మార్చి 12, 2026న న్యూఢిల్లీలో ప్రారంభమైన 'అగ్రి-ఫుడ్ సిస్టమ్స్లో మహిళల పాత్ర' (GCWAS-2026) అంతర్జాతీయ సదస్సులో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రసంగించారు.
వ్యవసాయ రంగంలో మహిళల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం మరియు వారి నాయకత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం ఈ సదస్సు ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- మహిళల పాత్ర: విత్తనాలు నాటడం నుండి పంట కోత, ప్రాసెసింగ్ మరియు మార్కెటింగ్ వరకు వ్యవసాయంలోని ప్రతి దశలోనూ మహిళలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారని రాష్ట్రపతి కొనియాడారు. కేవలం వ్యవసాయమే కాకుండా పశుపోషణ, మత్స్య సంపద, తేనెటీగల పెంపకంలో కూడా వారి కృషిని ఆమె గుర్తు చేశారు.
- వ్యవసాయ విద్య: అగ్రికల్చర్ యూనివర్సిటీల్లో బాలికల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతోందని, ప్రస్తుతం 50% నుండి 60% కంటే ఎక్కువ మంది విద్యార్థినులు ఈ రంగంలో విద్యనభ్యసిస్తున్నారని ఆమె పేర్కొన్నారు.
- ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) 2026వ సంవత్సరాన్ని 'అంతర్జాతీయ మహిళా రైతు సంవత్సరం' (International Year of the Woman Farmer) గా ప్రకటించిందని, ఇది మహిళా రైతుల నాయకత్వానికి గ్లోబల్ గుర్తింపు అని ఆమె తెలిపారు.
- నిర్వాహకులు: ఈ సదస్సును ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ (ICAR), ట్రస్ట్ ఫర్ అడ్వాన్స్మెంట్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ సైన్సెస్ (TAAS) మరియు మరికొన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలు సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి.
- లక్ష్యం: మహిళా రైతులకు వనరులు, సాంకేతికత మరియు సమాన అవకాశాలను అందించడం ద్వారా సమ్మిళిత వ్యవసాయ వ్యవస్థను నిర్మించడం.
భారతదేశ రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం (CPI) ఫిబ్రవరి 2026లో 3.21% కి చేరుకుంది. ఇది గత 10 నెలల్లో నమోదైన అత్యధిక స్థాయి. జనవరిలో 2.74% గా ఉన్న ద్రవ్యోల్బణం, ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరగడం వల్ల ఒక్కసారిగా పెరిగింది. అయినప్పటికీ, ఇది రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నిర్దేశించిన 4% లక్ష్యం కంటే తక్కువగానే ఉంది.
- ఆహార ద్రవ్యోల్బణం: మొత్తం ద్రవ్యోల్బణం పెరగడానికి ప్రధాన కారణం ఆహార ధరలే. ఇది జనవరిలో 2.13% ఉండగా, ఫిబ్రవరి నాటికి 3.47% కి పెరిగింది.
- ధరలు పెరిగిన వస్తువులు: వెండి ఆభరణాలు (160% పైగా), బంగారం, వజ్రాల ఆభరణాలు (48%), టమోటా (45%), మరియు క్యాలీఫ్లవర్ (43%) ధరల్లో భారీ పెరుగుదల కనిపించింది.
- ధరలు తగ్గిన వస్తువులు: వెల్లుల్లి (-31%), ఉల్లిపాయ (-28%), బంగాళదుంప (-18%), మరియు కందిపప్పు (-16%) ధరలు గణనీయంగా తగ్గాయి.
- కొత్త విధానం: ప్రభుత్వం 2024ను బేస్ ఇయర్ (ఆధార సంవత్సరం) గా మార్చి కొత్త CPI సిరీస్ను ప్రవేశపెట్టింది. దీనివల్ల గతంలో 299 గా ఉన్న వస్తువుల సంఖ్య ఇప్పుడు 358 కి పెరిగింది, ఇది ఆధునిక వినియోగదారుల ఖర్చులను మరింత స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
- ప్రాముఖ్యత: ఈ గణాంకాల ఆధారంగానే RBI తన ద్రవ్య విధానాన్ని (Monetary Policy) మరియు వడ్డీ రేట్లను (Interest Rates) నిర్ణయిస్తుంది. గ్రామీణ ద్రవ్యోల్బణం (3.37%) పట్టణ ద్రవ్యోల్బణం (3.02%) కంటే ఎక్కువగా నమోదైంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అణు వ్యాప్తి నిరోధకత (Non-proliferation) పై ఆందోళనలు పెరుగుతున్న తరుణంలో, IAEA డైరెక్టర్ జనరల్ ఇటీవల రష్యా ప్రభుత్వ అణు ఇంధన సంస్థ అయిన 'రోసాటమ్' అధిపతితో సమావేశమయ్యారు. అణు సాంకేతికత దుర్వినియోగం కాకుండా చూడటం మరియు ప్రస్తుత భౌగోళిక పరిస్థితుల్లో అణు భద్రతను పర్యవేక్షించడంపై ఈ చర్చలు జరిగాయి.
