• కేవలం స్థానిక గ్రామాల ప్రజల రవాణా అవసరాల కోసం మాత్రమే దీనిని ఉపయోగించాలి.
• రోడ్డు పొడవు: మొత్తం 11.5 కిలోమీటర్ల రోడ్డులో, సుమారు 4.7 కిలోమీటర్ల మేర దట్టమైన అటవీ ప్రాంతం గుండా వెళుతుంది.
• ప్రజల సౌకర్యం: ఈ రోడ్డు వల్ల 18 మారుమూల గ్రామాలలోని సుమారు 40,000 మంది ప్రజలకు రవాణా సౌకర్యం మెరుగుపడుతుంది. ముఖ్యంగా వర్షాకాలంలో వీరు ఎదుర్కొనే ఇబ్బందులు తొలగుతాయి.
• దూరం తగ్గడం: కోట్‌ద్వార్ మరియు హరిద్వార్ మధ్య ప్రయాణ దూరం సుమారు 65 కిలోమీటర్ల మేర తగ్గుతుంది.
• పర్యావరణ రక్షణ: వాణిజ్య వాహనాలను నిషేధించడం ద్వారా వన్యప్రాణుల ఆవాసాలకు (ముఖ్యంగా ఏనుగులు, పులుల కారిడార్) భంగం కలగకుండా చూడాలనేది కోర్టు ఉద్దేశ్యం.
• తీర్పు ఇచ్చినది: భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఈ తీర్పును ఇచ్చింది.

• పేరు వెనుక చరిత్ర: ఈ పార్క్ భారతదేశపు చివరి గవర్నర్ జనరల్, స్వాతంత్ర సమరయోధుడు సి. రాజగోపాలాచారి (రాజాజీ) పేరు మీద స్థాపించబడింది.
• తాజా తీర్పు: ఫిబ్రవరి 12, 2026న సుప్రీంకోర్టు తన పాత స్టే ఆర్డర్‌ను సవరిస్తూ ఈ అనుమతిని ఇచ్చింది.
• స్థాపన: 1983లో రాజాజీ, మోతీచూర్ మరియు చిల్లా అనే మూడు వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలను విలీనం చేయడం ద్వారా ఈ నేషనల్ పార్క్ ఏర్పడింది.
• ఇది ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని డెహ్రాడూన్, హరిద్వార్ మరియు పౌడీ గర్వాల్ జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉంది.
• భౌగోళిక ప్రాంతం: ఇది శివాలిక్ పర్వత శ్రేణులు మరియు ఇండో-గంగా మైదానాల మధ్య ఉంది.
• నదులు: గంగా నది ఈ పార్క్‌ను రెండు భాగాలుగా విభజిస్తుంది.

• వృక్షజాలం (Flora): సాల్ చెట్లు (Sal Forest), మిశ్రమ ఆకురాల్చే అడవులు.
• జంతుజాలం (Fauna): ఆసియా ఏనుగులు (దీనికి ఇది చాలా ప్రసిద్ధి), పులులు, చిరుతపులులు, హిమాలయ నల్ల ఎలుగుబంట్లు.
• వన్యప్రాణి కారిడార్: ఇది రాజాజీ మరియు జిమ్ కార్బెట్ నేషనల్ పార్కులను కలిపే కీలకమైన ఏనుగుల కారిడార్‌ను కలిగి ఉంది.

కర్ణాటకలోని భద్ర టైగర్ రిజర్వ్ (Bhadra Tiger Reserve) లో ఒక నల్ల చిరుత (Black Panther) మరియు సాధారణ చిరుతపులి (Leopard) కలిసి నీళ్లు తాగుతూ కనిపించిన అరుదైన దృశ్యం వార్తల్లో నిలిచింది.

• ఇది భారతదేశంలోని ఒక ప్రముఖ పులుల సంరక్షణ కేంద్రం. దీనికి భద్ర నది పేరు మీదుగా ఈ పేరు వచ్చింది.
• ప్రత్యేకత: ఇది ఒక 'సాసర్' (Saucer) ఆకారంలో ఉండి, చుట్టూ కొండలతో, మధ్యలో లోయలతో ఉంటుంది.
• అరుదైన దృశ్యం: సాధారణంగా చిరుతపులులు ఒంటరిగా తిరుగుతాయి, కానీ ఇక్కడ ఒకే చోట నల్ల చిరుత మరియు చిరుతపులి పక్కపక్కనే కనిపించడం పర్యావరణ ప్రేమికులను ఆశ్చర్యపరిచింది.
• పులుల ప్రాజెక్ట్: పులుల సంఖ్యను పెంచే లక్ష్యంతో దీనిని టైగర్ రిజర్వ్‌గా ప్రకటించారు. ఇది భారతదేశంలో 25వ ప్రాజెక్ట్ టైగర్ రిజర్వ్.

• ఏనుగుల నివాసం: ఇక్కడ ఏనుగుల సంఖ్య కూడా గణనీయంగా ఉండటంతో దీనిని 'ఎలిఫెంట్ రిజర్వ్' అని కూడా పిలుస్తారు.
• జంతుజాలం (Fauna): పులులు, చిరుతపులులు, అడవి కుక్కలు (Dholes), గౌర్ (భారతీయ బైసన్), సాంబార్ మరియు సుమారు 250 రకాల పక్షులు ఇక్కడ నివసిస్తున్నాయి.
• వృక్షజాలం (Flora): టేకు (Teak), రోజ్‌వుడ్, నంది మరియు అనేక ఔషధ మొక్కలకు ఇది నిలయం.
• ప్రకటన: ఈ అభయారణ్యాన్ని 1998లో 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్ రిజర్వ్'గా ప్రకటించారు.
• వార్తల్లో: ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటి నివేదికల ప్రకారం, నల్ల చిరుత మరియు చిరుతపులి కలిసున్న అరుదైన ఫోటో వైరల్ అవ్వడంతో ఇది వార్తల్లో నిలిచింది.
• ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని పశ్చిమ కనుమలలో (Western Ghats) ఉంది.
• జిల్లాలు: ఇది చిక్కమగళూరు మరియు శివమొగ్గ జిల్లాల్లో విస్తరించి ఉంది.
• నదీ వ్యవస్థ: భద్ర నది మరియు దాని ఉపనదులు ఈ ప్రాంతానికి ప్రధాన నీటి వనరులు.
• • అడవుల రకం: ఇక్కడ డ్రై-డెసిడ్యుయస్ (పొడి ఆకురాల్చే), మాయిస్ట్-డెసిడ్యుయస్ (తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే) మరియు షోలా (Shola) అడవులు ఉంటాయి.
  • భౌగోళికం: బాబా బుడాన్ గిరి శ్రేణులకు ఇది దగ్గరగా ఉంటుంది.

