- దేశంలో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియపై కేంద్ర ప్రభుత్వం సంచలన నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు సమాచారం. లోక్సభ మరియు అన్ని రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ స్థానాలను 50 శాతం మేర పెంచాలని కేంద్రం భావిస్తోంది.
- ఈ మేరకు ప్రతిపాదిత బిల్లును ప్రస్తుత పార్లమెంటు సమావేశాల్లోనే ప్రవేశపెట్టేందుకు సిద్ధమైంది. సోమవారం జరిగిన ఎన్డీయే (NDA) భాగస్వామ్య పక్షాల సమావేశంలో కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ఈ విషయాన్ని వెల్లడించారు.
- ఈ ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే, దేశంలోని చట్టసభల స్వరూపం పూర్తిగా మారిపోనుంది.
- లోక్సభ: ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాల సంఖ్య 816కి చేరుతుంది.
- అసెంబ్లీలు: దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 4,123 ఎమ్మెల్యే స్థానాల సంఖ్య 6,185కి పెరుగుతుంది.
- మహిళా రిజర్వేషన్: పెరిగిన స్థానాల్లో మహిళా రిజర్వేషన్ కోటాను కూడా ముందుగానే అమలు చేసే అవకాశం ఉంది.
- నియోజకవర్గాల పెంపుతో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో రాజకీయ సమీకరణాలు మారనున్నాయి.
- లోక్సభ పెంపు: 543 నుంచి 816కి.
- అమలు: 2029 ఎన్నికల నుంచి.
- రాజ్యాంగ సవరణ: ఈ ప్రక్రియ కోసం ఆర్టికల్ 82 మరియు 170లకు సవరణలు అవసరం కావచ్చు.
- దేశంలో లోక్సభ మరియు అసెంబ్లీ స్థానాల పెంపుపై చర్చ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో, నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను నిర్ణయించే 'డిలిమిటేషన్ కమిషన్' (Delimitation Commission) ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. జనాభా గణాంకాల ఆధారంగా ప్రాతినిధ్యాన్ని సమానం చేయడమే ఈ కమిషన్ ప్రధాన లక్ష్యం.
రాజ్యాంగ నిబంధనలు:
- నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియ రాజ్యాంగంలోని ఈ క్రింది ఆర్టికల్స్ ఆధారంగా జరుగుతుంది.
- ఆర్టికల్ 82: ప్రతి జనాభా గణన తర్వాత పార్లమెంటు ఒక 'పునర్విభజన చట్టాన్ని' రూపొందిస్తుంది.
- ఆర్టికల్ 170: రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల విభజన గురించి తెలుపుతుంది.
- ఆర్టికల్ 330 & 332: ఎస్సీ (SC), ఎస్టీ (ST) రిజర్వేషన్ స్థానాల కేటాయింపుకు సంబంధించినవి.
కమిషన్ నిర్మాణం (Composition):
- ఇది ఒక స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన పాక్షిక-న్యాయ సంస్థ (Quasi-judicial body). దీని సభ్యులు,
- ఛైర్మన్: సుప్రీంకోర్టు రిటైర్డ్ న్యాయమూర్తి.
- సభ్యులు: భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) మరియు సంబంధిత రాష్ట్రాల ఎన్నికల కమిషనర్లు.
- అసోసియేట్ సభ్యులు: అవసరమైన చోట ఎంపీలు లేదా ఎమ్మెల్యేలను సంప్రదింపుల కోసం తీసుకుంటారు (వీరికి ఓటు హక్కు ఉండదు).
కమిషన్ ప్రధాన విధులు & లక్ష్యాలు:
- సమాన ప్రాతినిధ్యం: ప్రతి నియోజకవర్గంలో జనాభా సంఖ్య దాదాపు సమానంగా ఉండేలా చూడటం.
- సరిహద్దుల నిర్ణయం: నదులు, కొండలు వంటి సహజ సరిహద్దులు మరియు పరిపాలనా సౌలభ్యాన్ని (జిల్లాలు, మండలాలు) పరిగణనలోకి తీసుకుని మ్యాప్లను సిద్ధం చేయడం.
- రిజర్వేషన్లు: జనాభా నిష్పత్తికి అనుగుణంగా ఎస్సీ, ఎస్టీ స్థానాలను కేటాయించడం.
