భారతదేశం మరియు న్యూజిలాండ్ దేశాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాల్లో ఒక నూతన అధ్యాయం మొదలైంది. రెండు దేశాల మధ్య 'స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం' (Free Trade Agreement - FTA) త్వరలో కుదరనుంది.
ఈ ఒప్పందం అమల్లోకి వస్తే, భారతదేశం నుంచి న్యూజిలాండ్కు ఎగుమతి అయ్యే అన్ని వస్తువులపై (100%) టారిఫ్లు (సుంకాలు) తొలగించబడతాయి.
భారతీయ ఎగుమతిదారులకు భారీ ఊరటనిచ్చేలా ఈ ఒప్పందం కుదిరింది. దీనివల్ల భారతీయ వస్తువులకు న్యూజిలాండ్ మార్కెట్లో భారీ డిమాండ్ ఏర్పడటమే కాకుండా, రెండు దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు మరింత బలోపేతం కానున్నాయి. ముఖ్యంగా టెక్స్టైల్స్, ఫార్మాస్యూటికల్స్ మరియు ఐటీ సేవల రంగానికి ఇది ఎంతో మేలు చేకూర్చనుంది.
స్థానం: ఇది దక్షిణ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న ఒక ద్వీప దేశం. ఇది ఓషియానియా (Oceania) ఖండంలోని అనేక ద్వీపాల్లో ఒకటి.
సరిహద్దులు: ఇది ఆస్ట్రేలియాకు ఆగ్నేయంగా, న్యూ కాలెడోనియా, ఫిజీ మరియు టోంగా దీవులకు దక్షిణంగా ఉంది.
ముఖ్యమైన ద్వీపాలు: న్యూజిలాండ్ ప్రధానంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది - ఉత్తర ద్వీపం (North Island) మరియు దక్షిణ ద్వీపం (South Island). ఈ రెండింటినీ కుక్ జలసంధి (Cook Strait) వేరు చేస్తుంది.
రాజధాని: వెల్లింగ్టన్ (Wellington).
పసిఫిక్ రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్: న్యూజిలాండ్ ప్రసిద్ధ 'పసిఫిక్ రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్'లో భాగంగా ఉంది. దీనివల్ల ఇక్కడ తరచుగా భూకంపాలు సంభవిస్తాయి మరియు అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
వాతావరణం: ఉత్తరాన వెచ్చని ఉపఉష్ణమండల (Subtropical) వాతావరణం నుండి దక్షిణాన చల్లని సమశీతోష్ణ (Cool temperate) వాతావరణం వరకు ఇక్కడ వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది.
అత్యున్నత శిఖరం: మౌంట్ కుక్ (Mount Cook) - 12,316 అడుగుల ఎత్తుతో న్యూజిలాండ్లోనే ఎత్తైన శిఖరంగా ఉంది.
అగ్నిపర్వతం: మౌంట్ రువాపెహు (Mount Ruapehu) ఇక్కడి క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం.
సరస్సు: లేక్ టౌపో (Lake Taupō) ఇది దేశంలోనే అతిపెద్ద సహజ సరస్సు.
గ్లేసియర్: టాస్మాన్ గ్లేసియర్ (Tasman Glacier) న్యూజిలాండ్లో అతిపెద్దది.
తాజా ఒప్పందం: భారత్ - న్యూజిలాండ్ FTA.
ప్రయోజనం: 100% ఎగుమతులపై సుంకాల తొలగింపు.
రాజధాని: వెల్లింగ్టన్.
ఎత్తైన శిఖరం: మౌంట్ కుక్.
వేరు చేసే జలసంధి: కుక్ జలసంధి.
సహజ వనరులు: బంగారం, వెండి, ఇనుప ఇసుక, ఫాస్ఫేట్ మరియు సున్నపురాయి.
భారతదేశం తన వాణిజ్య పరిధిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తున్న క్రమంలో, న్యూజిలాండ్తో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం ఆర్థిక వృద్ధికి కీలకమైన మైలురాయిగా నిలవనుంది.
భారతదేశం యొక్క అద్భుతమైన చారిత్రక వారసత్వాన్ని లోతుగా అర్థం చేసుకోవడానికి దేశ పౌరులందరూ 'అభిలేఖ్ పటల్' (Abhilekh Patal) పోర్టల్ను సందర్శించాలని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల పిలుపునిచ్చారు.
నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ ఆఫ్ ఇండియా (National Archives of India - NAI) సేకరించి, భద్రపరిచిన కోట్లాది చారిత్రక రికార్డులను సామాన్య ప్రజలకు సైతం అందుబాటులోకి తీసుకురావడమే ఈ పోర్టల్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. డిజిటల్ ఇండియాలో భాగంగా చరిత్రను డిజిటలైజ్ చేసి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న పరిశోధకులకు, విద్యార్థులకు మరియు పౌరులకు ఉచితంగా అందించడానికి ఈ వేదికను రూపొందించారు.
స్వభావం: ఇది నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ ఆఫ్ ఇండియా (NAI) యొక్క రిఫరెన్స్ మీడియా మరియు డిజిటలైజ్ చేసిన సేకరణలను ఇంటర్నెట్ ద్వారా పొందేందుకు రూపొందించిన పూర్తి స్థాయి వెబ్ పోర్టల్.
