భారతదేశాన్ని బాల్య వివాహ రహిత దేశంగా మార్చే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం "బాల్ వివాహ్ ముక్త్ భారత్(Bal Vivah Mukt Bharat)" అనే బృహత్తర కార్యక్రమాన్ని చేపట్టింది.
ఈ ప్రచారం ప్రధానంగా అవగాహన కల్పించడం, సమాజాన్ని భాగస్వాములను చేయడం & చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయడంపై దృష్టి పెడుతుంది.
- ఈ జాతీయ ప్రచారాన్ని నవంబర్ 27, 2024న ప్రారంభించారు. దీనిని మరింత వేగవంతం చేయడానికి డిసెంబర్ 4, 2025న **'100 రోజుల ప్రత్యేక ప్రచారం'**ను కూడా చేపట్టారు.
- లక్ష్యం: అట్టడుగు స్థాయి నుంచి (గ్రామ పంచాయితీలు, మున్సిపల్ వార్డులు) బాల్య వివాహాలను గుర్తించి, వాటిని అరికట్టడం & ఆ ప్రాంతాలను 'బాల్య వివాహ రహిత ప్రాంతాలు'గా ప్రకటించడం.
- ప్రభుత్వం balvivah-mukt-bharat.wcd.gov.in అనే ప్రత్యేక పోర్టల్ను ప్రారంభించింది. ఇందులో బాల్య వివాహాల గురించి ఫిర్యాదు చేయవచ్చు & అవగాహన పొందవచ్చు.
- బాల్య వివాహాల నిషేధ చట్టం, 2006 (PCMA) ప్రకారం బాల్య వివాహాలు చట్టవిరుద్ధం.
- ఈ వివాహాలను అడ్డుకోవడానికి ప్రతి జిల్లాలో బాల్య వివాహ నిషేధ అధికారులను (CMPOs) నియమించారు. వీరు సాక్ష్యాలను సేకరించి, చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటారు.
- ఇప్పటివరకు సుమారు 11.81 కోట్ల మందికి పైగా పౌరులు అవగాహన కార్యక్రమాల ద్వారా చేరారు & 40 లక్షల మందికి పైగా బాల్య వివాహాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిజ్ఞ చేశారు.
- చైల్డ్ హెల్ప్లైన్: 1098 (24 గంటల అత్యవసర సేవ).
- మహిళా హెల్ప్లైన్: 181.
- న్యాయ సహాయం: 15100 (NALSA ఉచిత న్యాయ సహాయం).
- 'బేటీ బచావో బేటీ పఢావో' పథకం మిషన్ శక్తి కింద పనిచేస్తుంది.
- బాల్య వివాహ నిషేధ చట్టం 2006 లో చేయబడింది.
- చైల్డ్ హెల్ప్లైన్ (1098) ఇప్పుడు ఎమర్జెన్సీ రెస్పాన్స్ సపోర్ట్ సిస్టమ్ (112) తో అనుసంధానించబడింది.
దశాబ్దాల తర్వాత చిలీలో ఒక బలమైన సంప్రదాయవాద (Conservative) నాయకత్వానికి తెరలేపుతూ జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్(José Antonio Kast) అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. శాంటియాగోలోని 'లా మోనెడా ప్యాలెస్'లో ఆయన ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
- తన పరిపాలనను ఆయన 'ఎమర్జెన్సీ గవర్నమెంట్'గా అభివర్ణించారు. భద్రత, ఆరోగ్యం, విద్య & ఉపాధి రంగాల్లోని సమస్యలను వేగంగా పరిష్కరించడంపై ఆయన దృష్టి సారించనున్నారు.
- వ్యవస్థీకృత నేరాలు, అవినీతిని అరికట్టడం & సరిహద్దు నియంత్రణను (ముఖ్యంగా ఉత్తర ఎడారి ప్రాంతంలో) కఠినతరం చేయడం ఆయన ప్రాధాన్యతలు.
- పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడానికి వ్యాపార పన్నులను (Business Taxes) 27% నుండి 23%కి తగ్గించాలని ఆయన నిర్ణయించారు. దీనికి సంబంధించిన బిల్లును ఏప్రిల్లో ప్రవేశపెట్టనున్నారు.
- అక్రమ వలసలను అరికట్టడానికి కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటామని ఆయన హామీ ఇచ్చారు.
- అమెరికా & చైనా: చిలీకి చైనా అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి (ముఖ్యంగా రాగి ఎగుమతుల్లో). అటు అమెరికా, ఇటు చైనాతో సంబంధాలను సమతుల్యం చేసుకోవడం కాస్ట్కు సవాలుతో కూడుకున్న పని.
- యాంటీ-డ్రగ్ కార్టెల్: డోనాల్డ్ ట్రంప్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన 'షీల్డ్ ఆఫ్ ది అమెరికాస్' (Shield of the Americas) అనే మాదకద్రవ్యాల వ్యతిరేక కార్యక్రమంలో ఆయన పాల్గొన్నారు.
- గత అధ్యక్షుడు గాబ్రియేల్ బోరిక్ నుండి కాస్ట్ అధికారాన్ని చేపట్టారు.
- ప్రస్తుతం చిలీ దేశం ఆర్థిక అనిశ్చితి & పెరుగుతున్న నేరాలతో సతమతమవుతోంది. అంతర్జాతీయంగా జరుగుతున్న ఇరాన్ యుద్ధం వంటి పరిణామాలు కూడా చిలీ మార్కెట్పై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
- చిలీ నూతన అధ్యక్షుడు: జోస్ ఆంటోనియో కాస్ట్.
- చిలీ రాజధాని: శాంటియాగో.
- చిలీ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రాగి (Copper) ఉత్పత్తిదారు.
మిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం ఒక భారీ గ్రహశకలం (Asteroid) భూమిని ఢీకొట్టడం వల్లే 'సిల్వర్పిట్ క్రేటర్' ఏర్పడిందని శాస్త్రవేత్తలు తాజా పరిశోధనలో ధృవీకరించారు.
- ఎక్కడ ఉంది? ఇది యునైటెడ్ కింగ్డమ్లోని యార్క్షైర్ తీరానికి దాదాపు 80 మైళ్ల దూరంలో, ఉత్తర సముద్రం (North Sea) అడుగున సుమారు 700 మీటర్ల లోతులో ఉంది.
- ఎప్పుడు కనుగొన్నారు? ఇది సముద్రపు అడుగున పేరుకుపోయిన అవక్షేప పొరల కింద దాగి ఉంది. దీనిని 2002లో మొదటిసారిగా గుర్తించారు.
- ఎలా ఏర్పడింది? సుమారు 43 నుండి 46 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం ఒక అంతరిక్ష శిల అత్యంత వేగంతో సముద్రపు అడుగుభాగాన్ని ఢీకొట్టడం వల్ల ఇది ఏర్పడింది.