- సంస్థ నేపథ్యం: అమెరికా అధ్యక్షుడు ఐసెన్హోవర్ ఇచ్చిన 'Atoms for Peace' పిలుపు మేరకు 1957లో ఈ సంస్థ ఏర్పాటైంది. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) వ్యవస్థలో ఒక స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థ.
- ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: అణుశక్తిని కేవలం శాంతియుత ప్రయోజనాల (విద్యుత్, వైద్యం, వ్యవసాయం) కోసమే ఉపయోగించేలా చూడటం మరియు అది ఆయుధాల తయారీకి మళ్లించబడకుండా పర్యవేక్షించడం.
- ప్రధాన కార్యాలయం: వియన్నా, ఆస్ట్రియా.
- సభ్య దేశాలు: ప్రస్తుతం ఇందులో 180 సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి.
- నిర్మాణం: జనరల్ కాన్ఫరెన్స్: అన్ని సభ్య దేశాలతో కూడిన ఈ సభ వార్షిక బడ్జెట్ మరియు విధానాలను ఆమోదిస్తుంది.
- బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్: 35 మంది సభ్యులతో కూడిన ఈ బోర్డు డైరెక్టర్ జనరల్ను నియమిస్తుంది మరియు భద్రతా ఒప్పందాలను పర్యవేక్షిస్తుంది.
- విధులు: అణు భద్రతా ప్రమాణాలను నిర్దేశించడం, దేశాల అణు కేంద్రాలను తనిఖీ చేయడం (Verification) మరియు సురక్షితమైన అణు సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రోత్సహించడం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాధుల నివారణ మరియు చికిత్సలో పెప్టైడ్ థెరప్యూటిక్స్ (Peptide Therapeutics) పై ఆసక్తి పెరుగుతోంది. సహజంగా శరీరంలో ఉండే ఈ అమైనో ఆమ్లాల గొలుసులు, తక్కువ దుష్ప్రభావాలతో మెరుగైన ఫలితాలను ఇస్తుండటంతో క్లినికల్ ప్రాక్టీస్లో వీటి వినియోగంపై పరిశోధనలు ముమ్మరమయ్యాయి.
- ఇవి అమైనో ఆమ్లాల (Amino Acids) చిన్న గొలుసులు. రెండు అమైనో ఆమ్లాల మధ్య ఉండే బంధాన్ని 'పెప్టైడ్ బాండ్' అని పిలుస్తారు.
- పెప్టైడ్స్: సాధారణంగా 2 నుండి 50 అమైనో ఆమ్లాలను కలిగి ఉంటాయి.
- ప్రోటీన్స్: ఇవి 50 కంటే ఎక్కువ అమైనో ఆమ్లాలు ఉండే పొడవైన గొలుసులు (Polypeptides). ప్రోటీన్లతో పోలిస్తే పెప్టైడ్స్ నిర్మాణం సరళంగా ఉంటుంది.
- శరీరంలో ఇవి హార్మోన్లుగా పనిచేస్తూ ఒక కణం నుండి మరొక కణానికి సంకేతాలను పంపుతాయి.
- కండరాల పెరుగుదల, వాపు తగ్గించడం (Anti-inflammatory) మరియు వృద్ధాప్య ఛాయలను నివారించడంలో ఇవి తోడ్పడతాయి.
- అమైనో ఆమ్లాలు: ఇవి జీవానికి పునాది వంటివి. మొత్తం 20 రకాల అమైనో ఆమ్లాలు ఉండగా, వీటిలో 9 ముఖ్యమైనవి (Essential Amino Acids). వీటిని శరీరం సొంతంగా తయారు చేసుకోలేదు, కాబట్టి ఆహారం ద్వారానే పొందాలి (ఉదా: వాలైన్, లైసిన్ మొదలైనవి).
- ప్రయోజనం: ప్రస్తుతం ఆహారం నుండి సేకరించిన లేదా కృత్రిమంగా తయారు చేసిన పెప్టైడ్ సప్లిమెంట్లు ఆరోగ్య ప్రయోజనాల కోసం విస్తృతంగా అందుబాటులోకి వస్తున్నాయి.