లక్ష్యం: భారతదేశానికి సంబంధించిన సుమారు 7 మిలియన్ల (70 లక్షల) చారిత్రక రికార్డులను ఎటువంటి భౌగోళిక అడ్డంకులు లేకుండా సులభంగా యాక్సెస్ చేసే వీలు కల్పించడం.
కంటెంట్: ఇందులో బ్రిటిష్ కాలం నాటి పత్రాలు, ప్రభుత్వ రికార్డులు, పురాతన మ్యాప్లు, ప్రైవేట్ పేపర్లు మరియు మైక్రోఫిల్మ్ వంటి అమూల్యమైన సమాచారం నిక్షిప్తమై ఉంది.
స్థాపన: దీనిని 1891 మార్చి 11న కోల్కతా (కలకత్తా)లో 'ఇంపీరియల్ రికార్డ్ డిపార్ట్మెంట్' పేరుతో స్థాపించారు.
హోదా: ఇది దక్షిణ ఆసియాలోనే అతిపెద్ద ఆర్కైవల్ రిపోజిటరీ (రికార్డుల నిధి).
విధులు: భారత ప్రభుత్వం ఉపయోగించిన పాత రికార్డులను భద్రపరచడం మరియు వాటిని పండితులు, నిర్వాహకులు మరియు సామాన్య వినియోగదారులకు అందుబాటులో ఉంచడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.
ప్రధాన కార్యాలయం: న్యూఢిల్లీ.
ప్రాంతీయ కేంద్రాలు: భోపాల్లో ప్రాంతీయ కార్యాలయం ఉండగా.. భువనేశ్వర్, జైపూర్ మరియు పుదుచ్చేరిలలో రికార్డ్ సెంటర్లు ఉన్నాయి.
నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: ఇది కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
పోర్టల్ పేరు: అభిలేఖ్ పటల్ (Abhilekh Patal).
నిర్వహణ: నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ ఆఫ్ ఇండియా (NAI).
మంత్రిత్వ శాఖ: సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ.
రికార్డుల సంఖ్య: సుమారు 70 లక్షలు.
స్థాపన సంవత్సరం: 1891 (కోల్కతాలో).
మన గతాన్ని తెలుసుకోవడం ద్వారా భవిష్యత్తును మెరుగ్గా నిర్మించుకోవచ్చని, అందుకే చరిత్ర పట్ల ఆసక్తి ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ ఈ పోర్టల్ను ఉపయోగించుకోవాలని ప్రభుత్వం కోరుతోంది.
ఛత్తీస్గఢ్లోని బర్నవాపర వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం (Barnawapara Wildlife Sanctuary) లో కృష్ణ జింకల పునరుద్ధరణ కార్యక్రమం అద్భుత ఫలితాలను ఇస్తోంది. 2018లో ప్రారంభించిన రీఇంట్రడక్షన్ ప్రోగ్రామ్ (మళ్లీ ప్రవేశపెట్టడం) తర్వాత, ఇక్కడ కృష్ణ జింకల జనాభా నిలకడగా పెరుగుతున్నట్లు తాజా నివేదికలు వెల్లడించాయి.
ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో అంతరించిపోయిన స్థితికి చేరుకున్న కృష్ణ జింకలను రక్షించేందుకు ఛత్తీస్గఢ్ అటవీ శాఖ ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టింది. ఈ విజయవంతమైన ప్రయత్నం వల్ల అటు పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతినకుండా ఉండటమే కాకుండా, అభయారణ్యానికి పర్యాటక కళ కూడా పెరిగింది.
గుర్తింపు: ఇది భారతదేశం మరియు నేపాల్కు చెందిన ఒక మధ్యస్థ పరిమాణపు యాంటిలోప్ (Antelope) జాతి జీవి.
నివాసం: ఇవి ప్రధానంగా బహిరంగ గడ్డి భూములు, పొడి పొద ప్రాంతాలు మరియు తక్కువ అటవీ సాంద్రత కలిగిన ప్రాంతాలలో నివసిస్తాయి.
వ్యాప్తి: భారతదేశంలో రాజస్థాన్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్, తమిళనాడు మరియు ఒడిశాతో పాటు ద్వీపకల్ప భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో ఇవి విస్తరించి ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర జంతువు: కృష్ణ జింకను ఆంధ్రప్రదేశ్, పంజాబ్ మరియు హర్యానా రాష్ట్రాలు తమ 'రాష్ట్ర జంతువు'గా ప్రకటించుకున్నాయి.
శరీర ఆకృతి: మగ జింకలు ముదురు రంగు (నలుపు/ముదురు గోధుమ) చర్మాన్ని మరియు పొడవైన, సురిటి ఆకారపు కొమ్ములను (Spiraling horns) కలిగి ఉంటాయి. ఆడ జింకలు మరియు చిన్న వయస్సులో ఉన్న మగ జింకలు సాధారణంగా పసుపు-గోధుమ రంగులో ఉంటాయి. ఆడ జింకలకు సాధారణంగా కొమ్ములు ఉండవు.