- శాస్త్రీయ ఆధారాలు: ఒక చమురు బావి (Oil well) నుండి సేకరించిన రాతి నమూనాలలో శాస్త్రవేత్తలు "షాక్డ్ క్వార్ట్జ్" (Shocked quartz) & ఫెల్డ్స్పార్ స్ఫటికాలను కనుగొన్నారు. ఇవి అంతరిక్ష గ్రహశకలాలు అతి వేగంతో ఢీకొట్టినప్పుడు కలిగే విపరీతమైన ఒత్తిడి వల్ల మాత్రమే ఏర్పడతాయి.
- ఇది సుమారు 3 కిలోమీటర్ల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. దీని చుట్టూ దాదాపు 20 కిలోమీటర్ల మేర వృత్తాకార పగుళ్లు (Faults) విస్తరించి ఉన్నాయి.
- ఇది చూడటానికి గుండ్రంగా, మధ్యలో ఎత్తైన శిఖరంలా ఉంటుంది. సాధారణంగా అంతరిక్ష గ్రహశకలాలు ఢీకొన్నప్పుడు ఏర్పడే గుంతల ఆకారాన్ని ఇది కలిగి ఉంటుంది.
- ప్రపంచంలో అత్యంత అరుదైన & చాలా స్పష్టంగా, చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న గ్రహశకల ప్రభావ గుంతలలో ఇది ఒకటి.
దాదాపు 100 ఏళ్ల విరామం తర్వాత, అండమాన్ దీవుల్లోని సున్నపురాయి గుహలలో 'మయోఫేన్స్ కెంపి'ని శాస్త్రవేత్తలు తిరిగి కనుగొన్నారు.
- ఏమిటిది? ఇది ఒక రకమైన అస్సాసిన్ బగ్ (Assassin bug). అంటే ఇతర కీటకాలను వేటాడి తినే రకం. ఇది 'రెడువిడే' (Reduviidae) కుటుంబానికి చెందుతుంది.
- దీనిని మొదటగా 1924లో బ్రిటిష్ కీటక శాస్త్రవేత్త విలియం ఎడ్వర్డ్ చైనా వివరించారు. ఒక శతాబ్దం క్రితం మేఘాలయలోని సిజు గుహలలో దీనిని గుర్తించారు.
- ఇది పూర్తిగా చీకటిలో ఉండే భూగర్భ వ్యవస్థలలో (గుహలలో) నివసిస్తుంది. తన జీవిత కాలమంతా చీకట్లోనే గడుపుతుంది.
- దీనికి పొడవైన కాళ్లు ఉంటాయి. గుహల్లో ఉండే చిన్న చిన్న ఆర్థ్రోపోడ్లను పట్టుకోవడానికి తన ముందు కాళ్లను ఆయుధాల్లా ఉపయోగిస్తుంది.
- ఇది మేఘాలయలోని గారో హిల్స్లో, సిమ్సాంగ్ నదికి సమీపంలో ఉంది.
- దీనిని 'దొబక్కోల్' లేదా 'బ్యాట్ కేవ్' (గబ్బిలాల గుహ) అని కూడా పిలుస్తారు.
- ఇది భారతదేశంలోని పొడవైన సున్నపురాయి గుహలలో ఒకటి, దాదాపు 4.7 కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉంది. అందమైన రాతి నిర్మాణాలు & భూగర్భ ప్రవాహాలకు ఇది ప్రసిద్ధి.
పశ్చిమ బెంగాల్లోని జల్పైగురి సెంట్రల్ కరెక్షనల్ హోమ్లో ఆగస్టు 2025 నుండి మార్చి 2026 మధ్య కాలంలో సుమారు 92 మంది ఖైదీలు ఈ వైరస్ బారిన పడ్డారు. వీరిలో ఏడుగురు మరణించినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
- ఇది ఒక సాధారణ ఇన్ఫెక్షన్, దీనివల్ల చర్మంపై నొప్పిని కలిగించే బొబ్బలు లేదా పుండ్లు ఏర్పడతాయి. ఇందులో రెండు రకాలు ఉన్నాయి:
- HSV-1: ఇది ప్రధానంగా నోటి చుట్టూ పుండ్లు (Oral Herpes) రావడానికి కారణమవుతుంది.
- HSV-2: ఇది ప్రధానంగా జననేంద్రియాల వద్ద పుండ్లు (Genital Herpes) రావడానికి కారణమవుతుంది.
- ఇది ఒక సాధారణ ఇన్ఫెక్షన్, దీనివల్ల చర్మంపై నొప్పిని కలిగించే బొబ్బలు లేదా పుండ్లు ఏర్పడతాయి. ఇందులో రెండు రకాలు ఉన్నాయి:
- ఇది సోకిన వ్యక్తిని తాకడం (Skin-to-skin contact) ద్వారా చాలా వేగంగా వ్యాపిస్తుంది. ఒకసారి ఈ వైరస్ శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తే, అది జీవితాంతం అక్కడే ఉంటుంది.
- చాలామందిలో ఎటువంటి లక్షణాలు కనిపించవు. కొందరిలో నీటితో కూడిన బొబ్బలు రావడం, అవి పగిలి పుండ్లుగా మారడం జరుగుతుంది. కొత్తగా ఇన్ఫెక్షన్ సోకినప్పుడు జ్వరం, ఒళ్లు నొప్పులు కూడా ఉండవచ్చు.
- అరుదైన సందర్భాల్లో ఇది మెదడు వాపు (Encephalitis) లేదా మెనింజైటిస్ వంటి ప్రాణాంతక పరిస్థితులకు దారితీయవచ్చు.
- ఈ వైరస్కు పూర్తి నివారణ (Cure) లేదు.
- అయితే, యాంటీవైరల్ మందుల ద్వారా వ్యాధి తీవ్రతను తగ్గించవచ్చు & లక్షణాలు త్వరగా తగ్గేలా చేయవచ్చు.
భారతదేశం ఇటీవల అస్సాంకు చెందిన 25 మెట్రిక్ టన్నుల జోహా బియ్యాన్ని యునైటెడ్ కింగ్డమ్ (UK) & ఇటలీ దేశాలకు ఎగుమతి చేసింది. ఈ బియ్యానికి భౌగోళిక గుర్తింపు (GI Tag) ఉంది.
- ఇది అస్సాం రాష్ట్రానికి చెందిన స్వదేశీ సుగంధ బియ్యం రకం.
- ఇది అద్భుతమైన సువాసన, సన్నని గింజ & రుచికి ప్రసిద్ధి. దీనిని ప్రధానంగా ఖరీఫ్ (Sali) సీజన్లో పండిస్తారు.
- రకాలు: కోలా జోహా, కేతేకి జోహా, బాకుల్ జోహా & కుంకుని జోహా వంటివి ఇందులో ముఖ్యమైన రకాలు.