ప్రముఖ ఫిన్టెక్ సంస్థ రేజర్పే (Razorpay), వ్యాపార సంస్థల చెల్లింపు ప్రక్రియలను సులభతరం చేసేందుకు 'ఏజెంట్ స్టూడియో' (Agent Studio) అనే AI ప్లాట్ఫామ్ను మార్చి 13, 2026న 'FTX 2026' ఈవెంట్లో ప్రారంభించింది. ఆంత్రోపిక్ (Anthropic) సంస్థకు చెందిన 'క్లాడ్' (Claude) AI సాంకేతికతతో దీనిని రూపొందించారు.
- AI ఏజెంట్లు: ఈ ప్లాట్ఫామ్ ద్వారా వ్యాపారులు తమ ఆర్థిక కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించేందుకు తెలివైన AI ఏజెంట్లను ఏర్పాటు చేసుకోవచ్చు. ఇవి మనుషుల ప్రమేయం లేకుండానే నిర్ణయాలు తీసుకుంటాయి.
- అబాండన్డ్ కార్ట్ రికవరీ: ఎవరైనా కస్టమర్ వస్తువులను కార్ట్లో ఉంచి పేమెంట్ చేయకుండా వదిలేస్తే, ఈ AI ఏజెంట్ ఆటోమేటిక్గా వారికి కాల్ లేదా మెసేజ్ చేసి కొనుగోలు పూర్తి చేసేలా ప్రోత్సహిస్తుంది.
- పేమెంట్ వివాదాల పరిష్కారం: పేమెంట్ ఫెయిల్ అయినా లేదా వివాదాలు తలెత్తినా వెంటనే స్పందించి పరిష్కరిస్తుంది.
- క్యాష్-ఫ్లో ఫోర్కాస్టింగ్: లావాదేవీల విశ్లేషణ ద్వారా భవిష్యత్తులో నగదు ప్రవాహం ఎలా ఉండబోతుందో అంచనా వేస్తుంది.
- అనుసంధానం: ఇది షాపిఫై (Shopify), షిప్రాకెట్ (Shiprocket) మరియు వాట్సాప్ వంటి ప్లాట్ఫామ్లతో సులభంగా అనుసంధానమవుతుంది.
- ప్రయోజనం: దీనివల్ల వ్యాపారులకు సమయం ఆదా అవ్వడమే కాకుండా, విఫలమయ్యే పేమెంట్ల సంఖ్య తగ్గి లాభాలు పెరుగుతాయి.
ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద కోబాల్ట్ ఉత్పాదక సంస్థ, డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC)లో తన మైనింగ్ కార్యకలాపాల ద్వారా పర్యావరణానికి మరియు స్థానిక ప్రజల ఆరోగ్యానికి తీవ్ర నష్టం కలిగిస్తోందని ఒక కొత్త నివేదిక వెల్లడించింది. బ్యాటరీల తయారీలో కీలకమైన ఈ ఖనిజం కోసం జరుగుతున్న అడ్డగోలు తవ్వకాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
- ఇది వెండి-బూడిద రంగులో మెరిసే ఒక కఠినమైన లోహం (పరమాణు సంఖ్య: 27). ఇది అయస్కాంత గుణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
- ఉత్పత్తి: ఇది సాధారణంగా రాగి (Copper), నికెల్ మరియు ఆర్సెనిక్ ఖనిజాలతో కలిసి లభిస్తుంది. దీనిని ప్రధానంగా రాగి మరియు నికెల్ ఉత్పత్తిలో ఉప-ఉత్పత్తిగా (By-product) సేకరిస్తారు.
- ప్రపంచ నిల్వలు: ప్రపంచంలోనే అత్యధిక కోబాల్ట్ నిల్వలు డెమోక్రాటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC) లో ఉన్నాయి. రష్యా, కెనడా మరియు ఫిలిప్పీన్స్ ఇతర ప్రధాన దేశాలు.
- భారతదేశంలో నిల్వలు: జార్ఖండ్, ఒడిశా, రాజస్థాన్, నాగాలాండ్ మరియు మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో కోబాల్ట్ లభ్యమవుతుంది.
- బ్యాటరీలు: రీఛార్జబుల్ బ్యాటరీల (ముఖ్యంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, స్మార్ట్ఫోన్లు) తయారీలో దీనిని క్యాథోడ్గా ఉపయోగిస్తారు.
- పరిశ్రమలు: శక్తివంతమైన అయస్కాంతాలు, కటింగ్ టూల్స్ మరియు ఏరోస్పేస్ రంగంలో వాడే సూపర్ అల్లాయ్స్ తయారీలో దీనిని వాడతారు.
