అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(25.03.2026) తెలుగులో..

దేశంలోని సాగు భూమి ఉన్న రైతులకు ఆర్థికంగా వెన్నుదన్నుగా నిలిచేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన ప్రధానమంత్రి కిసాన్ సమ్మాన్ నిధి (PM-KISAN) పథకం అద్భుత ఫలితాలను ఇస్తోంది.

పథకం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఇప్పటివరకు 22 విడతల్లో మొత్తం ₹4.27 లక్షల కోట్లను రైతుల ఖాతాల్లోకి నేరుగా బదిలీ చేసినట్లు కేంద్ర వ్యవసాయ శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ రామ్‌నాథ్ ఠాకూర్ లోక్‌సభలో వెల్లడించారు.

మొత్తం లబ్ధిదారులు: నవంబర్ 19, 2025న విడుదల చేసిన 21వ విడతలో 9.35 కోట్ల మందికి పైగా రైతులు ప్రయోజనం పొందారు.
ఆర్థిక సాయం: ప్రతి ఏటా ₹6,000 చొప్పున మూడు సమాన వాయిదాలలో నేరుగా ఆధార్ అనుసంధానిత బ్యాంకు ఖాతాల్లోకి (DBT mode) జమ చేయబడుతుంది.
నమోదు: ఈ పథకం కింద రిజిస్ట్రేషన్ కోసం ఆధార్ నంబర్ తప్పనిసరి. లబ్ధిదారులందరికీ ఆధార్ ఆధారిత చెల్లింపుల వ్యవస్థ (ABPS) ద్వారానే నగదు అందుతోంది.

ఈ పథకం ప్రభావంపై అంతర్జాతీయ ఆహార విధాన పరిశోధనా సంస్థ (IFPRI), నీతి ఆయోగ్ (DMEO) నిర్వహించిన అధ్యయనాల్లో కీలక విషయాలు వెల్లడయ్యాయి.
పెరిగిన పెట్టుబడి శక్తి: సుమారు 92-93% మంది రైతులు ఈ నగదును విత్తనాలు, ఎరువులు మరియు పురుగుమందుల వంటి వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పనులకే వాడుతున్నారు.
ఆదాయ వృద్ధి: 85 శాతం మంది లబ్ధిదారులు తమ వ్యవసాయ ఆదాయం పెరిగిందని తెలిపారు.
అప్పుల విముక్తి: పంట నష్టపోయినప్పుడు లేదా ఆరోగ్య అత్యవసర సమయాల్లో వడ్డీ వ్యాపారులపై ఆధారపడటం గణనీయంగా తగ్గింది.
రిస్క్ తీసుకునే సామర్థ్యం: ఈ ఆర్థిక భరోసా వల్ల రైతులు కొత్త రకపు పంటలు వేసేందుకు, ఉత్పాదక పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ధైర్యం చేస్తున్నారు.

కోట్లాది మంది లబ్ధిదారుల ఫిర్యాదులు మరియు సందేహాలను తక్షణమే పరిష్కరించేందుకు కేంద్రం అత్యాధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తోంది.
AI చాట్‌బాట్ (కిసాన్ ఇ-మిత్ర): ఇది వాయిస్ ఆధారిత చాట్‌బాట్. తెలుగుతో సహా 11 భాషల్లో రైతులకు 24 గంటల పాటు సేవలందిస్తుంది.
ఇప్పటివరకు 53 లక్షల మంది రైతులకు చెందిన 95 లక్షల ఫిర్యాదులను ఈ చాట్‌బాట్ పరిష్కరించింది.
పోర్టల్ సదుపాయాలు: పీఎం-కిసాన్ పోర్టల్‌లోని 'ఫార్మర్స్ కార్నర్' (Farmers Corner) ద్వారా రైతులు తమ పేమెంట్ స్టేటస్ మరియు అర్హతను స్వయంగా తనిఖీ చేసుకోవచ్చు.

ప్రారంభం: ఫిబ్రవరి 2019.
మొత్తం విడతలు: 22 విడతలు (మార్చి 2026 నాటికి).
పంపిణీ చేసిన మొత్తం: ₹4.27 లక్షల కోట్లు.
AI చాట్‌బాట్ పేరు: కిసాన్ ఇ-మిత్ర (Kisan e-Mitra).
లక్ష్యం: సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDG) సాధన - పేదరిక నిర్మూలన, ఆహార భద్రత.

దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించనున్న 'జనగణన (Census) 2027' ను పూర్తిగా డిజిటల్ పద్ధతిలో నిర్వహించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సిద్ధమైంది. దీనికి సంబంధించిన విధివిధానాలను, భద్రతా ప్రమాణాలను కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ నిత్యానంద్ రాయ్ లోక్‌సభలో లిఖితపూర్వక సమాధానం ద్వారా వెల్లడించారు. ఈసారి జనగణనలో సాంకేతికతకు పెద్దపీట వేయడమే కాకుండా, పౌరులకు నేరుగా వివరాలు నమోదు చేసుకునే అవకాశాన్ని కల్పిస్తున్నట్లు ఆయన తెలిపారు.

జనగణన చరిత్రలో మొదటిసారిగా పౌరులు తమ వివరాలను తామే స్వయంగా నమోదు చేసుకునేందుకు ఒక వెబ్ పోర్టల్ ద్వారా 'సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్' సౌకర్యాన్ని కల్పించారు.
ఎన్యుమరేటర్లు (గణన సిబ్బంది) మొబైల్ యాప్ ద్వారా డేటాను సేకరించడంతో పాటు, ప్రజలు నేరుగా వెబ్ పోర్టల్‌లో తమ సమాచారాన్ని నమోదు చేయవచ్చు.
మొత్తం ప్రక్రియను పర్యవేక్షించడానికి, నిర్వహించడానికి ప్రత్యేకమైన వెబ్ పోర్టల్‌ను అభివృద్ధి చేశారు.

జనగణన 2027 రెండు కీలక దశల్లో జరగనుంది.
మొదటి దశ: గృహాల పరిస్థితి, గృహ వివరాలు, అందుబాటులో ఉన్న సౌకర్యాలు, ఆస్తుల వివరాలను సేకరిస్తారు.
రెండవ దశ: వ్యక్తుల జనాభా వివరాలు (Demographic), సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిగతులు, విద్య, వలసలు (Migration) వంటి వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు.

జనగణన చట్టం 1948, జనగణన నియమాలు, 1990 నిబంధనల ప్రకారం ఈ ప్రక్రియ జరుగుతుంది.
గోప్యత: సేకరించిన వ్యక్తిగత సమాచారం పూర్తిగా గోప్యంగా ఉంచబడుతుంది.
ప్రకటన: కేవలం వివిధ పరిపాలనా స్థాయిలలోని (గ్రామ, మండల, జిల్లా వారీగా) సమగ్ర గణాంకాలను మాత్రమే బహిర్గతం చేస్తారు తప్ప, వ్యక్తిగత డేటాను బయటపెట్టరు.

ఫీల్డ్ స్థాయిలో డేటా సేకరణ, వెరిఫికేషన్ మరియు పర్యవేక్షణ వంటి కీలక బాధ్యతలను రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల యంత్రాంగమే నిర్వహిస్తుంది. దీని కోసం ప్రత్యేక అధికారులను నియమించి, జనగణన చట్టం కింద వారిని విధుల్లో మోహరిస్తారు.

జనగణన సంవత్సరం: 2027 (డిజిటల్ సెన్సస్).
చట్టపరమైన ఆధారం: సెన్సస్ యాక్ట్, 1948.
కొత్త ఫీచర్: సెల్ఫ్ ఎన్యుమరేషన్ (స్వీయ నమోదు).
విధానం: మొబైల్ యాప్ మరియు వెబ్ పోర్టల్ ద్వారా నిర్వహణ.
డేటా భద్రత: వ్యక్తిగత వివరాల గోప్యత చట్టబద్ధంగా రక్షించబడుతుంది.

