అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(14.04.2026) తెలుగులో..

అంతరించిపోయిన పురాతన జీవజాతులపై జరుగుతున్న పరిశోధనల్లో భాగంగా శాస్త్రవేత్తలు 'హార్వెస్ట్‌మెన్' జాతికి చెందిన ఒక అరాక్నిడ్ శిలాజాన్ని గుర్తించారు.

ఈ ఆవిష్కరణ ఐరోపా ఖండంలో ఒకప్పుడు నివసించిన అరుదైన జీవుల పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి దోహదపడనుంది. ఈ నేపథ్యంలో, అసలు అరాక్నిడ్లు అంటే ఏమిటి? అవి కీటకాల కంటే ఎలా భిన్నంగా ఉంటాయో పరిశీలిద్దాం.

వర్గీకరణ: ఇవి 'ఆర్థ్రోపోడా' (Arthropoda) వర్గానికి చెందిన 'చెలిసరేట్స్' (Chelicerates) సమూహానికి చెందినవి. ఆర్థ్రోపోడా అంటే 'కీళ్ల కాళ్లు' కలవి అని అర్థం.
లక్షణాలు: ఇవి ప్రధానంగా మాంసాహారులు. వీటికి రెక్కలు ఉండవు మరియు వీటికి ఖచ్చితంగా 8 కాళ్లు ఉంటాయి.
శరీర నిర్మాణం: ఇతర ఆర్థ్రోపోడాల మాదిరిగానే వీటి శరీరాలు ఖండాలుగా (Segmented) విభజించబడి ఉంటాయి. వీటికి గట్టి బాహ్య అస్థిపంజరం (Exoskeleton) ఉంటుంది.
వ్యాప్తి: ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 1,00,000 జాతులు ఉన్నాయి. భూమిపై ఉన్న అన్ని వెన్నెముక కలిగిన జంతువుల (క్షీరదాలు, పక్షులు, చేపలు మొదలైనవి) మొత్తం సంఖ్య కంటే అరాక్నిడ్ల సంఖ్యే ఎక్కువ.

ప్రధాన రకాలు: సాలీడులు (Spiders), తేళ్లు (Scorpions), టిక్స్ (Ticks) మరియు మైట్స్ (Mites) అరాక్నిడ్ల జాబితాలోకి వస్తాయి.
శ్వాసక్రియ: ఇవి శ్వాస తీసుకోవడానికి 'బుక్ లంగ్స్' (Book lungs) లేదా ట్రూకియల్ ట్యూబ్స్ వంటి ప్రత్యేక నిర్మాణాలను కలిగి ఉంటాయి.
ఆహార సేకరణ: అరాక్నిడ్లకు దవడలు ఉండవు. ఇవి తమ ఆహారాన్ని నేరుగా నమలలేవు. బదులుగా, ఇవి తమ ఆహారం (కీటకాలు లేదా ఇతర జీవుల) లోకి జీర్ణరసాలను ఇంజెక్ట్ చేసి, ఆ ఆహారం ద్రవరూపంలోకి మారాక దానిని పీల్చుకుంటాయి.
ప్రమాదకరమైనవి: వీటిలో కొన్ని అత్యంత విషపూరితమైనవి. ఉదాహరణకు 'బ్లాక్ విడో స్పైడర్' మరియు కొన్ని రకాల తేళ్లు మానవులకు ప్రాణాంతకం కావచ్చు.

చూడటానికి ఒకేలా కనిపించినా, కీటకాలకు మరియు అరాక్నిడ్లకు మధ్య రెండు ప్రధాన తేడాలు ఉన్నాయి.
కాళ్ల సంఖ్య: కీటకాలకు 6 కాళ్లు ఉంటే, అరాక్నిడ్లకు 8 కాళ్లు ఉంటాయి.
శరీర విభాగాలు: కీటకాల శరీరం మూడు భాగాలుగా (తలకు, రొమ్ము, పొత్తికడుపు) ఉంటే, అరాక్నిడ్ల శరీరం కేవలం రెండు భాగాలుగానే ఉంటుంది.

వార్త: ఐరోపాలో అరాక్నిడ్ శిలాజాల గుర్తింపు.
ముఖ్య లక్షణం: 8 కాళ్లు మరియు రెక్కలు లేకపోవడం.
శ్వాస అవయవాలు: బుక్ లంగ్స్.
ముఖ్య జీవులు: సాలీడు, తేలు, టిక్స్.
ఆహార పద్ధతి: ద్రవరూపంలోకి మార్చి పీల్చుకోవడం (Liquefied feeding).

పంజాబ్ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భక్తిశ్రద్ధలు, ఉత్సాహం మరియు సోదరభావం మధ్య బైశాఖి పండుగను జరుపుకుంటున్నారు. పంటలు చేతికి వచ్చే సమయంలో రైతులు తమ శ్రమకు ప్రతిఫలం దక్కినందుకు కృతజ్ఞతగా జరుపుకునే ఈ పండుగ, సిక్కుల సంస్కృతికి అద్దం పడుతోంది.

