• ప్రారంభం: ఇషా ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకులు సద్గురు ద్వారా 2026 మహాశివరాత్రి వేడుకల్లో ప్రారంభించబడింది.
• ముఖ్య అతిథి: భారత రక్షణ మంత్రి రాజ్ నాథ్ సింగ్ ఈ కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథిగా విచ్చేసి, విజేతలకు అవార్డులను ప్రదానం చేశారు.
• ఉద్దేశ్యం: దేశాభివృద్ధికి, జాతీయ సమగ్రతకు మరియు సమాజ శ్రేయస్సుకు విశేష కృషి చేసిన వ్యక్తులను గుర్తించి గౌరవించడం.

• ఈ పురస్కారాన్ని ఏడు ప్రధాన విభాగాలలో ప్రతి ఏటా అందజేస్తారు:
  1. జాతీయ భద్రత (National Security)
  2. సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ (Science & Technology)
  3. క్రీడలు (Sports)
  4. కళలు మరియు సంస్కృతి (Arts & Culture)
  5. వ్యాపార రంగం (Business)
  6. సాహిత్యం మరియు విద్యా రంగం (Literature & Academia)
  7. సామాజిక సేవ (Community Welfare)
  8. 2026 (తొలి ఏడాది) విజేతలు

• ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలలో భాగంగా 'ఆపరేషన్ సిందూర్' లో ప్రతిభ కనబరిచిన భారత సాయుధ దళాలలోని మూడు విభాగాలకు ప్రత్యేక గౌరవం లభించింది:
  • వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్: ఎయిర్ మార్షల్ జితేంద్ర మిశ్రా ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
  • ఆర్మీ సదరన్ కమాండ్: లెఫ్టినెంట్ జనరల్ ఏ.వీ.ఎస్. రతీ ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
  • వెస్ట్రన్ నావల్ కమాండ్: వైస్ అడ్మిరల్ రాహుల్ విలాస్ గోఖలే ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

సద్గురు మాటల్లో చెప్పాలంటే.. కేవలం సరిహద్దులు లేదా జీడీపీ మాత్రమే దేశాన్ని గొప్పగా చేయవు, పౌరుల నిబద్ధత మరియు కృషి దేశాన్ని "భవ్య భారతం"గా మారుస్తాయి. ఈ అవార్డు అటువంటి స్ఫూర్తిదాయక వ్యక్తులను గౌరవిస్తూ భవిష్యత్తు తరాలకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుంది.

భారత ప్రభుత్వం ఆరోగ్య రంగంలో కృత్రిమ మేధస్సు (AI) వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించడానికి SAHI & BODH అనే రెండు కీలక జాతీయ కార్యక్రమాలను ప్రారంభించింది. ఫిబ్రవరి 17, 2026న ఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన 'India AI Impact Summit'లో కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి వీటిని ఆవిష్కరించారు.

• పూర్తి పేరు: Strategy for Artificial Intelligence in Healthcare for India (భారత ఆరోగ్య సంరక్షణలో AI కోసం వ్యూహం).
• ఇది ఒక జాతీయ మార్గదర్శక చట్రం (Guidance Framework).
• లక్ష్యం: భారతదేశ ఆరోగ్య వ్యవస్థలో AIని సురక్షితంగా, నైతికంగా (Ethical) & శాస్త్రీయ ఆధారాలతో (Evidence-based) అమలు చేయడం.
• ప్రాధాన్యత: డేటా నిర్వహణ, పర్యవేక్షణ & AI పరిష్కారాల మోహరింపులో రాష్ట్రాలకు & సంస్థలకు ఇది ఒక 'పాలసీ దిక్సూచి'గా పనిచేస్తుంది. ప్రజల గోప్యతను కాపాడుతూనే సాంకేతికతను ఎలా వాడాలో ఇది నిర్దేశిస్తుంది.

• పూర్తి పేరు: Benchmarking Open Data Platform for Health AI (హెల్త్ AI కోసం బెంచ్‌మార్కింగ్ ఓపెన్ డేటా ప్లాట్‌ఫాం).
• అభివృద్ధి: దీనిని IIT కాన్పూర్, నేషనల్ హెల్త్ అథారిటీ (NHA) సహకారంతో రూపొందించింది.
• అంశం: ఇది ఒక ప్రైవసీ-ప్రిజర్వింగ్ (గోప్యతను రక్షించే) బెంచ్‌మార్కింగ్ ప్లాట్‌ఫాం.
• పనితీరు: AI మోడల్స్ ఎంతవరకు కచ్చితంగా పనిచేస్తున్నాయో పరీక్షించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది. అసలైన ఆరోగ్య డేటాను బయటకు వెల్లడించకుండానే, అజ్ఞాత డేటా (Anonymized data) ఆధారంగా AI నమూనాలను ఇక్కడ మూల్యాంకనం చేయవచ్చు.
• గుర్తింపు: ఇది ఆయుష్మాన్ భారత్ డిజిటల్ మిషన్ (ABDM) కింద ఒక 'డిజిటల్ పబ్లిక్ గుడ్'గా పరిగణించబడుతుంది.

