కుమార్ తన పదవికి రాజీనామా చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆయన త్వరలో జరగబోయే రాజ్యసభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేయనున్నారు. దీనితో బీహార్కు కొత్త ముఖ్యమంత్రి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
- ఎన్నికల తేదీ: 2026 మార్చి 16న జరిగే రాజ్యసభ ఎన్నికల కోసం ఆయన నామినేషన్ వేయనున్నారు.
- కారణం: భారతదేశంలోని నాలుగు ప్రధాన శాసన సభలలో (Lok Sabha, Rajya Sabha, Legislative Assembly, Legislative Council) సభ్యుడిగా పనిచేయాలనేది ఆయన కోరిక. రాజ్యసభకు వెళ్లడం ద్వారా ఈ అరుదైన మైలురాయిని ఆయన చేరుకుంటారు.
- గత అనుభవం: ఆయన ఇప్పటికే లోక్సభ ఎంపీగా, బీహార్ అసెంబ్లీ (MLA) మరియు బీహార్ శాసన మండలి (MLC) సభ్యుడిగా పనిచేశారు.
- పదేళ్ల పదవీకాలం: నితీష్ కుమార్ బీహార్ ముఖ్యమంత్రిగా 10 సార్లు ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. రాష్ట్ర చరిత్రలో అత్యధిక కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన నాయకులలో ఆయన ఒకరు.
- అభివృద్ధి: గత రెండు దశాబ్దాలుగా బీహార్లో మౌలిక సదుపాయాలు, పాలనా సంస్కరణలు మరియు సామాజిక సంక్షేమ పథకాల అమలులో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
- నితీష్ కుమార్ రాజ్యసభకు వెళ్తున్నారనే వార్తతో, బీహార్ తదుపరి ముఖ్యమంత్రి ఎవరనే దానిపై ఇప్పుడు పెద్ద ఎత్తున చర్చ జరుగుతోంది.
- తాను రాజ్యసభకు వెళ్లినా బీహార్ ప్రజలతో తన బంధం బలంగా ఉంటుందని, వచ్చే కొత్త ప్రభుత్వానికి తన మద్దతు, మార్గదర్శకత్వం ఎప్పుడూ ఉంటాయని ఆయన హామీ ఇచ్చారు.
- నాలుగు సభల్లోనూ సభ్యుడిగా పనిచేసిన అతి కొద్దిమంది నాయకుల జాబితాలో (ఉదాహరణకు: లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్, సుశీల్ కుమార్ మోడీ) ఇప్పుడు నితీష్ కుమార్ కూడా చేరబోతున్నారు.
భారతదేశంలోని నాలుగు అతిపెద్ద రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థలలో (Big Four), మహారాష్ట్ర అత్యంత నెమ్మదైన వృద్ధి రేటును నమోదు చేసింది.
- అగ్రస్థానం: వృద్ధి నెమ్మదించినప్పటికీ, రూ. 42.67 లక్షల కోట్లతో మహారాష్ట్ర ఇప్పటికీ భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థగా కొనసాగుతోంది.
- వృద్ధి రేటు (2021-22 నుండి 2024-25 వరకు): గత నాలుగేళ్లలో కర్ణాటక అత్యధికంగా 65% వృద్ధిని సాధించగా, గుజరాత్ 48%, తమిళనాడు 47% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. మహారాష్ట్ర మాత్రం కేవలం 43% వృద్ధి రేటుతో వీటి కంటే వెనుకబడి ఉంది.
- కర్ణాటక: బెంగళూరు కేంద్రంగా ఉన్న టెక్నాలజీ (IT) మరియు స్టార్టప్ రంగాలు కర్ణాటక వృద్ధికి ప్రధాన కారణం.
- గుజరాత్ & తమిళనాడు: ఈ రాష్ట్రాల్లో తయారీ రంగం (Manufacturing) మరియు ఎగుమతులు భారీగా పెరగడం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా వృద్ధి చెందింది.
- మహారాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిమాణం చాలా పెద్దది. గత నాలుగేళ్లలో ఈ రాష్ట్రం తన ఆర్థిక వ్యవస్థకు సుమారు రూ. 12.86 లక్షల కోట్లను జోడించింది. ఇది మిగిలిన మూడు రాష్ట్రాల కంటే ఎక్కువ.
- అయితే, రాష్ట్రంలో జరుగుతున్న భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు మరియు పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు పూర్తిస్థాయిలో ఫలితాలను ఇవ్వడానికి కొంత సమయం పట్టవచ్చు (Gestation period). ఇవి పూర్తయితే భవిష్యత్తులో మహారాష్ట్ర వృద్ధి రేటు మళ్ళీ పుంజుకునే అవకాశం ఉంది.
- మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, కర్ణాటక, మరియు గుజరాత్లు భారతదేశ ఆర్థిక వృద్ధికి ఇంజన్లు వంటివి. ఇవి దేశం పొందే విదేశీ పెట్టుబడులలో మెజారిటీ వాటాను కలిగి ఉండటమే కాకుండా, ఉపాధి కల్పనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
మహారాష్ట్రలోని జాల్నా (Jalna) నగరంలో ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందిన 'హట్టి రిసాలా' (Hatti Risala) ఉత్సవం 138 ఏళ్ల సుదీర్ఘ సంప్రదాయాన్ని పూర్తి చేసుకుంది. హోలీ పండుగ మరుసటి రోజున ఈ ఉత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
- ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు: హోలీ పండుగ తర్వాత వచ్చే ధూళివందన్ (Dhulivandan) రోజున ఈ వేడుకను నిర్వహిస్తారు.
- ప్రాముఖ్యత: ఇది జాల్నా నగర సాంస్కృతిక వారసత్వానికి మరియు మత సామరస్యానికి ప్రతీక. ఈ ఏడాది ఈ ఉత్సవం 138వ ఏట అడుగుపెట్టింది.
- గజరాజు (Elephant): ఈ ఉత్సవంలో ప్రధాన ఆకర్షణ అందంగా అలంకరించిన ఏనుగు. దీనిపై ప్రతీకాత్మకమైన రాజు (King) మరియు మంత్రి కూర్చుని నగరం గుండా ఊరేగుతారు.
- సంప్రదాయం: ఊరేగింపు సాగుతున్నప్పుడు భక్తులకు మరియు ప్రజలకు 'రేవిడి' (Revdis) అనే మిఠాయిలను పంచుతారు.
- గౌరవం: ఊరేగింపు వెళ్లే దారిలో నివసించే ప్రజలు ఒక ప్రత్యేక సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు. ఊరేగింపు తమ ఇంటి ముందు నుండి వెళ్తున్నంత సేపు, పద్ధతి ప్రకారం ఒకరిపై ఒకరు రంగులు చల్లుకోకుండా నిశ్శబ్దంగా గౌరవం ప్రకటిస్తారు.
- ఐక్యత: ఈ పండుగలో అన్ని కులాలు, మతాల వారు ఉత్సాహంగా పాల్గొంటారు. ఇది కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, జాల్నా ప్రజల మధ్య ఉన్న ఐక్యతను చాటిచెప్పే గొప్ప వేదిక.
- వేడుక: డప్పు వాయిద్యాలు, సంప్రదాయ దుస్తులు మరియు పొడి రంగులతో నగరం మొత్తం పండగ వాతావరణంతో నిండిపోతుంది.
గత ఆరు సంవత్సరాల నిద్రాణస్థితి తర్వాత అమెరికాలోని యెల్లోస్టోన్ నేషనల్ పార్క్లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద యాసిడ్ (ఆమ్ల) గీజర్ అయిన 'ఎకినస్ గీజర్' (Echinus Geyser) మళ్లీ విస్ఫోటనం చెందింది.
- గీజర్ అనేది భూగర్భంలోని వేడి వల్ల వేడి నీటిని, ఆవిరిని ఒక ఫౌంటెన్ లాగా పైకి చిమ్మే ఒక రకమైన వేడి నీటి బుగ్గ.
- ఆమ్ల గుణం (Acidic Chemistry): ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న గీజర్లలో చాలా తక్కువ గీజర్లు మాత్రమే ఆమ్ల స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి. ఎకినస్ గీజర్ ఇందులో అతిపెద్దది.
- పేరు వెనుక కారణం: దీని చుట్టూ ఉండే ఎర్రటి రాళ్లు 'సీ అర్చిన్స్' (Sea Urchins - ఎకినోడెర్మ్స్) లాగా కనిపిస్తాయి, అందుకే దీనికి 'ఎకినస్' అని పేరు వచ్చింది.
- ఉనికి: ఇది యెల్లోస్టోన్ పార్క్లోని అత్యంత వేడి ప్రాంతమైన 'నోరిస్ గీజర్ బేసిన్'లో ఉంది.
- గతం: 1970లలో ఇది ప్రతి 40-80 నిమిషాలకు ఒకసారి విస్ఫోటనం చెందేది. నీరు 75 అడుగుల ఎత్తు వరకు ఎగిసిపడేది.