అమెరికాకు చెందిన అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ వాస్ట్ స్పేస్ (Vast Space), అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి (ISS) తన మొదటి ప్రైవేట్ వ్యోమగామి మిషన్ కోసం నాసా (NASA) తో ఒప్పందం చేసుకుంది.

• ఇది అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి (ISS) వెళ్లే ఆరవ ప్రైవేట్ వ్యోమగామి మిషన్ (PAM-6).
• మిషన్ వివరాలు: ఈ మిషన్‌లో నలుగురు వ్యోమగాములు పాల్గొంటారు. వీరు సుమారు 14 రోజుల పాటు అంతరిక్ష కేంద్రంలో ఉండి బయోటెక్నాలజీ, ఫిజికల్ సైన్సెస్ మరియు హ్యూమన్ రీసెర్చ్ వంటి అంశాలపై పరిశోధనలు చేస్తారు.
• రవాణా: ఈ వ్యోమగాములను SpaceX సంస్థకు చెందిన Falcon 9 రాకెట్ మరియు Dragon అంతరిక్ష నౌక ద్వారా పంపిస్తారు.

• ప్రస్తుతం ఉన్న ISS పదవీ విరమణ చేసే సమయానికి (సుమారు 2030), ప్రైవేట్ సంస్థలు తమ స్వంత అంతరిక్ష కేంద్రాలను నడపడానికి అవసరమైన అనుభవాన్ని పొందడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
• • వాస్ట్ స్పేస్ సంస్థ ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి ప్రైవేట్ అంతరిక్ష కేంద్రం అయిన 'హెవెన్-1'ను నిర్మిస్తోంది. ఆ కేంద్రం నిర్వహణకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు మరియు భద్రతపై ఈ మిషన్ ద్వారా అవగాహన కలుగుతుంది.
  • సంస్థ: అమెరికాకు చెందిన ప్రైవేట్ అంతరిక్ష సంస్థ వాస్ట్ స్పేస్ (Vast Space).
  • నాయకత్వం: ఈ సంస్థకు సి.ఇ.ఓ (CEO) గా మాక్స్ హాట్ (Max Haot) వ్యవహరిస్తున్నారు.
  • భాగస్వాములు: నాసా (NASA), స్పేస్ ఎక్స్ (SpaceX) మరియు అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థలు.
  • ప్రారంభం: ఈ మిషన్ 2027 వేసవి కాలం (Summer 2027) లో ప్రయోగించబడే అవకాశం ఉంది.
• భవిష్యత్తు లక్ష్యం: వాస్ట్ స్పేస్ తన 'హెవెన్-1' స్పేస్ స్టేషన్‌ను 2027 ప్రారంభంలోనే ప్రయోగించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2030 నాటికి అంతరిక్షంలో శాశ్వత మానవ ఉనికిని నిర్ధారించడానికి అదనపు మాడ్యూళ్లను నిర్మిస్తోంది.
• ప్రయోగ వేదిక: ఈ ప్రయోగం అమెరికాలోని ఫ్లోరిడా (Florida) నుంచి జరుగుతుంది.
• గమ్యం: భూమికి దిగువ కక్ష్యలో (LEO) ఉన్న అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం (ISS).

• వాస్ట్ స్పేస్ సి.ఇ.ఓ మాక్స్ హాట్ గతేడాది జరిగిన గ్లోబల్ స్పేస్ ఎక్స్‌ప్లోరేషన్ కాన్ఫరెన్స్‌లో పాల్గొని, భారత అంతరిక్ష రంగం (ISRO) తో కలిసి పనిచేసే అవకాశాలను పరిశీలించారు. భవిష్యత్తులో మానవ అంతరిక్ష యాత్రలు మరియు ప్రైవేట్ స్పేస్ స్టేషన్ల అభివృద్ధిలో భారతీయ భాగస్వామ్యం ఉండే అవకాశం ఉంది.

తమిళనాడులోని ట్యూటికోరిన్ (Thoothukudi) లో ఉన్న వి.ఓ. చిదంబరనార్ (VOC) పోర్ట్ అథారిటీ, భారతదేశంలోని ప్రధాన ఓడరేవులలో (Major Ports) అత్యున్నత పర్యావరణ పురస్కారాలను అందుకున్న మొదటి పోర్ట్‌గా రికార్డు సృష్టించింది.

• VOC పోర్ట్ అథారిటీకి పర్యావరణ అనుకూల మౌలిక సదుపాయాల కోసం రెండు ప్రతిష్టాత్మక ధృవపత్రాలు లభించాయి:
  • IGBC ప్లాటినం రేటింగ్: ఇండియన్ గ్రీన్ బిల్డింగ్ కౌన్సిల్ (IGBC) ఇచ్చే అత్యున్నత రేటింగ్.
  • శూన్య (Shunya) & శూన్య ప్లస్ సర్టిఫికేషన్: బ్యూరో ఆఫ్ ఎనర్జీ ఎఫిషియన్సీ (BEE) అందించే నెట్ జీరో ఎనర్జీ గుర్తింపు.
• ఓడరేవు తన కార్యకలాపాలలో కర్బన ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి (Decarbonisation) మరియు పర్యావరణ హితంగా మార్చడానికి చేసిన కృషికి గాను ఈ గుర్తింపు దక్కింది.
• పునరుత్పాదక శక్తి: పోర్ట్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ భవనం 100% పునరుత్పాదక శక్తితో పనిచేస్తోంది (89% సోలార్ పవర్).
• నీటి పొదుపు: ఐఓటి (IoT) ఆధారిత నీటి మీటర్లు మరియు మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్ల (STP) ద్వారా తాగునీటి వినియోగాన్ని 37% తగ్గించింది.
• గ్రీన్ కవర్: క్యాంపస్‌లో 70% కంటే ఎక్కువ భాగం పచ్చదనంతో (మొక్కలతో) నిండి ఉంది.
• నిర్వాహకులు: కేంద్ర నౌకాయాన మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని వి.ఓ. చిదంబరనార్ పోర్ట్ అథారిటీ.
• ధృవీకరణ సంస్థలు: ఇండియన్ గ్రీన్ బిల్డింగ్ కౌన్సిల్ (IGBC) మరియు బ్యూరో ఆఫ్ ఎనర్జీ ఎఫిషియన్సీ (BEE).