• నమ్మకం & పారదర్శకత: ఆరోగ్య రంగంలో AI వాడకంపై ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి.
• నాణ్యత ప్రమాణాలు: ఏ AI సాఫ్ట్‌వేర్ అయినా రోగులకు చికిత్స అందించే ముందు దాని పనితీరును కచ్చితంగా పరీక్షించే వీలు కలుగుతుంది.
• సార్వజనిక ఆరోగ్యం: మారుమూల ప్రాంతాల్లో కూడా AI ద్వారా మెరుగైన వైద్య సేవలు అందేలా ఇవి దోహదపడతాయి.
• గ్లోబల్ లీడర్ షిప్: ఈ కార్యక్రమాల ద్వారా బాధ్యతాయుతమైన AI (Responsible AI) అమలులో భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శంగా నిలవనుంది.

SAHI ఒక ప్రణాళికను (Policy) అందిస్తే, BODH ఆ ప్రణాళికను అమలు చేయడానికి అవసరమైన సాంకేతిక పరీక్షా వేదికను (Platform) అందిస్తుంది.

తుల్‌బుల్ నావిగేషన్ బ్యారేజీ (Tulbul Navigation Barrage)

జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని తుల్‌బుల్ నావిగేషన్ బ్యారేజీ (Tulbul Navigation Barrage) ప్రాజెక్టును పునరుద్ధరించే దిశగా ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోంది.

• ఒప్పందం నిలిపివేత: 2025లో జరిగిన పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి తర్వాత భారత్ సింధూ జలాల ఒప్పందాన్ని (Indus Waters Treaty - IWT) తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది.
• పునరుద్ధరణ: ఈ పరిణామంతో, దశాబ్దాలుగా నిలిచిపోయిన తుల్‌బుల్ నావిగేషన్ ప్రాజెక్టును తిరిగి ప్రారంభించాలని జమ్మూ కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం కేంద్రానికి ప్రతిపాదనలు పంపింది.
• లక్ష్యం: వూలర్ సరస్సులో నీటి మట్టాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా అక్టోబర్ నుండి ఫిబ్రవరి వరకు (లీన్ పీరియడ్) జీలం నదిలో బోట్ల ప్రయాణానికి అవసరమైన లోతును నిర్వహించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

• అంశం: ఇది ఒక 'నావిగేషన్ లాక్-కమ్-కంట్రోల్' నిర్మాణం. దీనిని 'వూలర్ బ్యారేజీ' అని కూడా పిలుస్తారు.
• స్థానం: జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని సోపూర్ (Sopore) సమీపంలో వూలర్ సరస్సు ముఖద్వారం వద్ద జీలం నదిపై ఉంది.
• చరిత్ర: ఈ ప్రాజెక్టు 1984లో ప్రారంభమైంది. అయితే, సింధూ జలాల ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘిస్తోందని పాకిస్థాన్ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడంతో 1987లో పనులు నిలిపివేయబడ్డాయి.
• సామర్థ్యం: దీని పొడవు సుమారు 439 అడుగులు. ఇది 0.30 మిలియన్ ఎకరా-అడుగుల నీటిని నిల్వ చేయగలదు.
• • నౌకాయానం: బారాముల్లా నుండి సోపూర్ వరకు 20 కిలోమీటర్ల మేర ఏడాది పొడవునా జలరవాణా సాధ్యమవుతుంది.
  • విద్యుత్ ఉత్పత్తి: దిగువన ఉన్న యూరి-1 (Uri-I) & యూరి-2 (Uri-II) జలవిద్యుత్ కేంద్రాలకు శీతాకాలంలో కూడా తగినంత నీరు అందించి విద్యుత్ ఉత్పత్తిని పెంచుతుంది.
  • వ్యవసాయం: చుట్టుపక్కల ఉన్న వ్యవసాయ భూములకు సాగునీటి లభ్యత పెరుగుతుంది.

• ఇది భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద మంచి నీటి సరస్సు.
• ఆసియాలోనే రెండవ అతిపెద్ద మంచి నీటి సరస్సుగా పేరుగాంచింది.
• నది: జీలం నది ఈ సరస్సు గుండా ప్రవహిస్తుంది.
• గుర్తింపు: 1990లో దీనిని అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన రామ్సర్ సైట్ (Ramsar Site) గా గుర్తించారు.
• టెక్టోనిక్ యాక్టివిటీ (భూగర్భ పలకల కదలికల) ఫలితంగా ఈ సరస్సు ఏర్పడింది.

సింధూ జలాల ఒప్పందంపై నెలకొన్న అనిశ్చితి వల్ల భారత్ తన వాటా నీటిని పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోవడానికి ఈ ప్రాజెక్టు ఒక వ్యూహాత్మక అడుగుగా నిలవనుంది.

ఫ్రాన్స్ ఆధీనంలోని లా రీయూనియన్ (La Réunion) ద్వీపంలో ఉన్న పీటన్ డె లా ఫోర్నైస్ (Piton de la Fournaise) అగ్నిపర్వతం ఇటీవల వార్తల్లో నిలిచింది.