ప్రాధాన్యత: ఇది ప్రధానంగా వసంతకాలపు పంట పండుగ (Spring Harvest Festival).
తేదీ: హిందూ సౌర క్యాలెండర్ ప్రకారం వైశాఖ మాసం మొదటి రోజున దీనిని జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్ 13 లేదా 14 తేదీలలో ఈ పండుగ వస్తుంది.
సిక్కు నూతన సంవత్సరం: బైశాఖి రోజునే సిక్కులు తమ నూతన సంవత్సరంగా (Sikh New Year) పరిగణిస్తారు. ఇది శ్రేయస్సు, కష్టపడే తత్వం మరియు కొత్త ఆరంభాలకు చిహ్నంగా నిలుస్తుంది.

సిక్కు మత చరిత్రలో ఈ రోజుకు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. 1699వ సంవత్సరంలో, బైశాఖి పండుగ రోజే సిక్కుల పదో గురువు గురు గోవింద్ సింగ్ గారు 'ఖల్సా పంత్' (Khalsa Panth - పవిత్రమైన వారి సమూహం)ను స్థాపించారు. అప్పటి నుండి ఈ పండుగను సిక్కులు మరింత పవిత్రంగా భావిస్తారు.

బైశాఖి పండుగ కేవలం పంజాబ్‌కే పరిమితం కాకుండా, సౌర క్యాలెండర్‌ను అనుసరించే భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా వివిధ పేర్లతో జరుపుకుంటారు. ఉదాహరణకు:
బిహు (Bihu): అస్సాం రాష్ట్రంలో.
విషు (Vishu): కేరళ రాష్ట్రంలో.
పుతాండు (Puthandu): తమిళనాడులో.
పొయిలా బైశాఖ్ (Poila Baisakh): పశ్చిమ బెంగాల్‌లో.

ఈ రోజున పంజాబీలు తమ సంప్రదాయ నృత్యాలైన భాంగ్రా (Bhangra) మరియు గిద్దా (Giddha) లతో సందడి చేస్తారు. గురుద్వారాలను రంగురంగుల విద్యుత్ దీపాలతో అలంకరించి ప్రత్యేక ప్రార్థనలు నిర్వహిస్తారు. రైతులు తమ ధాన్యం రాశులను చూసుకుంటూ ఆనందంగా ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు.

పండుగ పేరు: బైశాఖి / వైశాఖి.
ప్రాధాన్యత: వసంతకాలపు పంట పండుగ మరియు సిక్కు నూతన సంవత్సరం.
చారిత్రక అంశం: 1699లో గురు గోవింద్ సింగ్ చేత 'ఖల్సా పంత్' స్థాపన.
సంప్రదాయ నృత్యం: భాంగ్రా (పురుషులు), గిద్దా (మహిళలు).

స్విట్జర్లాండ్‌లోని లేక్ న్యూచాటెల్ ఒక అద్భుతమైన చారిత్రక ఆధారానికి వేదికైంది. సరస్సు అడుగున జరిపిన అన్వేషణలో వెయ్యికి పైగా రోమన్ కళాఖండాలు బయటపడ్డాయి. ఈ ఆవిష్కరణ పురావస్తు శాస్త్రజ్ఞులకు ఆ కాలపు సామాజిక, సాంస్కృతిక పరిస్థితులను అధ్యయనం చేసేందుకు గొప్ప అవకాశాన్ని కల్పించింది.

విశేషం: ఇది పూర్తిగా స్విట్జర్లాండ్ భూభాగంలోనే ఉన్న అతిపెద్ద సరస్సు.
స్థానం: ఇది జూరా పర్వతాల (Jura Mountains) పాదాల వద్ద కొలువై ఉంది.
ఆవిర్భావం: సుమారు 15,000 సంవత్సరాల క్రితం, చివరి మంచు యుగం (Ice Age) ముగిసే సమయంలో భారీ హిమానీనదాలు కరిగి, లోయలను తొలిచినప్పుడు ఈ సరస్సు ఏర్పడింది.
కొలతలు: ఈ సరస్సు సుమారు 38.3 కిలోమీటర్ల పొడవు, 8.2 కిలోమీటర్ల వెడల్పును కలిగి ఉంది. దీని మొత్తం వైశాల్యం 212.33 చదరపు కిలోమీటర్లు.