- రంగులు: ప్రాచీన కాలం నుండి గాజు మరియు కుండల తయారీలో 'కోబాల్ట్-బ్లూ' పిగ్మెంట్ (రంగు) గా దీనిని ఉపయోగిస్తున్నారు.
ఒక కొత్త అధ్యయనం ప్రకారం, ఇథియోపియాలోని రెండో అతిపెద్ద నగరమైన మెకelleలో చుక్కల నక్కలు (Spotted Hyenas) అనూహ్యంగా 'పర్యావరణ యోధులు'గా (Eco-warriors) అవతరించాయి. ఇవి నగరంలోని వ్యర్థాలను, ముఖ్యంగా జంతు కళేబరాలను తింటూ నగరాన్ని శుభ్రంగా ఉంచడంలో మరియు వ్యాధులు ప్రబలకుండా చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
- సాధారణ పేరు: వీటిని 'లాఫింగ్ హైనా' (నవ్వుతున్న నక్క) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇవి హైనా కుటుంబంలోనే పరిమాణంలో అతిపెద్దవి.
- రూపం: చూడటానికి కుక్కలా ఉన్నప్పటికీ, ఇవి పిల్లి జాతికి (Cats and Civets) దగ్గర సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. గుండ్రని చెవులు, చుక్కల చర్మం వీటి ప్రత్యేకత.
- నివాసం: ఇవి ప్రధానంగా ఆఫ్రికాలోని సహారా ఎడారి దిగువ ప్రాంతాల్లో (సవన్నాలు, గడ్డి మైదానాలు, పర్వత ప్రాంతాలు) కనిపిస్తాయి.
- సామాజిక వ్యవస్థ: వీటిలో ఆడ హైనాలు ఆధిపత్యం వహించే మాతృస్వామ్య వ్యవస్థ (Matriarchal order) ఉంటుంది. ఒక 'ఆల్ఫా ఆడ హైనా' తన గుంపును (Clan) నడిపిస్తుంది.
- ప్రత్యేకత: * ఇవి రాత్రివేళల్లో వేటాడే నిశాచర జీవులు (Nocturnal).
- ఆడ హైనాలకు బాహ్య యోని ద్వారం ఉండదు, వాటికి 'సూడో పెనిస్' (Pseudo-penis) అనే ప్రత్యేక అవయవం ఉంటుంది.
- ఆహారం: ఇవి మాంసాహారులు. వేటాడటంతో పాటు ఇతర జంతువులు చంపిన ఆహారాన్ని (Scavenging) తింటాయి.
- సంరక్షణ స్థితి: ఐయుసిఎన్ (IUCN) రెడ్ లిస్ట్ ప్రకారం ఇవి 'లీస్ట్ కన్సర్న్' (Least Concern - తక్కువ ప్రమాదం ఉన్న జాతి) విభాగంలో ఉన్నాయి.
ప్రపంచ సముద్రయాన రంగంలో నెలకొన్న అనిశ్చితి మరియు రవాణా సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి భారత ప్రభుత్వం నేషనల్ షిప్పింగ్ బోర్డు (NSB) తో కీలకమైన ఉన్నత స్థాయి చర్చలు జరిపింది. దేశీయ షిప్పింగ్ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం మరియు మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిపై ఈ సమావేశంలో చర్చించారు.
- స్థాపన: ఇది 1958 నాటి మర్చంట్ షిప్పింగ్ చట్టంలోని సెక్షన్ 4 ప్రకారం 1959లో స్థాపించబడిన ఒక శాశ్వత చట్టబద్ధమైన సంస్థ (Statutory Body).
- విధులు: షిప్పింగ్ రంగానికి సంబంధించిన విధానాలు, అభివృద్ధి మరియు ఇతర ముఖ్యాంశాలపై ఇది భారత ప్రభుత్వానికి సలహాలు ఇస్తుంది. జాతీయ నౌకాయాన విధానం (National Maritime Policy) రూపొందించడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
- నిర్మాణం: ఇందులో ఒక ఛైర్మన్ మరియు సభ్యులు ఉంటారు.
- ఆరుగురు సభ్యులు పార్లమెంటు ద్వారా ఎన్నికవుతారు (నలుగురు లోక్సభ నుండి, ఇద్దరు రాజ్యసభ నుండి).
- గరిష్టంగా మరో 16 మంది సభ్యులను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియమిస్తుంది. వీరు ప్రభుత్వం, ఓడల యజమానులు మరియు నావికులకు (Seamen) ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు.
- పదవీ కాలం: ఛైర్మన్ మరియు సభ్యుల పదవీ కాలం రెండు సంవత్సరాలు.