• రెండవ విస్ఫోటనం: 2026 సంవత్సరంలో ఈ అగ్నిపర్వతం ఫిబ్రవరి 13న రెండవసారి విస్ఫోటనం చెందింది (మొదటిది జనవరి 18న జరిగింది).
• పర్వతం యొక్క దక్షిణ-ఆగ్నేయ భాగంలో ఫిస్సర్స్ (చీలికలు) ఏర్పడి లావా ఉద్భవించింది. దాదాపు 11 చీలికల నుండి లావా ప్రవహించగా, పర్యాటకులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించారు.

• ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత క్రియాశీలక (Active) అగ్నిపర్వతాలలో ఒకటి.
• హిందూ మహాసముద్రంలోని లా రీయూనియన్ ద్వీపానికి ఆగ్నేయ దిశలో ఉంది.
• ఇది ఒక భారీ షీల్డ్ అగ్నిపర్వతం (Basaltic Shield Volcano).
• ఇది సుమారు 5,00,000 సంవత్సరాల నాటిది.
• 2010 నుండి ఇది యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ సంపద జాబితాలో ఉంది.
• ఇక్కడ తరచుగా లావా ఫౌంటైన్లు (చిమ్మే లావా) & పెద్ద ఎత్తున లావా ప్రవాహాలు కనిపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా తక్కువ కాలం మాత్రమే ఉంటాయి.

• షీల్డ్ అగ్నిపర్వతాల గురించి కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాలు:
• ఇవి శంకు ఆకారంలో ఉండవు. వీటికి తక్కువ వాలు (Gentle Slopes) ఉండి, విస్తారంగా వ్యాపించి ఉంటాయి (ఒక యుద్ధ వీరుని డాల్ లేదా షీల్డ్ లాగా).
• వీటి నుండి ప్రవహించే లావా బసాల్ట్ (Basalt) రకానికి చెందినది. ఇది చాలా ద్రవ రూపంలో (Fluid) ఉంటుంది.
• లావా చిక్కగా ఉండదు కాబట్టి, అది విస్ఫోటనం జరిగినప్పుడు చాలా దూరం వరకు వేగంగా ప్రవహిస్తుంది.
• కొన్ని ఉదాహరణలు: హవాయిలోని అగ్నిపర్వతాలు & మన పీటన్ డె లా ఫోర్నైస్.

ప్యాక్ చేసిన ఆహార పదార్థాలలో చక్కెర, ఉప్పు & సంతృప్త కొవ్వు (saturated fat) అధికంగా ఉంటే, వాటి ప్యాకెట్ల ముందు భాగంలో మ్యాండేటరీ వార్నింగ్ లేబుల్స్ (FOPL) ప్రవేశపెట్టాలని సుప్రీంకోర్టు FSSAIని కోరింది.

• ఇది 'ఆహార భద్రత & ప్రమాణాల చట్టం, 2006' కింద స్థాపించబడింది.
• ఇది భారత ప్రభుత్వ ఆరోగ్య & కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
• ఆహార ప్రమాణాలను నిర్దేశించడం, ఆహార తయారీ, నిల్వ, పంపిణీ, విక్రయం & దిగుమతులను నియంత్రించడం దీని ప్రధాన బాధ్యత. ప్రజలకు సురక్షితమైన & ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం అందేలా ఇది చూస్తుంది.

• వివిధ ఆహార పదార్థాల నాణ్యత & భద్రతకు సంబంధించి నియమాలను రూపొందిస్తుంది.
• లైసెన్సింగ్ & రిజిస్ట్రేషన్: భారతదేశంలో ఆహార వ్యాపారం చేసే ఎవరైనా (తయారీదారులు లేదా దిగుమతిదారులు) తప్పనిసరిగా FSSAI లైసెన్స్ పొందాలి.
• నిఘా & పర్యవేక్షణ: ఆహార సంస్థలు నిబంధనలు పాటిస్తున్నాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి క్రమం తప్పకుండా తనిఖీలు & ఆడిట్‌లు నిర్వహిస్తుంది.
• దిగుమతుల నియంత్రణ: విదేశాల నుండి భారతదేశానికి వచ్చే ఆహార పదార్థాల నాణ్యతను నేరుగా పర్యవేక్షిస్తుంది.
• ఆహార భద్రత, పరిశుభ్రత & పోషకాహారం గురించి ప్రజలకు అవగాహన కల్పిస్తుంది.

• ఆహార నమూనాలను పరీక్షించడానికి FSSAI దేశవ్యాప్తంగా ల్యాబ్‌ల నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉంది:
  • 14 రిఫరల్ ల్యాబ్‌లు.
  • 72 రాష్ట్ర/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ల్యాబ్‌లు.
  • 112 NABL గుర్తింపు పొందిన కమర్షియల్ ల్యాబ్‌లు.

భారతదేశంలో విక్రయించే ప్రతి ఆహార ప్యాకెట్‌పై ఉండే FSSAI లోగో, ఆ ఆహారం భద్రతా ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉందని వినియోగదారులకు భరోసా ఇస్తుంది.

