రాష్ట్రపతి భవన్ నుండి వెలువడిన అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం, తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి కీలక రాష్ట్రాలతో పాటు ఢిల్లీ, లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో నాయకత్వ మార్పులు జరిగాయి.

• • ఢిల్లీ (New LG): అమెరికాలో భారత మాజీ రాయబారి తరంజిత్ సింగ్ సంధు ఢిల్లీ కొత్త లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు.
  • లడఖ్ (New LG): ప్రస్తుత ఢిల్లీ ఎల్‌జీ వినయ్ కుమార్ సక్సేనా లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌గా బదిలీ అయ్యారు.
• • మహారాష్ట్రకు పూర్తిస్థాయి గవర్నర్: ఇప్పటివరకు గుజరాత్ గవర్నర్ ఆచార్య దేవవ్రత్ మహారాష్ట్ర అదనపు బాధ్యతలు చూస్తున్నారు. ఇప్పుడు జిష్ణు దేవ్ వర్మ నియామకంతో మహారాష్ట్రకు పూర్తిస్థాయి గవర్నర్ లభించారు.
  • బదిలీలు & కొత్త నియామకాలు: ఈ జాబితాలో సీనియర్ రాజకీయ నాయకులు, దౌత్యవేత్తలు & మాజీ సైనిక అధికారులు ఉండటం విశేషం.
    అమలు: కొత్తగా నియమితులైన వారు తమ బాధ్యతలు చేపట్టిన రోజు నుండి ఈ ఉత్తర్వులు అమలులోకి వస్తాయి.

ఈ నియామకాలు పరిపాలనలో కొనసాగింపును & రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచడానికి దోహదపడతాయని భావిస్తున్నారు.

ఫిన్లాండ్ అధ్యక్షుడు అలెగ్జాండర్ స్టబ్ మార్చి 2026లో భారతదేశంలో పర్యటించారు. ఈ పర్యటనలో భాగంగా భారత్ & ఫిన్లాండ్ తమ ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను "డిజిటలైజేషన్ & సస్టైనబిలిటీలో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం" (Strategic Partnership in Digitalization and Sustainability) స్థాయికి పెంచుకున్నాయి.

• రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేస్తూ ఈ కొత్త భాగస్వామ్యాన్ని ప్రకటించారు.
• డిజిటల్ టెక్నాలజీ: ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), 6G టెలికమ్యూనికేషన్స్, క్వాంటం కంప్యూటింగ్ & సెమీకండక్టర్ల రంగంలో సహకారం.
• సుస్థిరత: క్లీన్ ఎనర్జీ, గ్రీన్ టెక్నాలజీ & పర్యావరణ అనుకూల ఆవిష్కరణలపై దృష్టి.
• రక్షణ & అంతరిక్షం: రక్షణ సామాగ్రి, అంతరిక్ష పరిశోధనలు & కీలక ఖనిజాల సరఫరాలో పరస్పర సహకారం.