• ఈ పోర్ట్ ప్రముఖ స్వాతంత్ర సమరయోధుడు వి.ఓ. చిదంబరం పిళ్లై (కప్పలోట్టియ తమిజన్ - ఓడ నడిపిన తమిళుడు) పేరు మీద ఉంది.
• ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటికి ఈ పోర్ట్ ఈ అరుదైన మైలురాయిని చేరుకున్నట్లు ప్రకటించబడింది.
• లక్ష్యం: ఇది 'మేరిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030' మరియు 'హరిత్ సాగర్ - గ్రీన్ పోర్ట్ గైడ్‌లైన్స్' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉంది.
• ఈ ఓడరేవు తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని ట్యూటికోరిన్ (Thoothukudi) లో గల్ఫ్ ఆఫ్ మన్నార్ తీరంలో ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని 12 ప్రధాన ఓడరేవులలో ఒకటి.

• శూన్య సర్టిఫికేషన్: ఒక భవనం సంవత్సరానికి వినియోగించే శక్తిని పూర్తిగా పునరుత్పాదక వనరుల ద్వారా పొందితే దానిని 'శూన్య' అంటారు (అడ్మినిస్ట్రేటివ్ బిల్డింగ్, గెస్ట్ హౌస్).
• శూన్య ప్లస్: భవనం వినియోగం కంటే ఎక్కువ విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేసి గ్రిడ్‌కు ఇస్తే అది 'శూన్య ప్లస్' (పోర్ట్ హాస్పిటల్, CISF బ్యారక్స్).
• సౌకర్యాలు: భవనం లోపల దివ్యాంగుల కోసం బ్రెయిలీ లిఫ్టులు, ఎలక్ట్రిక్ వీల్‌చైర్లు మరియు జారుడు లేని రాంపులు ఏర్పాటు చేశారు.

ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తొలిసారిగా ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థిక సర్వే 2025-26 ముఖ్యాంశాలు, రాష్ట్రం $1 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదగడానికి రూపొందించిన రోడ్‌మ్యాప్ వివరాలు…

• ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టబడిన రాష్ట్ర మొట్టమొదటి ఆర్థిక సర్వే (Economic Survey). ఇది రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితిని, గత ఎనిమిదేళ్ల వృద్ధిని మరియు భవిష్యత్తు లక్ష్యాలను వివరించే అధికారిక పత్రం.

• GSDP (2024-25): ₹30.25 లక్షల కోట్లు (2016-17లో ఉన్న ₹13.30 లక్షల కోట్ల నుండి రెట్టింపు అయ్యింది).
• వృద్ధి రేటు: దాదాపు 12% వృద్ధి అంచనాతో 2025-26 నాటికి GSDP ₹36 లక్షల కోట్లకు చేరుతుందని అంచనా.
• తలసరి ఆదాయం: 2024-25లో ₹1,09,844 గా ఉంది, ఇది 2025-26లో ₹1,20,000కి చేరుతుందని అంచనా.
• రాష్ట్రాన్ని 1 ట్రిలియన్ డాలర్లు (సుమారు ₹83 లక్షల కోట్లు) ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చాలనే లక్ష్యంతో ఈ సర్వేను రూపొందించారు.
• పెట్టుబడులు: ₹50 లక్షల కోట్లకు పైగా పారిశ్రామిక పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం.
• మౌలిక సదుపాయాలు: 22 ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు, 24 విమానాశ్రయాలతో యూపీని 'ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే హబ్'గా మార్చడం.
• పారిశ్రామికీకరణ: నోయిడా (IT/Electronics), కాన్పూర్ (Drone Hub), లక్నో (AI City) వంటి ప్రత్యేక హబ్‌లను అభివృద్ధి చేయడం.
• ప్రవేశపెట్టిన వారు: ఉత్తరప్రదేశ్ ఆర్థిక మంత్రి సురేష్ ఖన్నా (Suresh Khanna).
• నాయకత్వం: ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ పర్యవేక్షణలో ఈ రోడ్‌మ్యాప్ సిద్ధమైంది.
• ఈ తొలి ఆర్థిక సర్వేను ఫిబ్రవరి 9, 2026న అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టారు.
• బడ్జెట్: దీనిని అనుసరించి ఫిబ్రవరి 11, 2026న రాష్ట్ర బడ్జెట్‌ను సమర్పించారు.
• ఉత్తరప్రదేశ్ రాజధాని లక్నోలోని రాష్ట్ర శాసనసభలో ఈ పత్రాన్ని సమర్పించారు.

• వ్యవసాయం: దేశం మొత్తం ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో యూపీ వాటా 20.6%. పాలు, చెరకు, బంగాళాదుంపల ఉత్పత్తిలో రాష్ట్రం ప్రథమ స్థానంలో ఉంది.
• పరిశ్రమలు: రాష్ట్రంలో రిజిస్టర్డ్ ఫ్యాక్టరీల సంఖ్య 30,000 దాటింది. పారిశ్రామిక విలువ జోడింపు (GVA)లో పెద్ద రాష్ట్రాల్లో యూపీ అగ్రస్థానంలో ఉంది.
• ఆర్థిక క్రమశిక్షణ: ద్రవ్య లోటు (Fiscal Deficit)ను GSDPలో 3% కి పరిమితం చేశారు. రాష్ట్ర అప్పుల నిష్పత్తి (Debt-to-GSDP) 28% గా ఉంది, ఇది జాతీయ సగటు కంటే తక్కువ.

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL), ప్రతిష్టాత్మకమైన FIPI అవార్డు 2025ను గెలుచుకుంది. ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్‌కు 'ఆయిల్ & గ్యాస్ ప్రొడక్షన్ కంపెనీ ఆఫ్ ది ఇయర్' (1 MTOE కంటే ఎక్కువ విభాగంలో) అవార్డు లభించింది.