సిక్కింలోని రావాంగ్లా (Ravangla) ప్రాంతంలో 'లెపిడోకాంపా సిక్కిమెన్సిస్' (Lepidocampa sikkimensis) అనే కొత్త రకం సూక్ష్మ జీవిని శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. భారత ప్రాణి శాస్త్ర సర్వే (Zoological Survey of India - ZSI) కింద పనిచేస్తున్న శాస్త్రవేత్తలు తూర్పు హిమాలయాల్లో 'డిప్లూరా' (Diplura) వర్గానికి చెందిన ఈ కొత్త జాతిని కనుగొన్నారు.

• ఇది రెక్కలు లేని, నేలలో నివసించే ఒక సూక్ష్మ 'ఆర్థ్రోపోడ్' (Arthropod). దీనిని 'టూ-ప్రాంగ్డ్ బ్రిజిల్‌టైల్స్' (Two-pronged bristletails) అని కూడా పిలుస్తారు.
• ఈ పురాతన జాతిని ఒక భారతీయ పరిశోధక బృందం గుర్తించి వివరించడం ఇదే మొదటిసారి. అంతకుముందు దేశంలో గుర్తించిన 17 జాతులను విదేశీ శాస్త్రవేత్తలే వివరించారు.
• దీని శరీరానికి కళ్లు ఉండవు (Blind). శరీర పైన ఉండే పొలుసుల అమరిక, వెంట్రుకల వంటి నిర్మాణాలు (Chaetotaxy) దీనిని ఇతర జాతుల నుండి వేరు చేస్తాయి.
• డిఎన్ఏ బార్‌కోడింగ్: ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా ఒక భారతీయ లెపిడోకాంపా జాతికి 'డిఎన్ఏ బార్‌కోడ్' డేటాను ఈ పరిశోధన ద్వారా అందించారు. ఇది భవిష్యత్తులో జన్యుపరమైన అధ్యయనాలకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.

• ఇవి నేలలోని పోషక చక్రం (Nutrient cycling)లో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
• కుళ్ళిన ఆకులు, వ్యర్థాలను తిని నేల నిర్మాణాన్ని (Soil structure) మెరుగుపరుస్తాయి.
• సుమారు 50 ఏళ్లుగా కనిపించకుండా పోయిన 'లెపిడోకాంపా జురాడి బెంగాలెన్సిస్' అనే అరుదైన ఉపజాతిని కూడా ఈ పరిశోధన సమయంలో శాస్త్రవేత్తలు తిరిగి గుర్తించారు.
• సిక్కింలోని రావాంగ్లాలోనే కాకుండా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కుర్సియాంగ్ (Kurseong) ప్రాంతంలో కూడా ఈ జాతులు ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు.

హిమాలయాల వంటి జీవవైవిధ్య కేంద్రాలలో ఇంకా ఎన్నో తెలియని జీవరాశులు ఉన్నాయని, వాటిని రక్షించడం పర్యావరణ సమతుల్యతకు ముఖ్యమని ఈ ఆవిష్కరణ నిరూపిస్తోంది.

సముద్రపు తాబేళ్లలో ఒకటైన లాగర్‌హెడ్ తాబేలు (Loggerhead Turtle) గురించి ఇటీవల కొన్ని ఆందోళనకరమైన వార్తలు వెలువడ్డాయి. వాతావరణ మార్పుల వల్ల వీటి జీవనశైలి ఎలా మారుతుందో & ఈ జాతికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు..

• తగ్గుతున్న పరిమాణం: సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం & ఆహార కొరత కారణంగా లాగర్‌హెడ్ తాబేళ్ల పరిమాణం క్రమంగా తగ్గుతున్నట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
• నీటి వేడి పెరగడం వల్ల ఇవి సాధారణ సమయం కంటే ముందే గూళ్లు కట్టుకుంటున్నాయి, కానీ వేసే గుడ్ల సంఖ్య & వాటి నాణ్యత తగ్గిపోతోంది.
• వలస దారులు: సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల్లో మార్పుల వల్ల ఇవి తమ వలస మార్గాలను & నివసించే ప్రాంతాలను మార్చుకుంటున్నాయి.

• పేరు వెనుక కారణం: వీటికి చాలా పెద్ద తల & బలమైన దవడ కండరాలు ఉంటాయి. అందుకే వీటిని 'లాగర్‌హెడ్' (Loggerhead) అని పిలుస్తారు.
• పరిమాణం: ఇవి ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద 'గట్టి పెంకు' (Hard-shelled) కలిగిన తాబేళ్లు. సముద్ర తాబేళ్లలో 'లెదర్‌బ్యాక్' తర్వాత ఇవే రెండవ అతిపెద్దవి.
• వయస్సు: ఇవి 80 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం జీవించగలవు.
• ఆహారం: ఇవి సర్వభక్షకులు (Omnivorous). సముద్రం అడుగున ఉండే పీతలు, నత్తలు, జెల్లీ ఫిష్ వంటి వాటిని ఆహారంగా తీసుకుంటాయి.
• నివాసం: ఇవి అట్లాంటిక్, పసిఫిక్, హిందూ మహాసముద్రాలు & మధ్యధరా సముద్రంలో కనిపిస్తాయి. ఇవి సముద్రంలో వందల మైళ్ల లోపలికి & తీర ప్రాంతాల్లోని ఉప్పు నీటి కుంటలలోనూ ఉంటాయి.