- ప్రస్తుతం: ఫిబ్రవరి 7, 2026న మళ్లీ విస్ఫోటనాలు మొదలయ్యాయి. ఇప్పుడు నీరు దాదాపు 30 అడుగుల ఎత్తు వరకు వస్తోంది. ఈ విస్ఫోటనం దాదాపు 3 నిమిషాల పాటు సాగుతోంది.
- భూగర్భ గదుల్లోకి నీరు చేరుతుంది.
- భూమి లోపల ఉండే లావా (Magma) ఆ నీటిని వేడి చేస్తుంది.
- నీరు మరిగడం వల్ల ఒత్తిడి (Pressure) పెరుగుతుంది.
- ఆ ఒత్తిడికి నీరు మరియు ఆవిరి భూమిపై ఉన్న రంధ్రం (Vent) ద్వారా ఒక్కసారిగా పైకి తన్నుకొస్తుంది.
- యెల్లోస్టోన్ పార్క్లోని గీజర్లు చాలా అస్థిరంగా ఉంటాయి. ఈ ఎకినస్ గీజర్ ఇప్పుడు విస్ఫోటనం చెందుతున్నప్పటికీ, ఇది వేసవి కాలం వరకు యాక్టివ్గా ఉంటుందా లేదా అనేది కచ్చితంగా చెప్పలేమని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
2026 మార్చి నాటికి ప్రపంచంలోని అత్యంత ధనవంతుల జాబితాను 'ఫోర్బ్స్' (Forbes) విడుదల చేసింది. ఈ జాబితాలో ఎలాన్ మస్క్ తన అసాధారణ సంపదతో అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతున్నారు.
- మొత్తం ఆస్తి: ఎలాన్ మస్క్ నికర ఆస్తి విలువ $841.4 బిలియన్లకు చేరుకుంది.
- భారీ వ్యత్యాసం: రెండో స్థానంలో ఉన్న లారీ పేజ్ కంటే మస్క్ సుమారు $500 బిలియన్ల కంటే ఎక్కువ ఆస్తిని కలిగి ఉన్నారు. ప్రపంచ కుబేరుల చరిత్రలో మొదటి ఇద్దరి మధ్య ఇంత పెద్ద తేడా ఉండటం ఇదే తొలిసారి.
- కారణం: టెస్లా, స్పేస్ ఎక్స్ (SpaceX) మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) రంగాల్లో ఆయన కంపెనీల విజయం ఈ సంపదకు ప్రధాన కారణం. ఒకవేళ స్పేస్ ఎక్స్ ఐపిఓ (IPO) కి వెళ్తే, మస్క్ ప్రపంచంలోనే మొదటి 'ట్రిలియనీర్' కావచ్చని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.
- ఎలాన్ మస్క్ (Elon Musk): 841.4 బిలియన్ డాలర్లు (టెస్లా, స్పేస్ ఎక్స్)
- లారీ పేజ్ (Larry Page): 250.5 బిలియన్ డాలర్లు (గూగుల్)
- సెర్గీ బ్రిన్ (Sergey Brin): 231.2 బిలియన్ డాలర్లు (గూగుల్)
- జెఫ్ బెజోస్ (Jeff Bezos): 229.7 బిలియన్ డాలర్లు (అమెజాన్)
- మార్క్ జుకర్బర్గ్ (Mark Zuckerberg): 228.9 బిలియన్ డాలర్లు (మెటా)
- లారీ ఎల్లిసన్ (Larry Ellison): 197.1 బిలియన్ డాలర్లు (ఒరాకిల్)
- జెన్సన్ హువాంగ్ (Jensen Huang): 158.5 బిలియన్ డాలర్లు (ఎన్విడియా)
- బెర్నార్డ్ ఆర్నాల్డ్ (Bernard Arnault): 157.1 బిలియన్ డాలర్లు (LVMH - లగ్జరీ వస్తువులు)
- రాబ్ వాల్టన్ (Rob Walton): 145.9 బిలియన్ డాలర్లు (వాల్మార్ట్)
- వారెన్ బఫెట్ (Warren Buffett): 144.1 బిలియన్ డాలర్లు (బెర్క్షైర్ హాత్వే)
- టెక్నాలజీ హవా: మొదటి 10 మందిలో 7 మందికి పైగా టెక్నాలజీ రంగానికి చెందినవారే ఉండటం గమనార్హం.
- అమెరికా ఆధిపత్యం: ఈ జాబితాలో మొదటి 10 స్థానాల్లో ఎనిమిది మంది అమెరికాకు చెందిన వారే ఉన్నారు. ఫ్రాన్స్ నుండి బెర్నార్డ్ ఆర్నాల్డ్ మాత్రమే లగ్జరీ వస్తువుల వ్యాపారంతో ఈ జాబితాలో నిలిచారు.