వేగం మరియు దృష్టి: వీటికి అత్యంత పదునైన చూపు ఉంటుంది. ఇవి చాలా వేగంగా పరిగెత్తగలవు, ఇదే వీటిని శత్రువుల (Predators) నుండి కాపాడుతుంది.
సామాజిక జీవనం: ఇవి సాధారణంగా గుంపులుగా (Herds) నివసిస్తాయి. ఒక్కో గుంపులో 5 నుండి 50 వరకు జింకలు ఉంటాయి.
IUCN రెడ్ లిస్ట్: లీస్ట్ కన్సర్న్డ్ (Least Concerned - అంటే ప్రస్తుతం వీటి మనుగడకు పెద్దగా ముప్పు లేదని అర్థం).
వన్యప్రాణుల రక్షణ చట్టం: భారతదేశంలో వీటికి అత్యున్నత స్థాయి రక్షణ కల్పించబడింది.
వార్తల్లో నిలిచిన ప్రాంతం: బర్నవాపర వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం (ఛత్తీస్గఢ్).
ప్రత్యేకత: 2018 రీఇంట్రడక్షన్ ప్రోగ్రామ్ విజయం.
రాష్ట్ర జంతువు: ఆంధ్రప్రదేశ్, పంజాబ్, హర్యానా.
ప్రధాన ఆకర్షణ: సురిటి ఆకారపు కొమ్ములు.
పర్యావరణ ప్రేమికులకు మరియు యూపీఎస్సీ (UPSC), ఏపీపీఎస్సీ (APPSC) వంటి పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులకు ఈ అంశం ఎంతో కీలకం.
భారతదేశంలో వాతావరణ అంచనాలను మరింత ఖచ్చితత్వంతో అందించే లక్ష్యంతో ప్రారంభించిన 'మిషన్ మౌసమ్' (Mission Mausam) లో భాగంగా, పుణేలోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెట్రోలాలజీ (IITM) ఇటీవల మహారాష్ట్రలోని మహాబలేశ్వర్ వద్ద సరికొత్త 'X-బ్యాండ్ డాప్లర్ వెదర్ రాడార్'ను ప్రారంభించింది.
భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) తన నెట్వర్క్ను బలోపేతం చేస్తూ, మారుమూల మరియు ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో వాతావరణ మార్పులను ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షించేందుకు ఈ అత్యాధునిక రాడార్ను అందుబాటులోకి తెచ్చింది. ఇది ముఖ్యంగా భారీ వర్షాలు, మేఘవృతం మరియు తుపాను కదలికలను ముందే గుర్తించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
సాంకేతికత: ఇది 'డాప్లర్ ఎఫెక్ట్' (Doppler Effect) ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. ఇది దూరంగా ఉన్న వస్తువుల దూరాన్ని మాత్రమే కాకుండా, అవి ఎంత వేగంతో ప్రయాణిస్తున్నాయో (Velocity Data) కూడా లెక్కిస్తుంది.
పనితీరు: ఈ రాడార్ ఆంటెన్నా నుంచి రేడియో తరంగాలను వాతావరణంలోకి పంపుతుంది. ఈ తరంగాలు గాలిలోని వర్షపు చుక్కలు లేదా వడగళ్లను ఢీకొని తిరిగి రాడార్కు చేరుతాయి. తిరిగి వచ్చే శక్తిని బట్టి అక్కడ ఉన్న వస్తువు పరిమాణాన్ని, అది ఎంత దూరంలో ఉందో శాస్త్రవేత్తలు గుర్తిస్తారు.
బ్యాండ్లు (Bands): భారత వాతావరణ శాఖ ప్రధానంగా మూడు రకాల ఫ్రీక్వెన్సీ బ్యాండ్లను ఉపయోగిస్తుంది.
S-బ్యాండ్: భారీ తుపానుల పర్యవేక్షణకు.
C-బ్యాండ్: మధ్యస్థ వాతావరణ మార్పులకు.
X-బ్యాండ్: ఇప్పుడు మహాబలేశ్వర్లో ఏర్పాటు చేసిన ఈ బ్యాండ్ తక్కువ దూరంలో ఉన్న వాతావరణ కదలికలను అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో గుర్తిస్తుంది.
వర్షపాతం అంచనా: దాదాపు 500 కిలోమీటర్ల పరిధిలో వర్షపు మేఘాల కదలికలను ట్రాక్ చేయవచ్చు.
వేగవంతమైన హెచ్చరికలు: అకస్మాత్తుగా వచ్చే వరదలు (Flash Floods), మేఘావృత దాడులు (Cloudbursts) వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ముందే గుర్తించి ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు.
స్థానిక వాతావరణం: పర్వత ప్రాంతాలలో వాతావరణం నిమిషాల్లో మారిపోతుంటుంది. అటువంటి మార్పులను పట్టుకోవడంలో ఈ X-బ్యాండ్ రాడార్ ఎంతో ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.
తాజా రాడార్ స్థాపన: మహాబలేశ్వర్, మహారాష్ట్ర.
సంస్థ: ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెట్రోలాలజీ (IITM).