- మంత్రిత్వ శాఖ: ఇది కేంద్ర ఓడరేవులు, నౌకాయాన మరియు జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Ports, Shipping and Waterways) పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
బెంగళూరులోని ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ (IISc) కి చెందిన ఒక ప్రొఫెసర్, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం (Active Stratovolcano) అయిన నెవాడో ఓజోస్ డెల్ సలాడో శిఖరాన్ని విజయవంతంగా అధిరోహించి వార్తల్లో నిలిచారు.
- ఇది దక్షిణ అమెరికాలోని ఆండీస్ పర్వత శ్రేణిలో, చిలీ మరియు అర్జెంటీనా సరిహద్దులో ఉంది.
- ఎత్తు: ఇది 6,893 మీటర్ల ఎత్తుతో చిలీ దేశంలోనే అత్యంత ఎత్తైన పర్వతంగా గుర్తింపు పొందింది.
- ప్రత్యేకత: ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం. లావా ప్రవాహాలు మరియు అగ్నిపర్వత విస్ఫోటన పదార్థాల ద్వారా ఇది ఏర్పడింది.
- వాతావరణం: ఇది అటాకామా ఎడారికి సమీపంలో ఉండటం వల్ల ఇక్కడ వాతావరణం చాలా పొడిగా ఉంటుంది. పగలు 18°C వరకు ఉష్ణోగ్రత ఉండగా, రాత్రి వేళల్లో -10°C కి పడిపోతుంది.
- క్రేటర్ లేక్: పర్వతం యొక్క తూర్పు భాగంలో సుమారు 6,390 మీటర్ల ఎత్తులో ఒక శాశ్వత క్రేటర్ సరస్సు (Crater Lake) ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తులో ఉన్న సరస్సులలో ఒకటి.
భూమి చుట్టూ ఉన్న రేడియేషన్ బెల్టులను అధ్యయనం చేయడానికి నాసా పంపిన 600 కిలోల వ్యాన్ అలెన్ ప్రోబ్ A ఉపగ్రహం, తన గడువు ముగియడంతో ఇప్పుడు తిరిగి భూమి వైపు దూసుకువస్తోంది. ఇది భూ వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే క్రమంలో మండిపోతుందని, భూమిపై ఉన్న వారికి దీనివల్ల ఎటువంటి ముప్పు ఉండదని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు.
- భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రంలో చిక్కుకున్న శక్తివంతమైన కణాల వలయాలను (Van Allen Radiation Belts) అధ్యయనం చేయడానికి 2012లో ప్రయోగించిన మొదటి మిషన్ ఇది.
- ఈ మిషన్లో భాగంగా A మరియు B అనే రెండు ఒకే రకమైన ఉపగ్రహాలను నాసా ప్రయోగించింది. ఇవి ఒకదాని వెనుక ఒకటి ప్రయాణిస్తూ రేడియేషన్ బెల్టులలో సమయాన్ని బట్టి వస్తున్న మార్పులను రికార్డ్ చేశాయి.
- ప్రాముఖ్యత: ఈ రేడియేషన్ వలయాలు సూర్యుడి నుండి వచ్చే హానికరమైన సౌర గాలులు మరియు కాస్మిక్ రేడియేషన్ నుండి భూమిని కాపాడతాయి. వీటిని అర్థం చేసుకోవడం వల్ల అంతరిక్ష సాంకేతికతను మరియు వ్యోమగాములను కాపాడుకోవడం సులభమవుతుంది.
- 2012 నుండి 2019 వరకు సుమారు ఏడు సంవత్సరాల పాటు అద్భుతమైన సమాచారాన్ని అందించిన తర్వాత, ఇంధనం అయిపోవడంతో నాసా ఈ మిషన్ను నిలిపివేసింది.
- ప్రస్తుత స్థితి: నియంత్రణ కోల్పోయిన ఈ ఉపగ్రహం భూమి వైపు పడిపోతోంది, కానీ ఇది వాతావరణంలోని ఘర్షణకు దాదాపు పూర్తిగా కాలిపోతుందని నాసా ధృవీకరించింది.
తమిళనాడు, కేరళ మరియు కర్ణాటక రాష్ట్రాల్లోని కురుంబ తెగకు చెందిన ఈ చారిత్రక కళారూపం ప్రస్తుతం కనుమరుగయ్యే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. సరైన ప్రోత్సాహం లేకపోవడం మరియు ఆధునికత పెరగడం వల్ల ఈ కళను కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
- ఇది సుమారు 3,000 ఏళ్ల నాటి చరిత్ర కలిగిన పూర్వ చారిత్రక (Prehistoric) కళారూపం. సాంప్రదాయకంగా వీటిని నీలగిరి కొండల్లోని గుహలు మరియు రాళ్లపై గీసేవారు.