• గుర్తింపు: చమురు మరియు సహజ వాయువు ఉత్పత్తిలో అత్యుత్తమ ప్రదర్శన కనబరిచినందుకు గాను ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ పెట్రోలియం ఇండస్ట్రీ (FIPI) ఈ అవార్డును అందజేసింది.
• భారతదేశ ఇంధన భద్రత (Energy Security) కోసం ఆయిల్ ఇండియా చేసిన కృషికి గాను ఈ అవార్డు దక్కింది.
• ఉత్పత్తి వృద్ధి: ముడి చమురు మరియు గ్యాస్ ఉత్పత్తిని గణనీయంగా పెంచడం.
• సాంకేతికత: పాత చమురు బావుల నుండి ఉత్పత్తిని మెరుగుపరచడానికి అధునాతన సాంకేతికతను వాడటం.
• అన్వేషణ: కొత్త ప్రాంతాల్లో చమురు నిక్షేపాల అన్వేషణను వేగవంతం చేయడం.
• గ్రహీత: ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL). ఇది కేంద్ర పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని మహారత్న హోదా కలిగిన సంస్థ.
• అవార్డు అందుకున్నది: ఆయిల్ ఇండియా CMD డాక్టర్ రంజిత్ రథ్.
• ప్రదానం చేసినది: కేంద్ర పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ.

• ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటి నివేదికల ప్రకారం ఈ అవార్డును ప్రకటించారు.
• గోవాలో జరిగిన 'ఇండియా ఎనర్జీ వీక్' (India Energy Week) ఉత్సవాల్లో భాగంగా ఈ అవార్డు ప్రదానం జరిగింది.
• ఈ అవార్డు వేడుక గోవాలో జరిగింది. ఆయిల్ ఇండియా ప్రధాన కార్యకలాపాలు ఎక్కువగా భారతదేశంలోని ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో (అస్సాం వంటివి) కేంద్రీకృతమై ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా తన కార్యకలాపాలను విస్తరిస్తోంది.

• మహారత్న హోదా: ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ భారత ప్రభుత్వంచే 'మహారత్న'గా గుర్తించబడిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ.
• ఆత్మనిర్భర భారత్: విదేశాల నుండి ముడి చమురు దిగుమతులను తగ్గించి, స్వదేశీ ఉత్పత్తిని పెంచడం ద్వారా దేశ స్వయం సమృద్ధికి ఈ సంస్థ తోడ్పడుతోంది.

నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) 'ట్రేడ్ వాచ్ క్వార్టర్లీ' (Trade Quarterly) ఆరవ ఎడిషన్ నివేదికను విడుదల చేసింది.

• ఇది భారతదేశ వాణిజ్య పోకడలను విశ్లేషించే నీతి ఆయోగ్ యొక్క ప్రతిష్టాత్మక త్రైమాసిక నివేదిక.
• కీలక ఫలితాలు: 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం రెండో త్రైమాసికంలో (Q2) భారత ఎగుమతులు (వస్తువులు + సేవలు) 8.5% వృద్ధిని నమోదు చేశాయి.
• ప్రత్యేక అంశం: ఈ నివేదిక ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రానిక్స్ వాణిజ్యంపై దృష్టి సారించింది. ప్రస్తుతం భారతదేశ ఎగుమతుల్లో ఎలక్ట్రానిక్స్ రెండో అతిపెద్ద వస్తువుగా అవతరించింది.
• భారతదేశాన్ని గ్లోబల్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ హబ్‌గా మార్చడంలో ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
• ఎగుమతుల పెరుగుదల: 2016 నుండి 2024 మధ్య ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులు ఐదు రెట్లు పెరిగి 42.1 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి.
• విజయం: మొబైల్ ఫోన్లు, కన్స్యూమర్ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పత్తిలో భారత్ తన పట్టును నిరూపించుకుంది.
• భవిష్యత్తు: సెమీకండక్టర్ అసెంబ్లీ, పవర్ ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి రంగాలలో మరింత వృద్ధిని సాధించడం దీని లక్ష్యం.
• విడుదల చేసిన సంస్థ: నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog).
• ప్రధాన వ్యక్తులు: నీతి ఆయోగ్ వైస్ చైర్మన్ సుమన్ బెరీ, సభ్యులు అరవింద్ విర్మాణి సమక్షంలో ఈ నివేదికను విడుదల చేశారు.

• ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటి సమాచారం ప్రకారం ఈ నివేదిక వెలువడింది.
• కాలపరిమితి: ఇది 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం రెండో త్రైమాసికం (జూలై - సెప్టెంబర్ 2025) గణాంకాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
• ఈ నివేదికను దేశ రాజధాని న్యూఢిల్లీలో విడుదల చేశారు. భారత ఎలక్ట్రానిక్స్ ఎగుమతులకు ప్రధాన గమ్యస్థానాలుగా అమెరికా, బ్రిటన్, యూఏఈ నిలిచాయి.

• బడ్జెట్ మద్దతు: దేశీయంగా ఎలక్ట్రానిక్స్ భాగాల తయారీని ప్రోత్సహించడానికి కేంద్ర బడ్జెట్‌లో ₹40,000 కోట్లు కేటాయించారు.
• ఈ-కామర్స్ పాత్ర: 2030 నాటికి భారతదేశ వస్తువుల ఎగుమతుల్లో ఈ-కామర్స్ ఎగుమతుల వాటా 20-30% వరకు ఉండవచ్చని అంచనా.
• గ్లోబల్ సౌత్: 2005 నుండి అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య వాణిజ్యం నాలుగు రెట్లు పెరిగింది, ఇందులో భారత్ కీలక భాగస్వామిగా ఉంది.

చూనార్ కోటను చంద్రాకాంత చునార్‌గఢ్ మరియు చరణాద్రి అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది వింధ్య పర్వత శ్రేణులలో సముద్ర మట్టానికి 85 మీటర్ల ఎత్తులో, గంగా నది ఒడ్డున నిర్మించబడిన అత్యంత శక్తివంతమైన కోట. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ జిల్లాలో ఉన్న చారిత్రాత్మక చూనార్ కోట (Chunar Fort) ఉంది.