- అధికారం: ఈ కమిషన్ ఇచ్చే ఉత్తర్వులకు చట్టబద్ధమైన శక్తి ఉంటుంది. వీటిని ఏ కోర్టులోనూ సవాలు చేయడానికి వీలుండదు.
ముఖ్యమైన సవరణలు:
- భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు 1952, 1962, 1972, 2002 సంవత్సరాల్లో నాలుగు సార్లు పునర్విభజన చట్టాలు చేశారు.
- 42వ సవరణ (1976): జనాభా నియంత్రణను ప్రోత్సహించడానికి 2001 వరకు సీట్ల పెంపును నిలిపివేసింది.
- 84వ సవరణ (2002): ఈ నిషేధాన్ని 2026 వరకు పొడిగించింది. ప్రస్తుతం 2026 తర్వాత జరగబోయే పునర్విభజన 2001 లేదా తాజా జనాభా గణన ఆధారంగా ఉండవచ్చు.
- 87వ సవరణ (2003): 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం నియోజకవర్గాల అంతర్గత సర్దుబాటుకు అనుమతి ఇచ్చింది.
- నిర్ణయాలు: అంతిమమైనవి, కోర్టు పరిధిలోకి రావు.
- ప్రాతిపదిక: తాజా జనాభా గణన.
- సభ్యులు: రిటైర్డ్ సుప్రీంకోర్టు జడ్జి + CEC + రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషనర్లు.
- నిషేధం ముగింపు: 2026 (84వ సవరణ ప్రకారం).
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాద ధోరణులను విశ్లేషించే 'గ్లోబల్ టెర్రరిజం ఇండెక్స్ (GTI) 2026' నివేదిక విడుదలైంది. 2025 సంవత్సరంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన ఉగ్ర దాడులు, మరణాలు మరియు భౌగోళిక మార్పులను ఈ నివేదిక క్షుణ్ణంగా వివరించింది. ఉగ్రవాద ప్రభావిత ప్రాంతాలు మధ్య ప్రాచ్యం (Middle East) నుంచి ఆఫ్రికా ఖండానికి వేగంగా మారుతున్నాయని ఈ నివేదిక హెచ్చరించింది.
- గతంలో మధ్య ప్రాచ్య దేశాలైన ఇరాక్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లు ఉగ్రవాదానికి కేంద్రాలుగా ఉండగా, ఇప్పుడు ఆ కేంద్రం ఆఫ్రికా ఖండానికి మరియు పాకిస్థాన్కు మళ్ళినట్లు నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.
- 2025 సంవత్సరంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన ఉగ్రవాద మరణాలలో 50% కంటే ఎక్కువ కేవలం సబ్-సహారన్ ఆఫ్రికా ప్రాంతంలోనే సంభవించాయి. ముఖ్యంగా సాహెల్ (Sahel) ప్రాంతం ఉగ్రవాదానికి ప్రధాన అడ్డాగా మారింది.
- ఆఫ్రికాలోని 10 దేశాలలో ఉగ్ర మరణాలు తగ్గగా, మరో 4 దేశాలలో ఇవి విపరీతంగా పెరిగాయి.
- మధ్య ప్రాచ్యం (Middle East) నుంచి ఆఫ్రికాకు ఉగ్రవాదం బదిలీ అవ్వడం ఈ దశాబ్దపు అతిపెద్ద మార్పు.
2025లో ఉగ్రవాద ప్రభావం కొన్ని దేశాల్లోనే కేంద్రీకృతమైంది. ఆశ్చర్యకరంగా, ఈ జాబితాలో పాకిస్థాన్ అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
టాప్ 5 దేశాలు.,
- పాకిస్థాన్ (అత్యధిక ప్రభావం)
- బుర్కినా ఫాసో
- నైజీరియా
- నైజర్
- డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో
ఈ ఐదు దేశాలే ప్రపంచవ్యాప్త ఉగ్ర మరణాలలో 70% వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే హింసలో కొన్ని సంస్థలు మాత్రమే ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
- ఇస్లామిక్ స్టేట్ (IS): ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రాణాంతకమైన సంస్థగా కొనసాగుతోంది.
- JNIM: జమాత్ నుస్రత్ అల్-ఇస్లాం వల్ ముస్లిమీన్.
- TTP: తహ్రీక్-ఇ-తాలిబన్ పాకిస్థాన్.