- సహజ రంగులు: అడవి నుండి సేకరించిన సహజమైన రంగులనే వీరు ఉపయోగిస్తారు.
- ఆకుల నుండి ఆకుపచ్చ, పుట్టమట్టి నుండి ఎరుపు మరియు తెలుపు, చెట్టు బెరడు లేదా జిగురు నుండి నలుపు మరియు పసుపు రంగులను తయారు చేస్తారు.
- శైలి: ఇవి చాలా సరళంగా, రేఖాగణిత ఆకారాలు (Lines and Dots) మరియు జ్యామితీయ రూపాల్లో ఉంటాయి. గిరిజనుల ఆచారాలు, పండుగలు, జంతువులు మరియు వారి రోజువారీ జీవనశైలిని ఈ చిత్రాలు ప్రతిబింబిస్తాయి.
- ముడి పదార్థాలు: చిత్రలేఖనం కోసం వెదురు కర్రలు, చిన్న కొమ్మలు మరియు సహజ పీచుతో చేసిన బ్రష్లను ఉపయోగిస్తారు. గోడలపై ఆవు పేడను పూతగా వేసి, దానిపై బట్టతో ఈ చిత్రాలను గీస్తారు.
- ఉద్దేశ్యం: ఈ కళ కేవలం అలంకరణ కోసమే కాకుండా, ప్రకృతితో ఆ తెగకు ఉన్న ఆధ్యాత్మిక అనుబంధాన్ని మరియు వారి సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని కాపాడటానికి ఉపయోగపడుతుంది.
అస్సాంలోని 'నహోర్తోలి టీ ఎస్టేట్' (Nahortoli Tea Estate) లో చెలోనస్ మహాదేబ్ (Chelonus mahadeb) అనే అరుదైన పరాన్నజీవి కీటకాన్ని శాస్త్రవేత్తలు ఇటీవల గుర్తించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా అరుదుగా కనిపించే 'కారినిచెలోనస్' (Carinichelonus) ఉపజాతికి చెందిన రెండవ జాతి ఇది.
- జీవి రకం: ఇది ఒక రకమైన పరాన్నజీవి కందిరీగ (Parasitic Wasp). ఇవి పరిమాణంలో చాలా చిన్నవిగా ఉంటాయి.
- పర్యావరణ పాత్ర: ఇవి 'ఎగ్-లార్వా పారాసిటాయిడ్స్' (Egg-larval parasitoids) గా పనిచేస్తాయి. అంటే, ఇవి చిమ్మటలు (Moths) మరియు సీతాకోకచిలుకల గుడ్ల లోపల తమ గుడ్లను పెడతాయి. ఆ గుడ్ల నుండి వచ్చే గొంగళి పురుగులను ఈ కీటకపు లార్వాలు లోపలి నుండి తినివేస్తాయి.
- వ్యవసాయ ప్రయోజనం: టీ తోటలు మరియు ఇతర పంటలకు నష్టం కలిగించే చిమ్మట లార్వాలను (Pests) ఇవి సహజంగానే నియంత్రిస్తాయి. అందువల్ల వీటిని 'మిత్ర పురుగులు' (Beneficial insects) గా పరిగణిస్తారు.
- అరుదైన గుర్తింపు: ఈ కీటకం చెందిన ఉపజాతి (Subgenus) ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా తక్కువగా డాక్యుమెంట్ చేయబడింది. భారతదేశంలో ఇటీవల కాలంలో గుర్తించిన ఈ రకపు రెండవ కొత్త జాతి ఇది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు, రాష్ట్ర సచివాలయంలో జరిగిన కలెక్టర్ల సదస్సులో 'అరకు కౌని' అనే సరికొత్త గిరిజన చిరుధాన్యాల ఆహార మెనూను మార్చి 13, 2026న ప్రారంభించారు. గిరిజన సంప్రదాయ వంటకాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడం మరియు వారి జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- అల్లూరి సీతారామరాజు (ASR) జిల్లాలోని గిరిజన తెగలు తరతరాలుగా వాడుతున్న ఆరోగ్యకరమైన చిరుధాన్యాల వంటకాలను ప్రధాన ఆహార సంస్కృతిలోకి తీసుకురావడం.
- ప్రధాన వంటకాలు: ఈ మెనూలో కొర్ర పాయసం, రాగి చపాతీ, సామల పులిహోర, కాంట్ల అంబలి, మొక్కజొన్న వడలు మరియు కందిపప్పు కూర వంటి ప్రాచుర్యం పొందిన గిరిజన వంటకాలు ఉన్నాయి.