• ఈ పర్యటనలో మూడు ముఖ్యమైన అవగాహన ఒప్పందాలు సంతకం చేయబడ్డాయి:
  • వలస & గమనశీలత ఒప్పందం (Migration and Mobility Partnership): ఇది భారతీయ నిపుణులు, విద్యార్థులు & పరిశోధకులు ఫిన్లాండ్‌కు వెళ్లడాన్ని సులభతరం చేస్తుంది. ఐటీ & పరిశోధనా రంగాల్లోని ప్రతిభావంతులకు ఇది గొప్ప అవకాశం.
  • పర్యావరణ సహకారం: బయో-ఎనర్జీ, వేస్ట్-టు-ఎనర్జీ (వ్యర్థాల నుండి విద్యుత్), గ్రీన్ హైడ్రోజన్ & సౌర, పవన శక్తి ప్రాజెక్టులలో సహకారాన్ని పొడిగించారు.
  • గణాంకాలపై సహకారం: రెండు దేశాల గణాంక సంస్థల మధ్య సమాచార మార్పిడి & ఉత్తమ పద్ధతుల షేరింగ్ కోసం ఈ ఒప్పందం కుదిరింది.
• • 6G టెక్నాలజీ: ఫిన్లాండ్‌లోని ఓలు విశ్వవిద్యాలయం (University of Oulu) & భారత్ 6G అలయన్స్ కలిసి ఒక జాయింట్ టాస్క్ ఫోర్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తాయి.
  • స్టార్టప్ కారిడార్: రెండు దేశాల స్టార్టప్ వ్యవస్థలను అనుసంధానించడానికి 'ఇండో-ఫిన్లాండ్ స్టార్టప్ కారిడార్'ను ప్రారంభించారు.
  • ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం: భారత్-ఈయూ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని ఉపయోగించుకుని, 2030 నాటికి రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యాన్ని రెట్టింపు చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
  • వరల్డ్ సర్క్యులర్ ఎకానమీ ఫోరమ్ 2026: దీనిని భారత్ & ఫిన్లాండ్ సంయుక్తంగా నిర్వహించనున్నాయి.
• • ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, పాఠశాలల మధ్య భాగస్వామ్యం & విద్యా పరిశోధనల్లో సహకారాన్ని పెంచాలని నిర్ణయించారు.
  • భారత సైన్స్ & టెక్నాలజీ విభాగం (DST) & బిజినెస్ ఫిన్లాండ్ కలిసి ఉమ్మడి పరిశోధన కార్యక్రమాలను చేపడతాయి.
• • భారత్ & ఫిన్లాండ్ మధ్య దౌత్య సంబంధాలు 1949లో ప్రారంభమయ్యాయి. నోకియా (Nokia) వంటి కంపెనీల ద్వారా ఫిన్లాండ్ భారత్‌కు చిరకాల మిత్రదేశంగా ఉంది. చెనాబ్ నదిపై ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన రైల్వే వంతెన నిర్మాణంలో కూడా ఫిన్లాండ్ సాంకేతికత సహాయపడింది.

కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో జనగణన-2027 (Census-2027) కోసం డిజిటల్ సాధనాలను & 'ప్రగతి' (Pragati), 'వికాస్' (Vikas) అనే మస్కట్‌లను (చిహ్నాలను) ప్రారంభించారు. భారతదేశ చరిత్రలో ఇది మొట్టమొదటి పూర్తిస్థాయి డిజిటల్ జనగణన.

• • ప్రభుత్వం ఈసారి ఇద్దరు మస్కట్‌లను పరిచయం చేసింది.
  • ప్రగతి (మహిళా చిహ్నం) & వికాస్ (పురుష చిహ్నం) లింగ సమానత్వాన్ని సూచిస్తాయి.
  • జాతీయ అభివృద్ధిలో స్త్రీ, పురుషులు ఇద్దరూ సమానంగా పాల్గొనాలని ఇవి చాటిచెబుతాయి.
  • జనగణనపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించడానికి ఇవి 'రాయబారులు'గా పనిచేస్తాయి.

• • పూర్తి డిజిటల్: ఈ జనగణన పూర్తిగా మొబైల్ యాప్‌లు & వెబ్ పోర్టల్‌ల ద్వారా జరుగుతుంది.
  • స్వీయ గణన (Self-Enumeration): ప్రజలు తమ సమాచారాన్ని ఆన్‌లైన్‌లో స్వయంగా నమోదు చేసుకునే అవకాశం ఉంది.
  • అతిపెద్ద కార్యక్రమం: దీని కోసం దేశవ్యాప్తంగా 30 లక్షల మందికి పైగా అధికారులు & గణనదారులు పనిచేస్తారు.
• • HLBC వెబ్ అప్లికేషన్: శాటిలైట్ చిత్రాల సహాయంతో ఇళ్లను మ్యాపింగ్ చేయడానికి అధికారులకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
  • HLO మొబైల్ యాప్: గణనదారులు క్షేత్రస్థాయిలో ఇళ్లకు వెళ్లి సమాచారాన్ని సేకరించడానికి దీనిని వాడుతారు. ఇది 16 ప్రాంతీయ భాషల్లో అందుబాటులో ఉంటుంది.
  • సెల్ఫ్-ఎన్యుమరేషన్ పోర్టల్: గణనదారులు ఇంటికి రాకముందే ప్రజలు తమ వివరాలను ఆన్‌లైన్‌లో నమోదు చేసుకోవచ్చు.
  • CMMS: జనగణన ప్రక్రియను రియల్ టైమ్‌లో పర్యవేక్షించడానికి ఉన్నతాధికారులకు ఇది డాష్‌బోర్డ్‌లా పనిచేస్తుంది.
• • ఈ కార్యక్రమం రెండు విడతలుగా జరుగుతుంది:
    • మొదటి దశ (హౌస్‌లిస్టింగ్): ఇది ఏప్రిల్ 1, 2026 నుండి సెప్టెంబర్ 30, 2026 వరకు జరుగుతుంది. ఇందులో ఇంటి పరిస్థితులు & సౌకర్యాల గురించి సమాచారం సేకరిస్తారు.
    • రెండవ దశ (జనగణన): ఇది ఫిబ్రవరి 2027లో జరుగుతుంది. ఇందులో వ్యక్తుల సామాజిక, ఆర్థిక & జనాభా వివరాలను నమోదు చేస్తారు. ఈ దశలోనే కులం (Caste) కు సంబంధించిన ప్రశ్నలు కూడా ఉంటాయి.
• • మెజారిటీ రాష్ట్రాలకు అధికారిక గణన తేదీ: మార్చి 1, 2027
  • లడఖ్ & హిమపాత ప్రాంతాలకు: అక్టోబర్ 1, 2026.