ఏ పథకం కింద: మిషన్ మౌసమ్ (Mission Mausam).
సాంకేతికత: X-బ్యాండ్ డాప్లర్ రాడార్.
పరిధి: సుమారు 500 కి.మీ.
వాతావరణ శాస్త్రంలో భారత్ సాధిస్తున్న ఈ పురోగతి అటు రైతులకు, ఇటు విపత్తు నిర్వహణ బృందాలకు ఎంతో ఊరటనిచ్చే అంశం.
పశ్చిమ ఆసియాలో కొనసాగుతున్న యుద్ధ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'ఆపరేషన్ వింగ్స్ ఆఫ్ డాన్' (Operation Wings of Dawn) వార్తల్లో నిలిచింది. ఈ ఆపరేషన్లో భాగంగా మిజోరంకు చెందిన సుమారు 240 మంది 'బనీ మనషే' (Bnei Menashe) తెగ వ్యక్తులను ఇజ్రాయెల్ విమానాల ద్వారా టెల్ అవీవ్కు తరలించింది.
ఈశాన్య భారత రాష్ట్రాలైన మిజోరం, మణిపూర్లలో నివసించే బనీ మనషే తెగ ప్రజలు తమను తాము ఇజ్రాయెల్కు చెందిన 'కోల్పోయిన తెగ' (Lost Tribe) వారసులుగా భావిస్తారు. తాజాగా ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం చేపట్టిన ప్రత్యేక తరలింపు ప్రక్రియతో ఈ కమ్యూనిటీ మళ్లీ చర్చల్లోకి వచ్చింది.
గుర్తింపు: భారతదేశంలో వీరిని 'షిన్లంగ్' (Shinlung) అని పిలుస్తారు. వీరు టిబెటో-బర్మన్ జాతికి చెందిన చిన్, కుకీ మరియు మిజో సమూహాల సభ్యులు.
చారిత్రక నమ్మకం: క్రీస్తుపూర్వం 722లో అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యం బహిష్కరించిన ఇజ్రాయెల్ యొక్క పది తెగలలో ఒకటైన 'మనషే' (Manasseh) వారసులుగా వీరు తమను తాము చెప్పుకుంటారు.
భారత్కు రాక: పర్షియా, అఫ్ఘానిస్తాన్, టిబెట్ మరియు చైనా మీదుగా శతాబ్దాల తరబడి ప్రయాణించి, గత 300-500 ఏళ్ల క్రితం వీరు భారత ఈశాన్య ప్రాంతాలకు చేరుకున్నారని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
మతం: వీరు క్రైస్తవ మతం నుంచి తిరిగి యూదు మతంలోకి మారారు. సుక్కోట్ (Sukkot) వంటి సంప్రదాయ యూదు పండుగలను జరుపుకుంటారు. 1980వ దశకంలో ఇజ్రాయెల్తో సంబంధాలు ఏర్పడ్డాక, వీరు ఆధునిక యూదు పద్ధతులను అనుసరిస్తున్నారు.
లక్ష్యం: మిగిలి ఉన్న బనీ మనషే కమ్యూనిటీ సభ్యులను ఇజ్రాయెల్కు తరలించి, అక్కడ పౌరసత్వం కల్పించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
ప్రయోజనాలు: ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం వీరికి విమాన ప్రయాణం, గృహ వసతి, హిబ్రూ భాషా తరగతులు మరియు ఇతర ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కల్పిస్తుంది.
కాలక్రమం: 2026 చివరి నాటికి: సుమారు 1,200 మందిని ఇజ్రాయెల్ తీసుకెళ్లాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
2030 నాటికి: రెండో దశలో మరో 4,600 మందిని తరలించి, మొత్తం కమ్యూనిటీ రాకను పూర్తి చేయాలని ఇజ్రాయెల్ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసింది.
ఆపరేషన్ పేరు: ఆపరేషన్ వింగ్స్ ఆఫ్ డాన్.
కమ్యూనిటీ పేరు: బనీ మనషే (భారత్లో షిన్లంగ్).
నివసించే రాష్ట్రాలు: మిజోరం, మణిపూర్.
మతపరమైన గుర్తింపు: ఇజ్రాయెల్ యొక్క పది కోల్పోయిన తెగలలో ఒకటి.
లక్ష్యం: 2030 నాటికి పూర్తి తరలింపు.
ఇప్పటికే ఈ కమ్యూనిటీలో సగానికి పైగా ప్రజలు ఇజ్రాయెల్కు వలస వెళ్లి అక్కడి పౌరులుగా స్థిరపడ్డారు. మిగిలిన వారిని కూడా తమ మాతృభూమికి చేర్చుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం ఈ మిషన్ను వేగవంతం చేసింది.
రాజస్థాన్లోని అజ్మీర్లో గల ప్రసిద్ధ పుష్కర్ సరస్సులో శాస్త్రవేత్తలు ఒక సరికొత్త రకం బ్యాక్టీరియాను కనుగొన్నారు. సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ రాజస్థాన్ (CURaj) పరిశోధకులు గుర్తించిన ఈ సైనోబ్యాక్టీరియాకు 'పుష్కర్మేమా క్యూరాజే' (Pushkarmema curajae) అని పేరు పెట్టారు.