• నిర్మాణం: దీనిని 11వ శతాబ్దంలో ఉజ్జయిని మహారాజు విక్రమాదిత్యుడు తన సోదరుడు రాజా భర్తృహరి కోసం నిర్మించారని నమ్ముతారు.
• విస్తీర్ణం: ఈ కోట ఉత్తర దక్షిణాలుగా 690 మీటర్లు, దీని చుట్టూ ఉన్న ప్రాకారాలు 1,690 మీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్నాయి.
• ఈ కోట వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత (Strategic Importance) దృష్ట్యా చరిత్రలో అనేక యుద్ధాలకు కేంద్ర బిందువుగా నిలిచింది.
• వ్యూహాత్మక స్థానం: గంగా నదిలో ప్రయాణించే పడవలను పర్యవేక్షించడానికి మరియు శత్రువుల దాడులను అడ్డుకోవడానికి ఇది అనువైన ప్రదేశం.
• రక్షణ: కోట గోడలు చాలా ఎత్తుగా, నిటారుగా ఉండటం వల్ల దీనిని నేరుగా స్వాధీనం చేసుకోవడం శత్రువులకు దాదాపు అసాధ్యం.
• ఆధ్యాత్మికత: భగవంతుడు వామనావతారంలో మొదటి అడుగు ఇక్కడే వేశారని పురాణ కథనం (చరణాద్రి అంటే పాదముద్ర ఉన్న కొండ).
• ఈ కోట క్రీ.పూ. 56 నుండి నేటి వరకు అనేక రాజవంశాల చేతులు మారింది:
• ప్రారంభం: మహారాజు విక్రమాదిత్యుడు, పృథ్వీరాజ్ చౌహాన్.
• మధ్యయుగం: షేర్ షా సూరి, మొఘల్ చక్రవర్తులు (బాబర్, హుమాయూన్, అక్బర్).
• తరువాతి కాలం: అవధ్ నవాబులు, కాశీ రాజులు.
• బ్రిటిష్ కాలం: 1772 నుండి 1947 వరకు బ్రిటీష్ వారి ఆధీనంలో ఉంది (వారెన్ హేస్టింగ్స్ నివాసం ఇక్కడే ఉంది).
• చరిత్ర: దీని ఆనవాళ్లు క్రీ.పూ. 56 నుండి ఉన్నాయి. 1532లో షేర్ షా సూరి దీనిని దక్కించుకోగా, 1575లో అక్బర్ దీనిని మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో విలీనం చేశాడు.

• ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, ఈ కోటను రూ. 150 కోట్ల వ్యయంతో పిపిపి (PPP) పద్ధతిలో 100 గదుల హెరిటేజ్ హోటల్‌గా మార్చే పనులు సాగుతున్నాయి.
• ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ జిల్లాలో, వారణాసికి సుమారు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. గంగా నది ఒక మలుపు తిరిగే చోట, కైమూర్ కొండలకు సమీపంలో ఇది కొలువై ఉంది.

• సోన్వా మండపం: 28 స్తంభాలతో కూడిన ఈ మండపాన్ని 1538లో నిర్మించారు. ఇక్కడ 61 మీటర్ల లోతైన బావి ఉంది.
• బ్రిటీష్ జైలు: 1849లో సిక్కు రాణి జిందాన్ కౌర్‌ను బ్రిటీష్ వారు ఇక్కడే బంధించారు.
• వాస్తుశిల్పం: మౌర్య కాలం నాటి ఇసుకరాళ్లను (Sandstone) దీని నిర్మాణంలో ఉపయోగించారు.

పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఇటలీలోని సార్డీనియా (Sardinia) ద్వీపంలో జరిపిన తవ్వకాల్లో పురాతన ఫోనిషియా (Phoenicia) దేశానికి చెందిన ఒక అరుదైన స్కారాబ్ అములెట్ (Scarab Amulet) లేదా రక్షా రేకును కనుగొన్నారు.

• ఇది ఇనుప యుగం (Iron Age) నాటి ఒక చిన్న రాయిపై చెక్కబడిన ఆభరణం. దీనిని స్కారాబ్ (పేడ పురుగు ఆకారంలో ఉండే ముద్ర) అని పిలుస్తారు. ఈ అములెట్ పౌర రక్షణ కోసం ధరించే వారు మరియు అధికారిక ముద్రగా (Seal) కూడా ఉపయోగించేవారు. ఇది స్టీటైట్ (Steatite) అనే మెత్తని రాయితో చేయబడింది.
• ఈ ఆవిష్కరణ చాలా ముఖ్యం, ఎందుకంటే ఫోనిషియా నుండి సార్డీనియా ద్వీపానికి మధ్య సుమారు 2,000 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంది. ఇంత దూర ప్రాంతాల మధ్య ఆ కాలంలోనే వాణిజ్య మరియు సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఉండేవని చెప్పడానికి ఇది ఒక బలమైన నిదర్శనం.
• ఫోనిషియన్లు మధ్యధరా సముద్రం తూర్పు తీరంలో (ప్రస్తుత లెబనాన్) నివసించే వారు. వీరు అద్భుతమైన నావికులు మరియు నైపుణ్యం కలిగిన ఓడ తయారీదారులు. వీరినే ఆధునిక వర్ణమాల (Alphabet) కు మూలకర్తలుగా భావిస్తారు. ఇటలీలోని పురావస్తు శాఖ వారు ఈ తవ్వకాల్లో దీనిని కనుగొన్నారు.
• కాలం: ఈ అములెట్ సుమారు 2,700 ఏళ్ల క్రితం నాటిది (క్రీ.పూ. 9వ - 6వ శతాబ్దం మధ్య కాలం).

• ఆవిష్కరణ: ఫిబ్రవరి 2026 మొదటి వారంలో ఈ వార్త వెలుగులోకి వచ్చింది.
• సార్డీనియా ద్వీపంలోని మారుమూల కొండ ప్రాంతమైన అర్జానా (Arzana) వద్ద ఉన్న రుయినాస్ (Ruinas) అనే పురాతన గ్రామంలో ఇది దొరికింది. ఫోనిషియన్లు తీరప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉండేవారని భావించే సిద్ధాంతాలకు భిన్నంగా, వారు ద్వీపం లోపలి భాగాలకు కూడా వెళ్ళేవారని ఈ ప్రదేశం నిరూపిస్తోంది.

