• అంతర్జాతీయ వాతావరణ చర్చలలో కీలక వేదికైన 33వ ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ మార్పుల సదస్సు (COP33)ను 2028లో నిర్వహించకూడదని భారతదేశం నిర్ణయించుకుంది. గతంలో ఈ సదస్సును నిర్వహించడానికి ఆసక్తి కనబరిచిన భారత్, ఇప్పుడు తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకోవడం అంతర్జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశంగా మారింది.

• భారత ప్రభుత్వం తన భవిష్యత్ ప్రణాళికలు మరియు 2028 సంవత్సరానికి ఉన్న ఇతర అంతర్జాతీయ కట్టుబాట్లను సమీక్షించిన తర్వాత ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు సమాచారం. ఈ మేరకు ఐక్యరాజ్యసమితి ఫ్రేమ్‌వర్క్ కన్వెన్షన్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ (UNFCCC)కి అధికారికంగా లేఖ ద్వారా సమాచారం అందించింది.
• ఇంత పెద్ద అంతర్జాతీయ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించడం కంటే, ప్రస్తుతానికి ఇతర ప్రాధాన్యతలపై దృష్టి సారించడం మంచిదని భారత్ భావించింది.

• నిజానికి, ఈ సదస్సు నిర్వహణ కోసం భారత్ ఇప్పటికే కసరత్తు ప్రారంభించింది. జూలై 2025లో కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ దీని కోసం ఒక ప్రత్యేక బృందాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేసింది.
• అంతేకాకుండా, భారత్ ఆతిథ్యానికి బ్రిక్స్ (BRICS) దేశాల నుంచి బలమైన మద్దతు లభించినప్పటికీ, చివరకు భారత్ వెనక్కి తగ్గింది.

• UNFCCC కింద ప్రతి ఏటా నిర్వహించే ఈ సదస్సును ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలు వంతులవారీగా నిర్వహిస్తాయి. 2028లో ఆతిథ్యం ఇచ్చే అవకాశం ఆసియా-పసిఫిక్ సమూహానికి ఉంది. భారత్ తప్పుకోవడంతో, ఇప్పుడు దక్షిణ కొరియా ఈ సదస్సును నిర్వహించే ప్రధాన దేశంగా రేసులో ఉంది.

రాబోయే COP సదస్సుల ఆతిథ్య దేశాలు.

• బ్రెజిల్ (November 10-21, 2025)
• టర్కీ మరియు ఆస్ట్రేలియా (2026)
• ఇథియోపియా (2027)

• సదస్సును నిర్వహించకపోయినప్పటికీ, పర్యావరణ పరిరక్షణలో భారతదేశం తన లక్ష్యాలకు కట్టుబడి ఉంది.
• స్వచ్ఛ ఇంధనం: 2035 నాటికి స్వచ్ఛ ఇంధన సామర్థ్యాన్ని 60%కి పెంచడం.
• ఉద్గారాల తగ్గింపు: జీడీపీ ఉద్గారాల తీవ్రతను 47% తగ్గించడం.
• అటవీ విస్తీర్ణం: కార్బన్‌ను గ్రహించేలా అటవీ విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం.

• వార్త: COP33 (2028) ఆతిథ్య ప్రతిపాదనను ఉపసంహరించుకున్న భారత్.
• కారణం: 2028 నాటి భవిష్యత్ ప్రణాళికల సమీక్ష.
• తదుపరి అవకాశం ఉన్న దేశం: దక్షిణ కొరియా.
• COP పూర్తి రూపం: కాన్ఫరెన్స్ ఆఫ్ పార్టీస్ (Conference of Parties).
• లక్ష్యం: 2035 నాటికి 60% స్వచ్ఛ ఇంధన సామర్థ్యం సాధించడం.