- ఇందులో యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు & ఫ్లేవనాయిడ్లు పుష్కలంగా ఉంటాయి. ముఖ్యంగా మానవ శరీరం తయారు చేయలేని ఒమేగా-3 (Linolenic acid) & ఒమేగా-6 (Linoleic acid) వంటి ఫ్యాటీ యాసిడ్స్ ఇందులో ఉండటం విశేషం.
- దీనికి 2017లో భౌగోళిక గుర్తింపు (GI) లభించింది.
- ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో పుట్టి, ఆ ప్రాంతపు వాతావరణం లేదా సంప్రదాయాల వల్ల ప్రత్యేక నాణ్యతను కలిగి ఉండే ఉత్పత్తులకు ఇచ్చే గుర్తింపు ఇది.
- భారతదేశంలో 'భౌగోళిక సూచికల (నమోదు & రక్షణ) చట్టం, 1999' ప్రకారం ఈ గుర్తింపునిస్తారు.
- ఒకసారి GI ట్యాగ్ ఇస్తే అది 10 సంవత్సరాల పాటు చెల్లుతుంది. ఆ తర్వాత మళ్ళీ పునరుద్ధరించుకోవాల్సి ఉంటుంది.
గువహటిలోని సాత్మైల్ ప్రాంతంలో, దీపోర్ బీల్తో అనుసంధానించబడిన చిత్తడి నేలల నుండి అక్రమంగా మట్టి తవ్వకాలు జరుగుతున్నాయి. జిల్లా యంత్రాంగం & గౌహతి హైకోర్టు నిషేధాజ్ఞలు విధించినప్పటికీ, ఈ పనులు ఆగకుండా కొనసాగుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
- ఇది అస్సాంలోని గువహటి శివార్లలో ఉన్న ఒక శాశ్వత మంచి నీటి సరస్సు. బ్రహ్మపుత్ర నది పాత మార్గంలో (Former channel) ఇది ఏర్పడింది.
- అస్సామీ భాషలో 'బీల్' అంటే సరస్సు. 'దీపోర్ బీల్' అంటే 'ఏనుగుల సరస్సు' అని అర్థం.
- దీనికి కల్మణి, వశిష్ట నదుల నుండి నీరు అందుతుంది. దీని నుండి నీరు 'ఖండజన్' అనే వాగు ద్వారా బ్రహ్మపుత్ర నదిలోకి చేరుతుంది.
- గువహటి నగరంలో కురిసే భారీ వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసే ప్రధాన బేసిన్ ఇదే.
- ఇది 2002లో రామ్సర్ సైట్గా గుర్తించబడింది. అస్సాం రాష్ట్రంలో ఉన్న ఏకైక రామ్సర్ సైట్ ఇదే.
- 2004లో దీనిని 'ముఖ్యమైన పక్షుల ప్రాంతం' (IBA)గా ప్రకటించారు. చలికాలంలో ఇక్కడ వలస పక్షుల సందడి ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇక్కడ స్పాట్-బిల్డ్ పెలికాన్, అడ్జుటెంట్ స్టోర్క్ వంటి అంతరించిపోతున్న పక్షులు కనిపిస్తాయి.
- సుమారు 50 జాతుల చేపలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. సరస్సు సమీపంలోని 12 గ్రామాల్లోని సుమారు 1,200 కుటుంబాలకు ఇది జీవనోపాధిని అందిస్తోంది.
- దీని దక్షిణ భాగంలో ఉన్న రాణి & గర్భంగా కొండలు ఆసియా ఏనుగులకు నివాస స్థలాలు.
గుజరాత్లోని కాండ్లాలో ఉన్న దీన్దయాల్ పోర్ట్ ఈ వారాంతంలో కేవలం 72 గంటల వ్యవధిలో 22 భారీ నౌకలను (Vessels) నిర్వహించేందుకు సిద్ధమై ఒక సరికొత్త రికార్డును సృష్టించబోతోంది.
- ఇది గుజరాత్లోని కచ్ జిల్లాలో, కాండ్లా క్రీక్ (Creek) వద్ద ఉంది. ఇది ఒక సురక్షితమైన సహజ ఓడరేవు (Natural Harbor).
- దీనిని పూర్వం 'కాండ్లా పోర్ట్' అని పిలిచేవారు. 1947 విభజన తర్వాత కరాచీ పోర్ట్ పాకిస్థాన్కు వెళ్లడంతో, పశ్చిమ భారతదేశ అవసరాల కోసం 1950లలో దీనిని నిర్మించారు.
- ఇది భారతదేశంలోని రెండో అతిపెద్ద ఓడరేవు. ఇది కరాచీ పోర్ట్ నుండి 256 నాటికల్ మైళ్ల దూరంలో, ముంబై పోర్ట్ నుండి 430 నాటికల్ మైళ్ల దూరంలో ఉంది.
- బల్క్ కార్గో (ఎక్కువ పరిమాణంలో ఉండే సరుకు) & ద్రవ రూపంలో ఉండే సరుకులను (Liquid cargo) హ్యాండిల్ చేయడంలో ఇది నిపుణత కలిగి ఉంది.
- ఇక్కడ మొత్తం 18 బర్తులు ఉన్నాయి (12 డ్రై కార్గో బర్తులు + 6 ఆయిల్ జెట్టీలు). ఇక్కడ పెట్రోలియం, రసాయనాలు, ఇనుప ఖనిజం, ఉప్పు & కంటైనర్ల రవాణా జరుగుతుంది.
- ఇది ప్రభుత్వ రంగంలో అతిపెద్ద సరుకు రవాణా కేంద్రం అయినప్పటికీ, దీనికి సమీపంలో ఉన్న ప్రైవేట్ రంగంలోని ముంద్రా పోర్ట్ (భారతదేశపు అతిపెద్ద ప్రైవేట్ పోర్ట్) నుండి గట్టి పోటీ ఎదురవుతోంది.
సుమారు 55 కిలోమీటర్ల పొడవునా సాగే 'మూసీ నది(Musi River) పునరుజ్జీవన ప్రాజెక్టు'లో భాగంగా అనేక చారిత్రక కట్టడాలను అధికారులు గుర్తించారు. ఈ నది వెంబడి హెరిటేజ్ టూరిజం (వారసత్వ పర్యాటకం) & సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల ద్వారా ఈ కట్టడాలను అనుసంధానించే మార్గాలను ప్రభుత్వం అన్వేషిస్తోంది.
- దీనిని ముచుకుంద లేదా ముసునూరు నది అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది కృష్ణా నదికి ప్రధాన ఉపనది.
- 16వ శతాబ్దంలో కుతుబ్ షాహీ వంశస్థుడైన మొహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా ఈ నది ఒడ్డునే హైదరాబాద్ నగరాన్ని నిర్మించారు.