- రాబ్ వాల్టన్: వాల్మార్ట్ వారసుడు రాబ్ వాల్టన్ కొత్తగా టాప్ 10 జాబితాలోకి ప్రవేశించి 9వ స్థానాన్ని దక్కించుకున్నారు.
ఆఫ్రికాలో మిలియన్ల మందికి ప్రధాన ఆహారమైన కర్రపెండలం (Cassava) పంటను కాసావా బ్రౌన్ స్ట్రీక్ డిసీజ్ (CBSD) అనే ప్రమాదకరమైన వైరస్ వేగంగా దెబ్బతీస్తోంది.
- ఇటీవలి శాస్త్రీయ అధ్యయనం ప్రకారం, ఆఫ్రికా ఖండంలోని సుమారు 33.7% ప్రాంతం (అంటే 10.2 మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్లు) ఈ వ్యాధి బారిన పడే ప్రమాదం ఉంది. గతంలో కేవలం తీర ప్రాంతాలకే పరిమితమైన ఈ వైరస్, ఇప్పుడు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని నైజీరియా, ఘనా వంటి పెద్ద దేశాలకు కూడా విస్తరించే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
- దుంపల కుళ్లు: ఈ వైరస్ సోకిన మొక్కల వేర్లు లేదా దుంపలు లోపల గోధుమ రంగులో కుళ్ళిపోతాయి (Necrosis).
- దాగి ఉండే ప్రమాదం: పంట కోసే వరకు ఈ వ్యాధి బయటికి కనిపించదు. దీనివల్ల రైతులు పంటను కోసిన తర్వాత కానీ నష్టాన్ని గుర్తించలేరు, అప్పటికే మొత్తం పంట నాశనమైపోతుంది.
- ఆహార భద్రత: కరువును కూడా తట్టుకుని పెరిగే కర్రపెండలం ఆఫ్రికాలో పేద ప్రజల ప్రధాన ఆహారం. ఈ వ్యాధి వల్ల అక్కడ తీవ్ర ఆహార కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
- తెల్లదోమలు (Whiteflies): 'బెమీసియా టబాసి' అనే చిన్న తెల్లదోమలు ఈ వైరస్ను ఒక మొక్క నుండి మరో మొక్కకు వేగంగా వ్యాపింపజేస్తున్నాయి.
- వాతావరణ మార్పులు: పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు మరియు మారుతున్న వర్షపాతం వల్ల తెల్లదోమల సంఖ్య పెరిగి వ్యాధి మరింత వేగంగా విస్తరిస్తోంది.
- వ్యాధి సోకిన విత్తనాలు: రైతులు తెలియక వ్యాధి సోకిన మొక్కల కాండం ముక్కలను (Cuttings) నాటడం వల్ల ఈ వైరస్ కొత్త ప్రాంతాలకు చేరుతోంది.
- ఆరోగ్యకరమైన విత్తనాలు: వైరస్ లేని శుభ్రమైన మొక్కల ముక్కలను నాటడం.
- నిరోధక రకాలు: ఈ వ్యాధిని తట్టుకోగల కొత్త రకం కర్రపెండలం వంగడాలను అభివృద్ధి చేయడం.
- నిఘా: పొలాల్లో వ్యాధి లక్షణాలను ముందుగానే గుర్తించి నివారణ చర్యలు తీసుకోవడం.
లడఖ్లోని ముధ్ గ్రామం (Mudh Village) ప్రజలు గత 20 ఏళ్లుగా రుడీ షెల్డక్ (Ruddy Shelduck) పక్షులను సంరక్షిస్తున్న తీరు వార్తల్లో నిలిచింది. తూర్పు లడఖ్లోని ముధ్ గ్రామ నివాసితులు తమ ప్రాంతానికి సంతానోత్పత్తి (Breeding) కోసం వచ్చే 'రుడీ షెల్డక్' పక్షులను రెండు దశాబ్దాలుగా కంటికి రెప్పలా కాపాడుకుంటున్నారు.
- ఇది అనాటిడే (Anatidae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక రకమైన వలస బాతు.
- దీనిని భారతదేశంలో సాధారణంగా 'బ్రాహ్మణి బాతు' (Brahminy Duck) అని పిలుస్తారు.
- శాస్త్రీయ నామం: Tadorna ferruginea.
- ఇవి మధ్య ఆసియా మరియు ఐరోపా ప్రాంతాల్లో సంతానోత్పత్తి చేస్తాయి. శీతాకాలంలో (అక్టోబర్-నవంబర్ నుండి మార్చి-ఏప్రిల్ వరకు) దక్షిణ ఆసియాకు, ముఖ్యంగా హిమాలయ ప్రాంతాలకు వలస వస్తాయి.