నదుల అనుసంధానం: థీలే (Thièle) నది సరస్సు యొక్క నైరుతి వైపు నుండి ప్రవేశించి, ఈశాన్య దిశగా బయటకు ప్రవహిస్తుంది. ఇవే కాకుండా అరూస్ మరియు బ్రోయే నదులు కూడా ఈ సరస్సులో కలుస్తాయి.
జనసాంద్రత: వాయువ్య తీర ప్రాంతంలో జనాభా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ తీర ప్రాంతపు వాలులు (Slopes) ద్రాక్ష తోటలతో (Vineyards) కప్పబడి ఉండి చూడముచ్చటగా ఉంటాయి.
చారిత్రక ప్రాధాన్యత: ఈ సరస్సు ఉత్తర తీరంలో 'లా టేన్' (La Tène) అనే ప్రాంతం ఉంది. ఇది చరిత్ర పూర్వ యుగం నాటి ఆవిష్కరణలకు ప్రసిద్ధి. ఇనుప యుగం (Iron Age) నాటి సంస్కృతికి దీని పేరు మీదుగానే 'లా టేన్ కల్చర్' అని పేరు పెట్టారు.

ప్రస్తుతం బయటపడిన రోమన్ వస్తువులు నాటి వాణిజ్యం, సైనిక కార్యకలాపాలు మరియు గృహ అవసరాలకు సంబంధించినవిగా భావిస్తున్నారు. ఈ సరస్సు కేవలం సహజ సౌందర్యానికే కాకుండా, వేల ఏళ్ల చరిత్రను తన గర్భంలో దాచుకున్న విజ్ఞాన భాండాగారంగా నిలుస్తోంది.

వార్త: లేక్ న్యూచాటెల్‌లో 1,000కి పైగా రోమన్ వస్తువుల గుర్తింపు.
దేశం: స్విట్జర్లాండ్.
ఏర్పడిన కాలం: 15,000 ఏళ్ల క్రితం (మంచు యుగం).
చారిత్రక సంస్కృతి: లా టేన్ (ఇనుప యుగం).
ముఖ్య పర్వత శ్రేణి: జూరా పర్వతాలు.

అస్సాం రాష్ట్రంలోని కొక్రాఝర్ జిల్లాలో ఉన్న రాయ్మోనా నేషనల్ పార్క్ సమీపంలో శాస్త్రవేత్తలు ఒక కొత్త జాతి 'బెంట్-టోడ్ గెక్కో' (Bent-toed gecko) ను కనుగొన్నారు. ఈ కొత్త జాతికి ఆ పార్క్ గౌరవార్థం "సిర్టోడాక్టిలస్ రాయ్మోనాన్సిస్" (Cyrtodactylus raimonaensis) అని పేరు పెట్టారు.

జాతి: ఇది వంగిన వేళ్లు కలిగిన ఒక రకమైన బల్లి (Bent-toed gecko).
వర్గీకరణ: ఇది 'సిర్టోడాక్టిలస్' అనే ప్రజాతికి చెందినది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గెక్కోలలో ఇది అతిపెద్ద సమూహాలలో ఒకటి.
లక్షణాలు: ఇవి సాధారణంగా రాత్రిపూట సంచరిస్తాయి. వీటి వేళ్లు వంగి ఉండటం వల్ల చెట్లు మరియు రాళ్లపై పట్టు కోల్పోకుండా పాకగలవు.

ఈ కొత్త జీవి లభించిన రాయ్మోనా నేషనల్ పార్క్ పరీక్షల దృష్ట్యా చాలా ముఖ్యమైనది:
స్థానం: ఇది అస్సాం వాయువ్య భాగంలో ఉంది. భారత్-భూటాన్ సరిహద్దు వెంబడి, తూర్పు హిమాలయాల పాదాల వద్ద ఈ పార్క్ కేంద్రీకృతమై ఉంది.
అనుసంధానం: ఇది భూటాన్‌లోని ఫిబ్సూ వన్యప్రాణి సంరక్షణ కేంద్రం మరియు జిగ్మే సింగే వాంగ్‌చుక్ నేషనల్ పార్క్‌తో అనుసంధానించబడి ఉంది.
వృక్షసంపద: ఇక్కడ తేమతో కూడిన సాల్ అడవులు (Moist Sal forests), సెమీ-ఎవర్‌గ్రీన్ అడవులు, సవన్నా అడవులు మరియు అనేక రకాల ఆర్కిడ్ జాతులు కనిపిస్తాయి.
జంతు సంపద: ఈ పార్క్ ముఖ్యంగా గోల్డెన్ లంగూర్ (Golden Langur) కు ప్రసిద్ధి. వీటితో పాటు ఆసియా ఏనుగులు మరియు బెంగాల్ పులులు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి.

హిమాలయ పర్వత పాదాల వద్ద ఉన్న ఈ ప్రాంతం అరుదైన జీవజాలానికి నిలయమని ఈ తాజా ఆవిష్కరణ మరోసారి నిరూపించింది. ఇలాంటి కొత్త జాతులను గుర్తించడం వల్ల ఆయా ప్రాంతాల పర్యావరణ పరిరక్షణకు మరింత బలం చేకూరుతుంది.