దేశంలో పునరుత్పాదక ఇంధన వాడకాన్ని పెంచడమే లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 'పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన' (PMSG: MBY) అద్భుతమైన వృద్ధిని నమోదు చేస్తోంది. ఫిబ్రవరి 2024లో ప్రారంభమైన ఈ పథకం కింద ఇప్పటివరకు సాధించిన పురోగతిని కేంద్ర కొత్త & పునరుత్పాదక ఇంధన మంత్రిత్వ శాఖ (MNRE) వెల్లడించింది.

తాజా గణాంకాలు: మార్చి 19, 2026 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 26,19,879 గృహాలపై రూఫ్‌టాప్ సోలార్ (RTS) సిస్టమ్‌లను విజయవంతంగా ఏర్పాటు చేశారు.
లక్ష్యం: 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే నాటికి ఒక కోటి గృహాలకు సోలార్ విద్యుత్తును అందించడమే ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం.

ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు లబ్ధిదారుల ఖాతాల్లోకి రూ. 17,967.53 కోట్ల కేంద్ర ఆర్థిక సహాయాన్ని (సబ్సిడీ) నేరుగా బదిలీ చేసింది.
వేగవంతమైన సేవలు: నేషనల్ పోర్టల్ ద్వారా దరఖాస్తు చేసుకున్న తర్వాత, అన్ని వివరాలు సరిగ్గా ఉంటే కేవలం 15 రోజుల్లోనే సబ్సిడీ సొమ్ము వినియోగదారుడి ఖాతాలో జమ అవుతోంది.

పథకాన్ని వేగవంతం చేసేందుకు ప్రభుత్వం పలు సంస్కరణలు చేపట్టింది.
సాంకేతిక వెసులుబాటు: సోలార్ ప్యానెళ్ల ఏర్పాటుకు ముందు అవసరమైన 'టెక్నికల్ ఫీజిబిలిటీ' నివేదిక అవసరాన్ని తొలగించారు.
ఆటో లోడ్ పెంచడం: 10 కిలోవాట్ల (kW) వరకు ఆటోమేటిక్ లోడ్ ఎన్హాన్స్‌మెంట్ సదుపాయాన్ని కల్పించారు.
నెట్ మీటరింగ్: నెట్ మీటరింగ్ ఒప్పందాన్ని నేరుగా నేషనల్ పోర్టల్ దరఖాస్తులో భాగం చేయడం ద్వారా డిస్కామ్ (DISCOM) ఆమోద ప్రక్రియను సులభతరం చేశారు.

ఈ పథకాన్ని REC లిమిటెడ్ నేషనల్ ప్రోగ్రామ్ ఇంప్లిమెంటింగ్ ఏజెన్సీ (NPIA)గా వ్యవహరిస్తూ, అన్ని రాష్ట్రాల విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలతో (DISCOMs) సమన్వయం చేసుకుంటూ అమలు చేస్తోంది. గ్రిడ్ అనుసంధానిత విద్యుత్ కనెక్షన్ ఉన్న ఏ నివాస వినియోగదారుడైనా నేషనల్ పోర్టల్ ద్వారా ఈ పథకానికి దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.

పథకం పేరు: పీఎం సూర్య ఘర్: ముఫ్త్ బిజిలీ యోజన.
ప్రారంభం: ఫిబ్రవరి 2024.
ప్రస్తుత ఇన్స్టాలేషన్లు: 26.19 లక్షలు (మార్చి 2026 నాటికి).
మొత్తం కేటాయించిన సబ్సిడీ: రూ. 17,967 కోట్లు.
నోడల్ ఏజెన్సీ: REC లిమిటెడ్.
ముఖ్య ఫీచర్: 10 kW వరకు టెక్నికల్ ఫీజిబిలిటీ మినహాయింపు.

శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో భారతదేశం సాధించిన పురోగతిని ప్రపంచ దేశాలకు పరిచయం చేస్తూ, 'గ్లోబల్ సౌత్' (అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల) మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించేందుకు న్యూఢిల్లీలో ఒక కీలక సదస్సు జరిగింది. కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ (CSIR), విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA) సంయుక్తంగా నిర్వహించిన ఈ 'కేపబిలిటీస్ డిస్కవరీ సెషన్' లో ఓషియానియా, గల్ఫ్, పశ్చిమ ఆసియా, ఉత్తర ఆఫ్రికా, మధ్య అమెరికా మరియు కరీబియన్ దేశాల రాయబారులు, హై కమిషనర్లు పాల్గొన్నారు.