- ఇవి సరస్సులు, నదులు మరియు జలాశయాల వంటి నీటి వనరుల వద్ద నివసించడానికి ఇష్టపడతాయి. ఇవి అడవుల కంటే బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
- ఇది పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే బాతు. దీని శరీరం ఎక్కువగా నారింజ-గోధుమ (Orange-brown) రంగులో ఉంటుంది. తల భాగం కొంచెం లేత రంగులో ఉంటుంది.
- ఎగిరేటప్పుడు వీటి రెక్కల మీద ఉండే తెల్లటి రంగు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. తోక మరియు రెక్కల చివరలు నలుపు రంగులో ఉంటాయి.
- వీటి ముక్కు నలుపు రంగులో, కాళ్లు ముదురు బూడిద రంగులో ఉంటాయి.
- IUCN రెడ్ లిస్ట్: ఇది 'లీస్ట్ కన్సర్న్' (Least Concern) విభాగంలో ఉంది, అంటే ప్రస్తుతానికి వీటి సంఖ్య బాగానే ఉంది మరియు అంతరించిపోయే ప్రమాదం తక్కువ.
శరీరంలో 'కార్టిసాల్' (Cortisol) అనే హార్మోన్ ఎక్కువ కాలం పాటు అధిక మొత్తంలో ఉత్పత్తి అవ్వడం వల్ల కలిగే ఆరోగ్య సమస్యనే 'కుషింగ్ సిండ్రోమ్' అంటారు. కార్టిసాల్ను మన అడ్రినల్ గ్రంథులు ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇది రక్తపోటు, జీర్ణక్రియ మరియు ఒత్తిడిని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది.
- మందుల వాడకం: ఆస్తమా, ఆర్థరైటిస్ వంటి వ్యాధుల కోసం ఎక్కువ కాలం స్టెరాయిడ్ మందులు వాడటం దీనికి అత్యంత సాధారణ కారణం.
- ట్యూమర్లు (Tumours): మెదడులోని పిట్యూటరీ గ్రంథిలో లేదా అడ్రినల్ గ్రంథిలో గడ్డలు ఏర్పడటం వల్ల శరీరం సొంతంగా ఎక్కువ కార్టిసాల్ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీనిని 'కుషింగ్ వ్యాధి' అని కూడా పిలుస్తారు.
- ముఖ్యంగా ముఖం (మూన్ ఫేస్), పొట్ట భాగంలో కొవ్వు పెరగడం. భుజాల మధ్య గూనులాగా కొవ్వు పేరుకుపోవడం.
- చర్మం పల్చబడటం, త్వరగా కమిలిపోవడం (Bruises). పొట్ట, తొడలు, చేతులపై ఊదా రంగులో స్ట్రెచ్ మార్క్స్ (Stretch marks) రావడం.
- ముఖంపై మొటిమలు రావడం, మహిళల్లో అవాంఛిత రోమాలు పెరగడం.
- నిరాశ (Depression), ఆందోళన, కోపం, నిద్రలేమి మరియు జ్ఞాపకశక్తి తగ్గడం.
- రక్తపోటు (BP) పెరగడం, షుగర్ లెవల్స్ పెరగడం, ఎముకలు బలహీనపడటం (Osteoporosis).
- సహజంగా వచ్చే కుషింగ్ సిండ్రోమ్ పురుషుల కంటే స్త్రీలలోనే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా 30 నుండి 50 ఏళ్ల వయస్సు వారిలో ఇది కనిపిస్తుంది.
- చికిత్స అనేది వ్యాధి కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
- డాక్టర్ పర్యవేక్షణలో స్టెరాయిడ్ మందుల మోతాదును నెమ్మదిగా తగ్గిస్తారు.
- శస్త్రచికిత్స (Surgery) ద్వారా ఆ గడ్డను తొలగిస్తారు. అవసరమైతే రేడియేషన్ లేదా ఇతర మందులను ఉపయోగిస్తారు.
- శరీరంలో హార్మోన్ల సమతుల్యత దెబ్బతినడం వల్ల వచ్చే ఈ సమస్యను సరైన సమయంలో గుర్తిస్తే సమర్థవంతంగా చికిత్స చేయవచ్చు.