నీతి ఆయోగ్ & యునిసెఫ్ (UNICEF) ఇండియా కలిసి దేశంలోని ఆకాంక్షిత జిల్లాలు (Aspirational Districts) & బ్లాకులలో పోషకాహారం, ఆరోగ్య ఫలితాలను మెరుగుపరచడానికి ఒక కీలక ఒప్పందం (Statement of Intent) కుదుర్చుకున్నాయి.

• • భారతదేశంలోని అత్యంత వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో తల్లి & పిల్లల పోషకాహార సేవలను బలోపేతం చేయడం ఈ భాగస్వామ్యం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. నీతి ఆయోగ్ తరపున రోహిత్ కుమార్ & యునిసెఫ్ ఇండియా తరపున అర్జన్ డి వాగ్ట్ ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు.
• • పోషకాహార మెరుగుదల: వెనుకబడిన జిల్లాల్లో తల్లులు & పిల్లలకు అందుతున్న పోషకాహార సేవలను నాణ్యంగా మార్చడం.
  • అంగన్‌వాడీల బలోపేతం: అంగన్‌వాడీ కేంద్రాల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడం ద్వారా పిల్లలకు మెరుగైన సంరక్షణ అందించడం.
  • అవగాహన కల్పించడం: సమాజంలో, ముఖ్యంగా తల్లులలో పోషకాహార అక్షరాస్యతను (Nutrition Literacy) పెంచడం.
  • ICDS సేవల విస్తరణ: సమగ్ర శిశు అభివృద్ధి సేవల (ICDS) పథకం అమలును మరింత సమర్థవంతంగా చేయడం.
• • ఈ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా యునిసెఫ్ తన IMPAct4Nutrition (I4N) వేదికను ఉపయోగిస్తుంది.
  • దీని ద్వారా ప్రైవేట్ కంపెనీలు & పరిశ్రమల నుండి కార్పొరేట్ సోషల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ (CSR) నిధులను పోషకాహార కార్యక్రమాలకు మళ్లించవచ్చు.
  • ప్రభుత్వం & ప్రైవేట్ రంగం కలిసి వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి పనిచేసేలా ఇది తోడ్పడుతుంది.
• • ప్రారంభం: భారత ప్రభుత్వం ఈ కార్యక్రమాన్ని 2018లో ప్రారంభించింది.
  • ఉద్దేశ్యం: దేశంలో సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన జిల్లాలను వేగంగా అభివృద్ధి చేయడం.
  • కీలక రంగాలు: ఆరోగ్యం & పోషకాహారం, విద్య, వ్యవసాయం, ఆర్థిక సమ్మిళితం & మౌలిక సదుపాయాలపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది.
• • ఈ ఒప్పందం వల్ల క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే అంగన్‌వాడీ కార్యకర్తలు & ఆరోగ్య సిబ్బందికి శిక్షణ లభిస్తుంది. దీనివల్ల శిశు మరణాల రేటు తగ్గడం & పిల్లల్లో ఎదుగుదల లోపాలను నివారించడం సాధ్యమవుతుంది.