- నిర్వహణ: ASR జిల్లా యంత్రాంగం, ఇండియన్ క్యులిన్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ICI), ఏపీ పర్యాటక శాఖ మరియు అంగన్వాడీ కార్యకర్తల సహకారంతో ఈ వంటకాలను శాస్త్రీయంగా డాక్యుమెంట్ చేశారు.
- గిరిజన రైతులకు ఆర్థిక అండగా నిలవడం.
- అంతరించిపోతున్న సాంప్రదాయ వంట పద్ధతులను కాపాడటం.
- చిరుధాన్యాల వినియోగం ద్వారా ప్రజల్లో పోషకాహార అవగాహన పెంచడం.
- గిరిజన ప్రాంతాల్లో 'ఫుడ్ టూరిజం'ను ప్రోత్సహించడం.
తమిళనాడులోని తూత్తుకుడిలో ఉన్న వి.ఓ. చిదంబరనార్ పోర్ట్, ఈ అత్యాధునిక 'డిజిటల్ ట్విన్' సాంకేతికతను అమలు చేసిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి ఓడరేవుగా నిలిచింది. కేంద్ర మంత్రి శర్బానంద సోనోవాల్ ఈ ప్లాట్ఫామ్ను ఫిబ్రవరి 23, 2026న ప్రారంభించారు.
డిజిటల్ ట్విన్ అంటే ఏమిటి?: ఇది ఒక భౌతిక మౌలిక సదుపాయానికి (ఓడరేవు) సమాంతరంగా ఉండే నిజ-సమయ వర్చువల్ ప్రతిరూపం (Virtual Replica). అంటే ఓడరేవులో జరిగే ప్రతి కదలికను డిజిటల్ తెరపై ప్రత్యక్షంగా చూడవచ్చు.
- ఈ వ్యవస్థ కోసం IoT సెన్సార్లు, గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్ (GPS), లిడార్ (LiDAR) మ్యాపింగ్, డ్రోన్ ఇమేజింగ్ మరియు AI (కృత్రిమ మేధ)ను ఉపయోగిస్తున్నారు.
- రియల్ టైమ్ మానిటరింగ్: ఓడల రాకపోకలు, బెర్త్ ఖాళీలు మరియు క్రేన్ల వినియోగాన్ని క్షణక్షణం పర్యవేక్షించవచ్చు.
- ప్రిడిక్టివ్ మెయింటెనెన్స్: యంత్రాలు ఎప్పుడు పాడవుతాయో ముందే అంచనా వేసి రిపేర్ చేయవచ్చు.
- కర్బన ఉద్గారాల తగ్గింపు: ఇంధన వినియోగాన్ని ట్రాక్ చేస్తూ పర్యావరణ హితమైన కార్యకలాపాలను నిర్వహించవచ్చు.
- ప్రయోజనాలు: ఓడల టర్నరౌండ్ సమయం (వచ్చి వెళ్లే సమయం) 25% వరకు తగ్గుతుందని, దీనివల్ల ఓడరేవు సామర్థ్యం మరియు భద్రత పెరుగుతాయని అంచనా.
- లక్ష్యం: ఇది భారత ప్రభుత్వ 'మారిటైమ్ ఇండియా విజన్ 2030' మరియు 'అమృత్ కాల్ విజన్ 2047' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది.
రైల్వే కోచ్ల తయారీలో అత్యాధునిక ఆవిష్కరణలను ప్రదర్శించే అంతర్జాతీయ రైల్ కోచ్ ఎక్స్పో (IRCE) 2026, మార్చి 12న చెన్నైలోని ఇంటెగ్రల్ కోచ్ ఫ్యాక్టరీ (ICF)లో ప్రారంభమైంది. ICF మరియు కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీ (CII) సంయుక్తంగా నిర్వహిస్తున్న ఈ ప్రదర్శన మార్చి 14 వరకు కొనసాగుతుంది.
- అత్యాధునిక రైల్ కోచ్ డిజైన్లు, స్థిరమైన రవాణా పరిష్కారాలు మరియు రైల్వే రంగంలో స్వదేశీ తయారీని (Make in India) ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
- ప్రధాన అంశాలు: సుస్థిరత: పర్యావరణ హితమైన 'గ్రీన్ రైల్వే' సాంకేతికతలపై దృష్టి.
- భద్రత: స్మార్ట్ మానిటరింగ్ మరియు అత్యాధునిక భద్రతా వ్యవస్థల ప్రదర్శన.
- స్వదేశీ పరిజ్ఞానం: భారతదేశంలో రైల్వే తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం.