కొత్త జాతి: సిర్టోడాక్టిలస్ రాయ్మోనాన్సిస్ (బెంట్-టోడ్ గెక్కో).
ప్రదేశం: రాయ్మోనా నేషనల్ పార్క్, అస్సాం.
జిల్లా: కొక్రాఝర్.
రాయ్మోనా ప్రాముఖ్యత: ఇది అస్సాంలోని 6వ నేషనల్ పార్క్.
ప్రసిద్ధ జంతువు: గోల్డెన్ లంగూర్.

అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో ఒక భారీ 'కన్వేయర్ బెల్ట్'లా పనిచేసే AMOC వ్యవస్థ బలహీనపడుతోందని శాస్త్రవేత్తలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇది పూర్తిగా కుప్పకూలితే, ముఖ్యంగా దక్షిణ మహాసముద్రం (Southern Ocean) నుండి అపారమైన కార్బన్ వాతావరణంలోకి విడుదలవుతుందని, తద్వారా భూతాపం మరింత పెరుగుతుందని కొత్త అధ్యయనం వెల్లడించింది.
శాస్త్రవేత్తలు అధ్యయనం చేస్తున్న 16 భూమి వ్యవస్థ 'క్లైమేట్ టిప్పింగ్ పాయింట్స్'లో ఇది ఒకటి.

ఇది అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం పొడవునా ఉత్తర-దక్షిణ ధ్రువాల మధ్య నీటిని నిలువుగా తిప్పే ఒక సంక్లిష్టమైన ప్రవాహ వ్యవస్థ.
పనితీరు: ఉపరితలంపై ఉష్ణమండల ప్రాంతాల నుండి వేడి నీటిని ఉత్తర దిశగా, సముద్రం అడుగుభాగం నుండి చల్లని నీటిని దక్షిణ దిశగా ఇది మోసుకెళ్తుంది.
కారణం: నీటి ఉష్ణోగ్రత మరియు లవణీయత (Salinity) లో వచ్చే వ్యత్యాసాల వల్ల నీటి సాంద్రత మారి ఈ ప్రవాహాలు ఏర్పడతాయి. దీనినే థర్మోహలైన్ సర్క్యులేషన్ (Thermohaline Circulation) అని పిలుస్తారు.

గ్లోబల్ వార్మింగ్: భూతాపం పెరగడం వల్ల గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల సాంద్రత పెరిగి సముద్రపు నీటి ఉష్ణోగ్రతలు మారుతున్నాయి.
మంచు కరగడం: గ్రీన్ ల్యాండ్ మంచు పలకలు (Greenland Ice Sheet) వేగంగా కరగడం వల్ల సముద్రంలోకి భారీగా మంచి నీరు చేరుతోంది. ఇది ఉప్పు నీటి సాంద్రతను తగ్గించి, సహజంగా జరగాల్సిన నీటి ప్రవాహ చక్రానికి ఆటంకం కలిగిస్తోంది.

ఐరోపాలో గడ్డకట్టే చలి: AMOCలో భాగమైన 'గల్ఫ్ స్ట్రీమ్' (Gulf Stream) వేడి ప్రవాహం వల్ల ఐరోపా మరియు ఉత్తర అమెరికా తూర్పు తీరాల్లో ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం ఉంటుంది. ఇది ఆగిపోతే, ఐరోపాలో విపరీతమైన చలి పెరుగుతుంది.
వర్షపాతం తగ్గింపు: ఉత్తరార్ధగోళం చల్లబడటంతో పాటు ఐరోపాలో వర్షపాతం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
ఎల్ నినోపై ప్రభావం: ఈ మార్పులు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని 'ఎల్ నినో' (El Nino) దృగ్విషయంపై కూడా ప్రభావం చూపి, ప్రపంచవ్యాప్త రుతుపవన వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తాయి.

అంశం: అట్లాంటిక్ మెరిడ్యునల్ ఓవర్టర్నింగ్ సర్క్యులేషన్ (AMOC).
ప్రధాన ప్రభావం: సముద్ర ప్రవాహాల ద్వారా ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ.
బలహీనపడటానికి కారణం: గ్రీన్ ల్యాండ్ మంచు కరగడం మరియు లవణీయత తగ్గడం.
ప్రభావం: ఐరోపాలో విపరీతమైన చలి, వర్షపాతం తగ్గడం.
శాస్త్రీయ పదం: థర్మోహలైన్ సర్క్యులేషన్.

స్టాక్ మార్కెట్‌లో లిస్ట్ అయిన కంపెనీలు తమ షేర్ హోల్డర్లకు ఇచ్చే రివార్డులలో బోనస్ ఇష్యూ (Bonus Issue) అత్యంత కీలకమైనది. ఇటీవలే ఎల్‌ఐసీ తన వాటాదారులకు బోనస్ షేర్లను ప్రకటించడంతో, మార్కెట్‌లో ఈ అంశంపై చర్చ మొదలైంది. కంపెనీ తన మార్కెట్ ప్రతిష్టను పెంచుకోవడానికి మరియు మరిన్ని పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.