- ఇది వికారాబాద్ జిల్లాలోని అనంతగిరి కొండల్లో జన్మిస్తుంది.
- ఈసి (Esi) & మూసా (Musa) అనే రెండు చిన్న వాగుల కలయిక వల్ల ఈ నది ఏర్పడుతుంది.
- ఇది హైదరాబాద్ నగరం గుండా తూర్పు దిశగా ప్రవహిస్తూ, పాత నగరాన్ని & కొత్త నగరాన్ని విభజిస్తుంది.
- చివరకు నల్గొండ జిల్లాలోని వాజీరాబాద్ వద్ద కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది.
- దీని మొత్తం పొడవు 240 కిలోమీటర్లు.
- ఈ నదిపై హిమాయత్ సాగర్ & ఓస్మాన్ సాగర్ అనే రెండు ప్రధాన డ్యామ్లను నిర్మించారు.
- హుస్సేన్ సాగర్: మూసీ నది ఉపనదిపైనే ఈ ప్రసిద్ధ సరస్సును నిర్మించారు. నగర నీటి అవసరాల కోసం దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
- నది ఒడ్డున కుతుబ్ షాహీ & నిజాం కాలం నాటి అనేక చారిత్రక వంతెనలు, మసీదులు ఉన్నాయి.
- కత్వలు (Kathwas): వ్యవసాయం కోసం ఈ నదిపై 24 మళ్లింపు ఆనకట్టలు (Diversion weirs) ఉన్నాయి, వీటిని స్థానికంగా 'కత్వలు' అంటారు.
- ప్రణాళిక లేని పట్టణీకరణ వల్ల నేడు మూసీ నది హైదరాబాద్ నగరంలోని గృహ & పారిశ్రామిక వ్యర్థాలతో కలుషితమైంది. దీనిని శుద్ధి చేసి, పర్యాటక ప్రాంతంగా తీర్చిదిద్దేందుకు ప్రభుత్వం ఇప్పుడు భారీ ప్రాజెక్టును చేపట్టింది.
ఫిచ్ రేటింగ్స్ 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (FY26) భారత జీడీపీ వృద్ధి రేటు అంచనాను 7.5% కి పెంచింది. గతంలో ఇది 7.4% గా ఉండేది. దేశీయంగా పెరిగిన డిమాండ్ & పెట్టుబడులే ఈ వృద్ధికి ప్రధాన కారణాలని పేర్కొంది.
- వినియోగదారుల ఖర్చులు & దేశీయ డిమాండ్ బలంగా ఉండటం ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇంజిన్లా పనిచేస్తోంది.
- వచ్చే ఆర్థిక సంవత్సరంలో వినియోగదారుల ఖర్చు సుమారు 8.6% పెరగవచ్చని అంచనా.
- దేశంలో పెట్టుబడుల కార్యకలాపాలు 6.9% మేర పెరిగే అవకాశం ఉంది.
- 7.5% వృద్ధి రేటుతో, ప్రపంచంలోని ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో భారత్ అత్యంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న దేశంగా కొనసాగుతుందని ఫిచ్ తెలిపింది.
- 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (FY27) వృద్ధి రేటును 6.4% నుండి 6.7% కి సవరించింది.
- 2026లో ప్రపంచ జీడీపీ వృద్ధి రేటు సుమారు 2.6% గా ఉండవచ్చని అంచనా వేసింది.
- ఫిచ్ రేటింగ్స్ ప్రకారం FY26 భారత జీడీపీ అంచనా: 7.5%.
- ప్రధాన కారణం: Strong Domestic Demand (బలమైన దేశీయ డిమాండ్).
భారత్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థగా గుర్తింపు పొందింది.
డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ రెవెన్యూ ఇంటెలిజెన్స్ (DRI) అధికారులు ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్లో రహస్యంగా నిర్వహిస్తున్న ఒక 'ఆల్ప్రజోలం' తయారీ కేంద్రాన్ని గుర్తించి దానిని ధ్వంసం చేశారు.
- ఇది బెంజోడియాజిపైన్ (Benzodiazepines) తరగతికి చెందిన ఔషధం. ఇది మన కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను (CNS) నెమ్మదింపజేసే ఏజెంట్గా పనిచేస్తుంది.
- దీనిని ప్రధానంగా యాంగ్జైటీ (ఆందోళన), పానిక్ డిజార్డర్స్ & డిప్రెషన్ వల్ల కలిగే ఆందోళనను తగ్గించడానికి ట్రాంక్విలైజర్ (Tranquillizer)గా ఉపయోగిస్తారు.
- ఇది మెదడులోని GABA (గామా-అమినోబ్యూటిరిక్ యాసిడ్) అనే న్యూరోట్రాన్స్మిటర్ కార్యకలాపాలను పెంచుతుంది. ఇది మెదడును ప్రశాంతంగా ఉంచడానికి సహాయపడుతుంది.
- ఇది భారతదేశంలోని NDPS యాక్ట్ 1985 కింద ఒక 'సైకోట్రోపిక్ సబ్స్టాన్స్' (మనోవైకల్య పదార్థం)గా పరిగణించబడుతుంది. దీనిని అనుమతి లేకుండా తయారు చేయడం లేదా విక్రయించడం శిక్షార్హమైన నేరం.
- ఇది 1957లో స్థాపించబడిన భారతదేశపు అత్యున్నత 'యాంటీ స్మగ్లింగ్' ఇంటిలిజెన్స్ ఏజెన్సీ.
- మాదక ద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, వన్యప్రాణుల స్మగ్లింగ్, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మోసాలు & కస్టమ్స్ డ్యూటీ ఎగవేతలను అరికట్టడం దీని ప్రధాన బాధ్యత.
- ఇది కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలోని సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇన్డైరెక్ట్ టాక్సెస్ & కస్టమ్స్ (CBIC) కింద పనిచేస్తుంది.
International Day to Combat Islamophobia ను ఏటా మార్చి 15న ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముస్లింలపై జరుగుతున్న వివక్ష, విద్వేషం & పక్షపాత వైఖరిపై అవగాహన కల్పించడం ఈ రోజు ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- 2022లో ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ అసెంబ్లీ (UNGA) A/RES/76/254 తీర్మానం ద్వారా మార్చి 15ను అంతర్జాతీయ ఇస్లామోఫోబియా వ్యతిరేక దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
- ఈ తీర్మానాన్ని 'ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ఇస్లామిక్ కోఆపరేషన్' (OIC) తరపున పాకిస్థాన్ ప్రవేశపెట్టగా, దీనిని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించారు.
- 2019 మార్చి 15న న్యూజిలాండ్లోని క్రైస్ట్చర్చ్ (Christchurch) మసీదులపై జరిగిన దాడిలో 51 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఆ దుర్ఘటన జరిగిన రోజనే ఈ దినోత్సవంగా ఎంచుకున్నారు.