• ఢిల్లీకి చెందిన పర్యావరణ పరిశోధక సంస్థ 'టాక్సిక్స్ లింక్' (Toxics Link) నిర్వహించిన అధ్యయనంలో విస్తుపోయే నిజాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ ప్రాంతంలోని బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ యూనిట్ల సమీపంలో మట్టి అత్యంత దారుణంగా సీసం కాలుష్యానికి గురైనట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. ఇది స్థానిక ప్రజల ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

• పరిచయం: ఇది భూమి పైపొరలో స్వల్ప పరిమాణంలో లభించే సహజ సిద్ధమైన మూలకం.
• లక్షణాలు: ఇది వెండి లాంటి మెరుపుతో కూడిన బూడిద రంగులో ఉంటుంది. చాలా మెత్తగా ఉండటం వల్ల దీనిని సులభంగా ఏ రూపంలోకైనా మార్చవచ్చు (Malleable).

• సీసం సాధారణంగా జింక్, వెండి మరియు రాగి ధాతువులతో కలిసి లభిస్తుంది. వీటిని శుద్ధి చేసే క్రమంలో సీసం వేరు చేయబడుతుంది.
• ప్రధాన ఖనిజం: గెలీనా (PbS) అనేది సీసం యొక్క ప్రధాన ఖనిజం.
• ఇతర రకాలు: సెరుసైట్ (PbCO3) మరియు ఏంజెల్సైట్ (PbSO4) వంటి రూపాల్లో కూడా ఇది లభిస్తుంది.

• ప్రధానంగా లెడ్-యాసిడ్ బ్యాటరీల తయారీలో దీనిని వాడతారు.
• పెయింట్లు, మందుగుండు సామాగ్రి, పైపులు మరియు ఎక్స్-రే యంత్రాల రక్షణ కవచాల తయారీలో కూడా దీనిని ఉపయోగిస్తారు.

• సీసం శరీరంలోకి చేరడం వల్ల తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తుతాయి.
• మెదడుపై ప్రభావం: ఇది నాడీ వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లల్లో మెదడు ఎదుగుదల కుంటుపడుతుంది.
• అవయవాల వైఫల్యం: కిడ్నీలు మరియు కాలేయం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
• రక్తహీనత: ఇది రక్తంలో హిమోగ్లోబిన్ ఉత్పత్తిని అడ్డుకుంటుంది.

• వార్త: ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ మట్టిలో అధిక స్థాయిలో సీసం (Lead) గుర్తింపు.
• పరిశోధన చేసిన సంస్థ: టాక్సిక్స్ లింక్ (Toxics Link).
• ప్రధాన ఖనిజం: గెలీనా (Galena - PbS).
• ప్రధాన వనరు: బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ యూనిట్లు.
• సంకేతం: Pb (లాటిన్ పేరు ప్లంబమ్ - Plumbum నుండి వచ్చింది).

• అగ్రరాజ్యం అమెరికాలో అత్యంత గౌరవప్రదమైన పరిశోధనా పదవుల్లో ఒకటైన 'యూటీ-ఓఆర్ఎన్ఎల్ (UT-ORNL) గవర్నర్స్ చైర్ ఫర్ క్వాంటం డివైజెస్' కు భారత సంతతి శాస్త్రవేత్త దీప్ జరివాలా నియమితులయ్యారు.
• అడ్వాన్స్‌డ్ సైన్స్ మరియు టెక్నాలజీ రంగంలో ఆయన సాధించిన అంతర్జాతీయ గుర్తింపునకు ఈ నియామకం ఒక నిదర్శనం.

• దీప్ జరివాలా జనవరి 2027 నుండి ఈ బాధ్యతలను అధికారికంగా స్వీకరించనున్నారు. ఈ పదవి చాలా ప్రత్యేకమైనది, ఎందుకంటే ఇది విశ్వవిద్యాలయాలను మరియు జాతీయ ప్రయోగశాలలను అనుసంధానిస్తుంది. తద్వారా శాస్త్రవేత్తలు బోధనతో పాటు ఉన్నత స్థాయి పరిశోధనలను ఏకకాలంలో నిర్వహించే అవకాశం ఉంటుంది.
• దీనిని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెన్నెస్సీ మరియు ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీ సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తాయి.

• ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ శాస్త్రవేత్తలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడానికి 'గవర్నర్స్ చైర్' ప్రోగ్రామ్ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది కింది అంశాలలో తోడ్పడుతుంది.
• విద్యాపరమైన జ్ఞానాన్ని ఆచరణాత్మక పరిశోధనతో అనుసంధానించడం.
• సైన్స్ మరియు ఇంజనీరింగ్ రంగాలలో ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహించడం.
• సరికొత్త ఆవిష్కరణల కోసం ప్రపంచ స్థాయి పరిశోధనా సౌకర్యాలను ఉపయోగించడం.

దీప్ జరివాలా ప్రస్తుతం యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పెన్సిల్వేనియాలో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఆయన ప్రధానంగా కింది అంశాలలో విశేష కృషి చేశారు.

• క్వాంటం మెటీరియల్స్
• మైక్రో ఎలక్ట్రానిక్స్
• ఫ్యూచర్ కంప్యూటింగ్ టెక్నాలజీస్

ఆయన ఇప్పటివరకు 180కి పైగా పరిశోధనా పత్రాలను ప్రచురించారు మరియు పలు పేటెంట్లను కలిగి ఉన్నారు. క్వాంటం కంప్యూటింగ్, అడ్వాన్స్‌డ్ సెన్సార్లు మరియు ఆప్టో ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాల అభివృద్ధిలో ఆయన పరిశోధనలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

• తన కొత్త బాధ్యతల్లో భాగంగా, జరివాలా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెన్నెస్సీలో విద్యార్థులకు మార్గనిర్దేశం చేయడంతో పాటు, ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీలో అధునాతన పరిశోధనలకు నాయకత్వం వహిస్తారు. శాస్త్రీయ ఆలోచనలను వేగంగా వాస్తవ ప్రపంచ సాంకేతికతలుగా మార్చడానికి ఆయన మెటీరియల్స్ మరియు డివైజ్ డెవలప్‌మెంట్‌పై ప్రత్యేక పరిశోధనా కేంద్రాన్ని నిర్మించాలని యోచిస్తున్నారు.

• వార్త: గవర్నర్స్ చైర్ ఫర్ క్వాంటం డివైజెస్ పదవికి దీప్ జరివాలా ఎంపిక.
• ప్రాముఖ్యత: ఇది అకడమిక్ మరియు రీసెర్చ్ కలయికతో కూడిన ద్వంద్వ పాత్ర.
• లాబొరేటరీ: ఓక్ రిడ్జ్ నేషనల్ లాబొరేటరీ (అమెరికాలోని అతిపెద్ద పరిశోధనా కేంద్రాలలో ఒకటి).
• రంగం: క్వాంటం ఫిజిక్స్ మరియు ఫ్యూచర్ కంప్యూటింగ్.

• భారత్ మరియు ఈజిప్ట్ దేశాల మధ్య ఉమ్మడి సైనిక విన్యాసాల్లో భాగంగా 'ఎక్సర్‌సైజ్ సైక్లోన్' నాలుగవ ఎడిషన్ ప్రారంభం కానుంది. ఈజిప్టులోని అన్షాస్ (Anshas) వేదికగా జరగనున్న ఈ యుద్ధ విన్యాసాలలో పాల్గొనేందుకు భారత సైన్యానికి చెందిన ప్రత్యేక దళాల (Special Forces) బృందం ఇటీవల ఈజిప్టుకు బయలుదేరి వెళ్లింది.