దీనిని 'స్క్రిప్ ఇష్యూ' లేదా 'క్యాపిటలైజేషన్ ఇష్యూ' అని కూడా పిలుస్తారు. ఒక కంపెనీ తన వద్ద ఉన్న పాత షేర్ హోల్డర్లకు ఉచితంగా అదనపు షేర్లను పంపిణీ చేయడాన్నే బోనస్ ఇష్యూ అంటారు.
ఎలా ఇస్తారు?: కంపెనీ ఒక నిర్దిష్ట నిష్పత్తిని (Ratio) నిర్ణయిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఒక కంపెనీ 1:1 బోనస్ ప్రకటించిందంటే, మీ వద్ద ఉన్న ప్రతి ఒక షేరుకు అదనంగా మరో షేరు ఉచితంగా లభిస్తుంది. ఫలితంగా మీ వద్ద ఉన్న షేర్ల సంఖ్య రెట్టింపు అవుతుంది.

కంపెనీలు తమ వద్ద ఉన్న నిల్వలు (Reserves) లేదా లాభాల (Retained Profits) నుండి ఈ బోనస్ షేర్లను జారీ చేస్తాయి. అంటే, నగదు రూపంలో డివిడెండ్ ఇచ్చే బదులు, ఆ లాభాన్ని షేర్ల రూపంలోకి మార్చి ఇన్వెస్టర్లకు పంచుతాయి.

ఈక్విటీ మారదు: బోనస్ షేర్ల వల్ల షేర్ హోల్డర్ యొక్క వాటా శాతం (Relative Equity) మారదు. అందరికీ ఒకే నిష్పత్తిలో ఇవ్వడం వల్ల వాటా స్థిరంగా ఉంటుంది.
కంపెనీ మూలధనం: దీనివల్ల కంపెనీ 'షేర్ క్యాపిటల్' పెరుగుతుంది కానీ, 'మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్' (Market Cap) లో మార్పు ఉండదు.
పన్ను విధానం: బోనస్ షేర్లు పొందినప్పుడు ఎటువంటి పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే, ఆ షేర్లను విక్రయించి లాభం పొందినప్పుడు మాత్రం 'క్యాపిటల్ గెయిన్స్ టాక్స్' (Capital Gains Tax) వర్తిస్తుంది.

చాలామంది బోనస్ ఇష్యూకు, స్టాక్ స్ప్లిట్‌కు మధ్య గందరగోళానికి గురవుతుంటారు.
వివరణ: ఒక కంపెనీ తన షేరు ధర విపరీతంగా పెరిగిపోయినప్పుడు, సామాన్య ఇన్వెస్టర్లకు అందుబాటులో ఉంచడానికి ఒక షేరును ముక్కలు (ఉదాహరణకు 1 షేరును 10 షేర్లుగా) చేస్తుంది. దీనినే స్టాక్ స్ప్లిట్ అంటారు.
లక్ష్యం: మార్కెట్‌లో షేర్ల లభ్యతను (Liquidity) పెంచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
మార్పు: స్ప్లిట్ తర్వాత షేర్ల సంఖ్య పెరుగుతుంది కానీ, షేరు ధర అదే నిష్పత్తిలో తగ్గుతుంది. దీనివల్ల ఇన్వెస్టర్ వద్ద ఉన్న మొత్తం పెట్టుబడి విలువలో మార్పు ఉండదు.

వార్త: LIC నుంచి మొట్టమొదటి బోనస్ ఇష్యూ ప్రకటన.
బోనస్ ఇష్యూ: ఉచితంగా అదనపు షేర్ల జారీ (లాభాల నుంచి).
స్టాక్ స్ప్లిట్: ఉన్న షేర్లను విభజించి ధర తగ్గించడం.
ప్రయోజనం: ఇన్వెస్టర్ల నమ్మకాన్ని పెంచడం మరియు మార్కెట్ ఇమేజ్ మెరుగుపరచడం.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్యాన్సర్ రోగుల ప్రాణాలను కాపాడుతున్న కీట్రుడా (Keytruda) ఔషధానికి సంబంధించి నకిలీ మార్కెట్ వేగంగా విస్తరిస్తోంది. రోగులకు ఈ మందు అందుబాటులో లేకపోవడం మరియు దీని అధిక ధరలను ఆసరాగా చేసుకుని కేటుగాళ్లు నకిలీ మందులను విక్రయిస్తున్నట్లు దర్యాప్తులో తేలింది.
ముఖ్యంగా ప్రామాణికమైన హై-డోసింగ్ విధానం వల్ల చికిత్స ఖర్చు పెరగడం కూడా ఈ నకిలీల దందాకు కారణమవుతోంది.

పరిచయం: కీట్రుడా అనేది పెంబ్రోలిజుమాబ్ (Pembrolizumab) అనే ఇమ్యునోథెరపీ ఔషధం యొక్క బ్రాండ్ పేరు.
తయారీ: దీనిని అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ ఫార్మా కంపెనీ మెర్క్ & కో (MSD) ఉత్పత్తి చేస్తోంది.
రకం: ఇది 'మోనోక్లోనల్ యాంటీబాడీస్' (Monoclonal antibodies) వర్గానికి చెందినది.