- ఇస్లామోఫోబియా & ముస్లింల పట్ల చూపే వివక్షపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన కల్పించడం.
- విభిన్న మతాలు & సంస్కృతుల మధ్య సహనం, పరస్పర గౌరవం & శాంతియుత సహజీవనాన్ని ప్రోత్సహించడం.
- ద్వేషపూరిత ప్రసంగాలు (Hate Speech) & హింసకు వ్యతిరేకంగా చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రభుత్వాలను కోరడం.
- తీవ్రవాదాన్ని ఏ ఒక్క మతంతోనూ ముడిపెట్టకూడదని ఐక్యరాజ్యసమితి నొక్కి చెబుతోంది.
98వ అకాడమీ అవార్డుల (ఆస్కార్స్ 2026) వేడుక మరికొన్ని గంటల్లో ప్రారంభం కానుంది
- ఎక్కడ? లాస్ ఏంజిల్స్లోని డాల్బీ థియేటర్.
- Host: కోనన్ ఓబ్రెయిన్ (Conan O'Brien).
- ఈ విభాగంలో 'వన్ బాటిల్ ఆఫ్టర్ అనదర్' (One Battle After Another) సినిమా ముందంజలో ఉంది. దీనితో పాటు 'సిన్నర్స్' (Sinners) & 'హమ్నెట్' (Hamnet) చిత్రాల మధ్య గట్టి పోటీ నెలకొంది.
- 'సిన్నర్స్' చిత్రంలో నటనకు గాను మైఖేల్ బి. జోర్డాన్ విజేతగా నిలిచే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. పోటీలో లియోనార్డో డికాప్రియో (One Battle After Another), తిమోతీ చాలమెట్ (Marty Supreme) కూడా ఉన్నారు.
- 'హమ్నెట్' చిత్రంలో అద్భుత ప్రదర్శన కనబరిచిన జెస్సీ బక్లీ ఈ అవార్డు గెలుచుకునే రేసులో అందరికంటే ముందున్నారు. రోజ్ బైర్న్ కూడా గట్టి పోటీని ఇస్తున్నారు.
- ఉత్తమ దర్శకుడు: పాల్ థామస్ ఆండర్సన్ (One Battle After Another).
- ఉత్తమ యానిమేటెడ్ చిత్రం: కే-పాప్ డెమోన్ హంటర్స్ (KPop Demon Hunters).
- ఉత్తమ విజువల్ ఎఫెక్ట్స్: అవతార్: ఫైర్ అండ్ యాష్ (Avatar: Fire and Ash).
ఈ ఏడాది నామినేషన్లలో 'సిన్నర్స్' (Sinners), 'వన్ బాటిల్ ఆఫ్టర్ అనదర్' (One Battle after Another), & 'సెంటిమెంటల్ వాల్యూ' (Sentimental Value) చిత్రాలు అత్యధిక విభాగాల్లో పోటీ పడుతున్నాయి.
- ఈ విభాగంలో మొత్తం 10 చిత్రాలు నామినేట్ అయ్యాయి.
- వాటిలో బుగోనియా, F1, ఫ్రాంకెన్స్టైయిన్, హమ్నెట్, మార్టీ సుప్రీమ్, వన్ బాటిల్ ఆఫ్టర్ అనదర్, ది సీక్రెట్ ఏజెంట్, సెంటిమెంటల్ వాల్యూ, సిన్నర్స్ & ట్రైన్ డ్రీమ్స్ ఉన్నాయి.
- ఉత్తమ నటుడు (లీడ్ రోల్):
- లియోనార్డో డికాప్రియో, తిమోతీ చాలమెట్, మైఖేల్ బి. జోర్డాన్, ఈథన్ హాక్ & వాగ్నర్ మౌరా ఈ ప్రతిష్టాత్మక అవార్డు కోసం పోటీ పడుతున్నారు.
- ఉత్తమ నటి (లీడ్ రోల్):
- జెస్సీ బక్లీ, రోజ్ బైర్న్, కేట్ హడ్సన్, రెనేట్ రీన్స్వే & ఎమ్మా స్టోన్ నామినేట్ అయ్యారు.
- ఉత్తమ దర్శకుడు:
- క్లోయి జావో (హమ్నెట్), పాల్ థామస్ ఆండర్సన్ (వన్ బాటిల్ ఆఫ్టర్ అనదర్) & ర్యాన్ కూగ్లర్ (సిన్నర్స్) వంటి ప్రముఖ దర్శకులు రేసులో ఉన్నారు.
- ఉత్తమ యానిమేటెడ్ చిత్రం:
- ఆర్కో, ఎలియో, కే-పాప్ డెమోన్ హంటర్స్, లిటిల్ అమేలీ & జూటోపియా 2 చిత్రాలు పోటీలో ఉన్నాయి.
- ఇతర విభాగాలు:
- సినిమాటోగ్రఫీ, కాస్ట్యూమ్ డిజైన్ & ఒరిజినల్ స్కోర్ వంటి విభాగాల్లో కూడా 'సిన్నర్స్' & 'ఫ్రాంకెన్స్టైయిన్' చిత్రాలు బలంగా కనిపిస్తున్నాయి.
- ఉత్తమ నటుడు (లీడ్ రోల్):
దివ్యాంగుల (Divyangjan) ప్రతిభను, సాధించిన విజయాలను గౌరవించడానికి మార్చి 13, 2026న రాష్ట్రపతి భవన్లో 'పర్పుల్ ఫెస్ట్' ఘనంగా నిర్వహించబడింది. ఈ వేడుకలో సుమారు 8,000 మంది దివ్యాంగులు పాల్గొన్నారు.
- అమృత్ ఉద్యాన్ సందర్శన: ఈ ప్రత్యేక రోజున రాష్ట్రపతి భవన్లోని ప్రసిద్ధ 'అమృత్ ఉద్యాన్'ను కేవలం దివ్యాంగుల కోసం మాత్రమే తెరిచారు. వారు అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన ఆటలు, ప్రదర్శనలు & ఎగ్జిబిషన్లను తిలకించి ఆనందించారు.
- సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు: సాయంత్రం జరిగిన కార్యక్రమంలో దివ్యాంగుల కళాకారులు అద్భుతమైన నృత్య, సంగీత ప్రదర్శనలతో అందరినీ ఆకట్టుకున్నారు. భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ఈ వేడుకకు హాజరై వారిని అభినందించారు.
- ఒక దేశపు అభివృద్ధి అనేది కేవలం ధనవంతులు లేదా అదృష్టవంతుల పురోగతితో మాత్రమే కొలవబడదు, వెనుకబడిన & దివ్యాంగుల పట్ల ఆ సమాజం చూపే శ్రద్ధతోనే కొలవబడుతుందని రాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు.
- వికసిత్ భారత్ 2047: 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా (Viksit Bharat) మార్చే ప్రయాణంలో దివ్యాంగులు కూడా సమాన భాగస్వాములని ఆమె నొక్కి చెప్పారు.