• ప్రాంతం: ప్రస్తుత లెబనాన్, సిరియా మరియు ఉత్తర ఇజ్రాయెల్ ప్రాంతం.
• ప్రసిద్ధ నగరాలు: టైర్ (Tyre), సిడోన్ (Sidon), మరియు బెరూట్ (Berot).
• లిపి: వీరు 22 అక్షరాల వర్ణమాలను రూపొందించారు. ఇదే గ్రీకు మరియు లాటిన్ వర్ణమాలలకు పునాది.
• సాంకేతికత: గ్లాస్ బ్లోయింగ్ (గాజు తయారీ) పద్ధతిని వీరే కనుగొన్నట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తారు.
• కాలనీలు: ఉత్తర ఆఫ్రికాలోని ప్రసిద్ధ కార్తేజ్ (Carthage) నగరం వీరి కాలనీయే.

ప్రధానమంత్రి నూతన కార్యాలయ సముదాయం 'సేవా తీర్థ' నిర్మాణానికి కర్ణాటకలోని చారిత్రాత్మక చెన్నకేశవ ఆలయం స్ఫూర్తినిచ్చింది. ఈ ఆలయం (దీనిని కేశవ లేదా విజయ నారాయణ ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు) 12వ శతాబ్దానికి చెందిన అత్యంత ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయం. ఇది మహావిష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది.

• వాస్తుశిల్పం: ఇది హోయసల (Hoysala) వాస్తుశిల్పానికి అద్భుత నిదర్శనం.
• ప్రత్యేకత: ఈ ఆలయాన్ని మెత్తని సోప్‌స్టోన్ (Soapstone) తో నిర్మించారు. దీనివల్ల అతి సూక్ష్మమైన శిల్పాలను చెక్కడం సాధ్యమైంది.
• హోదా: ఇది యునెస్కో (UNESCO) ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తించబడింది.
• విజయానికి గుర్తుగా: క్రీ.పూ 1116లో తలక్కాడ్ యుద్ధంలో చోళులపై సాధించిన గొప్ప విజయానికి గుర్తుగా హోయసల రాజు విష్ణువర్ధనుడు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు.
• సేవా తీర్థకు స్ఫూర్తి: ఢిల్లీలోని కొత్త PMO కార్యాలయం 'సేవా తీర్థ'ను భారతీయ సంస్కృతి ప్రతిబింబించేలా ఈ ఆలయ నిర్మాణ శైలి ఆధారంగా రూపొందించారు.
• నిర్మించిన రాజు: హోయసల రాజు విష్ణువర్ధనుడు దీనిని ప్రారంభించాడు.
• నిర్మాణ సమయం: ఈ ఆలయ నిర్మాణం పూర్తి కావడానికి 103 ఏళ్లు పట్టింది మరియు మూడు తరాల రాజులు దీని నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్నారు.
• ప్రారంభం: క్రీ.శ. 1117లో నిర్మాణం ప్రారంభమైంది.

• ఫిబ్రవరి 2026లో 'సేవా తీర్థ' ప్రారంభోత్సవ సమయంలో దీని నిర్మాణ శైలి గురించి మళ్ళీ చర్చ మొదలైంది.
• ఈ ఆలయం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బేలూరు (Belur) లో (దీనిని పూర్వం వేలాపుర అని పిలిచేవారు) యగచి (Yagachi) నది ఒడ్డున ఉంది.

• జగతి (Jagati): ఈ ఆలయం ఒక ఎత్తైన నక్షత్రాకార వేదికపై (Platform) నిర్మించబడింది.
• మదనికలు: ఆలయంలో సుమారు 80కి పైగా 'మదనిక' (నాట్యం చేస్తున్న లేదా వివిధ భంగిమల్లో ఉన్న మహిళల) శిల్పాలు ఉన్నాయి.
• గోపురం: ఆలయ ప్రాకారం చుట్టూ విజయనగర శైలిలో నిర్మించిన గోపురం ఉంటుంది.
• మెట్ల బావి: ఆలయ ప్రాంగణంలో ఒక ప్రత్యేకమైన మెట్ల బావి (Stepped Well) కూడా ఉంది.

కేరళలోని పశ్చిమ కనుమలలో పరిశోధకులు సరికొత్త మొక్క జాతి 'టెట్రాటేనియం పైకడె' (Tetrataenium paikadae) కనుగొన్నారు. ఇది ఒక కొత్త రకమైన మొక్క జాతి. ఇది క్యారెట్, కొత్తిమీర వంటి మొక్కలు ఉండే 'ఏపియేసి' (Apiaceae) కుటుంబానికి చెందినది.

• లక్షణాలు: ఈ మొక్క 30 నుండి 80 సెంటీమీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది. దీని కాండంపై గట్టి వెంట్రుకలు ఉంటాయి, ఆకులు అండాకారంలో ఉంటాయి మరియు తెల్లటి చిన్న పూల గుత్తులను కలిగి ఉంటుంది.
• ప్రత్యేకత: దీని పండ్లలో ఉండే నూనె గొట్టాల (Oil tubes) సంఖ్య మరియు వాటి అమరిక ఆధారంగా ఇది ఇతర జాతుల కంటే భిన్నమైనదని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
• జీవవైవిధ్యం (Biodiversity) పరంగా పశ్చిమ కనుమలు ఎంత కీలకమైనవో ఈ ఆవిష్కరణ నిరూపిస్తోంది. కొత్త జాతులను గుర్తించడం వల్ల పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఆ మొక్కల పాత్రను అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు వాటిని సంరక్షించడానికి వీలవుతుంది. ఈ మొక్క ముఖ్యంగా తేమతో కూడిన చిత్తడి భూములలో (Marshy grasslands) పెరుగుతుంది.
• ఒక పరిశోధక బృందం ఈ కొత్త జాతిని కనుగొని, దీనికి 'టెట్రాటేనియం పైకడె' అని పేరు పెట్టింది. వృక్షశాస్త్ర పరంగా దీనిని ఇతర జాతులతో పోల్చి చూసి సరికొత్తదిగా నిర్ధారించారు.
• ఆవిష్కరణ: ఈ కొత్త జాతికి సంబంధించిన వివరాలు ఫిబ్రవరి 2026 నాటి కరెంట్ అఫైర్స్ నివేదికల ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చాయి.
• జీవన చక్రం: ఈ మొక్క జూలై నుండి సెప్టెంబర్ మధ్య కాలంలో పూలు పూస్తుంది. అక్టోబర్ మరియు నవంబర్ నెలల్లో పండ్లు కాస్తుంది.
• కేరళలోని ఇడుక్కి (Idukki) జిల్లాలో ఉన్న పశ్చిమ కనుమల ఎత్తైన గడ్డి భూముల్లో దీనిని కనుగొన్నారు.
• ఖచ్చితమైన ప్రదేశం: ఇది ఇడుక్కిలోని ఇరవికుళం నేషనల్ పార్క్ (Eravikulam National Park) లోపల గుర్తించబడింది.
• ఎత్తు: సముద్ర మట్టానికి 1,000 నుండి 2,500 మీటర్ల ఎత్తులో ఉండే ప్రాంతాల్లో ఇది పెరుగుతుంది.