- అల్-షబాబ్: ఆఫ్రికాలో అత్యంత క్రియాశీలకమైన సంస్థ.
- ఉగ్రవాదంలో చోటుచేసుకున్న కీలక మార్పులు ఇవే.
- మరణాల తగ్గుదల: 2015లో 10,882 గా ఉన్న ఉగ్ర మరణాలు, 2025 నాటికి 5,582కి తగ్గాయి (ఇది గడచిన కొన్నేళ్లలో అత్యల్పం).
- ఇరాక్ & ఆఫ్ఘనిస్తాన్: ఈ దేశాల్లో ఉగ్ర మరణాలు 95% నుంచి 99% వరకు తగ్గాయి.
- పాశ్చాత్య దేశాలు: పశ్చిమ దేశాల్లో కూడా ఉగ్రవాద ముప్పు క్రమంగా పెరుగుతోంది.
- గ్లోబల్ టెర్రరిజం ఇండెక్స్ 2026 లో భారతదేశం 13వ స్థానంలో నిలిచింది.
- అత్యంత ప్రభావిత దేశాలతో పోలిస్తే భారత్ సాపేక్షంగా స్థిరత్వాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నప్పటికీ, ఉగ్రవాద సవాళ్లు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయని నివేదిక పేర్కొంది.
- సరిహద్దు ఉగ్రవాదం, డిజిటల్ మాధ్యమాల ద్వారా మతమార్పిడి వంటి అంశాల పట్ల భారత్ అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని హెచ్చరించింది.
- నివేదిక రూపకర్త: ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఎకనామిక్స్ అండ్ పీస్ (IEP).
- ప్రధాన సూచికలు: దాడులు, మరణాలు, గాయాలు, ఆస్తి నష్టం.
- GTI 2026 లో భారత్ ర్యాంక్: 13
- అత్యంత ప్రభావిత దేశం: పాకిస్థాన్
- ఉగ్రవాదానికి కొత్త కేంద్రం: సాహెల్ ప్రాంతం (ఆఫ్రికా)
- ప్రపంచంలోనే డెడ్లియెస్ట్ గ్రూప్: ఇస్లామిక్ స్టేట్ (IS)
- మరణాల క్షీణత: 2015 తో పోలిస్తే 2025 లో మరణాలు సగానికి తగ్గాయి.
- శ్రీలంకకు చెందిన పార్లమెంటరీ ప్రతినిధి బృందం మార్చి 23, 2026) న పార్లమెంటు భవనంలో లోక్సభ స్పీకర్ శ్రీ ఓం బిర్లాను కలిసింది. శ్రీలంక పార్లమెంటరీ ఓవర్సైట్ కమిటీ ఛైర్మన్ ఎస్.ఎం. మరిక్కర్ నేతృత్వంలోని ఈ బృందంతో స్పీకర్ పలు కీలక అంశాలపై చర్చించారు. రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న చారిత్రక, సాంస్కృతిక మరియు భాషా పరమైన అనుబంధాన్ని ఈ సందర్భంగా ఆయన గుర్తుచేశారు.
- 'నైబర్హుడ్ ఫస్ట్' (ఇరుగు పొరుగు దేశాలకు ప్రథమ ప్రాధాన్యత)...
- భారతదేశం తన 'నైబర్హుడ్ ఫస్ట్' పాలసీకి కట్టుబడి ఉందని ఓం బిర్లా పునరుద్ఘాటించారు. శ్రీలంక వంటి పొరుగు దేశాలకు సహాయం అందించడానికి భారత్ ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటుందని, 'వసుధైక కుటుంబకం' (ప్రపంచమంతా ఒకే కుటుంబం) అనే సిద్ధాంతమే దీనికి మూలమని ఆయన పేర్కొన్నారు.
- గత దశాబ్ద కాలంలో భారత్ సాధించిన సామాజిక-ఆర్థిక మార్పులను స్పీకర్ వివరించారు. జాతీయ రహదారులు, ఓడరేవులు, విమానాశ్రయాల విస్తరణ ద్వారా భారత్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోందని తెలిపారు. భవిష్యత్తులో మౌలిక సదుపాయాల రంగం (Infrastructure) భారత్-శ్రీలంకల మధ్య సహకారానికి కొత్త వేదిక కానుందని ఉభయ పక్షాలు అభిప్రాయపడ్డాయి.