శాస్త్ర, సాంకేతిక మరియు ఆవిష్కరణల (STI) ద్వారా దక్షిణ-దక్షిణ సహకారాన్ని (South-South cooperation) బలోపేతం చేయడం ఈ సెషన్ ముఖ్య లక్ష్యం. ముఖ్యంగా సుస్థిర అభివృద్ధి, వాతావరణ మార్పుల నియంత్రణ, ఆరోగ్య సమానత్వం, ఆహార మరియు నీటి భద్రత వంటి ప్రపంచ సవాళ్లకు పరిష్కారాలను కనుగొనడంపై ఈ భేటీ దృష్టి సారించింది.

డాక్టర్ ఎన్. కలైసెల్వి (DG, CSIR): CSIR పరిధిలోని 37 ప్రయోగశాలల నెట్‌వర్క్ గురించి ఆమె వివరిస్తూ.. 'కనెక్ట్, కొల్లాబరేట్, కన్వర్జ్ మరియు కన్వర్ట్' అనే సూత్రం ఆధారంగా సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేస్తున్నట్లు తెలిపారు. తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన, సులభంగా అనువదించదగిన సాంకేతికతలను గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలకు అందించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆమె పేర్కొన్నారు.
డాక్టర్ నీనా మల్హోత్రా (కార్యదర్శి, MEA): గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల అభివృద్ధిలో 'సైన్స్ డిప్లొమసీ' (శాస్త్ర దౌత్యం) పోషించే పాత్రను ఆమె నొక్కి చెప్పారు. ఆరోగ్య రక్షణ మరియు వాతావరణ స్థితిస్థాపకత వంటి రంగాల్లో భారత్ నాయకత్వాన్ని ఆమె వివరించారు.

సదస్సులో CSIR శాస్త్రవేత్తలు పలు వినూత్న పరిష్కారాలను ప్రదర్శించారు.
ఆహార రంగం: తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఆహార ప్రాసెసింగ్, ప్యాకేజింగ్ సొల్యూషన్స్.
ఆరోగ్య రంగం: ఫార్మాస్యూటికల్ పరిశోధనలు, యాంటీమైక్రోబయల్ రెసిస్టెన్స్ ఎదుర్కొనే వ్యూహాలు.
నీటి భద్రత: సముద్రపు నీటిని మంచినీరుగా మార్చడం (Desalination), మురుగునీటి పునర్వినియోగ సాంకేతికతలు.
పర్యావరణం: వ్యర్థాల నుంచి సంపద సృష్టి (Biomass valorisation), సర్క్యులర్ ఎకానమీ.
మౌలిక సదుపాయాలు: తక్కువ కార్బన్ ఉద్గారాలతో కూడిన భవన నిర్మాణాలు, స్థితిస్థాపక మౌలిక సదుపాయాలు.

నిర్వహించిన వారు: CSIR మరియు విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ (MEA).
వేదిక: ఇండియా ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్, న్యూఢిల్లీ.
CSIR డైరెక్టర్ జనరల్: డాక్టర్ ఎన్. కలైసెల్వి (CSIR మొదటి మహిళా DG).
ముఖ్య నినాదం: Connect, Collaborate, Converge and Convert.
పాల్గొన్న ప్రాంతాలు: ఓషియానియా, గల్ఫ్, పశ్చిమ ఆసియా, కరీబియన్ దేశాలు.

దేశీయ నౌకాశ్రయాల ఆధునీకరణ, తీరప్రాంత అభివృద్ధి లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'సాగర్ మాలా' కార్యక్రమం సత్ఫలితాలను ఇస్తోంది. ఈ పథకం కింద ఇప్పటివరకు 78 ప్రాజెక్టులు విజయవంతంగా పూర్తయినట్లు కేంద్ర ఓడరేవులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల శాఖ మంత్రి శ్రీ శర్బానంద సోనోవాల్ రాజ్యసభలో వెల్లడించారు.