• ఇది భారత్ మరియు ఈజిప్ట్ దేశాల ప్రత్యేక దళాల మధ్య జరిగే ద్వైపాక్షిక ఉమ్మడి విన్యాసం.
• ఎడిషన్: ఇది ఈ విన్యాసాల యొక్క నాలుగవ (4th) ఎడిషన్.
• నిర్వహణ: ఇది ఒక వార్షిక కార్యక్రమం. దీనిని భారత్ మరియు ఈజిప్ట్ దేశాలు ఒక ఏడాది విడిచి ఒక ఏడాది తమ దేశాల్లో నిర్వహించుకుంటాయి.
• పాల్గొంటున్న దళాలు: భారత ప్రత్యేక దళాల విభాగానికి చెందిన 25 మంది సిబ్బంది ఈ విన్యాసాలలో పాల్గొంటున్నారు. వీరు ఈజిప్టు ప్రత్యేక దళాలతో కలిసి శిక్షణ పొందనున్నారు.

• మిషన్ ప్లానింగ్: ఉమ్మడి మిషన్ ప్లానింగ్ సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచడం.
• పరస్పర సమన్వయం: రెండు దేశాల ప్రత్యేక దళాల మధ్య పరస్పర సమన్వయం (Interoperability) మరియు ఉత్తమ పద్ధతులను పంచుకోవడం.
• రణతంత్ర శిక్షణ: ఎడారి మరియు పాక్షిక-ఎడారి ప్రాంతాలలో (Desert Terrain) ప్రత్యేక ఆపరేషన్లకు సంబంధించిన వ్యూహాలు, పద్ధతులు మరియు సాంకేతికతలపై ఈ శిక్షణ కేంద్రీకరిస్తుంది.
• సంబంధాల బలోపేతం: ఈ విన్యాసాలు వృత్తిపరమైన నైపుణ్యాల మార్పిడికి మరియు రెండు దేశాల సైన్యాల మధ్య స్నేహపూర్వక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి దోహదపడతాయి.

• భారతదేశం పశ్చిమ ఆసియా మరియు ఉత్తర ఆఫ్రికా దేశాలతో రక్షణ సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకోవడంలో ఈ విన్యాసాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలు మరియు ప్రత్యేక ఆపరేషన్లలో ఈజిప్ట్ వంటి దేశాలతో కలిసి పనిచేయడం భారత రక్షణ రంగానికి ఎంతో కీలకం.

• వార్త: 'ఎక్సర్‌సైజ్ సైక్లోన్-IV' విన్యాసాల కోసం భారత సైన్యం ఈజిప్టు పయనం.
• పాల్గొంటున్న దేశాలు: భారత్ మరియు ఈజిప్ట్.
• వేదిక: అన్షాస్, ఈజిప్ట్.
• దళాలు: స్పెషల్ ఫోర్సెస్ (ప్రత్యేక దళాలు).
• శిక్షణ ప్రాంతం: ఎడారి మరియు పాక్షిక ఎడారి ప్రాంతాలు.

• అంతర్జాతీయ భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితులు భారతీయ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఆసియాలో జరుగుతున్న యుద్ధం కారణంగా భారతదేశం నుండి ఎగుమతి అయ్యే మఖానా (Makhana) లేదా తామర గింజల ఎగుమతులు భారీగా క్షీణించాయి. గల్ఫ్ దేశాలలో డిమాండ్ తగ్గడం మరియు ధరలు పడిపోవడంతో స్థానిక రైతులు, ఎగుమతిదారులు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

• పరిచయం: దీనిని ఫాక్స్ నట్ (Foxnut) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ప్రిక్లీ వాటర్ లిల్లీ లేదా గోర్గాన్ ప్లాంట్ (Euryale ferox) అనే మొక్క నుండి లభించే ఎండబెట్టిన విత్తనం.
• బ్లాక్ డైమండ్: మఖానా విత్తనాల బయటి పొర నలుపు లేదా గోధుమ రంగులో ఉంటుంది. అందుకే దీనిని 'బ్లాక్ డైమండ్' (నల్ల వజ్రం) అని కూడా పిలుస్తారు.
• వ్యాప్తి: ఇది ఆగ్నేయాసియా మరియు చైనాకు చెందినది అయినప్పటికీ, ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాగు చేయబడుతోంది.