- చికిత్స అనేది వ్యాధి కారణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
పరిశోధకులు ఇటీవల పశ్చిమ కనుమలలో (Western Ghats) రెండు కొత్త రకాల వానపాము జాతులను కనుగొన్నారు. వాటికి 'మోనిలిగాస్టర్ గిరీషి' (Moniligaster girishi) మరియు 'డ్రావిడా రేనాల్డ్స్' (Drawida reynoldsi) అని పేర్లు పెట్టారు.
- ఇది కేవలం పశ్చిమ కనుమలలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. కేరళలోని కోజికోడ్ ప్రాంతంలోని దట్టమైన సతత హరిత అడవుల (Evergreen forests) నుండి దీనిని సేకరించారు.
- జూలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ZSI) శాస్త్రవేత్త పి. గిరీష్ కుమార్ గౌరవార్థం ఈ పేరు పెట్టారు.
- ఇవి 'మోనిలిగాస్ట్రిడే' కుటుంబానికి చెందినవి. వీటి శరీర నిర్మాణం, ముఖ్యంగా వీటి గ్రంథుల అమరిక ఇతర జాతుల కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది.
- దీనిని పర్వత ప్రాంత పచ్చిక బయళ్లలో (Montane grasslands) కనుగొన్నారు.
- ప్రముఖ కెనడియన్ వానపాముల నిపుణుడు జాన్ వారెన్ రేనాల్డ్స్ జ్ఞాపకార్థం ఈ పేరు పెట్టారు.
- ఇది 'రోబస్టా' అనే జాతి సమూహానికి చెందినది.
- ఇవి 'అన్నెలిడా' వర్గానికి చెందిన భూచర జీవులు.
- వానపాములు మట్టిలో నివసిస్తూ పర్యావరణానికి చాలా మేలు చేస్తాయి.
- ఇవి చనిపోయిన ఆకులు, సేంద్రియ పదార్థాలను తిని 'హ్యూమస్' (మట్టిలోని సారం) గా మారుస్తాయి. ఇది మొక్కల పెరుగుదలకు బాగా ఉపయోగపడుతుంది.
- వానపాములు విసర్జించే పదార్థాన్ని 'కాస్టింగ్స్' (Castings) అంటారు. ఇందులో మొక్కలకు అవసరమైన నత్రజని, పొటాషియం వంటి పోషకాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి.
- ఇవి మట్టిలో రంధ్రాలు చేస్తూ లోపలికి వెళ్లడం వల్ల నేలకు గాలి ఆడుతుంది (Aeration) మరియు నీరు ఇంకే శక్తి పెరుగుతుంది. దీనివల్ల వేర్లు ఆరోగ్యంగా పెరుగుతాయి.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, కొత్తగా కనుగొన్న ఈ జాతులు మన దేశంలోని పశ్చిమ కనుమల యొక్క జీవవైవిధ్యాన్ని (Biodiversity) చాటిచెబుతున్నాయి. నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
భారత నావికాదళం కోసం షీల్ (Shtil) క్షిపణి వ్యవస్థను కొనుగోలు చేయడానికి రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల రూ. 5,083 కోట్ల విలువైన ఒప్పందాలపై సంతకం చేసింది.
- భారత తీరరక్షక దళం (Coast Guard) కోసం 6 అధునాతన హెలికాప్టర్లు (ALH Mk-III) మరియు భారత నావికాదళం కోసం షీల్ (Shtil) ఉపరితలం నుండి గాలిలోకి ప్రయోగించే క్షిపణులను కొనుగోలు చేయడానికి ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపింది.
- ఇది యుద్ధనౌకల నుండి ప్రయోగించే, మధ్య శ్రేణి ఉపరితలం నుండి గాలిలోకి (Surface-to-Air) ప్రయోగించే క్షిపణి వ్యవస్థ.
- దీనిని రష్యా దేశం అభివృద్ధి చేసింది.
- హెలికాప్టర్లు, సూపర్సోనిక్ యుద్ధ విమానాలు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు మరియు డ్రోన్ల వంటి ఆకాశం నుండి వచ్చే ముప్పుల నుండి యుద్ధనౌకలను రక్షించడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
- ఇది ఒకేసారి 12 లక్ష్యాలను ఎదుర్కోగలదు.
- పరిధి (Range): ఇది 3.5 కిలోమీటర్ల నుండి 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న శత్రువులను దెబ్బతీయగలదు.
- సముద్ర మట్టానికి 5 మీటర్ల నుండి 15 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న లక్ష్యాలను కూడా ఇది ఛేదించగలదు.