కీట్రుడా 'చెక్ పాయింట్ ఇన్హిబిటర్' (Checkpoint inhibitors) అనే తరగతికి చెందిన మందు.
సాధారణంగా మన శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థకు చెందిన టి-కణాలు (T-cells) క్యాన్సర్ కణాలపై దాడి చేయకుండా కొన్ని 'బ్రేకులు' అడ్డుకుంటూ ఉంటాయి.
కీట్రుడా ఈ బ్రేకులను తొలగించడం ద్వారా, శరీరంలోని సొంత రోగనిరోధక వ్యవస్థనే క్యాన్సర్ కణాలను గుర్తించి, వాటిని నాశనం చేసేలా ప్రేరేపిస్తుంది.

మొదటి ఆమోదం: దీనిని 2014లో అమెరికా ఎఫ్.డి.ఏ (US FDA) మొట్టమొదటిసారిగా అడ్వాన్స్‌డ్ స్కిన్ క్యాన్సర్ (మెలనోమా) చికిత్స కోసం ఆమోదించింది.
ప్రస్తుత వినియోగం: ప్రస్తుతం ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ (Lung cancer), గర్భాశయ క్యాన్సర్ (Cervical cancer), కిడ్నీ క్యాన్సర్ (Renal cell cancer) మరియు అత్యంత ప్రమాదకరమైన బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ చికిత్సలో దీనిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాడుతున్నారు.

ఈ మందు యొక్క అధిక ధర వల్ల సామాన్య రోగులు దీనిని కొనుగోలు చేయలేకపోతున్నారు. ఈ అవకాశాన్ని వాడుకుంటున్న నకిలీ ముఠాలు, అసలు మందు లాగే కనిపించే నకిలీ వైల్స్ (Vials)ను మార్కెట్లోకి ప్రవేశపెడుతున్నాయి. ఇది రోగుల ప్రాణాలకే ముప్పుగా పరిణమిస్తోంది.

ఔషధం పేరు: కీట్రుడా (జెనరిక్ పేరు: పెంబ్రోలిజుమాబ్).
తయారీ సంస్థ: మెర్క్ (Merck & Co).
చికిత్స విధానం: ఇమ్యునోథెరపీ (చెక్ పాయింట్ ఇన్హిబిటర్).
ఉపయోగం: వివిధ రకాల క్యాన్సర్ల నివారణకు.
వార్త: నకిలీ మందుల బెడద మరియు అధిక ధరల ఆందోళన.

బృందావనంలోని సుప్రసిద్ధ బంకే బిహారీ ఆలయానికి సంబంధించిన ఒక పిటిషన్‌ను విచారించిన సుప్రీంకోర్టు, ఆలయ సంప్రదాయాలు మరియు మతపరమైన ఏర్పాట్లలో తాము జోక్యం చేసుకోబోమని వెల్లడించింది. దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది భక్తులు దర్శించుకునే ఈ ఆలయం, తనదైన విశిష్ట శైలికి మరియు చారిత్రక నేపథ్యానికి ప్రసిద్ధి.

ప్రధాన దైవం: ఈ ఆలయం శ్రీకృష్ణుడికి అంకితం చేయబడింది. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మధుర జిల్లాలో గల పవిత్ర పట్టణం బృందావనంలో ఇది ఉంది.
పేరు వెనుక అర్థం: 'బంకే' అంటే వంగిన అని, 'బిహారీ' అంటే ఆనందించేవాడు అని అర్థం. ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుడు 'త్రిభంగ' భంగిమలో, అంటే శరీరం మూడు చోట్ల వంగి ఉన్నట్లుగా దర్శనమిస్తాడు. అందుకే ఈ స్వామికి 'బంకే బిహారీ' అనే పేరు వచ్చింది.
స్థాపన: ఈ ఆలయాన్ని ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుడు తాన్సేన్ యొక్క గురువు స్వామి హరిదాస్ స్థాపించారు.

ఠాకూర్ ఆఫ్ బృందావన్: బృందావనంలో అత్యంత గౌరవనీయమైన 'ఏడు ఠాకూర్ ఆలయాలలో' ఇది ఒకటి. శ్రీ గోవింద్ దేవ్ జీ, శ్రీ రాధావల్లభ్ జీ ఆలయాలు కూడా ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి.
నిర్మాణ శైలి: ప్రస్తుతం ఉన్న ఆలయ సముదాయాన్ని 1864లో నిర్మించారు. ఈ ఆలయం రాజస్థానీ వాస్తుశిల్ప శైలిలో, అద్భుతమైన తోరణాలు మరియు స్తంభాలతో నిర్మించబడింది.
కళాఖండాలు: ఆలయ గోడల నుండి పైకప్పు వరకు దేవతామూర్తుల చిత్రాలను అందమైన ఆయిల్ పెయింటింగ్స్ (తైల వర్ణ చిత్రాలు) ద్వారా చిత్రీకరించారు.
శబ్దం లేని ఆలయం: ఈ ఆలయ ఆవరణలో గంటలు లేదా శంఖాలు ఉండవు. ఇది ఈ క్షేత్రం యొక్క ఒక విలక్షణమైన లక్షణం.

భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామ సమయంలో ఈ ఆలయం విప్లవాత్మక కార్యకలాపాలకు ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది. ఇక్కడి నుండే 'బుందేల్‌ఖండ్ కేసరి' అనే విప్లవ వార్తాపత్రిక రహస్యంగా ప్రచురించబడేది.

వార్త: బంకే బిహారీ ఆలయ ఆచారాల్లో మార్పులు చేయబోమని సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్య.
ప్రదేశం: బృందావనం, మధుర (ఉత్తరప్రదేశ్).
స్థాపకుడు: స్వామి హరిదాస్.
భంగిమ: త్రిభంగ భంగిమ (మూడు చోట్ల వంగి ఉండటం).
వార్తాపత్రిక: బుందేల్‌ఖండ్ కేసరి.
ప్రత్యేకత: గంటలు, శంఖాలు లేని ఆలయం.

పశ్చిమ కనుమల అడవుల్లో నివసించే గ్రీన్ పిల్ మిల్లీపేడ్ తన శరీరాన్ని ఎప్పుడూ శుభ్రంగా ఉంచుకోవడానికి తామర ఆకు తరహాలోని 'సెల్ఫ్-క్లీనింగ్' (Self-cleaning) పద్ధతిని ఉపయోగిస్తుందని పరిశోధకులు కనుగొన్నారు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల బురద లేదా మురికి దాని శరీరంపై నిలవకుండా జారిపోతుంది. ఈ అద్భుతమైన ఆవిష్కరణ భవిష్యత్తులో నీటిని వికర్షించే కొత్త మెటీరియల్స్ తయారీకి దారితీయవచ్చు.

పరిచయం: మిల్లీపేడ్‌లు అనేవి పొడవుగా, సిలిండర్ ఆకారంలో లేదా స్వల్పంగా ఫ్లాట్‌గా ఉండే వెన్నెముక లేని జీవులు (Invertebrates).
వర్గీకరణ: ఇవి 'మైరియాపోడా' (Myriapoda) ఉపవర్గంలోని 'డిప్లోపోడా' (Diplopoda) తరగతికి చెందినవి.
పేరు వెనుక అర్థం: లాటిన్ భాషలో 'మిల్లీ' (Mille) అంటే వెయ్యి అని, 'పెస్' (Pes) అంటే పాదం అని అర్థం. అంటే వెయ్యి కాళ్లు గల జీవి అని దీని అర్థం.

కాళ్ల ప్రత్యేకత: మిల్లీపేడ్‌ల శరీరంలోని ప్రతి ఖండానికి (Body segment) రెండు జతల కాళ్లు (మొత్తం 4) ఉంటాయి. ఇదే వీటిని 'శతపాదుల' (Centipedes - వీటికి ఖండానికి ఒక జత కాళ్లు మాత్రమే ఉంటాయి) నుండి వేరు చేస్తుంది.
ఆవాసం: ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంటార్కిటికా మినహా అన్ని ఖండాల్లో కనిపిస్తాయి. అయితే ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లోని అడవుల్లో, తడి నేలలు, రాలిన ఆకులు మరియు కుళ్ళిన కలప మధ్య ఇవి ఎక్కువగా నివసిస్తాయి.

రక్షణ కవచం: వీటికి గట్టి కాల్సిఫైడ్ బాహ్య అస్థిపంజరం ఉంటుంది. ఏదైనా ముప్పు ఎదురైనప్పుడు ఇవి ఒక గోళంలా లేదా చుట్టలా చుట్టుకుంటాయి.
కళ్లు: వీటికి సాధారణ కళ్లు (Simple eyes) ఉంటాయి మరియు స్పర్శ కోసం ఒక జత యాంటెన్నాలను కలిగి ఉంటాయి.
శ్వాస: ఇవి తమ శరీర పార్శ్వ భాగాలలో ఉండే 'స్పిరాకిల్స్' (Spiracles) అనే రంధ్రాల ద్వారా శ్వాస తీసుకుంటాయి.

మిల్లీపేడ్‌లు పర్యావరణంలో 'డీకంపోజర్లు' (Decomposers) గా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి రాలిన ఆకులను, వ్యర్థాలను తిని మట్టిలో పోషకాలను తిరిగి చేర్చుతాయి (Nutrient cycling). తద్వారా నేల కోతను అరికట్టడంలో మరియు అడవుల ఆరోగ్యానికి ఇవి ఎంతో సహాయపడతాయి.