• లాగర్‌హెడ్ తాబేళ్లు వేల కిలోమీటర్లు ప్రయాణించినా దారి తప్పవు. ఇవి భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని (Geomagnetic Field) ఒక మ్యాప్‌లా ఉపయోగిస్తాయి.
• ఆడ తాబేళ్లు తాము ఎక్కడ పుట్టాయో, సరిగ్గా అదే తీరానికి తిరిగి వచ్చి గుడ్లు పెడతాయి. దీన్నే 'నాటల్ హోమింగ్' అంటారు.

• IUCN హోదా: ఈ తాబేళ్లు 'వల్నరబుల్' (Vulnerable) జాబితాలో ఉన్నాయి (అంటే అంతరించిపోయే ప్రమాదం ఉంది).
• ప్రధాన ముప్పులు:
  • వాతావరణ మార్పు: ఇసుక వేడిని బట్టి పిల్లల లింగం (Sex) మారుతుంది. వేడి ఎక్కువైతే కేవలం ఆడ తాబేళ్లు మాత్రమే పుట్టే అవకాశం ఉంది.
  • కాలుష్యం: ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాలు & చేపల వలల్లో చిక్కుకోవడం.
  • తీర ప్రాంత అభివృద్ధి: ఇవి గుడ్లు పెట్టే తీరాల్లో వెలుతురు & హోటళ్ల నిర్మాణం వల్ల గూళ్లు దెబ్బతింటున్నాయి.

1872(150 ఏళ్ల నాటి నౌక గుర్తింపు)లో శక్తివంతమైన తుఫానులో మునిగిపోయిన 'లాక్ లా బెల్లే' (Lac La Belle) అనే విలాసవంతమైన స్టీమర్ నౌక శిథిలాలను లేక్ మిచిగాన్ అడుగుభాగంలో కనుగొన్నారు. ఉత్తర అమెరికాలోని ఐదు మహా సరస్సులలో (Great Lakes) ఒకటైన లేక్ మిచిగాన్ (Lake Michigan) గురించి..

• ఈ నౌక సుమారు 150 ఏళ్ల కిందట మునిగిపోయినప్పటికీ, చల్లని మంచి నీటిలో ఉండటం వల్ల ఓక్ కలపతో చేసిన దీని లోపలి భాగాలు ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉండటం విశేషం.

• ప్రత్యేకత: ఉత్తర అమెరికాలోని ఐదు మహా సరస్సులలో ఇది మూడవ అతిపెద్దది. అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, మిగిలిన నాలుగు సరస్సులు అమెరికా-కెనడా మధ్య విస్తరించి ఉండగా, కేవలం లేక్ మిచిగాన్ మాత్రమే పూర్తిగా అమెరికా (USA) సరిహద్దుల్లోనే ఉంది.
• ప్రపంచ స్థాయిలో: ఉపరితల వైశాల్యం పరంగా ఇది ప్రపంచంలోనే నాల్గవ అతిపెద్ద మంచి నీటి సరస్సు.
• కొలతలు: దీని పొడవు 517 కి.మీ. & గరిష్ట వెడల్పు 190 కి.మీ. ఉంది.
• ముఖ్యమైన భౌగోళిక అంశాలు:
• అనుసంధానం: ఇది 'స్ట్రెయిట్స్ ఆఫ్ మాకినాక్' (Straits of Mackinac) ద్వారా లేక్ హ్యూరాన్ (Lake Huron) తో అనుసంధానించబడి ఉంది. శాస్త్రీయంగా ఈ రెండింటినీ ఒకే సరస్సుగా పరిగణిస్తారు.
• నదులు: ఫాక్స్-వుల్ఫ్, గ్రాండ్, సెయింట్ జోసెఫ్ & కలామజూ వంటి ప్రధాన నదులు ఈ సరస్సులో కలుస్తాయి.
• ద్వీపాలు: దీని ఉత్తర భాగంలో అనేక ద్వీపాలు ఉన్నాయి. వీటిలో బీవర్ ఐలాండ్ (Beaver Island) అతిపెద్దది.
• తీర ప్రాంతం: ఇక్కడ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మంచి నీటి ఇసుక దిబ్బలు (Sand Dunes) ఉన్నాయి.

• ఈ సరస్సు చుట్టుపక్కల ఎత్తైన గడ్డి భూములు (Prairies) & సవన్నాలు ఉన్నాయి.
• హైన్స్ ఎమరాల్డ్ డ్రాగన్‌ఫ్లై & డ్వార్ఫ్ లేక్ ఐరిస్ వంటి అరుదైన & అంతరించిపోతున్న జాతులకు ఇది నిలయం.
• • ఈ సరస్సు చుట్టూ చికాగో (Illinois), మిల్వాకీ (Wisconsin) వంటి పెద్ద పారిశ్రామిక నగరాలు ఉన్నాయి.
  • రవాణా, చేపల వేట & పర్యాటకం ద్వారా ఈ ప్రాంతం వేల కోట్ల రూపాయల ఆదాయాన్ని పొందుతుంది.