• కుటుంబం: Apiaceae (క్యారెట్ కుటుంబం).
• ఆవాసం: షోలా అడవులు లేదా ఎత్తైన గడ్డి భూములు (High-altitude grasslands).
• రాష్ట్రం: కేరళ.

హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) నుండి భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ డార్నియర్ 228 (Dornier 228) విమానాన్ని కొత్తగా కొనుగోలు చేయనుంది.

• డార్నియర్ 228 అనేది ఒక బహుళ ప్రయోజన లైట్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ (Light Transport Aircraft). ఇది రెంటెడ్ టర్బోప్రాప్ ఇంజిన్లతో నడిచే జంట ఇంజిన్ల విమానం. దీనిని ప్రయాణికుల రవాణా, సరుకు రవాణా (Utility), కోస్ట్ గార్డ్ విధులు మరియు సముద్ర నిఘా (Maritime Surveillance) కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించారు.
• భారత రక్షణ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి మరియు మారుమూల ప్రాంతాలకు రవాణా సౌకర్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఈ ఒప్పందం కుదిరింది.
• STOL సామర్థ్యం: ఇది చాలా తక్కువ దూరంలోనే టేకాఫ్ అవ్వగలదు మరియు ల్యాండ్ అవ్వగలదు (Short Takeoff and Landing).
• ప్రత్యేకత: గడ్డి మైదానాలు లేదా సరిగ్గా నిర్మించని రన్ వేల మీద కూడా ఇది సులభంగా దిగగలదు. అందుకే దీనిని 'హాట్ అండ్ హై' (ఎక్కువ వేడి, ఎత్తైన ప్రాంతాలు) వాతావరణంలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు.
• తక్కువ ఖర్చు: దీని నిర్వహణ ఖర్చు చాలా తక్కువ మరియు పనితీరులో అత్యంత నమ్మదగినది.
• తయారీ: ఈ విమానాలను కాన్పూర్‌లోని హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) రవాణా విమాన విభాగం వారు తయారు చేస్తారు.
• ఒప్పందం: భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Defence) ఈ కొనుగోలు కోసం సంతకం చేసింది.

• తాజా ఒప్పందం: రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఇటీవల ఎనిమిది కొత్త డార్నియర్ 228 విమానాల కోసం HALతో ఒప్పందం చేసుకుంది.
• చరిత్ర: 1983లో HAL ఈ విమాన తయారీ లైసెన్స్‌ను పొందింది, 1985 నుండి భారతదేశంలో వీటి ఉత్పత్తి ప్రారంభమైంది.
• ఈ ఎనిమిది విమానాలను HAL కాన్పూర్ విభాగంలో నిర్మిస్తారు. ఇవి భవిష్యత్తులో దేశ సరిహద్దుల్లో, తీర ప్రాంతాల్లో మరియు నిఘా అవసరమైన సున్నితమైన ప్రాంతాల్లో సేవలు అందిస్తాయి.

• ఇంజిన్లు: గారెట్ TPE331 టర్బోప్రాప్ ఇంజిన్లు.
• వింగ్ డిజైన్: దీని సూపర్ క్రిటికల్ వింగ్ (TNT wing) తక్కువ వేగంతో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు కూడా ఎక్కువ లిఫ్ట్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
• ఉపయోగాలు: ఎయిర్-టాక్సీ ఆపరేషన్లు, సముద్ర నిఘా మరియు యుటిలిటీ రవాణా.

భారత నౌకాదళం ఇటీవల కంబైన్డ్ టాస్క్ ఫోర్స్ (CTF) 154 కమాండ్‌ను చేపట్టింది. కంబైన్డ్ మారిటైమ్ ఫోర్సెస్ (CMF) అనేది అంతర్జాతీయ జలాల్లో భద్రతను పర్యవేక్షించే ఒక బహుళజాతి సముద్ర భాగస్వామ్యం. ఇది ఏ ఒక్క దేశానికీ చెందినది కాదు; వివిధ దేశాల నౌకాదళాల స్వచ్ఛంద కూటమి.

• ప్రధాన విధి: అంతర్జాతీయ నిబంధనలను (IRBO) గౌరవిస్తూ, సముద్రంపై అక్రమ కార్యకలాపాలకు పాల్పడే శక్తులను అడ్డుకోవడం.
• టాస్క్ ఫోర్స్‌లు: CMF కింద 5 రకాల టాస్క్ ఫోర్స్‌లు ఉన్నాయి:
  • CTF 150: అరేబియా గల్ఫ్ బయట సముద్ర భద్రత.
  • CTF 151: సముద్రపు దొంగల (Piracy) నిరోధం.
  • CTF 152: అరేబియా గల్ఫ్ లోపల భద్రత.
  • CTF 153: ఎర్ర సముద్రం (Red Sea) భద్రత.
  • CTF 154: సముద్ర భద్రతా శిక్షణ (ప్రస్తుతం భారత్ దీనికే నాయకత్వం వహిస్తోంది).
• ప్రపంచంలోని అత్యంత కీలకమైన సముద్ర రవాణా మార్గాలను రక్షించడానికి ఈ కూటమి ఏర్పడింది.
• లక్ష్యాలు: మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, స్మగ్లింగ్ మరియు సముద్రపు దొంగతనాలను అరికట్టడం.
• సమగ్రత: ప్రాంతీయ సహకారాన్ని పెంపొందించడం ద్వారా సముద్ర వాణిజ్యం సురక్షితంగా సాగేలా చూడటం.
• సభ్య దేశాలు: భారత్‌తో సహా మొత్తం 47 దేశాలు ఇందులో భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి.
• నాయకత్వం: తాజాగా భారత నౌకాదళం (Indian Navy) బహుళజాతి శిక్షణా టాస్క్ ఫోర్స్ అయిన CTF 154 బాధ్యతలను స్వీకరించింది.

• ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటి నివేదికల ప్రకారం, భారత నౌకాదళం ఈ బాధ్యతలను చేపట్టింది.
• పనితీరు: ఇది నిరంతరం పనిచేసే వ్యవస్థ; సభ్య దేశాలు రొటేషన్ పద్ధతిలో వివిధ టాస్క్ ఫోర్స్‌లకు నాయకత్వం వహిస్తాయి.
• CMF సుమారు 32 లక్షల చదరపు మైళ్ల అంతర్జాతీయ జలాల్లో తన కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తుంది.
• కీలక ప్రాంతాలు: అరేబియా గల్ఫ్, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, ఎర్ర సముద్రం మరియు హిందూ మహాసముద్రంలోని కొన్ని భాగాలు.
• ప్రధాన కార్యాలయం: CMF ప్రధాన కార్యాలయం బహ్రెయిన్‌లోని యూఎస్ నేవల్ ఫోర్సెస్ సెంట్రల్ కమాండ్ (NAVCENT) తో కలిసి ఉంటుంది.

• CMF లోని సభ్య దేశాలకు ఎటువంటి కఠినమైన రాజకీయ లేదా సైనిక నిబంధనలు ఉండవు. ఇది పూర్తిగా దేశాల మధ్య పరస్పర అవగాహన మరియు సహకారంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఇటీవల లీడ్ బ్యాంక్ స్కీమ్ (LBS) సవరించిన మార్గదర్శకాలపై ముసాయిదాను విడుదల చేసింది.

• లీడ్ బ్యాంక్ స్కీమ్ అనేది గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన ప్రాంతాల ఆర్థిక అభివృద్ధి కోసం ఒక జిల్లాలోని బ్యాంకులు మరియు ప్రభుత్వ సంస్థల మధ్య సమన్వయాన్ని పెంచే ఒక వ్యవస్థ.
• ప్రధాన లక్ష్యం: ప్రాధాన్యతా రంగాలకు (Priority Sector) రుణ సదుపాయాన్ని పెంచడం మరియు గ్రామీణ అభివృద్ధిలో బ్యాంకుల పాత్రను బలోపేతం చేయడం.
• పనితీరు: ప్రతి జిల్లాకు ఒక నిర్దిష్ట బ్యాంకును 'లీడ్ బ్యాంక్'గా గుర్తిస్తారు. ఆ బ్యాంకు జిల్లాలోని క్రెడిట్ ప్లాన్‌ల తయారీ మరియు అమలును పర్యవేక్షిస్తుంది.
• సమన్వయం కోసం: వివిధ బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ అభివృద్ధి సంస్థలు వేర్వేరుగా కాకుండా ఒకే ఉమ్మడి లక్ష్యంతో (జిల్లా అభివృద్ధి) పనిచేయడానికి ఈ పథకం అవసరం.
• ఆర్థిక చేర్పు (Financial Inclusion): బ్యాంకింగ్ సేవలు అందుబాటులో లేని ప్రాంతాలకు రుణాలను చేరవేయడానికి.
• జిల్లా క్రెడిట్ ప్లాన్: జిల్లా అవసరాలకు అనుగుణంగా వార్షిక రుణ ప్రణాళికను సిద్ధం చేయడానికి.
• సిఫార్సు: నారిమన్ కమిటీ (Nariman Committee) సిఫార్సుల మేరకు ఈ పథకం రూపొందించబడింది.
• నిర్వహణ: దీనిని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ప్రవేశపెట్టింది.
• కీలక అధికారి: జిల్లా స్థాయిలో ఈ కార్యక్రమాలను పర్యవేక్షించేందుకు లీడ్ డిస్ట్రిక్ట్ మేనేజర్ (LDM) ఉంటారు.
• ప్రారంభం: డిసెంబర్ 1969లో ఆర్బీఐ ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించింది.
• కీలక మార్పు: 1979లో లీడ్ బ్యాంక్ ఆఫీసర్ పదవిని లీడ్ డిస్ట్రిక్ట్ మేనేజర్‌గా మార్చారు.

• ఫిబ్రవరి 14, 2026 నాటి సమాచారం ప్రకారం, ఆర్బీఐ ఈ పథకానికి సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను సవరించాలని ప్రతిపాదించింది.
• ఈ పథకం దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని జిల్లాల్లో అమలు చేయబడుతుంది. జిల్లా స్థాయి అధికారుల నేతృత్వంలో జిల్లా పరిపాలనా యంత్రాంగం మరియు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేస్తాయి.

• లీడ్ బ్యాంక్ స్కీమ్ కింద మూడు స్థాయిలలో సమన్వయ కమిటీలు ఉంటాయి:
  • Block Level Bankers' Committee (BLBC) - మండల స్థాయి.
  • District Consultative Committee (DCC) - జిల్లా స్థాయి.
  • State Level Bankers' Committee (SLBC) - రాష్ట్ర స్థాయి.

• కేంద్ర క్యాబినెట్ తీసుకున్న కీలక నిర్ణయాలు..?

• ఆకాశవాణిలో స్పెషల్ సిరీస్..ఇలా వినండి..!

• ఇక పై అన్ని సేవలు ఈ ఒక్క పోర్టల్ లోనే..

• ప్రధాని కొత్త ఆఫీస్ నుంచి 4 కొత్త పథకాలకు శ్రీకారం..

• PM RAHAT పథకానికి ఎలా అప్లై చేసుకోవాలి..ఎవరు అర్హులు..?

• కొన్ని క్యాన్సర్లను కట్టడి చేయొచ్చని మీకు తెలుసా ..?

• Pulwama Attack 2019: ఆ మధ్యాహ్నం ఏం జరిగింది?

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(12.02.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(11.02.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)