- సామాజిక బాధ్యత: దివ్యాంగుల సాధికారత అనేది కేవలం ప్రభుత్వం వల్లనే సాధ్యం కాదని, ప్రతి పౌరుడు, సంస్థ ఇందులో భాగస్వాములు కావాలని పిలుపునిచ్చారు.
- సామాజిక న్యాయం & సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఈ ఫెస్ట్ నిర్వహించబడుతుంది.
- దివ్యాంగుల పట్ల సమాజంలో అవగాహన పెంచడం, వారిని గౌరవించడం & వారికి సమాన అవకాశాలు కల్పించడం ఈ ఉత్సవం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- 'పర్పుల్ ఫెస్ట్' దివ్యాంగుల సాధికారత కోసం ఉద్దేశించినది.
- ఇది కేంద్ర సామాజిక న్యాయం & సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ చొరవ.
- భారత రాజ్యాంగం ప్రతి పౌరుడికి సామాజిక న్యాయం & గౌరవాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.
తూర్పు ఆసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో, తమ రక్షణ వ్యవస్థను బలోపేతం చేసుకోవడానికి అమెరికా & దక్షిణ కొరియా సైన్యాలు 'ఫ్రీడమ్ షీల్డ్(Freedom Shield)' విన్యాసాలను ప్రారంభించాయి. ఇవి మార్చి 19 వరకు కొనసాగుతాయి.
- లక్ష్యం: ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచడం & ఏవైనా భద్రతా సవాళ్లు ఎదురైనప్పుడు సమర్థవంతంగా స్పందించడం.
- దక్షిణ కొరియాకు చెందిన సుమారు 18,000 మంది సైనికులు పాల్గొంటున్నారు. అమెరికా తన సైనికుల సంఖ్యను అధికారికంగా వెల్లడించలేదు.
- ఇందులో కమాండ్-పోస్ట్ సిమ్యులేషన్స్ & ఫీల్డ్ ట్రైనింగ్ డ్రిల్స్ నిర్వహిస్తున్నారు.
- మధ్య ప్రాచ్య దేశాలలో (Middle East) నెలకొన్న పరిస్థితుల దృష్ట్యా, దక్షిణ కొరియాలోని అమెరికా సైనిక పరికరాలను (ముఖ్యంగా పేట్రియాట్ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థలు) అక్కడికి తరలిస్తున్నట్లు వార్తలు వస్తున్నాయి.
- గతంలో 51 ఫీల్డ్ డ్రిల్స్ నిర్వహించగా, ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు లీ జే మ్యూంగ్ హయాంలో వీటిని 22కి తగ్గించారు. ఉత్తర కొరియాతో సంబంధాలను స్థిరపరచడంలో భాగంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది.
- ఉత్తర కొరియా అధినేత కిమ్ జోంగ్ ఉన్ తమ అణు ఆయుధ సంపత్తిని మరింత పెంచుకుంటామని ప్రకటించారు. అయితే, అమెరికా తన శత్రుత్వ విధానాన్ని వీడితే చర్చలకు సిద్ధమని సంకేతాలు ఇచ్చారు.
- ఈ నెల చివరలో డోనాల్డ్ ట్రంప్ చైనా పర్యటనకు వెళ్లే అవకాశం ఉండటంతో, ఉత్తర కొరియాతో దౌత్యపరమైన చర్చలు మళ్లీ ప్రారంభం కావచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ఆహార వ్యాపారాల నిర్వహణను సులభతరం చేయడానికి (Ease of Doing Business), FSSAI లైసెన్సులకు జీవితకాల చెల్లుబాటు (Perpetual Validity) కల్పిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది. దీనివల్ల వ్యాపారులు తమ లైసెన్సులను మాటిమాటికీ పునరుద్ధరించుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.
- జీవితకాల లైసెన్స్ చెల్లుబాటు:
- ఒకసారి లైసెన్స్ లేదా రిజిస్ట్రేషన్ పొందితే, అది నిరంతరాయంగా చెల్లుబాటు అవుతుంది.
- నిబంధనల ఉల్లంఘన జరిగి లైసెన్స్ రద్దు లేదా సస్పెండ్ అయితే తప్ప, పదే పదే రిన్యువల్ చేసుకోవాల్సిన పని లేదు.
- దీనివల్ల పేపర్ వర్క్ & అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఖర్చులు తగ్గుతాయి.
- బేసిక్ రిజిస్ట్రేషన్: గతంలో ₹12 లక్షలు ఉన్న పరిమితిని ₹1.5 కోట్లకు పెంచారు.
- స్టేట్ లైసెన్స్: ₹50 కోట్ల వరకు టర్నోవర్ ఉన్న వ్యాపారాలకు వర్తిస్తుంది.
- సెంట్రల్ లైసెన్స్: ₹50 కోట్లు దాటిన వ్యాపారాలకు అవసరం.
- మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లు లేదా టౌన్ వెండింగ్ కమిటీల వద్ద ఇప్పటికే రిజిస్టర్ అయిన వీధి వ్యాపారులు, ఇకపై విడిగా FSSAI రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
- వారు ఆటోమేటిక్గా FSSAI కింద రిజిస్టర్ అయినట్లుగా పరిగణించబడతారు. దీనివల్ల సుమారు 10 లక్షల మందికి పైగా వ్యాపారులకు 'డ్యూయల్ రిజిస్ట్రేషన్' బాధ తప్పుతుంది.
- టెక్నాలజీ ఆధారిత తనిఖీ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టారు.
- ఆహార పదార్థం యొక్క రిస్క్ స్థాయి, గతంలో ఆ వ్యాపారి పాటించిన నిబంధనల రికార్డు ఆధారంగానే తనిఖీలు జరుగుతాయి. క్రమం తప్పకుండా నిబంధనలు పాటించే వ్యాపారులకు అనవసర తనిఖీల ఇబ్బంది ఉండదు.
- FSSAI అనేది ఆరోగ్య & కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోకి వస్తుంది.
- బేసిక్ రిజిస్ట్రేషన్ పరిమితి ₹12 లక్షల నుండి ₹1.5 కోట్లకు పెరిగింది.
- ఈ సంస్కరణలు నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog) సిఫార్సుల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి.
98వ అకాడమీ అవార్డులలో (Oscars 2026) 'ఉత్తమ అంతర్జాతీయ ఫీచర్ ఫిల్మ్' విభాగంలో షార్ట్లిస్ట్ అయిన ఏకైక భారతీయ చిత్రంగా 'హోమ్బౌండ్(Homebound)' నిలిచింది. దీనికి ప్రముఖ దర్శకుడు నీరజ్ ఘైవాన్ దర్శకత్వం వహించారు.