రాజస్థాన్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ శాస్త్రవేత్తలు పర్యావరణ పరిశోధనల్లో భాగంగా పుష్కర్ సరస్సు నీటి నమూనాలను విశ్లేషించగా ఈ కొత్త జాతి సైనోబ్యాక్టీరియా వెలుగులోకి వచ్చింది. ఈ ఆవిష్కరణ కేవలం జీవవైవిధ్యానికే పరిమితం కాకుండా, భవిష్యత్తులో ఔషధ తయారీ మరియు వ్యవసాయ రంగాల్లో కీలక మార్పులకు దారితీసే అవకాశం ఉంది.
పేరు వెనుక కారణం: ఈ జీవిని కనుగొన్న 'పుష్కర్' సరస్సు గౌరవార్థం 'పుష్కర్మేమా' అని, పరిశోధనలు చేసిన సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ రాజస్థాన్ (CURaj) సంక్షిప్త నామం మీదుగా 'క్యూరాజే' అని నామకరణం చేశారు.
ప్రయోజనాలు: ప్రాథమిక పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ సైనోబ్యాక్టీరియాను కొత్త మందుల తయారీ, జీవ ఎరువుల (Bio-fertilizers) అభివృద్ధి మరియు రోగనిరోధక శక్తిని పెంచే పోషకాహార సప్లిమెంట్ల తయారీలో ఉపయోగించవచ్చని భావిస్తున్నారు.
నీలి ఆకుపచ్చ నాచు: వీటిని సాధారణంగా 'బ్లూ-గ్రీన్ ఆల్గే' అని పిలుస్తారు (కానీ ఇవి నిజమైన నాచు కావు). ఇవి కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిపే సూక్ష్మజీవులు.
పురాతన జీవులు: భూమిపై లభించిన అత్యంత పురాతనమైన శిలాజాలు (3.5 బిలియన్ ఏళ్ల నాటివి) ఈ సైనోబ్యాక్టీరియావే. భూమిపై ఆక్సిజన్ వాతావరణం ఏర్పడటానికి ఇవే ప్రధాన కారణం.
నత్రజని స్థాపన: ఇవి గాలిలోని నత్రజనిని మొక్కలకు ఉపయోగపడే సమ్మేళనాలుగా మార్చగలవు (Nitrogen Fixation). ఇది భూమి సారవంతం కావడానికి సహాయపడుతుంది.
లక్షణాలు: ఇవి ప్రోకార్యోటిక్ జీవులు (నిజమైన కేంద్రకం ఉండదు). ఇవి కేవలం ఆకుపచ్చ రంగులోనే కాకుండా తెలుపు, గోధుమ, ఎరుపు లేదా పసుపు రంగుల్లో కూడా ఉండవచ్చు.
ఆల్గల్ బ్లూమ్స్: నీటిలో పోషకాలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఇవి విపరీతంగా పెరిగి 'ఆల్గల్ బ్లూమ్స్'గా ఏర్పడతాయి.
కొత్త జాతి పేరు: పుష్కర్మేమా క్యూరాజే (Pushkarmema curajae).
గుర్తించిన ప్రాంతం: పుష్కర్ సరస్సు, రాజస్థాన్.
పరిశోధన సంస్థ: సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ రాజస్థాన్ (CURaj).
జీవి రకం: సైనోబ్యాక్టీరియా (Cyanobacteria).
ఉపయోగం: ఔషధాలు మరియు జీవ ఎరువుల తయారీ.
పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటంలో మరియు మానవాళికి అవసరమైన కొత్త వైద్య వనరులను కనుగొనడంలో ఈ తరహా ఆవిష్కరణలు ఎంతో కీలకం.
భారత్ & మాల్దీవుల మధ్య సముద్ర సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా భారత నావికాదళానికి చెందిన 'ఐఎన్ఎస్ కల్పేని' (INS Kalpeni) యుద్ధనౌక ఇటీవల మాల్దీవులలోని అడ్డూ అటోల్ (Addu Atoll) లో గల 'గాన్' (Gan) ప్రాంతానికి చేరుకుంది.
ప్రాంతీయ భద్రత మరియు మిత్రదేశాలతో సమన్వయాన్ని పెంపొందించుకోవడంలో భాగంగా ఐఎన్ఎస్ కల్పేని మాల్దీవుల పర్యటనకు వెళ్ళింది. హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో శాంతిని నెలకొల్పడం మరియు సముద్ర మార్గాల్లో నిఘాను పెంచడం ఈ పర్యటన ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
రకం: ఇది భారత నావికాదళానికి చెందిన ఫాస్ట్ అటాక్ క్రాఫ్ట్ (Fast Attack Craft).
నిర్మాణం: దీనిని కోల్కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) నిర్మించింది. ఇది 'కార్ నికోబార్' క్లాస్ వాటర్ జెట్ ఫాస్ట్ అటాక్ క్రాఫ్ట్ సిరీస్లోని 10 నౌకలలో ఒకటి.