వార్త: గ్రీన్ పిల్ మిల్లీపేడ్‌లో 'లోటస్ ఎఫెక్ట్' గుర్తింపు.
ప్రాంతం: పశ్చిమ కనుమలు (Western Ghats - ఎండెమిక్ జాతి).
ప్రత్యేకత: ప్రతి శరీర ఖండానికి రెండు జతల కాళ్లు ఉండటం.
ముఖ్య పాత్ర: డీకంపోజర్లుగా పోషక చక్రంలో సహాయం.
శారీరక రక్షణ: ముప్పు ఉన్నప్పుడు బంతిలా చుట్టుకోవడం.

భారతదేశంలోని ఈశాన్య రాష్ట్రాల గిరిజన తెగల వద్ద ఉన్న పురాతన వైద్య విజ్ఞానం మరోసారి వార్తల్లో నిలిచింది. నాగాలాండ్‌లోని కొన్యాక్ (Konyak) తెగ ప్రజలు తరతరాలుగా వాడుతున్న ఒక సాంప్రదాయ మూలికా ఫార్ములాలో క్యాన్సర్ కణాలను అడ్డుకునే శక్తి ఉందని పరిశోధకులు గుర్తించారు. మన దేశపు స్వదేశీ వైద్య పద్ధతులకు ఇది శాస్త్రీయ బలాన్ని చేకూరుస్తోంది.

నివాసం: వీరు ప్రధానంగా నాగాలాండ్‌లోని మోన్ (Mon) జిల్లాలో నివసిస్తారు. అలాగే అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని తిరాప్ మరియు చాంగ్లాంగ్ జిల్లాల్లో కూడా వీరి జనాభా ఉంది.
పేరు వెనుక అర్థం: 'కొన్యాక్' అనే పదం 'వావో' (Whao - తల) మరియు 'న్యాక్' (Nyak - నలుపు) నుండి వచ్చిందని నమ్ముతారు. అంటే 'నల్లటి జుట్టు ఉన్న మనుషులు' అని దీని అర్థం.
మూలం: వీరు మంగోలాయిడ్ (Mongoloid) సంతతికి చెందిన వారు. ప్రస్తుతం ఈ తెగ జనాభాలో సుమారు 95% మంది క్రైస్తవ మతాన్ని అనుసరిస్తున్నారు.

టాటూలు (Tattoos): కొన్యాక్ తెగ వారిలో ముఖం మరియు శరీరంపై వేయించుకునే పచ్చబొట్లు చాలా ప్రసిద్ధి. సాంప్రదాయకంగా, ఈ పచ్చబొట్లు వారి సామాజిక హోదాను మరియు జీవితంలో వారు సాధించిన విజయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. ముఖ్యంగా 'హెడ్ హంటర్స్' (శత్రువుల తలలు నరికే వీరులు)గా వీరికి గతంలో గుర్తింపు ఉండేది.
భాష: వీరు కొన్యాక్ భాషను మాట్లాడతారు. ఇది సినో-టిబెటన్ భాషా కుటుంబానికి చెందినది.

వీరి సమాజంలో 'అంగ్' (Angh) అని పిలువబడే వంశపారంపర్య అధిపతులు ఉంటారు. ఈ అంగ్‌లు తమ తెగపై గొప్ప అధికారాన్ని కలిగి ఉంటారు. వీరి నివాస ప్రాంతాలలో గ్రామ పాలన ఇప్పటికీ సంప్రదాయ పద్ధతుల్లోనే సాగుతుంది.

కొన్యాక్ ప్రజలు అడవులతో విడదీయలేని బంధాన్ని కలిగి ఉంటారు. అక్కడి ప్రకృతిలో లభించే వివిధ రకాల అరుదైన మొక్కల గురించిన లోతైన పరిజ్ఞానం వీరి సొంతం. తాజా పరిశోధన ఈ పురాతన విజ్ఞానాన్ని ఆధునిక వైద్య శాస్త్రంతో అనుసంధానించడంలో కీలక మైలురాయిగా నిలవనుంది.

వార్త: కొన్యాక్ తెగ మూలికా వైద్యంలో క్యాన్సర్ నిరోధక గుణాల గుర్తింపు.
రాష్ట్రం: నాగాలాండ్ (మోన్ జిల్లా).
గుర్తింపు: వీరికి పచ్చబొట్లు మరియు 'హెడ్ హంటర్' చరిత్రకు ప్రసిద్ధి.
అధిపతి: వీరి గ్రామ పెద్దను 'అంగ్' (Angh) అని పిలుస్తారు.
ప్రాముఖ్యత: స్వదేశీ వైద్య విజ్ఞానానికి శాస్త్రీయ గుర్తింపు.

అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(09.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(10.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(11.04.2026) తెలుగులో..

అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(12.04.2026) తెలుగులో..

అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(13.04.2026) తెలుగులో..