కేరళ ఆరోగ్య శాఖ ఇటీవల 'MeHEALTH' అనే మొబైల్ అప్లికేషన్‌ను ప్రారంభించింది. ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సేవలను ప్రజలకు మరింత దగ్గర చేయడమే ఈ యాప్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

• • కేరళ ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి వీణా జార్జ్ ఈ యాప్‌ను ప్రారంభించారు. ప్రజలు తమకు సమీపంలో ఉన్న ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, ల్యాబ్‌లు & ఇతర వైద్య సేవలను సులభంగా కనుగొనడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.
• • సమీప సేవలు (Nearby Services): వినియోగదారులు తమకు 10 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఉన్న ఆంబులెన్స్‌లు, బ్లడ్ బ్యాంకులు, రేడియాలజీ కేంద్రాలు & ఫార్మసీలను ఈ యాప్ ద్వారా గుర్తించవచ్చు.
  • ఆన్‌లైన్ అపాయింట్‌మెంట్: ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో డాక్టర్ అపాయింట్‌మెంట్‌లను ముందే బుక్ చేసుకోవచ్చు. దీనివల్ల ఆసుపత్రుల్లో వేచి ఉండే సమయం తగ్గుతుంది.
  • OP టికెట్ జనరేషన్: అవుట్-పేషెంట్ (OP) టికెట్లను డిజిటల్‌గా పొందవచ్చు.
  • సమగ్ర సమాచారం: ఆసుపత్రులలో అందుబాటులో ఉన్న ప్రత్యేక విభాగాలు (Specialties), ల్యాబ్ పరీక్షల వివరాలు & వాటి ఛార్జీల గురించి ముందే తెలుసుకోవచ్చు.
• యాప్‌ను ఎలా ఉపయోగించాలి?
  • రిజిస్ట్రేషన్: మీ మొబైల్ నంబర్ & OTP ద్వారా లాగిన్ అవ్వాలి.
  • హెల్త్ ఐడి: ఆధార్ వివరాలను నమోదు చేయడం ద్వారా ఒక ప్రత్యేకమైన 'హెల్త్ ఐడి'ని రూపొందించుకోవచ్చు.
  • నావిగేషన్: గూగుల్ మ్యాప్స్ అనుసంధానం వల్ల ఆసుపత్రికి చేరుకోవడానికి సరైన మార్గాన్ని కూడా ఇది చూపిస్తుంది.
• • జనకీయ ఆరోగ్య కేంద్రాలు: హోమియోపతి ఆసుపత్రులు & 'కారుణ్య ఫార్మసీల' వివరాలను కూడా ఈ యాప్ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
  • ఎమర్జెన్సీ సేవలు: అత్యవసర సమయాల్లో వేగంగా ఆసుపత్రులను గుర్తించడానికి ఇది ఒక ముఖ్యమైన సాధనంలా పనిచేస్తుంది.

డిజిటల్ హెల్త్ మిషన్‌లో భాగంగా కేరళ ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం ఆరోగ్య రంగంలో గొప్ప మార్పుగా చెప్పవచ్చు.

కర్ణాటకలోని శరావతి పంప్డ్ స్టోరేజ్ హైడ్రో ఎలక్ట్రిక్ ప్రాజెక్ట్ (Sharavathi PSHP) కు సంబంధించిన అనుమతులపై ఇటీవల కర్ణాటక హైకోర్టు కేంద్ర & రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు నోటీసులు జారీ చేసింది. పర్యావరణపరంగా అత్యంత సున్నితమైన ప్రాంతంలో ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టడంపై దాఖలైన పిటిషన్ ఇందుకు కారణం.