- ఈ చిత్రంలో ఈషాన్ ఖట్టర్, జాన్వీ కపూర్ & విశాల్ జెత్వా ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు.
- భావోద్వేగభరితమైన కథనం & సామాజిక ఇతివృత్తాలతో సాగే ఈ సినిమా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది.
- 2025 డిసెంబర్ 16న అకాడమీ ప్రకటించిన 15 చిత్రాల షార్ట్లిస్ట్లో ఈ సినిమా చోటు దక్కించుకుంది.
- వందలాది ఎంట్రీల నుండి ఎంపికైన టాప్ 15 చిత్రాలలో భారత్ నుండి ఇది ఒక్కటే నిలవడం విశేషం.
- 98వ ఆస్కార్ వేడుకలు నేడు (మార్చి 15, 2026) లాస్ ఏంజిల్స్లోని డాల్బీ థియేటర్లో జరుగుతున్నాయి.
- ఈ చిత్రం 98వ అకాడమీ అవార్డులకు ఎంపికైందని, దీని దర్శకుడు నీరజ్ ఘైవాన్ అని గుర్తుంచుకోవడం పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా ముఖ్యం.
ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 14న (3/14) పై డే నిర్వహిస్తారు. పై విలువ సుమారుగా 3.14. అమెరికన్ తేదీ ఫార్మాట్ ప్రకారం మార్చి 14ను '3/14' అని రాస్తారు, అందుకే ఈ రోజును ఎంచుకున్నారు.
- దీనిని మొదటిసారిగా 1988లో లారీ షా అనే భౌతిక శాస్త్రవేత్త అమెరికాలోని శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ప్రారంభించారు.
- 2019లో యునెస్కో (UNESCO) మార్చి 14ను అంతర్జాతీయ గణిత దినోత్సవం (International Day of Mathematics) గా ప్రకటించింది.
- ఇది ఒక వృత్తం యొక్క చుట్టుకొలతకు (Circumference) & దాని వ్యాసానికి (Diameter) మధ్య ఉన్న నిష్పత్తిని సూచిస్తుంది.
- దీని విలువ సుమారుగా 3.14159... లేదా 22/7. ఇది ఒక 'ఇర్రేషనల్ నంబర్' (కరణీయ సంఖ్య), అంటే దీని దశాంశ విలువలు అంతం లేకుండా సాగుతూనే ఉంటాయి.
- ఐన్స్టీన్ పుట్టినరోజు: ప్రపంచ ప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్త ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్ జన్మదినం కూడా మార్చి 14వ తేదీనే కావడం ఒక విశేషం.
- స్టీఫెన్ హాకింగ్: ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్త స్టీఫెన్ హాకింగ్ 2018 మార్చి 14న మరణించారు.
- పై అప్రాక్సిమేషన్ డే: కొంతమంది జూలై 22న (22/7) 'పై అప్రాక్సిమేషన్ డే'గా జరుపుకుంటారు.
- ఈ రోజును 'అంతర్జాతీయ గణిత దినోత్సవం'గా కూడా పిలుస్తారని, దీనిని 1988లో లారీ షా ప్రారంభించారని గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం.
కేంద్ర ఆహార ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి చిరాగ్ పాశ్వాన్, 2026 మార్చి 13న అస్సాంలోని సోనిత్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న తేజ్పూర్ యూనివర్సిటీలో అత్యాధునిక 'కామన్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్'ను ప్రారంభించారు.
- ఈ సెంటర్ను ప్రధాన మంత్రి మైక్రో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ ఎంటర్ప్రైజెస్ ఫార్మలైజేషన్ స్కీమ్ (PMFME) కింద కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన ₹2.35 కోట్ల ఆర్థిక సహాయంతో ఏర్పాటు చేశారు.
- ఎవరికి ప్రయోజనం?: ఇది స్వయం సహాయక బృందాలు (SHGs), రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాలు (FPOs), సహకార సంఘాలు, స్టార్టప్లు & కొత్త పారిశ్రామికవేత్తలకు ఉపయోగపడుతుంది.
- ఇక్కడ పండ్లు, ధాన్యాలు, మసాలా దినుసులు, బేకరీ ఉత్పత్తుల తయారీకి సంబంధించి 7 ప్రత్యేక ప్రాసెసింగ్ లైన్లు ఉన్నాయి.
- తేజ్పూర్ యూనివర్సిటీలోని 'ఫుడ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ' విభాగం పారిశ్రామికవేత్తలకు సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం వహిస్తుంది. ముఖ్యంగా ప్యాకేజింగ్, బ్రాండింగ్, లేబులింగ్ & ఆహార భద్రత ప్రమాణాల (FSSAI) విషయంలో శిక్షణ ఇస్తుంది.
- ఫార్మ్ టు ఫోర్క్ (Farm to Fork): ఆహార వృధాను తగ్గించి, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు విలువ జోడించడం ద్వారా రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడం ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- గ్లోబల్ ఫుడ్ బాస్కెట్: నాణ్యమైన ఉత్పత్తి & ఎగుమతుల ద్వారా భారతదేశాన్ని ప్రపంచ ఆహార బుట్టగా (Global Food Basket) మార్చడమే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ విజన్ అని మంత్రి పేర్కొన్నారు.
- ఈశాన్య భారతం: ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా స్థానిక యువతకు ఉపాధి అవకాశాలను మెరుగుపరచడం దీని లక్ష్యం.
- PMFME పథకం ఆత్మనిర్భర్ భారత్ అభియాన్ కింద ప్రారంభించబడింది.
- ఈ పథకం ద్వారా సూక్ష్మ ఆహార ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లకు ఆర్థిక & సాంకేతిక మద్దతు లభిస్తుంది.
- తేజ్పూర్ యూనివర్సిటీ అస్సాంలో ఉంది.
మార్చి 10న తమిళనాడులోని మహేంద్రగిరిలో ఉన్న ఇస్రో ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్స్లో CE20 ఇంజిన్ను 22 టన్నుల థ్రస్ట్ (Thrust) సామర్థ్యంతో 165 సెకన్ల పాటు విజయవంతంగా పరీక్షించారు. ఇది భారత అంతరిక్ష రంగంలో ఒక కీలక మైలురాయి.
- ఈ ఇంజిన్ భారతదేశపు భారీ రాకెట్ అయిన LVM3 (Launch Vehicle Mark-3) యొక్క ఎగువ దశలో (C25/C32 Stage) ఉపయోగించబడుతుంది.
- సామర్థ్యం: గతంలో ఇది 19 టన్నుల థ్రస్ట్తో పనిచేసేది. ఇప్పుడు దీనిని 22 టన్నులకు పెంచడం వల్ల రాకెట్ మోసుకెళ్లే బరువు (Payload capacity) గణనీయంగా పెరుగుతుంది.