- రెండు దేశాల శాసనసభల మధ్య సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు 11 మంది సభ్యులతో కూడిన "భారత్ - శ్రీలంక పార్లమెంటరీ ఫ్రెండ్షిప్ గ్రూప్"ను ఏర్పాటు చేసినట్లు ఓం బిర్లా ప్రతినిధి బృందానికి తెలియజేశారు. ప్రజాస్వామ్య సంస్థలను బలోపేతం చేయడంలో పార్లమెంటరీ కమిటీల పాత్ర అత్యంత కీలకమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.
- వికసిత భారత్ 2047 లక్ష్యం:
- ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనిశ్చితి నెలకొన్నప్పటికీ, భారత్ అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదిగిందని స్పీకర్ తెలిపారు. 2047 నాటికి 'వికసిత భారత్'గా అవతరించాలనే దృఢ సంకల్పంతో దేశం ముందుకు సాగుతోందని పేర్కొన్నారు.
- శ్రీలంక ప్రతినిధి బృందం నాయకుడు: ఎస్.ఎం. మరిక్కర్.
- భారత విధానం: 'Neighbourhood First' మరియు 'Vasudhaiva Kutumbakam'.
- నూతన చొరవ: 11 మంది సభ్యులతో భారత్-శ్రీలంక పార్లమెంటరీ ఫ్రెండ్షిప్ గ్రూప్ ఏర్పాటు.
- ముఖ్య చర్చాంశం: మౌలిక సదుపాయాలు, పార్లమెంటరీ కమిటీల పనితీరు.
- దేశంలో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల నిర్మూలనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న కఠిన చర్యలను కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ కీర్తి వర్ధన్ సింగ్ లోక్సభలో వెల్లడించారు. జూలై 1, 2022 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ (SUP) నిషేధం అమలు తీరుపై ఆయన లిఖితపూర్వక సమాధానం ఇచ్చారు.
- తనిఖీలు & సీజ్: జూలై 2022 నుంచి ఇప్పటివరకు దేశవ్యాప్తంగా 8,61,908 తనిఖీలు నిర్వహించి, 1989 టన్నుల నిషేధిత ప్లాస్టిక్ వస్తువులను అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
- జరిమానాలు: నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన వారిపై సుమారు రూ. 19.83 కోట్ల జరిమానా విధించారు.
- ఢిల్లీ పరిస్థితి: దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో ప్లాస్టిక్ వ్యర్థాల ఉత్పత్తి ఏటా పెరుగుతోంది. 2020-21లో 3.45 లక్షల టన్నులుగా ఉన్న వ్యర్థాలు, 2021-22 నాటికి 3,77,596 టన్నులకు పెరిగాయి.
- ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం 2022లో తెచ్చిన Extended Producer Responsibility(EPR) మార్గదర్శకాలు కీలక ఫలితాలను ఇస్తున్నాయి.
- ఇప్పటివరకు 2.07 కోట్ల టన్నుల ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ వ్యర్థాలను రీసైకిల్ చేసినట్లు మంత్రి తెలిపారు.
- సెంట్రలైజ్డ్ ఆన్లైన్ పోర్టల్లో 60,128 మంది ఉత్పత్తిదారులు/దిగుమతిదారులు మరియు 3012 వ్యర్థ ప్రాసెస్ యూనిట్లు నమోదయ్యాయి.
- నిర్దేశిత లక్ష్యాలను చేరుకోని కంపెనీలకు మార్చి 11, 2026న సెంట్రల్ పొల్యూషన్ కంట్రోల్ బోర్డ్ (CPCB) షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేసింది.
- ప్రపంచ పర్యావరణ దినోత్సవం 2025: 'వన్ నేషన్, వన్ మిషన్: ఎండ్ ప్లాస్టిక్ పొల్యూషన్' అనే నినాదంతో నిర్వహించిన వేడుకల్లో భాగంగా పర్యావరణ హిత ప్రత్యామ్నాయాల తయారీదారులతో కూడిన 'కాంపెండియం' (Compendium) ను విడుదల చేశారు. ఇందులో దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 1000 యూనిట్ల వివరాలు ఉన్నాయి.
- జాతీయ ఎక్స్పో: పర్యావరణ దినోత్సవం సందర్భంగా 150 స్టార్టప్లు మరియు స్థానిక సంస్థలతో కూడిన నేషనల్ ఎక్స్పోను నిర్వహించారు.