• • సామర్థ్యం: ఈ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా 2,000 మెగావాట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇది పూర్తయితే దేశంలోనే అతిపెద్ద పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్టుగా అవతరిస్తుంది.
  • నిర్వహణ: దీనిని కర్ణాటక పవర్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (KPCL) అభివృద్ధి చేస్తోంది.
  • పనితీరు: ప్రస్తుతం ఉన్న రెండు రిజర్వాయర్ల (ఎగువన తలకలలే ఆనకట్ట, దిగువన గెరుసొప్ప ఆనకట్ట) మధ్య ఈ ప్లాంట్‌ను నిర్మిస్తారు. తక్కువ డిమాండ్ ఉన్నప్పుడు నీటిని పైకి పంప్ చేసి, ఎక్కువ డిమాండ్ ఉన్నప్పుడు విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం కిందకు విడుదల చేస్తారు.
  • అదనపు ప్రయోజనం: తెలంగాణలోని కాళేశ్వరం ప్రాజెక్ట్ తరహాలో దీనిని రూపొందించారు. ఇది బెంగళూరు నగరానికి తాగునీటిని కూడా సరఫరా చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
• • ఈ ప్రాజెక్ట్ శరావతి వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కేంద్రం యొక్క పర్యావరణ సున్నిత మండలం (ESZ) పరిధిలోకి వస్తుంది.
  • ఈ ప్రాంతం అంతరించిపోతున్న సింహపు తోక కోతి (Lion-tailed macaque), హార్న్‌బిల్స్, కింగ్ కోబ్రా వంటి అరుదైన జీవులకు నిలయం.
• • దిశ: ఇది పడమర వైపు ప్రవహించే భారతదేశంలోని కొద్దిపాటి నదులలో ఒకటి.
  • ప్రవాహం: కర్ణాటకలోని పశ్చిమ కనుమలలో పుట్టి, ఉత్తర కన్నడ జిల్లాలోని హోన్నావర్ వద్ద అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది.
  • జోగ్ జలపాతం: ఈ నది ప్రవాహ మార్గంలోనే ప్రసిద్ధ జోగ్ జలపాతం (Jog Falls) ఉంది. ఇది సుమారు 253 మీటర్ల ఎత్తు నుండి పడుతుంది.
  • ఉపనదులు: నందిహోల్, హరిద్రావతి, మావినహోల్, హిల్కుంజి & నాగూడిహోల్ వంటివి దీని ప్రధాన ఉపనదులు.

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల న్యూఢిల్లీలో **11వ రైసినా డైలాగ్ (Raisina Dialogue)**ను ప్రారంభించారు. ఈ ప్రతిష్టాత్మక సదస్సులో అంతర్జాతీయ సంబంధాలు & ఆర్థికాంశాలపై చర్చిస్తారు.

• • ఇది భౌగోళిక రాజకీయాలు (Geopolitics) & భౌగోళిక ఆర్థికాంశాలపై (Geo-economics) చర్చించడానికి భారత్ నిర్వహిస్తున్న అతిపెద్ద వార్షిక సదస్సు. అంతర్జాతీయ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను పరిష్కరించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
  • నమూనా: దీనిని జర్మనీలోని మ్యూనిచ్ సెక్యూరిటీ కాన్ఫరెన్స్ & సింగపూర్‌లోని షాంగ్రిలా డైలాగ్ తరహాలో రూపొందించారు.
  • ప్రారంభం: 2016 నుండి ప్రతి సంవత్సరం న్యూఢిల్లీలో దీనిని నిర్వహిస్తున్నారు.
  • నిర్వాహకులు: భారత విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ భాగస్వామ్యంతో అబ్జర్వర్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (ORF) ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తుంది.
• • ఇది 11వ ఎడిషన్.
  • ఇతివృత్తం (Theme): "సంస్కార - అసెర్షన్, అకామడేషన్, అడ్వాన్స్‌మెంట్" (Saṁskāra - Assertion, Accommodation, Advancement).
  • పాల్గొనేవారు: 110 దేశాల నుండి దాదాపు 2,700 మంది ప్రతినిధులు ఈ సదస్సుకు హాజరవుతున్నారు. ఇందులో దేశాధినేతలు, మంత్రులు, ప్రైవేట్ రంగ ప్రతినిధులు & విద్యావేత్తలు ఉంటారు.
• • ఈ మూడు రోజుల సదస్సులో ఈ క్రింది ఆరు అంశాలపై ప్రధానంగా చర్చలు జరుగుతాయి:
    1. పోటీ సరిహద్దులు (Contested Frontiers): అధికారం, ధ్రువణత & సరిహద్దు అంశాలు.
    2. ఉమ్మడి వనరుల పునరుద్ధరణ (Repairing the Commons): కొత్త బృందాలు & కొత్త మార్గాల అన్వేషణ.
    3. అజెండా 2030 (White Whale): సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల సాధన.
    4. క్లిష్ట సమయం (The Eleventh Hour): వాతావరణ మార్పులు, సంఘర్షణలు & జాప్యం వల్ల కలిగే నష్టం.
    5. టెక్-టోపియా (Tomorrowland): సాంకేతికతతో కూడిన భవిష్యత్తు వైపు అడుగులు.
    6. టారిఫ్‌ల కాలంలో వాణిజ్యం (Trade in the Time of Tariffs): ఆర్థిక పునరుద్ధరణ & స్థితిస్థాపకత.