ఇటీవల భారతదేశం & దక్షిణ కొరియా మధ్య 6వ విదేశీ విధానం & భద్రతా చర్చలు (6th Foreign Policy and Security Dialogue) సియోల్‌లో జరిగాయి.

• ఇది కొరియా ద్వీపకల్పం (Korean Peninsula)లో దక్షిణ భాగంలో ఉంటుంది.
• సరిహద్దు దేశం: ఉత్తర కొరియా (North Korea).
• • తూర్పున: ఈస్ట్ సీ (జపాన్ సముద్రం).
  • దక్షిణాన: తూర్పు చైనా సముద్రం.
  • పశ్చిమాన: ఎల్లో సీ (Yellow Sea).
  • ఆగ్నేయాన: కొరియా జలసంధి (Korea Strait) దీనిని జపాన్‌లోని సుషిమా ద్వీపం నుండి వేరు చేస్తుంది.
• రాజధాని: సియోల్ (Seoul).
• • శీతోష్ణస్థితి: ఇక్కడ ఖండాంతర వాతావరణం ఉంటుంది. వేసవిలో వేడి & వర్షాలు ఉంటాయి, శీతాకాలం చాలా చల్లగా ఉంటుంది.
• ప్రధాన నదులు: హాన్ నది (Han River), నక్డోంగ్ నది (Nakdong River).
• పర్వతాలు: తూర్పు తీరం వెంబడి 'తేబేక్' (Taebaek) పర్వత శ్రేణులు విస్తరించి ఉన్నాయి.
• అతిపెద్ద ద్వీపం: కొరియా జలసంధిలో ఉన్న జెజు ద్వీపం (Jeju Island).
• అత్యున్నత శిఖరం: జెజు ద్వీపంలో ఉన్న మౌంట్ హల్లా (Mount Halla). ఇది 1,950 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఒక విలుప్త అగ్నిపర్వతం (Extinct Volcano).
• సహజ వనరులు
• దక్షిణ కొరియాలో ఆంత్రాసైట్ బొగ్గు, ఇనుప ఖనిజం, గ్రాఫైట్, బంగారం, వెండి, టంగ్‌స్టన్, సీసం & జింక్ వంటి ముఖ్యమైన ఖనిజ నిల్వలు ఉన్నాయి.

దక్షిణ కొరియా ఆసియాలో అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ఒకటి. భౌగోళికంగా పర్వత ప్రాంతాలు & సముద్ర తీరాలతో కూడిన ఈ దేశం, ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ భద్రత & ఆర్థిక విషయాలలో భారతదేశంతో బలమైన సంబంధాలను కలిగి ఉంది.

భారత నౌకాదళానికి చెందిన మొట్టమొదటి సెయిల్ ట్రైనింగ్ షిప్ (STS) INS తరంగిణి (INS Tarangini) ఇటీవల విశాఖపట్నంలో ప్రారంభమైన అంతర్జాతీయ నావికాదళ విన్యాసాలతో వార్తల్లో నిలిచింది.

• మిలాన్-2026 (MILAN 2026): ఫిబ్రవరి 15 నుండి 25 వరకు విశాఖపట్నంలో జరుగుతున్న అంతర్జాతీయ నౌకాదళ విన్యాసాలు & 'ప్రెసిడెన్షియల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ' (PFR) లో పాల్గొనడానికి INS తరంగిణి విశాఖ చేరుకుంది.
• ఫిబ్రవరి 18న రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము గారు నిర్వహించే నౌకాదళ సమీక్షలో ఈ నౌక ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలవనుంది.

• ప్రైమరీ రోల్: నౌకాదళంలో చేరే కొత్త కేడెట్లకు సముద్ర ప్రయాణం, ధైర్యం, & సహకారం (Camaraderie) వంటి ప్రాథమిక అంశాలలో శిక్షణ ఇవ్వడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
• దీనిని గోవా షిప్‌యార్డ్ లిమిటెడ్ నిర్మించింది. ఇది నవంబర్ 11, 1997న నావికాదళంలో చేరింది.
• చారిత్రక ఘనత: 2003-2004లో ప్రపంచాన్ని చుట్టి వచ్చిన (Circumnavigation) మొట్టమొదటి భారతీయ నౌకాదళ నౌకగా ఇది రికార్డు సృష్టించింది.
• పేరు వెనుక అర్థం: 'తరంగ్' అంటే హిందీలో అలలు అని అర్థం. తరంగిణి అంటే 'అలలపై ప్రయాణించేది' అని అర్థం.