- సాంకేతికత: ఈ పరీక్షలో 'నోజిల్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్' (NPS) & 'మల్టీ-ఎలిమెంట్ ఇగ్నైటర్' వంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలను వాడారు.
- సాధారణంగా క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్లు అంతరిక్షంలోని శూన్య ప్రదేశంలో పనిచేయడానికి రూపొందించబడతాయి.
- భూస్థాయిలో (Sea level) వీటిని పరీక్షించినప్పుడు అధిక పీడనం వల్ల వైబ్రేషన్లు & వేడి పెరిగి ఇంజిన్ దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది.
- దీనిని నివారించడానికి ఇస్రో ప్రత్యేకమైన 'నోజిల్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్'ను ఉపయోగించింది.
- గగన్యాన్ (Gaganyaan): మానవ అంతరిక్ష యాత్రకు అవసరమైన భద్రత & విశ్వసనీయతను ఈ పరీక్ష ధృవీకరించింది.
- కమ్యూనికేషన్ శాటిలైట్లను మరింత ఎక్కువ బరువుతో ప్రయోగించడానికి ఇది వీలు కల్పిస్తుంది.
- ఈ విజయంతో భారత్ క్రయోజెనిక్ ప్రొపల్షన్ టెక్నాలజీలో తన స్థానాన్ని మరింత పటిష్టం చేసుకుంది.
- CE20 ఇంజిన్ LVM3 రాకెట్లో వాడతారు.
- తాజా పరీక్ష 22 టన్నుల థ్రస్ట్తో జరిగింది.
- ఇది అంతరిక్ష ప్రయోగాల్లో Payload capacity పెంచడానికి సహాయపడుతుంది.
జూన్ 21న జరగబోయే 12వ అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం సందర్భంగా 100 రోజుల కౌంట్డౌన్ను సూచిస్తూ న్యూఢిల్లీలో 'యోగ మహోత్సవ్-2026'ను ప్రారంభించారు.
- కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత) ప్రతాపరావు జాదవ్ ఈ వేడుకను ప్రారంభించారు.
- వ్యాధుల నివారణకు ప్రోటోకాల్స్: అంటువ్యాధులు కాని (Non-Communicable Diseases - NCDs) వ్యాధుల నిర్వహణ కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన 10 యోగా ప్రోటోకాల్స్ను మంత్రి విడుదల చేశారు.
- యోగా ఫర్ ఎయిర్ ట్రావెల్: విమాన ప్రయాణికుల కోసం ఒక కొత్త ప్రోగ్రామ్ను ప్రవేశపెట్టారు. సుదీర్ఘ ప్రయాణాల్లో ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడానికి, రక్త ప్రసరణ మెరుగుపరచుకోవడానికి సీట్లలోనే కూర్చుని చేసే 5 నిమిషాల ఆసనాలు, ప్రాణాయామం ఇందులో ఉంటాయి.
- యోగా 365 క్యాంపెయిన్: ఏడాది పొడవునా ప్రతిరోజూ యోగాను ప్రోత్సహించడానికి 'యోగా 365' ప్రచారాన్ని చేపట్టారు. ఇందులో భాగంగా ఉచిత ఆన్లైన్ సెషన్లు నిర్వహిస్తారు.
- డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్: యోగాసనాలను సరైన పద్ధతిలో వేయడానికి సహాయపడే AI-ఆధారిత పోశ్చర్ కరెక్షన్ టూల్ను ఆయుష్ గ్రిడ్ కింద అభివృద్ధి చేశారు.
- అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం: ప్రతి ఏటా జూన్ 21న జరుపుకుంటారు.
- మొదటి వేడుక: 2015లో ప్రారంభమైంది.
- నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర ఆయుష్ మంత్రిత్వ శాఖ.
- భారతదేశ ప్రతిపాదన మేరకు 2014, సెప్టెంబర్ 27న ఐక్యరాజ్యసమితి దీనిని గుర్తించింది.
అసోంలో పర్యాటకం, వాణిజ్యం & రవాణాను బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో ప్రధాని మోదీ గువహటిలో పాండు పోర్ట్ ఎలివేటెడ్ కారిడార్ను ప్రారంభించడమే కాకుండా, మొత్తం ₹526 కోట్ల విలువైన నాలుగు ప్రధాన జలమార్గ ప్రాజెక్టు(Waterways)లకు శంకుస్థాపన చేశారు.
- పాండు పోర్ట్ ఎలివేటెడ్ రోడ్ కారిడార్: దీనిని ₹180 కోట్లతో నిర్మించారు. ఇది పాండు ఓడరేవును నేరుగా నేషనల్ హైవే-27తో అనుసంధానిస్తుంది. దీనివల్ల గువహటి నగరంలో ట్రాఫిక్ ఇబ్బందులు లేకుండా సరుకు రవాణా సులభతరం అవుతుంది.
- బిశ్వనాథ్ ఘాట్ క్రూయిజ్ టెర్మినల్: నదీ పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ఇక్కడ అత్యాధునిక టెర్మినల్ను నిర్మిస్తున్నారు.
- నీమతి క్రూయిజ్ టెర్మినల్: దీనివల్ల బ్రహ్మపుత్ర నదిపై పర్యాటక బోట్ల రాకపోకలు & స్థానిక వ్యాపారాలు మెరుగుపడతాయి.
- రీజనల్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ (RCoE), బోగిబీల్: దిబ్రూఘర్ సమీపంలోని బోగిబీల్ వద్ద ₹188 కోట్లతో దీనిని ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఇది ఈశాన్య భారతదేశంలోనే మొదటి మారిటైమ్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ హబ్. ఇక్కడ ఏటా 5,000 మంది విద్యార్థులకు జలమార్గాల నిర్వహణపై శిక్షణ ఇస్తారు.
- రోడ్డు రవాణాతో పోలిస్తే జలమార్గాలు పర్యావరణ హితమైనవి & తక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నవి.
- బ్రహ్మపుత్ర నదిపై క్రూయిజ్ పర్యాటకం పెరగడం వల్ల స్థానిక చేతివృత్తుల వారు, హోటల్ యజమానులు & పడవ నడిపేవారికి ఉపాధి లభిస్తుంది.
- భారతదేశపు 'యాక్ట్ ఈస్ట్ పాలసీ' (Act East Policy)లో భాగంగా అసోంను ఆగ్నేయాసియా దేశాలతో అనుసంధానించడంలో ఈ జలమార్గాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
- నూతన స్కిల్ సెంటర్ ద్వారా యువతకు మారిటైమ్ రంగంలో ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి.
- నేషనల్ వాటర్వే-2 (NW-2) బ్రహ్మపుత్ర నదిపై ఉంది.
- పాండు పోర్ట్ అస్సాంలోని గువహటిలో ఉంది.
- ఈశాన్య భారత తొలి మారిటైమ్ స్కిల్ సెంటర్ బోగిబీల్లో ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)