కర్ణాటక హైకోర్టు ఇటీవల కప్పటగుడ్డ రిజర్వ్ ఫారెస్ట్‌లోని మిగిలిపోయిన ప్రాంతాలను కూడా కప్పటగుడ్డ వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కేంద్రం (Kappatagudda Wildlife Sanctuary) పరిధిలోకి చేర్చాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది.

• • రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ పరిధిలో ఉన్నప్పటికీ, వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కేంద్రం నోటిఫికేషన్‌లో వదిలివేసిన ప్రాంతాలను కూడా దీనిలో చేర్చాలని కోర్టు స్పష్టం చేసింది.
• • ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఉంది.
  • ఇక్కడి విభిన్నమైన అడవులు, పచ్చిక బయళ్ళు & నదీ తీర ప్రాంతాల కారణంగా దీనిని "ఉత్తర కర్ణాటక పశ్చిమ కనుమలు" అని పిలుస్తారు.
  • ఈ సంరక్షణ కేంద్రం ఆ జిల్లాలోని తుంగభద్ర నదికి ప్రధాన పరీవాహక ప్రాంతంగా (Catchment area) పనిచేస్తుంది.
• • ఇక్కడ శతాబ్దాల నాటి పురాతన ఆలయాలు & శిథిలాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి చాళుక్యులు & రాష్ట్రకూట రాజవంశాల వైభవానికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తాయి.
  • ఇక్కడ బ్రహ్మ జినాలయ, త్రికూటేశ్వర ఆలయం, దంబల ఆలయం & జైన బసదీ వంటి అద్భుతమైన కట్టడాలు ఉన్నాయి.
• • వృక్షసంపద: ఇక్కడ దాదాపు 400 రకాల ఔషధ మొక్కలు పెరుగుతాయి.
  • జంతుజాలం: చిరుతపులులు, తోడేళ్లు, হায়నలు, నక్కలు, కొండ గొర్రెలు (Four Horned Antelopes), కృష్ణ జింకలు (Blackbucks) & అడవి పిల్లులు వంటి అనేక జంతువులకు ఇది నిలయం.

ఉత్తరాఖండ్‌లోని కోర్బెట్ టైగర్ రిజర్వ్ సమీపంలో 15 ఏళ్ల తర్వాత అరుదైన డస్కీ ఈగిల్ అవుల్ (Dusky Eagle Owl) జంట కనిపించింది.

• • ఇటీవల ఉత్తరాఖండ్‌లోని తెరాయ్ వెస్ట్ ఫారెస్ట్ డివిజన్‌లో ఉన్న ఫాటో (Phato) పర్యాటక ప్రాంతంలో ఈ అరుదైన గుడ్లగూబల జంటను గుర్తించారు. ఇవి దాదాపు 15 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ విరామం తర్వాత ఈ ప్రాంతంలో మళ్లీ కనిపించడం విశేషం.
• • ఇది పెద్ద పరిమాణంలో ఉండే బూడిద-గోధుమ రంగు గుడ్లగూబ. దీని తలపై చెవుల లాంటి ఈకలు పొడుచుకు వచ్చినట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
  • ఇవి సాధారణంగా దట్టమైన నదీ తీర అడవులలో & పురాతన చెట్లపై నివసిస్తాయి.
  • ఈ జాతి గుడ్లగూబలు పాకిస్థాన్, భారత్, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్ నుండి మయన్మార్, థాయిలాండ్ & చైనా వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి.
• • ఇవి సుమారు 48-53 సెంటీమీటర్ల పొడవు ఉంటాయి. మగ పక్షుల కంటే ఆడ పక్షులు పెద్దవిగా ఉంటాయి.
  • ఇవి పగటిపూట దట్టమైన చెట్ల నీడలో గడుపుతూ, సూర్యాస్తమయానికి గంట ముందు యాక్టివ్‌గా మారుతాయి. అయితే ఆకాశం మేఘావృతమై ఉన్నప్పుడు పగటిపూట కూడా వేటాడుతుంటాయి.
  • శక్తివంతమైన కాళ్లు & వేగంగా ఎగిరే సామర్థ్యం ఉండటం వల్ల ఇవి చిన్న చిన్న క్షీరదాలు, పక్షులను సులభంగా వేటాడుతాయి.
  • ఇవి సొంతంగా గూళ్లు కట్టుకోవు; ఇతర పక్షులు (గద్దలు, రాబందులు) కట్టిన పాత గూళ్లను వాడుకుంటాయి.
• • IUCN రెడ్ లిస్ట్: ఈ పక్షులకు ప్రస్తుతం పెద్దగా ముప్పు లేనందున వీటిని 'లీస్ట్ కన్సర్న్' (Least Concern) విభాగంలో ఉంచారు.

ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc) ఇటీవల ఒక ప్రతిష్టాత్మకమైన 'మూన్‌షాట్ ప్రాజెక్ట్' (Moonshot Project) ను ప్రారంభించింది. ఈ సాంకేతికత మెదడు పనితీరును మెరుగుపరచడానికి లేదా పునరుద్ధరించడానికి ఉద్దేశించబడింది.

• • ఇది మానవ మెదడు యొక్క సహజ సామర్థ్యాలను పెంపొందించే 'బ్రెయిన్ కో-ప్రాసెసర్ల' (Brain Co-processors) అభివృద్ధి కోసం చేపట్టిన ప్రాజెక్ట్. ఇది న్యూరోమార్ఫిక్ హార్డ్‌వేర్ & AI అల్గారిథమ్‌ల కలయికతో పనిచేస్తుంది.
• • మెదడులోని వివిధ భాగాలకు కనెక్ట్ అయ్యే ఒక AI ఆధారిత పరికరాన్ని నిర్మించడం ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యం.
  • ఈ పరికరం మెదడులోని సంకేతాలను రికార్డ్ చేసి, AI ద్వారా విశ్లేషించి, తిరిగి మెదడుకు ఉద్దీపన (Stimulation) రూపంలో పంపుతుంది.
  • ఇది శరీరంలో అమర్చే విధంగా (Implantable) లేదా బయట నుండి పనిచేసేలా (Non-invasive) ఉంటుంది.
• • పక్షవాతం వచ్చిన వారిలో దెబ్బతిన్న శరీర కదలికలను పునరుద్ధరించడానికి ఈ కో-ప్రాసెసర్లు సహాయపడతాయి.
  • వస్తువులను అందుకోవడం లేదా పట్టుకోవడం వంటి క్లిష్టమైన పనులను బాధితులు మళ్లీ సులభంగా చేసేలా ఇది తోడ్పడుతుంది.
  • పక్షవాతం నుండి కోలుకుంటున్న వారిలో జ్ఞానపరమైన & శారీరక సామర్థ్యాన్ని పెంచడానికి ఇది పునాది వేస్తుంది.
• • ఈ ప్రాజెక్టుకు 'ప్రతీక్ష ట్రస్ట్' (Pratiksha Trust) ఆర్థిక సాయం చేస్తోంది.
  • ఇది IISc కి చెందిన 'బ్రెయిన్, కంప్యూటేషన్ అండ్ డేటా సైన్స్' చొరవతో రూపొందిన ఒక బహుళ విభాగ ప్రాజెక్ట్.

ఈశాన్య భారతదేశంలోని నాగాలాండ్‌లో పరిశోధకులు గ్లిప్టోథొరాక్స్ సెంటిమెరెని (Glyptothorax sentimereni) & ఒరైక్తిస్ ఎలియనే (Oreichthys elianae) అనే రెండు కొత్త మంచి నీటి చేప జాతులను కనుగొన్నారు.