మొత్తం మంజూరైనవి: సాగర్ మాలా పథకం కింద ఇప్పటివరకు రూ. 9,053.56 కోట్ల విలువైన 129 ప్రాజెక్టులను ప్రభుత్వం మంజూరు చేసింది. దీని కోసం కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ (MoPSW) రూ. 3,346 కోట్ల నిధులను కేటాయించింది.
పూర్తయినవి: వీటిలో రూ. 5,356.89 కోట్ల వ్యయంతో చేపట్టిన 78 ప్రాజెక్టులు ఇప్పటికే అందుబాటులోకి వచ్చాయి.

నేషనల్ ప్రొడక్టివిటీ కౌన్సిల్ (NPC) నిర్వహించిన థర్డ్ పార్టీ అధ్యయనంలో సాగర్ మాలా పథకం వల్ల కలిగిన ప్రయోజనాలను వివరించారు:
ఉపాధి కల్పన: ఈ ప్రాజెక్టులు ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా భారీగా ఉపాధిని సృష్టించాయి.
ఆదాయ వృద్ధి: తీరప్రాంత ప్రజల మరియు కార్మికుల ఆదాయ స్థాయిలు పెరిగాయి.
నౌకాశ్రయాల సామర్థ్యం: ఓడరేవుల వద్ద కార్గో హ్యాండ్లింగ్ సామర్థ్యం పెరగడమే కాకుండా, టర్న్ అరౌండ్ టైమ్ (నౌకలు రేవులో గడిపే సమయం) తగ్గింది.
లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు: రవాణా సౌకర్యాలు మెరుగుపడటంతో లాజిస్టిక్స్ వ్యయం గణనీయంగా తగ్గింది.

నౌకాశ్రయాల నుండి సరుకు రవాణాను వేగవంతం చేసేందుకు రోడ్డు మరియు రైలు అనుసంధానానికి ప్రాధాన్యతనిస్తున్నారు:
సాగర్ మాలా కింద రూ. 1,496.97 కోట్ల విలువైన 19 రోడ్డు, రైలు కనెక్టివిటీ ప్రాజెక్టులను మంజూరు చేశారు.
ప్రధాన మరియు ఇతర ఓడరేవుల వద్ద ట్రాఫిక్ ఇబ్బందులను తొలగించి, సరుకు తరలింపు సామర్థ్యాన్ని (Evacuation Efficiency) పెంచడమే ఈ ప్రాజెక్టుల ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

పథకం పేరు: సాగర్ మాలా (Sagarmala Programme).
మంత్రిత్వ శాఖ: ఓడరేవులు, షిప్పింగ్ మరియు జలమార్గాల శాఖ (MoPSW).
నివేదిక ఇచ్చిన సంస్థ: నేషనల్ ప్రొడక్టివిటీ కౌన్సిల్ (NPC).
పూర్తయిన ప్రాజెక్టులు: 78 (మార్చి 2026 నాటికి).
ముఖ్య లక్ష్యం: నౌకాశ్రయాల ఆధునీకరణ మరియు లాజిస్టిక్స్ ఖర్చుల తగ్గింపు.

దేశ భద్రతను పటిష్టం చేస్తూనే, అంతర్జాతీయ ప్రయాణికులకు మెరుగైన సేవలు అందించే లక్ష్యంతో 'ఇమ్మిగ్రేషన్, వీసా, ఫారిన్ రిజిస్ట్రేషన్ అండ్ ట్రాకింగ్' (IVFRT) పథకాన్ని మరో ఐదేళ్ల పాటు పొడిగిస్తూ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకం ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి మార్చి 31, 2031 వరకు అమల్లో ఉంటుంది. దీని కోసం ప్రభుత్వం ₹1,800 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌ను కేటాయించింది.

IVFRT అనేది వీసా జారీ, విదేశీయుల రిజిస్ట్రేషన్, ఇమ్మిగ్రేషన్ విధులను ఒకే గొడుగు కిందకు తెచ్చే ఒక సమగ్ర డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్.
లక్ష్యం: ఇమ్మిగ్రేషన్ సేవలను ఆధునీకరించడం, చట్టబద్ధమైన ప్రయాణికులకు సులభతరమైన సేవలు అందించడం, అక్రమ వలసలను అరికడుతూ జాతీయ భద్రతను కాపాడటం.
నేపథ్యం: ఇది మొదట 2010లో ప్రారంభించబడింది. ఇటీవల అమలులోకి వచ్చిన 'ఇమ్మిగ్రేషన్ అండ్ ఫారినర్స్ యాక్ట్, 2025' నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఈ వ్యవస్థను ఇప్పుడు మరింత ఆధునీకరిస్తున్నారు.