• వాతావరణం: ఇది ఒక జలచర మొక్క (Hydrophyte). ఉష్ణమండల మరియు ఉప-ఉష్ణమండల వాతావరణంలో, ముఖ్యంగా నిల్వ ఉన్న నీటి కుంటలలో ఇది బాగా పెరుగుతుంది.
• భారతదేశంలో సాగు: భారత్‌లో ప్రధానంగా బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్, మణిపూర్, త్రిపుర, అస్సాం, జమ్మూ కాశ్మీర్, ఒడిశా, రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో సాగు చేస్తారు.
• ఓడీఓపీ (ODOP): కేంద్ర ప్రభుత్వ 'వన్ డిస్ట్రిక్ట్ వన్ ప్రొడక్ట్' (ఒక జిల్లా-ఒక ఉత్పత్తి) పథకం కింద మఖానా ఆమోదించబడిన ఉత్పత్తి.

• మఖానా కేవలం ఆహారంగానే కాకుండా ఔషధంగా కూడా ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది.
• పోషక విలువలు: ఇందులో ప్రొటీన్లు, ఫైబర్ మరియు మెగ్నీషియం సమృద్ధిగా ఉంటాయి. కొవ్వు పదార్థాలు చాలా తక్కువ.
• ఔషధ గుణాలు: ఆయుర్వేదం మరియు సంప్రదాయ వైద్యంలో దీనిని కిడ్నీ సమస్యలు, గుండె ఆరోగ్యం మరియు ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
• ఆర్థిక ప్రయోజనం: ఆహార పరిశ్రమలో దీనికి 'సూపర్ ఫుడ్'గా విపరీతమైన క్రేజ్ ఉంది.

• వార్త: పశ్చిమ ఆసియా యుద్ధం కారణంగా మఖానా ఎగుమతులకు విఘాతం.
• శాస్త్రీయ నామం: యుర్యేల్ ఫెరోక్స్ (Euryale ferox).
• మారుపేరు: ఫాక్స్ నట్, బ్లాక్ డైమండ్.
• ప్రధాన రాష్ట్రం: బీహార్ (భారతదేశపు మొత్తం ఉత్పత్తిలో 80% కంటే ఎక్కువ ఇక్కడే లభిస్తుంది).
• పథకం: వన్ డిస్ట్రిక్ట్ వన్ ప్రొడక్ట్ (ODOP).

• దేశంలోని హోటళ్లు, తినుబండారాల తయారీ కేంద్రాలు మరియు ఆహార విక్రయశాలల్లో నాణ్యతను పర్యవేక్షించేందుకు FSSAI రికార్డు స్థాయి చర్యలు చేపట్టింది. అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం, ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం (2025-26)లో ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 4 లక్షల తనిఖీలు నిర్వహించినట్లు సంస్థ వెల్లడించింది.
• వినియోగదారులకు సురక్షితమైన మరియు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం అందించడమే ధ్యేయంగా ఈ తనిఖీలు కొనసాగుతున్నాయి.

• స్థాపన: ఇది ఆహార భద్రత మరియు ప్రమాణాల చట్టం, 2006 (Food Safety and Standards Act, 2006) కింద ఏర్పాటు చేయబడిన చట్టబద్ధమైన సంస్థ.
• బాధ్యత: ఆహార పదార్థాల తయారీ, నిల్వ, పంపిణీ, విక్రయం మరియు దిగుమతులను నియంత్రించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత. ప్రజల వినియోగానికి సరిపడా సురక్షితమైన ఆహారం అందుబాటులో ఉండేలా ఇది చూస్తుంది.
• నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో ఇది పనిచేస్తుంది.