• • నాగాలాండ్‌లోని మొకొక్‌చుంగ్ జిల్లాలో బ్రహ్మపుత్ర నది ఉపనదుల్లో జరిపిన పరిశోధనల్లో ఈ చేపలు బయటపడ్డాయి.
• • ఇది దిఖు (Dikhu) నదిలోని రాతి ప్రాంతాలలో కనుగొనబడింది.
  • ప్రత్యేకత: ఇది 'టోరెంట్ క్యాట్ ఫిష్' (Torrent catfish) రకానికి చెందినది. వేగంగా ప్రవహించే నీటి ప్రవాహాల్లో కూడా రాళ్లను గట్టిగా పట్టుకుని ఉండటానికి దీని పొట్ట భాగంలో ఒక ప్రత్యేకమైన అంటుకునే నిర్మాణం (adhesive structure) ఉంటుంది.
  • గుర్తింపు చిహ్నాలు: దీని వీపు భాగంలోని రెక్క (dorsal-fin) ముల్లుపై రంపం లాంటి నిర్మాణాలు & ఇతర రెక్కలపై మడతలు ఉంటాయి. ఈ లక్షణాలు దీనిని ఇతర చేపల నుండి వేరు చేస్తాయి.
• • ఇది సురాంగ్ (Tsurang) నది ఉపనదిలో లభించింది.
  • ఇది కేవలం 2.5 సెంటీమీటర్ల పొడవు ఉండే చాలా చిన్న చేప.
  • ఈ చేపకు ఎర్రటి రంగు రెక్కలు & తోక భాగంలో ఒక స్పష్టమైన నల్లటి మచ్చ ఉంటుంది.
  • దీని పార్శ్వ రేఖ (lateral line) అసంపూర్తిగా ఉండి, కేవలం ఐదు రంధ్రాల పొలుసులు మాత్రమే ఉంటాయి.
  • భారతదేశంలో జీవవైవిధ్యానికి (Biodiversity) ఈ ఆవిష్కరణ ఎంతో ముఖ్యమైనది. ముఖ్యంగా పర్యావరణ పరిరక్షణ & కొత్త జీవజాతుల అధ్యయనంలో ఇవి కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

మధ్యప్రాచ్యంలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల కారణంగా, ఇరాన్ రాజధాని టెహ్రాన్‌లోని చారిత్రాత్మక గోలెస్థాన్ ప్యాలెస్ (Golestan Palace) తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి. ఈ ప్యాలెస్ యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు పొందింది.

• • ఇటీవల టెహ్రాన్‌పై జరిగిన దాడుల వల్ల ఈ చారిత్రాత్మక కట్టడపు నిర్మాణానికి గణనీయమైన నష్టం వాటిల్లిందని నివేదికలు తెలుపుతున్నాయి.
• • పర్షియన్ భాషలో 'గోలెస్థాన్' అంటే 'గులాబీ తోట' లేదా 'పూల తోట' అని అర్థం. అందుకే దీనిని 'రోజ్ గార్డెన్ ప్యాలెస్' అని కూడా పిలుస్తారు.
  • ఈ ప్యాలెస్ నిర్మాణం 16వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైంది. ఇది పర్షియాను పాలించిన సఫావిడ్, ఖాజర్ (Qajar) & పహ్లావి రాజవంశాల వైభవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
  • 1779లో ఖాజర్ వంశం అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు టెహ్రాన్‌ను రాజధానిగా చేసుకుని, ఈ ప్యాలెస్‌ను తమ ప్రభుత్వ కేంద్రంగా మార్చుకున్నారు.
  • ఇది యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం.
• • ఈ ప్యాలెస్ అద్భుతమైన & రంగురంగుల టైల్ వర్క్‌కు ప్రసిద్ధి. ఇందులో పసుపు, పచ్చ (Turquoise), ముదురు నీలం, గులాబీ & తెలుపు రంగులను ఉపయోగించి క్లిష్టమైన పూల నమూనాలు, రేఖాగణిత డిజైన్లను రూపొందించారు.
  • ఇక్కడి సెరిమోనియల్ హాళ్లు ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచినవి. ముఖ్యంగా మిర్రర్ హాల్ (Mirror Hall), బ్రిలియంట్ హాల్, ఐవరీ హాల్ & సలామ్ హాల్ వంటివి పర్షియన్ & యూరోపియన్ నిర్మాణ శైలుల కలయికతో మెరిసిపోతుంటాయి.
  • ఈ రాజభవన సముదాయంలో పర్షియన్ & ఐరోపా దేశాలకు చెందిన అరుదైన కళాఖండాల సేకరణ ఉంది.

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(05.03.2026) తెలుగులో..

• హోలీకి వివిధ పేర్లు ఉన్నాయని మీకు తెలుసా..?

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(04.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(03.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(02.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(01.03.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)