ఈ తదుపరి దశలో మూడు ప్రధాన అంశాలపై దృష్టి సారిస్తారు.
అత్యాధునిక సాంకేతికత: మొబైల్ ఆధారిత సేవలు, విమానాశ్రయాల్లో 'సెల్ఫ్ సర్వీస్ కియోస్క్‌ల'ను ఏర్పాటు చేస్తారు.
మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ: దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఇమ్మిగ్రేషన్ చెక్ పోస్టులు, డేటా సెంటర్లు, FRRO కార్యాలయాలను అప్‌గ్రేడ్ చేస్తారు.
సేవాల ఆప్టిమైజేషన్: డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఏకీకృతం చేయడం ద్వారా ప్రయాణికులకు 'కాంటాక్ట్‌లెస్' అనుభవాన్ని అందిస్తారు.

IVFRT వ్యవస్థ ద్వారా ఇమ్మిగ్రేషన్ ప్రక్రియలో విప్లవాత్మక మార్పులు వచ్చాయి.
వేగవంతమైన వీసా: గత ఐదేళ్లలో 91.24% ఇ-వీసా దరఖాస్తులు కేవలం 72 గంటల్లోనే క్లియర్ చేయబడ్డాయి.
తగ్గిన నిరీక్షణ సమయం: సాధారణంగా 5-6 నిమిషాలు పట్టే ఇమ్మిగ్రేషన్ క్లియరెన్స్ సమయం ప్రస్తుతం 2.5 నుంచి 3 నిమిషాలకు తగ్గింది.
FTI-TTP (ట్రస్టెడ్ ట్రావెలర్ ప్రోగ్రామ్): 13 ప్రధాన విమానాశ్రయాల్లో ఏర్పాటు చేసిన ఆటోమేటెడ్ ఇ-గేట్ల (E-gates) ద్వారా క్లియరెన్స్ సమయం కేవలం 30 సెకన్లకు తగ్గింది.

ఈ పథకం పొడిగింపు వల్ల పర్యాటక రంగం (Tourism), వైద్యం (Medical Tourism), వ్యాపార రంగాలు (Business) విశేషంగా లబ్ధి పొందుతాయి.
విదేశీ పర్యాటకుల రాక పెరగడం వల్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం వృద్ధి చెందుతుంది.
విమానయాన, ఆతిథ్య (Hospitality) రంగాల్లో కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి.
దేశవ్యాప్తంగా 117 ఇమ్మిగ్రేషన్ పోస్టులు, 15 FRRO కార్యాలయాలు, 854 ఫారిన్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ల (SPs/DCPs) నెట్‌వర్క్ బలోపేతం అవుతుంది.

IVFRT పూర్తి రూపం: Immigration, Visa, Foreigners Registration & Tracking.
కొత్త గడువు: 2026 నుంచి 2031 వరకు (5 ఏళ్లు).
కేటాయించిన బడ్జెట్: ₹1,800 కోట్లు.
చట్టపరమైన ఆధారం: Immigration and Foreigners Act, 2025.
FTI-TTP: Fast Track Immigration-Trusted Traveller Programme.
నోడల్ ఏజెన్సీ: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ.

దేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు విమాన ప్రయాణాన్ని మరింత చేరువ చేస్తూ, ప్రాంతీయ అనుసంధానతను బలోపేతం చేసేందుకు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర క్యాబినెట్ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. 'రీజినల్ కనెక్టివిటీ స్కీమ్ - మోడిఫైడ్ ఉడాన్' (Modified UDAN) అమలుకు ఆమోదం తెలిపింది. 2026-27 నుంచి 2035-36 వరకు పదేళ్ల కాలపరిమితితో అమలయ్యే ఈ పథకం కోసం ₹28,840 కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌ను కేటాయించింది.