• ప్రమాణాల రూపకల్పన: వివిధ ఆహార ఉత్పత్తులకు సంబంధించి అంతర్జాతీయ స్థాయి ప్రమాణాలను రూపొందిస్తుంది.
• లైసెన్సింగ్ మరియు రిజిస్ట్రేషన్: ఆహార వ్యాపారాలు (FBOs) నిర్వహించే వారు కచ్చితంగా FSSAI నిబంధనలను పాటించేలా లైసెన్సింగ్ ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తుంది.
• నిఘా మరియు పర్యవేక్షణ: ఆహార సంస్థలు నిబంధనలు పాటిస్తున్నాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు మరియు ఆడిట్‌లు నిర్వహిస్తుంది.
• ప్రయోగశాలల అక్రిడిటేషన్: దేశవ్యాప్తంగా ఆహార పరీక్షా ప్రయోగశాలలకు (Food Testing Labs) గుర్తింపు ఇవ్వడం మరియు వాటి నాణ్యతను పర్యవేక్షించడం.
• వినియోగదారుల అవగాహన: ఆహార భద్రత, పరిశుభ్రత మరియు సరైన పోషకాహారంపై ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించే కార్యక్రమాలను చేపడుతుంది.

• ఇటీవలి కాలంలో ఆహార కల్తీ మరియు అపరిశుభ్రతపై ఫిర్యాదులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, FSSAI తన తనిఖీ యంత్రాంగాన్ని మరింత వేగవంతం చేసింది. నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన సంస్థలపై భారీ జరిమానాలు విధించడమే కాకుండా, కొన్ని సందర్భాల్లో లైసెన్స్‌లను కూడా రద్దు చేస్తోంది.

• వార్త: 2025-26లో 4 లక్షల ఆహార తనిఖీలు పూర్తి చేసిన FSSAI.
• చట్టం: ఆహార భద్రత మరియు ప్రమాణాల చట్టం, 2006.
• మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆరోగ్య మరియు కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ.
• ముఖ్య విధి: ఆహార ప్రమాణాల రూపకల్పన మరియు నాణ్యత నియంత్రణ.
• లోగో ప్రత్యేకత: FSSAI మార్క్ ఉన్న ఆహార పదార్థాలు మాత్రమే సురక్షితమైనవిగా పరిగణించబడతాయి.

• జాతీయ రహదారుల వెంట పచ్చదనాన్ని పెంచడంతో పాటు, ప్రజలకు మేలు చేసేలా 'ఆరోగ్య వన్' (Arogya Van) అనే సరికొత్త కార్యక్రమాన్ని NHAI ప్రకటించింది. ఈ పథకం కింద హైవేల వెంబడి ఖాళీగా ఉన్న భూముల్లో వివిధ రకాల ఔషధ మొక్కలను మరియు వృక్షాలను పెంచనున్నారు.

• ఉద్దేశ్యం: జాతీయ రహదారుల వెంట ఖాళీగా ఉన్న స్థలాల్లో ఔషధ గుణాలు కలిగిన మొక్కలతో కూడిన వనాలను అభివృద్ధి చేయడం.
• జీవవైవిధ్యం: కేవలం అందం కోసమే కాకుండా, పక్షులు, సీతాకోకచిలుకలు మరియు ఇతర సూక్ష్మ జీవులకు ఆవాసాన్ని కల్పిస్తూ.. రహదారుల వెంబడి జీవవైవిధ్యాన్ని (Biodiversity) పెంచడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
• ఎంపిక: ఆయా ప్రాంతాల్లోని శీతోష్ణస్థితికి (Agro-climatic zones) అనుగుణంగా పెరిగే ఔషధ మొక్కలను శాస్త్రీయంగా గుర్తించి నాటనున్నారు.

• ఈ ఔషధ వనాలను ప్రధానంగా కింది ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేయనున్నారు:
• టోల్ ప్లాజాల సమీపంలో.
• వే-సైడ్ ఎమినిటీస్ (ప్రయాణికుల విశ్రాంతి గదులు) వద్ద.
• ఇంటర్‌ఛేంజ్‌లు మరియు క్లోవర్‌లీఫ్ జంక్షన్‌ల వద్ద.
• జాతీయ రహదారుల వెంబడి ఉన్న ప్రధాన ఖాళీ స్థలాల్లో.