- వేగం: ఇది ధ్వని కంటే 2.5 రెట్లు ఎక్కువ వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
- సాంకేతికత: ఈ వ్యవస్థ యుద్ధనౌకలోని 3D రాడార్ సమాచారాన్ని వాడుకుంటుంది. ఇది పూర్తిగా ఆటోమేటిక్ (Automated) కావడం వల్ల శత్రువు దాడి చేసిన వెంటనే చాలా తక్కువ సమయంలో స్పందించగలదు.
ఈ క్షిపణి వ్యవస్థ భారత నౌకాదళం యొక్క రక్షణ శక్తిని ఎలా పెంచుతుందో లేదా దీనిలోని 'వర్టికల్ లాంచ్' (Vertical Launch) అంటే ఏమిటో నేను మరిన్ని వివరాలు చెప్పమంటారా?
మహారాష్ట్రలోని పాల్ఘర్ జిల్లాలో జరిగిన గ్యాస్ లీక్ ఘటన వల్ల 'ఓలియం' (Oleum) వాయువు వార్తల్లో నిలిచింది.
- ఓలియం అనేది సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ ($H_2SO_4$) లో సల్ఫర్ ట్రైయాక్సైడ్ ($SO_3$) వాయువును కరిగించడం ద్వారా తయారయ్యే ఒక శక్తివంతమైన రసాయన ద్రావణం. దీనిని 'ఫ్యూమింగ్ సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్' అని కూడా పిలుస్తారు, ఎందుకంటే ఇది గాలి తగిలినప్పుడు పొగలను (fumes) విడుదల చేస్తుంది.
- ఇది రంగులేకుండా లేదా లేత పసుపు రంగులో ఉండి, నూనెలాంటి చిక్కదనాన్ని (viscosity) కలిగి ఉంటుంది.
- దీనిని పారిశ్రామికంగా 'కాంటాక్ట్ ప్రాసెస్' (Contact Process) ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు.
- సాధారణ సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ కంటే ఓలియం చాలా వేగంగా మరియు బలంగా స్పందిస్తుంది.
- అత్యధిక గాఢత కలిగిన సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ను తయారు చేయడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
- పేలుడు పదార్థాలు (explosives), రంగులు (dyes) మరియు మందుల (pharmaceuticals) తయారీలో దీనిని వాడతారు.
- డీహైడ్రేటింగ్ ఏజెంట్: ఇతర పదార్థాల నుండి నీటిని తొలగించడానికి (dehydration) దీనిని ఒక సమర్థవంతమైన సాధనంగా ఉపయోగిస్తారు.
- ఓలియం అత్యంత ప్రమాదకరమైన రసాయనం:
- తినివేయు స్వభావం (Corrosive): ఇది చర్మం, కళ్లు లేదా ఇతర వస్తువులపై పడితే వెంటనే తీవ్రమైన గాయాలను కలిగిస్తుంది.
- విషపూరిత పొగలు: ఇది విడుదల చేసే సల్ఫర్ ట్రైయాక్సైడ్ పొగలను పీల్చడం వల్ల శ్వాసకోశ సమస్యలు తలెత్తుతాయి మరియు ఆరోగ్యం దెబ్బతింటుంది.
- పర్యావరణం: ఇది గాలిలో తేమతో కలిసినప్పుడు సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ పొగమంచులా మారి పర్యావరణానికి హాని కలిగిస్తుంది.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, పరిశ్రమల్లో ఎంతో ఉపయోగకరమైనప్పటికీ, దీనిని అత్యంత జాగ్రత్తగా నిల్వ చేయాలి మరియు తరలించాలి. కొద్దిపాటి అశ్రద్ధ జరిగినా పాల్ఘర్ ఘటన వంటి భారీ ప్రమాదాలకు దారితీస్తుంది.
అస్సాంలోని మానస్ బయోస్పియర్ ప్రాంతంలో పరిశోధకులు 'టాకిడ్రోమస్ ఉల్టాపానెన్సిస్' (Takydromus ultapanensis) అనే కొత్త రకం ఆసియా గడ్డి బల్లి (Asian grass lizard) జాతిని కనుగొన్నారు.
- అస్సాంలోని కోక్రాఝర్ జిల్లాలో ఉన్న ఉల్టాపాణి రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ (Ultapani Reserve Forest) లో ఈ సరికొత్త బల్లి జాతిని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. అందుకే దీనికి ఆ ప్రాంతం పేరు మీద 'ఉల్టాపానెన్సిస్' అని పేరు పెట్టారు.
- ఇది ఒక కొత్త రకమైన ఆసియా గడ్డి బల్లి.
- సాధారణంగా ఇలాంటి బల్లులు కొండ ప్రాంతాల్లో లేదా ఉప ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో ఉంటాయి. కానీ, ఈ కొత్త జాతి మాత్రం మైదాన ప్రాంతాల్లోని చిత్తడి గడ్డి భూములు, ఫెర్న్ మొక్కలు మరియు నీటి కాలువలు ఉన్న అడవులలో నివసిస్తుంది.