ప్రారంభం: ఈ నౌక అక్టోబర్ 14, 2010న నావికాదళంలో చేర్చబడింది.
పేరు వెనుక కారణం: లక్షద్వీప్ సమూహంలోని కల్పేని దీవి పేరు మీద దీనికి ఈ పేరు పెట్టారు.
బేస్: ఇది కొచ్చి ప్రధాన కేంద్రంగా దక్షిణ నావికాదళ కమాండ్ (Southern Naval Command) పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
తీర ప్రాంత రక్షణ: దీని ప్రధాన బాధ్యత తీరప్రాంత నిఘా (Coastal Surveillance) మరియు రక్షణ కల్పించడం.
ఆపరేషన్లు: సముద్రంలో అక్రమ రవాణాను అరికట్టడం (Anti-smuggling), అనుమానిత నౌకలను సోదా చేయడం (VBSS), మరియు గాలింపు-సహాయక చర్యల్లో (Search & Rescue) ఇది నిష్ణాతురాలు.
ఆయుధాలు: శత్రు లక్ష్యాలను ఛేదించడానికి ఇందులో అత్యాధునిక గన్లు మరియు క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థలు అమర్చబడి ఉంటాయి.
నౌక పేరు: ఐఎన్ఎస్ కల్పేని.
తయారీ సంస్థ: GRSE, కోల్కతా.
కమాండ్: దక్షిణ నావికాదళ కమాండ్ (కొచ్చి).
తాజా వార్త: మాల్దీవులలోని అడ్డూ అటోల్ పర్యటన.
ప్రధాన పాత్ర: తీరప్రాంత రక్షణ మరియు నిఘా.
భారతదేశం తన 'నెబర్ హుడ్ ఫస్ట్' (Neighborhood First) విధానంలో భాగంగా మాల్దీవుల వంటి ద్వీప దేశాలతో రక్షణ సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకోవడంలో ఐఎన్ఎస్ కల్పేని వంటి నౌకలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
కేరళ సంస్కృతికి అద్దం పట్టే అత్యంత వైభవమైన వేడుక 'త్రిసూర్ పూరం' (Thrissur Pooram) ఇటీవల ఘనంగా ముగిసింది. బాణసంచా ప్రమాదం కారణంగా వేడుకల స్థాయిని కొంత తగ్గించినప్పటికీ, వేలాది మంది భక్తులు త్రిసూర్ నగరంలోని వడక్కునాథన్ ఆలయ మైదానానికి తరలివచ్చారు.
కేరళలోని ఆలయ ఉత్సవాలన్నింటిలోకి అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందినది 'త్రిసూర్ పూరం'. సుమారు 200 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఈ వేడుకను "పూరాలకే తల్లి" (Mother of all Poorams) అని పిలుస్తారు. ఈ ఏడాది బాణసంచా యూనిట్ వద్ద జరిగిన పేలుడు ఘటనలో సుమారు 15 మంది ప్రాణాలు కోల్పోవడంతో, భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా వేడుకలను కొంత నిరాడంబరంగా నిర్వహించినప్పటికీ, భక్తుల ఉత్సాహం మాత్రం తగ్గలేదు.
వేదిక: కేరళలోని త్రిసూర్ నగరం నడిబొడ్డున ఉన్న వడక్కునాథన్ ఆలయ ఆవరణలోని 'తెక్కింకాడు మైదానం'లో ఏటా ఈ ఉత్సవం జరుగుతుంది.
సమయం: మలయాళ మాసం మేడం (Medam) (ఏప్రిల్-మే నెలల మధ్య) లో పూరం నక్షత్రం రోజున దీనిని నిర్వహిస్తారు.
చారిత్రక నేపథ్యం: ఈ ఉత్సవానికి రూపకల్పన చేసింది కొచ్చిన్ మహారాజు రాజా రామవర్మ (శక్తన్ తంపురాన్). ఆయన 1790-1805 కాలంలో ఈ అద్భుత వేడుకను ప్రారంభించారు.
భాగస్వామ్య ఆలయాలు: ఈ ఉత్సవంలో పది ఆలయాలు పాల్గొంటాయి. ప్రధానంగా పరమేక్కావు భగవతి ఆలయం, తిరువంబాడి కృష్ణ ఆలయాల మధ్య పోటీ వాతావరణంలో ఈ వేడుక సాగుతుంది.
కుడమట్టం (Kudamattom): గజరాజులపై కూర్చున్న పూజారులు రంగురంగుల ఆకర్షణీయమైన గొడుగులను వేగంగా మార్చే ఘట్టం (Umbrella competition) ఈ ఉత్సవానికే హైలైట్.
ఇలంజిత్తల్ మేళం (Ilanjithal Melam): 200 కంటే ఎక్కువ మంది కళాకారులు పాల్గొనే అతిపెద్ద వాయిద్య మేళం ఇది. దీని సంగీతం పర్యాటకులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తుంది.
గజరాజుల ప్రదర్శన: అత్యద్భుతంగా అలంకరించిన ఏనుగులు ఈ వేడుకలో ప్రధాన ఆకర్షణ.