• ఇది ఒక 'త్రీ-మాస్టెడ్ బార్క్' (Three-masted barque). అంటే దీనికి మూడు ఎత్తైన స్తంభాలు ఉండి, గాలి సాయంతో ప్రయాణించడానికి వీలుగా తెరచాపలు (Sails) అమర్చబడి ఉంటాయి.
• సామర్థ్యం: ఇందులో 8 మంది అధికారులు, 38 మంది నావికులు శాశ్వత సిబ్బందిగా ఉంటారు. ఒకేసారి 30 మంది కేడెట్లకు శిక్షణ ఇవ్వగలదు.
• ఇది నిరంతరంగా 20 రోజులకు పైగా సముద్రంలో ప్రయాణించగలదు.
• ఆధునిక యుద్ధనౌకలపై బాధ్యతలు చేపట్టే ముందు, కేడెట్లు ప్రకృతి శక్తులతో (గాలి, అలలు) పోరాడుతూ నౌకను ఎలా నడపాలో ఇక్కడ నేర్చుకుంటారు.

అమెరికాతో ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఇరాన్ తన అత్యంత శక్తివంతమైన మధ్యశ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణి ఖోరంషహర్-4 (Khorramshahr-4) అత్యాధునిక బాలిస్టిక్ క్షిపణి తాజా వీడియో దృశ్యాలను విడుదల చేసింది.

• ఈ క్షిపణి గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అమెరికా సైనిక స్థావరాలను (ముఖ్యంగా ఖతార్ & సౌదీ అరేబియాలో ఉన్నవి) చేరుకోగలదని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

• మరో పేరు: దీనిని 'ఖైబర్' (Kheibar) క్షిపణి అని కూడా పిలుస్తారు.
• తయారీ: ఇరాన్ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ 'ఏరోస్పేస్ ఇండస్ట్రీస్ ఆర్గనైజేషన్' (AIO) దీనిని అభివృద్ధి చేసింది.
• రకం: ఇది ఒక మధ్యశ్రేణి బాలిస్టిక్ క్షిపణి (Medium-Range Ballistic Missile).
• ఇంధనం: ఇది ద్రవ ఇంధనం (Liquid-fueled) తో పనిచేస్తుంది.
• • పరిధి (Range): ఇది సుమారు 2,000 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు.
  • వార్‌హెడ్ సామర్థ్యం: దాదాపు 1,500 నుండి 1,800 కిలోల బరువున్న యుద్ధ విమానాలను (Warheads) మోసుకెళ్లగలదు.
  • వేగం: ఇది వాతావరణం వెలుపల ధ్వని కంటే 16 రెట్లు (Mach 16) వేగంతో, వాతావరణం లోపల ధ్వని కంటే 8 రెట్లు (Mach 8) వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
  • ఖచ్చితత్వం: ఇది లక్ష్యాన్ని చేరుకున్న తర్వాత ఒకేసారి 80 విభిన్న పాయింట్లపై దాడి చేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉంది.
  • తక్కువ సమయం: దీనిని ప్రయోగించడానికి కేవలం 15 నిమిషాల కంటే తక్కువ సమయం పడుతుంది.
  • ముఖ్య గమనిక: దీనిని భారత దేశానికి చెందిన K-4 క్షిపణితో కన్ఫ్యూజ్ అవ్వకండి.
  • ఖోరంషహర్-4: ఇది ఇరాన్ క్షిపణి (2000 కి.మీ. పరిధి).
  • K-4 మిస్సైల్: ఇది భారతదేశం స్వదేశీంగా తయారుచేసిన అణ్వాయుధ సామర్థ్యం గల క్షిపణి (3500 కి.మీ. పరిధి), దీనిని జలాంతర్గామి (INS Arighat) నుండి ప్రయోగిస్తారు.

డిజిటల్ చెల్లింపులు (UPI) అత్యంత వేగంగా పెరుగుతున్నప్పటికీ, భారతదేశంలో నగదు చలామణి తగ్గకపోగా రికార్డు స్థాయికి చేరడం విశేషం. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) తాజా నివేదిక ప్రకారం, 2026 జనవరి నాటికి దేశంలో నగదు చలామణికి సంబంధించిన ముఖ్యాంశాలు..

• జనవరి 2026 నాటికి చలామణిలో ఉన్న మొత్తం నగదు (Currency in Circulation - CiC) ₹40 లక్షల కోట్లకు చేరింది.
• గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 11.1% వృద్ధిని నమోదు చేసింది (గతేడాది ఇది కేవలం 5.3% మాత్రమే).
• డిజిటల్ రూపాయి (e₹) వాటా కేవలం 0.03% మాత్రమే ఉండగా, పేపర్ నోట్లు 98.99% ఆక్రమించాయి.