- ఇవి ఎండ కాచుకోవడానికి (Basking) చిన్నపాటి పొదలు మరియు ఫెర్న్ మొక్కల పైకి వస్తుంటాయి.
- ఈశాన్య భారతదేశంలో కనిపించే ఇతర బల్లి జాతులతో (T. khasiensis మరియు T. sikkimensis) పోలిస్తే, దీని తల ఆకారం, శరీరంపై ఉండే పొలుసులు (Scales) మరియు శరీర కొలతలు భిన్నంగా ఉన్నాయి.
- ప్రస్తుతం ఈ జాతి కేవలం ఒకే ఒక అటవీ ప్రాంతంలో (ఉల్టాపాణి) మాత్రమే కనిపిస్తోంది. దీనివల్ల ఈ జీవజాతి అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉందని, దీనిని రక్షించుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ప్రపంచ వన్యప్రాణి దినోత్సవం సందర్భంగా, వన్యప్రాణుల సంరక్షణ మరియు పర్యావరణ అనుకూల పద్ధతుల పట్ల భారతదేశం కట్టుబడి ఉంటుందని ప్రధాన మంత్రి పునరుద్ఘాటించారు.
- ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 3న ప్రపంచ వన్యప్రాణి దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. భూమిపై ఉన్న జంతువులు మరియు మొక్కల ప్రాముఖ్యతను గుర్తించడం, వాటి సంరక్షణపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడమే ఈ రోజు ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
- థాయ్లాండ్ దేశం చేసిన ప్రతిపాదన మేరకు 2013లో ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఈ రోజును ప్రకటించింది. మొదటిసారిగా 2014లో జరుపుకున్నారు.
- 1973 మార్చి 3న వన్యప్రాణుల రక్షణ కోసం అంతర్జాతీయ ఒప్పందం (CITES) జరిగింది. అందుకే అదే రోజును ఎంచుకున్నారు.
- CITES: అంతరించిపోతున్న జంతువులు, మొక్కల అంతర్జాతీయ వ్యాపారం వాటి ఉనికికి ముప్పు కలిగించకుండా చూడటమే ఈ ఒప్పందం లక్ష్యం.
- 2026 థీమ్ (ఇతివృత్తం): "ఔషధ మరియు సుగంధ మొక్కలు: ఆరోగ్యం, వారసత్వం మరియు జీవనోపాధిని కాపాడుకోవడం"
- ఆరోగ్యం: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో దాదాపు 70-95% మంది ప్రజలు ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ కోసం ఇప్పటికీ మొక్కల ఆధారిత సాంప్రదాయ వైద్యంపైనే ఆధారపడుతున్నారు.
- ఆధునిక వైద్యం: నేటి ఆధునిక మందుల తయారీకి కూడా ఈ ఔషధ మొక్కలే పునాది.
- జీవనోపాధి: గ్రామీణ మరియు గిరిజన ప్రాంతాల్లోని వేలాది కుటుంబాలకు ఈ మొక్కల సేకరణ మరియు సాగు ద్వారానే ఆదాయం లభిస్తోంది.
- ప్రపంచంలోని 17 అత్యధిక జీవవైవిధ్యం కలిగిన దేశాల్లో (Megabiodiverse countries) భారత్ ఒకటి.
- మన దేశంలో సుమారు 15,000 ఔషధ మొక్కల జాతులు ఉన్నాయి.
- వీటిలో దాదాపు 8,000 జాతులను భారతీయ వైద్య విధానాల్లో (ఆయుర్వేదం వంటివి) ఉపయోగిస్తున్నారు. అందుకే ఔషధ మొక్కలకు భారతదేశం ప్రపంచంలోనే ఒక అతిముఖ్యమైన కేంద్రంగా ఉంది.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఈ రోజు కేవలం జంతువులను కాపాడటమే కాదు, మన ఆరోగ్యాన్ని మరియు సంస్కృతిని కాపాడుతున్న మొక్కలను గౌరవించడం కూడా మన బాధ్యత అని గుర్తుచేస్తుంది.
ఇరాన్ సుప్రీమ్ లీడర్ ఖమేనీకి మనదేశంలో మూలాలు..ఏ రాష్ట్రంలోనో తెలుసా..?
ఇప్పటికీ క్యాలెండర్ , టైమ్ అంటే ఏంటో తెలియని మనుషులు ఉన్నారని మీకు తెలుసా?
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)