బాణసంచా వేడుక (Vedikkettu): పూరం ముగింపులో జరిగే బాణసంచా ప్రదర్శన ఎంతో ప్రసిద్ధి. అయితే ఈ ఏడాది ప్రమాదాల దృష్ట్యా దీనిపై కఠిన ఆంక్షలు విధించారు.
ఉత్సవం పేరు: త్రిసూర్ పూరం.
రాష్ట్రం: కేరళ.
ప్రధాన ఆలయం: వడక్కునాథన్ ఆలయం.
ప్రారంభించిన వారు: శక్తన్ తంపురాన్ (కొచ్చిన్ మహారాజు).
కీలక ఘట్టం: కుడమట్టం (గొడుగుల ప్రదర్శన).
ఈ ఉత్సవం కేవలం మతపరమైన వేడుక మాత్రమే కాదు, కేరళ యొక్క అద్భుతమైన కళా సంపదకు మరియు లౌకిక స్ఫూర్తికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.
చిన్నపిల్లల్లో ప్రాణాంతక హృదయ సంబంధిత సమస్యలకు దారితీసే 'కవాసకి వ్యాధి' (Kawasaki Disease) చికిత్సపై తాజాగా జరిగిన ఒక మల్టీసెంటర్ అధ్యయనం ఆసక్తికర విషయాలను వెల్లడించింది. కవాసకి వ్యాధికి ఇచ్చే సాధారణ చికిత్సకు 'ప్రెడ్నిసోలోన్' (Prednisolone) అనే మందును అదనంగా చేర్చడం వల్ల గుండెకు సంబంధించిన రక్తనాళాల (Coronary-artery) సమస్యలను తగ్గించడంలో ఎలాంటి అదనపు ప్రయోజనం లేదని ఈ పరిశోధన తేల్చింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో చిన్నపిల్లలకు వచ్చే గుండె జబ్బుల్లో 'కవాసకి' అత్యంత ప్రధానమైనది. ఇది ప్రాణాంతకం కాకపోయినప్పటికీ, సకాలంలో గుర్తించకపోతే గుండె రక్తనాళాలు శాశ్వతంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. తాజా అధ్యయనం ఈ వ్యాధికి అందించే చికిత్స విధానంలో స్పష్టతనిచ్చింది.
నేపథ్యం: దీనిని 'కవాసకి సిండ్రోమ్' లేదా 'ముకోక్యుటేనియస్ లింఫ్ నోడ్ సిండ్రోమ్' అని కూడా పిలుస్తారు. దీనిని 1967లో జపాన్కు చెందిన తోమిసాకు కవాసకి మొదట గుర్తించారు.
ఎవరికి వస్తుంది?: ఇది ప్రధానంగా 5 ఏళ్ల లోపు వయస్సు ఉన్న పిల్లల్లో కనిపిస్తుంది. బాలికల కంటే బాలురలో ఈ వ్యాధి వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ.
ప్రభావం: ఇది శరీరంలోని రక్తనాళాలలో వాపు (Inflammation) కలిగిస్తుంది. ముఖ్యంగా గుండెకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే కరోనరీ ధమనులను (Coronary Arteries) ఇది దెబ్బతీస్తుంది.
అంటువ్యాధి కాదు: ఇది ఒకరి నుండి మరొకరికి సోకదు (Not contagious). దీనికి ఖచ్చితమైన కారణం ఇప్పటికీ తెలియదు, కానీ శీతాకాలం చివరలో మరియు వసంతకాలం ప్రారంభంలో కేసులు ఎక్కువగా నమోదవుతాయి.
ఈ వ్యాధి లక్షణాలు రెండు దశల్లో కనిపిస్తాయి మరియు కొన్ని వారాల పాటు ఉండవచ్చు:
తీవ్రమైన జ్వరం: ఐదు రోజులకు మించి జ్వరం తగ్గకపోవడం.
కళ్ల వాపు: కళ్లు ఎర్రబడటం (కానీ చీము ఉండదు).
నోటి మార్పులు: నాలుక ఎర్రగా మారడం (Strawberry tongue), పెదవులు పగలడం.
చర్మం: అరచేతులు, అరికాళ్లు ఎర్రబడటం, దద్దుర్లు రావడం.
లింఫ్ నోడ్స్: మెడ భాగంలో గడ్డలు (వాపు) రావడం.
తొందరగా గుర్తించడం: ఈ వ్యాధిని ప్రారంభంలోనే గుర్తిస్తే పూర్తిస్థాయిలో నయం చేయవచ్చు.
ప్రధాన చికిత్స: ఆసుపత్రిలో చేర్చి IVIG (Intravenous Immunoglobulin) అనే యాంటీబాడీ మోతాదును నరాల ద్వారా ఎక్కించడం ద్వారా చికిత్స చేస్తారు.
తాజా పరిశోధన: సాధారణంగా ఇచ్చే చికిత్సకు 'ప్రెడ్నిసోలోన్' చేర్చడం వల్ల గుండె నాళాల సమస్యలు (Lesions) తగ్గడం లేదని తాజా అధ్యయనం స్పష్టం చేసింది.
వ్యాధి పేరు: కవాసకి వ్యాధి.
ప్రభావితం అయ్యే వయస్సు: 5 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు.