1. వినియోగం పెరగడం (Higher Consumption): గ్రామీణ మరియు పట్టణ ప్రాంతాల్లో ప్రజల కొనుగోలు శక్తి పెరగడం వల్ల నగదుకు డిమాండ్ పెరిగింది.
2. తక్కువ వడ్డీ రేట్లు: బ్యాంక్ డిపాజిట్లపై వడ్డీ రేట్లు తక్కువగా ఉండటంతో, ప్రజలు నగదును తమ వద్దే ఉంచుకుని ఖర్చు చేయడానికి మొగ్గు చూపుతున్నారు.
3. ₹2000 నోట్ల ఉపసంహరణ ప్రభావం: ₹2000 నోట్లు రద్దు కావడంతో, వాటి స్థానంలో ₹500, ₹200, ₹100 నోట్ల సంఖ్య పెరిగింది. ఎక్కువ నోట్లు చలామణిలోకి రావడం వల్ల మొత్తం నగదు విలువ పెరిగింది.
4. బంగారం ధరల ప్రభావం: బంగారం మరియు వెండి ధరలు పెరగడంతో, చాలా కుటుంబాలు తమ వద్ద ఉన్న పాత నగలను అమ్మి నగదు రూపంలో మార్చుకుంటున్నాయి. ఇది మార్కెట్లో లిక్విడిటీని పెంచింది.
5. GST నోటీసుల ప్రభావం: కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాల్లో చిన్న వ్యాపారులకు UPI లావాదేవీల ఆధారంగా GST నోటీసులు రావడంతో, కొంతమంది వ్యాపారులు మళ్ళీ నగదు లావాదేవీల వైపు మళ్లినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.

• అనుబంధం (Coexistence): డిజిటల్ చెల్లింపులు పెరిగితే నగదు తగ్గుతుందని భావిస్తారు, కానీ భారతదేశంలో ఇవి రెండూ కలిసే పెరుగుతున్నాయి.
• UPI వాటా: నెలకు సుమారు ₹28 లక్షల కోట్ల విలువైన UPI లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి. అంటే దేశంలోని మొత్తం నగదు స్టాక్‌లో ఇది సుమారు 70% సమానం.
• GDP నిష్పత్తి: నగదు పెరిగినప్పటికీ, దేశ జిడిపితో (GDP) పోలిస్తే నగదు నిష్పత్తి 14.4% (2021) నుండి 11% (2026) కి తగ్గింది. అంటే ఆర్థిక వ్యవస్థలో డిజిటల్ చెల్లింపుల ప్రాధాన్యత క్రమంగా పెరుగుతోంది.

• ప్రజల సౌకర్యార్థం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కొన్ని ఆదేశాలు జారీ చేసింది:
  • ATM మార్పులు: 2026 మార్చి నాటికి దేశంలోని 96% ATMలు తప్పనిసరిగా ₹100 మరియు ₹200 నోట్లను అందించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని బ్యాంకులను కోరింది.
  • చిన్న నోట్ల సరఫరా: తక్కువ విలువ గల నోట్ల కొరత లేకుండా కరెన్సీ చెస్ట్‌ల ద్వారా తగినంత సరఫరా ఉండేలా చూస్తోంది.
    

ప్రముఖ భారత మహిళా క్రికెటర్ స్మృతి మంధాన ప్రతిష్టాత్మకమైన 'బీబీసీ ఇండియన్ స్పోర్ట్స్‌వుమన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ 2025' (BBC ISWOTY) పురస్కారాన్ని గెలుచుకున్నారు. న్యూఢిల్లీలో ఫిబ్రవరి 16, 2026న జరిగిన వేడుకల్లో ఈ అవార్డులను ప్రకటించారు.

• 2025లో భారత మహిళా క్రికెట్ జట్టు తొలిసారిగా ఐసీసీ వన్డే వరల్డ్ కప్ గెలవడంలో స్మృతి మంధాన కీలక పాత్ర పోషించారు.
• వరల్డ్ కప్‌లో ఆమె 434 పరుగులు సాధించారు. అలాగే, రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు (RCB) జట్టుకు కెప్టెన్‌గా ఉండి వరుసగా రెండోసారి WPL టైటిల్‌ను అందించారు.
• లియాండర్ పేస్, దీపా మాలిక్, మరియు అంజు బాబీ జార్జ్ వంటి క్రీడా దిగ్గజాలతో కూడిన జ్యూరీ ఆమెను ఈ అవార్డుకు ఎంపిక చేసింది.
• ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో ఉన్నందున, స్మృతి వీడియో సందేశం ద్వారా కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. ఆమె తరఫున ఆమె తల్లి స్మితా మంధాన ఈ అవార్డును స్వీకరించారు.

• కేవలం 20 ఏళ్ల వయసులో ఫిడే (FIDE) మహిళల చెస్ వరల్డ్ కప్ గెలిచి చరిత్ర సృష్టించినందుకు గాను దివ్య దేశ్‌ముఖ్‌కు ఈ అవార్డు దక్కింది. ఈ ఘనత సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళగా ఆమె నిలిచారు.

సమాజంలో మార్పు తెచ్చేందుకు కృషి చేస్తున్న క్రీడాకారులను కూడా ఈ సందర్భంగా గౌరవించారు:

• భారత మహిళల ఐస్ హాకీ జట్టు.
• రాజ్బీర్ కౌర్ (హాకీ).
• సవితా పునియా (హాకీ గోల్ కీపర్).
• పాణి దేవి.

ఈ అవార్డులు భారతీయ మహిళా క్రీడాకారుల పెరుగుతున్న ఆధిపత్యాన్ని మరియు వారు సాధిస్తున్న అంతర్జాతీయ గుర్తింపును ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(15.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(14.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(13.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(12.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(11.02.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)