- నూతన ప్రమాణాలు: వ్యవసాయ ఉప ఉత్పత్తులతో తయారు చేసే భోజన పాత్రల (Food Serving Utensils) కోసం బ్యూరో ఆఫ్ ఇండియన్ స్టాండర్డ్స్ (BIS) 'IS 18267' అనే ప్రత్యేక ప్రమాణాన్ని నోటిఫై చేసింది.
- ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని తగ్గించేందుకు జూన్ 5 నుంచి అక్టోబర్ 31, 2025 వరకు 'నేషనల్ ప్లాస్టిక్ పొల్యూషన్ రిడక్షన్ క్యాంపెయిన్' (NPPRC) ను నిర్వహించారు. దీని కింద ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని తగ్గించడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
- నిషేధం తేదీ: జూలై 1, 2022 (సింగిల్ యూజ్ ప్లాస్టిక్).
- 2025 థీమ్/స్లోగన్: 'One Nation, One Mission: End Plastic Pollution'.
- BIS ప్రమాణం IS 18267: అగ్రి బై-ప్రొడక్ట్స్తో చేసే పాత్రలకు సంబంధించింది.
- EPR పోర్టల్: ప్లాస్టిక్ ప్యాకేజింగ్ బాధ్యతలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అనిశ్చితి నెలకొన్నప్పటికీ, భారత ఎగుమతుల రంగం అద్భుతమైన వృద్ధిని నమోదు చేస్తోంది. ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం (2025-26) ఏప్రిల్ నుంచి జనవరి వరకు భారత మొత్తం ఎగుమతులు 714.73 బిలియన్ డాలర్లకు (సుమారు రూ. 60 లక్షల కోట్లు) చేరుకున్నాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది 5.26% వృద్ధిని సూచిస్తోందని కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ జితిన్ ప్రసాద నేడు లోక్సభలో వెల్లడించారు.
- ప్రస్తుత ప్రగతి: 2024-25 (ఏప్రిల్-జనవరి)లో $679.02 బిలియన్లుగా ఉన్న ఎగుమతులు, ఈ ఏడాది అదే సమయానికి $36 బిలియన్లు పెరిగి $714.73 బిలియన్లకు చేరాయి.
- దీర్ఘకాలిక వృద్ధి: 2020-21లో $497.90 బిలియన్లుగా ఉన్న ఎగుమతులు, 2024-25 నాటికి $828.25 బిలియన్లకు చేరడం ద్వారా 6.9% వార్షిక వృద్ధి రేటు (CAGR) నమోదు చేశాయి.
- ప్రస్తుతం గల్ఫ్, పశ్చిమ ఆసియా సముద్ర మార్గాల్లో నెలకొన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల వల్ల ఎగుమతిదారులకు ఎదురయ్యే నష్ట భయాన్ని (Risks) తగ్గించడానికి కేంద్రం "RELIEF" అనే సమయ-పరిమితి గల పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. దీనిని ఎగుమతి క్రెడిట్ గ్యారెంటీ కార్పొరేషన్ (ECGC) ద్వారా అమలు చేస్తారు.
- ఎగుమతులను మరింత పెంచేందుకు రూ. 25,060 కోట్ల బడ్జెట్ కేటాయింపుతో (2025-26 నుండి 2030-31 వరకు) EPM 2ను ప్రభుత్వం ఆమోదించింది. ఇది రెండు ప్రధాన విభాగాల్లో పనిచేస్తుంది.
- నిర్యాత్ ప్రోత్సాహన్ (Niryat Protsahan): ఎగుమతిదారులకు చౌకగా వాణిజ్య రుణాలు అందించడంపై దృష్టి పెడుతుంది.
- నిర్యాత్ దిశ (Niryat Disha): లాజిస్టిక్స్, వేర్హౌసింగ్ మరియు మార్కెట్ యాక్సెస్ సౌకర్యాలను కల్పిస్తుంది.
- డిజిటల్ ట్రేడ్: ఎగుమతిదారుల సౌకర్యార్థం 'ట్రేడ్ ఈ-కనెక్ట్' (Trade e-Connect), 24x7 EIC ఇంటర్ఫేస్ వంటి ప్లాట్ఫారమ్లను ప్రభుత్వం బలోపేతం చేసింది.
- ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్స్ (FTAs): భారత్ ఇప్పటివరకు 19 స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలను (FTAs) కుదుర్చుకుంది. తాజాగా యూరోపియన్ యూనియన్ (EU), బ్రిటన్ (UK), ఓమన్, మరియు కెనడాతో చర్చలు తుది దశకు చేరుకున్నాయి. ఇండియా-EFTA ఒప్పందం ద్వారా భారీగా విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) వచ్చే అవకాశం ఉంది.
- 2025-26 (Apr-Jan) ఎగుమతుల విలువ: $714.73 బిలియన్లు.
- RELIEF పథకం ఉద్దేశ్యం: భౌగోళిక ఉద్రిక్తతల వల్ల కలిగే ఎగుమతి రిస్క్లను తగ్గించడం.
- EPM 2 బడ్జెట్: రూ. 25,060 కోట్లు.
- విదేశీ వాణిజ్య విధానం (FTP): 2023లో ప్రవేశపెట్టారు.
- నిర్యాత్ దిశ & నిర్యాత్ ప్రోత్సాహన్: MSMEల ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని పెంచే పథకాలు.
- తెలంగాణ రాష్ట్రం ఆర్థికంగా మరో మైలురాయిని అధిగమించింది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన సామాజిక ఆర్థిక ముఖచిత్రం (Socio-Economic Outlook) ప్రకారం, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ జాతీయ సగటు కంటే వేగంగా వృద్ధి చెందుతోంది. ఐటీ, వాణిజ్యం, రవాణా వంటి సేవా రంగాల అద్భుత ప్రదర్శనతో తెలంగాణ 'సర్వీస్ లెడ్ ఎకానమీ'గా తన పట్టును నిరూపించుకుంది.
- ప్రస్తుత ధరల ప్రకారం, 2025-26 (PAE) సంవత్సరానికి తెలంగాణ GSDP రూ. 17.82 లక్షల కోట్లుగా అంచనా వేయబడింది.
- వృద్ధి రేటు: తెలంగాణ 10.7% వృద్ధిని నమోదు చేయగా, జాతీయ వృద్ధి రేటు 8.0% గానే ఉంది.
- జాతీయ సగటు కంటే రాష్ట్ర వృద్ధి రేటు గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉండటం తెలంగాణ ఆర్థిక పటిష్టతకు నిదర్శనం.
- తెలంగాణ ప్రజల సగటు ఆదాయం జాతీయ సగటు కంటే రెట్టింపు స్థాయిలో ఉండటం విశేషం.
- తెలంగాణ తలసరి ఆదాయం: రూ. 4,18,931.
- జాతీయ తలసరి ఆదాయం: రూ. 2,19,575.
- రాష్ట్ర తలసరి ఆదాయం 10.2% వృద్ధిని సాధించి, మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలను సూచిస్తోంది.
- రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థలో మూడు ప్రధాన రంగాలు ఆశించిన రీతిలో రాణిస్తున్నాయి.
- సేవా రంగం: 68.6% వాటాతో రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలిచింది. ఐటీ, కమ్యూనికేషన్ రంగాల వల్ల ఈ వృద్ధి సాధ్యమైంది.
- పారిశ్రామిక రంగం: 9.4% బలమైన వృద్ధిని నమోదు చేస్తూ రాష్ట్రంలో తయారీ రంగం విస్తరిస్తోందని స్పష్టం చేసింది.
- పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (అక్టోబర్-డిసెంబర్ 2025) ప్రకారం, రాష్ట్రంలో ఉపాధి కల్పన ఇలా ఉంది.
- వ్యవసాయ రంగం: 41.5% మందికి ఉపాధినిస్తోంది.
- పారిశ్రామిక రంగం: 22.2% మంది ఉపాధి పొందుతున్నారు.
- సేవా రంగం: 36.3% మందికి జీవనోపాధి కల్పిస్తోంది.
- తెలంగాణ GSDP 2025-26: రూ. 17.82 లక్షల కోట్లు.
- తెలంగాణ వృద్ధి రేటు: 10.7% (జాతీయ రేటు 8.0%).
- తలసరి ఆదాయం: రూ. 4,18,931.
- అత్యధిక వాటా కలిగిన రంగం: సేవా రంగం (68.6%).
- ఎక్కువ మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్న రంగం: వ్యవసాయం (41.5%).
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)