- ICF పాత్ర: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రైల్వే కోచ్ తయారీ యూనిట్లలో ఒకటైన ICF, భారతదేశ గర్వకారణమైన వందే భారత్ ఎక్స్ప్రెస్ రైళ్లను తయారు చేసిన ఘనతను కలిగి ఉంది.
- ప్రాముఖ్యత: ఈ ఎక్స్పో ప్రపంచవ్యాప్త రైల్వే తయారీదారులు, సాంకేతిక నిపుణులు ఒకచోట చేరి, భారత రైల్వే ఆధునికీకరణకు అవసరమైన సహకారాన్ని అందించేలా వేదికను కల్పిస్తుంది.
దృష్టి లోపం ఉన్న ప్రయాణికులు ఇతరుల సహాయం లేకుండా స్వతంత్రంగా ప్రయాణించేలా రూపొందించిన 'ధ్వని స్పందన' (Dhwani Spandana) ప్రాజెక్టుకు గాను KSRTCకి ప్రతిష్టాత్మకమైన 'గవర్నెన్స్ నౌ 12వ PSU నేషనల్ అవార్డు' లభించింది. "ఎక్సలెన్స్ ఇన్ ఇన్నోవేషన్" విభాగంలో ఈ అవార్డును గెలుచుకుంది.
- ఇది బస్సులను గుర్తించడానికి మరియు ప్రయాణ మార్గాలను తెలుసుకోవడానికి సహాయపడే ఒక ఆడియో ఆధారిత సాంకేతిక వ్యవస్థ. దీని ద్వారా దృష్టి లోపం ఉన్నవారు తమకు కావలసిన బస్సును సులభంగా గుర్తించి ఎక్కవచ్చు.
- ప్రధాన లక్ష్యం: ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురావడం (Inclusive Mobility) మరియు వికలాంగులు ఎవరిపై ఆధారపడకుండా ప్రయాణించేలా ప్రోత్సహించడం.
- అమలు: ప్రస్తుతం ఈ వ్యవస్థను మైసూర్ నగరంలోని 200 బస్సులలో ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేశారు.
- సాంకేతిక సహకారం: ఈ ప్రాజెక్టును జర్మనీకి చెందిన GIZ సంస్థ సాంకేతిక సహకారంతో KSRTC అభివృద్ధి చేసింది.
- ముఖ్య ఫీచర్లు: బస్సు రాక గురించి ఆడియో అలర్ట్స్ ఇవ్వడం, బోర్డింగ్ సమయంలో దిశానిర్దేశం చేయడం మరియు ప్రయాణికులలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపడం దీని ప్రత్యేకత.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, అస్సాంలోని గౌహతి వేదికగా మార్చి 13, 2026న PM-కిసాన్ 22వ విడత నిధులను విడుదల చేశారు. దీని ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 9 కోట్ల మందికి పైగా రైతు కుటుంబాల బ్యాంక్ ఖాతాల్లోకి సుమారు రూ. 18,600 కోట్లు నేరుగా జమ అయ్యాయి.
- ఈ పథకం కింద అర్హులైన రైతులకు ఏడాదికి రూ. 6,000 ఆర్థిక సాయం అందుతుంది. దీనిని మూడు విడతల్లో (విడతకు రూ. 2,000 చొప్పున) నేరుగా రైతుల ఖాతాల్లోకి (DBT ద్వారా) జమ చేస్తారు.
- అర్హత నిబంధనలు: సాగు భూమి కలిగిన చిన్న, సన్నకారు రైతులు దీనికి అర్హులు. అయితే, ఆదాయపు పన్ను చెల్లించేవారు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు మరియు డాక్టర్లు, లాయర్ల వంటి వృత్తి నిపుణులు ఈ పథకానికి అనర్హులు.
- e-KYC: నిధులు పొందడానికి రైతులు తప్పనిసరిగా e-KYC పూర్తి చేయాలి. ఆధార్ కార్డు బ్యాంక్ ఖాతాతో లింక్ అయి ఉండటం మరియు భూమి రికార్డుల వెరిఫికేషన్ అవసరం.
- రైతులు తమ నిధుల స్థితిని 'PM-Kisan' అధికారిక పోర్టల్లో ఆధార్ నంబర్ లేదా మొబైల్ నంబర్ ద్వారా తనిఖీ చేసుకోవచ్చు.
- ప్రయోజనం: ఈ నిధులు రైతులకు విత్తనాలు, ఎరువుల కొనుగోలుకు మరియు వ్యవసాయ ఖర్చులకు తోడ్పడతాయి. సాధారణంగా ప్రతి నాలుగు నెలలకు ఒక విడత నిధులు విడుదల అవుతాయి (గత 21వ విడత నవంబర్ 2025లో విడుదలయ్యింది).
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)