ప్రధాన అవయవం: గుండె (రక్తనాళాలు).
గుర్తించిన దేశం: జపాన్ (1967).
చికిత్స: IVIG యాంటీబాడీస్.
ఈ వ్యాధి లక్షణాలను సకాలంలో గుర్తించి చికిత్స అందించడం ద్వారా పిల్లల్లో గుండె సంబంధిత సమస్యలు రాకుండా కాపాడుకోవచ్చు.
కర్ణాటకలోని పోక (Arecanut) తోటలను పట్టిపీడిస్తున్న 'లీఫ్ స్పాట్' (Leaf Spot - ఆకు మచ్చ తెగులు) వ్యాధి నియంత్రణకు శాస్త్రవేత్తలు నడుం బిగించారు. ఈ తెగులును సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొనేందుకు రెండు ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలు ప్రారంభించిన మూడేళ్ల క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనల (Field Demonstrations) ప్రాజెక్ట్ త్వరలోనే ఏడాది పూర్తి చేసుకోనుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాగులో ఉన్న అనేక రకాల పంటలకు 'లీఫ్ స్పాట్' ఒక పెద్ద సవాలుగా మారింది. ముఖ్యంగా కర్ణాటక వంటి ప్రాంతాల్లో పోక తోటలపై దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉండటంతో, రైతులకు అవగాహన కల్పించేందుకు శాస్త్రవేత్తలు క్షేత్రస్థాయిలో పద్ధతులను వివరిస్తున్నారు. ఈ వ్యాధిని సకాలంలో గుర్తించి నివారించకపోతే దిగుబడి భారీగా తగ్గే ప్రమాదం ఉంది.
కారణం: ఇది శిలీంధ్రాలు (Fungi), బ్యాక్టీరియా లేదా ఇతర సూక్ష్మజీవుల వల్ల కలిగే మొక్కల వ్యాధుల సమూహం.
వ్యాప్తి: ఈ వ్యాధి కారకాలు ఆకు ఉపరితలంపై చేరి, వేగంగా విస్తరించి మచ్చలు లేదా గాయాల వంటి ఆకృతులను (Lesions) ఏర్పరుస్తాయి.
ప్రభావం: ఈ మచ్చలు చిన్నవిగా లేదా పెద్దవిగా ఉండవచ్చు. ఇవి మొక్కలో జరిగే కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photosynthesis) ప్రక్రియకు అంతరాయం కలిగిస్తాయి.
నష్టం: వ్యాధి తీవ్రమైతే ఆకులు పసుపు లేదా గోధుమ రంగులోకి మారి, ఎండిపోయి అకాలంగా రాలిపోతాయి. దీనివల్ల మొక్క మొత్తం దెబ్బతింటుంది.
అనుకూల పరిస్థితులు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా అన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ తెగులు కనిపించినప్పటికీ, అధిక తేమ మరియు వర్షపు వాతావరణం ఉన్న చోట ఇవి వేగంగా వ్యాపిస్తాయి.
ప్రధాన రకాలు: లీఫ్ స్పాట్ వ్యాధుల్లో 85% శిలీంధ్రాల (Fungi) వల్లే కలుగుతాయి. మిగిలినవి బ్యాక్టీరియా వల్ల వస్తాయి.
పర్యావరణ కారకాలు: కొన్నిసార్లు వ్యాధి కారకాలు లేకపోయినా, పర్యావరణ మార్పుల వల్ల ఆకులపై మచ్చలు ఏర్పడవచ్చు (ఇవి లీఫ్ స్పాట్ను పోలి ఉంటాయి).
ఆహార ఉత్పత్తి, ఆర్థిక స్థిరత్వం మరియు పర్యావరణ ఆరోగ్యంపై ఈ తెగులు తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది.
దీనిని అరికట్టడానికి కేవలం మందులు చల్లడమే కాకుండా.. సాగు పద్ధతుల్లో మార్పులు (Cultural), జీవ నియంత్రణ (Biological) మరియు రసాయన పద్ధతుల (Chemical) సమన్వయం అవసరమని శాస్త్రవేత్తలు సూచిస్తున్నారు.
వ్యాధి పేరు: లీఫ్ స్పాట్ (ఆకు మచ్చ తెగులు).
ప్రధాన కారకం: శిలీంధ్రాలు (85% వ్యాధులు శిలీంధ్రాల వల్లే వస్తాయి).
ప్రభావితం చేసే ప్రక్రియ: కిరణజన్య సంయోగక్రియ.
ప్రస్తుత వార్త: కర్ణాటకలో పోక తోటల్లో ఈ వ్యాధి నిర్వహణపై ఏడాది కాలంగా క్షేత్రస్థాయి ప్రదర్శనలు జరుగుతున్నాయి.
వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు సూచించిన 'ప్యాకేజీ ఆఫ్ ప్రాక్టీసెస్' (Package of Practices) పాటించడం ద్వారా రైతులు తమ తోటలను ఈ ప్రాణాంతక తెగులు నుండి కాపాడుకోవచ్చు.
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(22.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(23.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(24.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(25.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(26.04.2026) తెలుగులో..
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)