సామాన్యుడికి విమానయానం: తక్కువ ధరలో సామాన్య పౌరులకు విమాన ప్రయాణాన్ని అందుబాటులోకి తెస్తుంది.
ఆర్థిక వృద్ధి: టైర్-2, టైర్-3 నగరాల్లో వాణిజ్యం, పర్యాటకాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
అత్యవసర సేవలు: కొండ ప్రాంతాలు, మారుమూల ప్రాంతాల్లో అత్యవసర వైద్య సేవలకు (Healthcare) అనుసంధానతను పెంచుతుంది.
ఆత్మనిర్భర్ భారత్: స్వదేశీ విమానయాన రంగాన్ని అభివృద్ధి చేస్తూ 'వికసిత భారత్ 2047' లక్ష్యానికి తోడ్పడుతుంది.

ఈ పథకం కింద ఐదు ప్రధాన విభాగాల్లో అభివృద్ధి పనులు జరగనున్నాయి.
(a) 100 నూతన విమానాశ్రయాల అభివృద్ధి: వచ్చే ఎనిమిదేళ్లలో ₹12,159 కోట్లతో 100 ఉపయోగంలో లేని ఎయిర్ స్ట్రిప్స్ (Airstrips) పూర్తిస్థాయి విమానాశ్రయాలుగా మారుస్తారు.
(b) నిర్వహణ మద్దతు (O&M): సుమారు 441 విమానాశ్రయాలు/హెలిపోర్ట్‌ల నిర్వహణ కోసం ₹2,577 కోట్లు కేటాయించారు. దీని కింద ఒక్కో విమానాశ్రయానికి ఏడాదికి గరిష్టంగా ₹3.06 కోట్ల వరకు ఆర్థిక సాయం అందుతుంది.
(c) 200 ఆధునిక హెలిప్యాడ్‌లు: కొండ ప్రాంతాలు, దీవుల కోసం ₹3,661 కోట్లతో 200 అత్యాధునిక హెలిప్యాడ్‌లను నిర్మిస్తారు.
(d) వయబిలిటీ గ్యాప్ ఫండింగ్ (VGF): విమానయాన సంస్థలు నష్టపోకుండా ఉండేందుకు, ప్రభుత్వం ఇచ్చే ఆర్థిక మద్దతు (VGF) కోసం ₹10,043 కోట్లు కేటాయించింది.
(e) స్వదేశీ విమానాల కొనుగోలు: ఆత్మనిర్భర్ భారత్‌లో భాగంగా పవన్ హన్స్ కోసం రెండు HAL ధ్రువ్ హెలికాప్టర్లు, అలయన్స్ ఎయిర్ కోసం రెండు HAL డోర్నియర్ విమానాలను సేకరిస్తారు.

అక్టోబర్ 2016లో ప్రారంభమైన ఈ పథకం అద్భుతమైన ఫలితాలను సాధించింది.
ఫిబ్రవరి 28, 2026 నాటికి: 95 విమానాశ్రయాలు/హెలిపోర్ట్‌ల మీదుగా 663 మార్గాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
ప్రయాణికులు: ఇప్పటివరకు 3.41 లక్షల విమాన సర్వీసుల ద్వారా 162.47 లక్షల మంది ప్రయాణించారు.

పథకం పేరు: Modified UDAN (RCS).
మొత్తం బడ్జెట్: ₹28,840 కోట్లు.
కాలపరిమితి: 10 ఏళ్లు (2026-27 నుంచి 2035-36).
లక్ష్యం: 100 విమానాశ్రయాలు, 200 హెలిప్యాడ్‌ల అభివృద్ధి.
నినాదం: ఉడే దేశ్ కా ఆమ్ నాగరిక్ (UDAN).
స్వదేశీ విమానాలు: HAL ధ్రువ్ మరియు HAL డోర్నియర్.

అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో భారత్ మరో చారిత్రాత్మక ఘట్టానికి సిద్ధమైంది. సొంతంగా అంతరిక్ష కేంద్రాన్ని నిర్మించుకునే 'భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్' (Bharatiya Antariksh Station - BAS) ప్రాజెక్టు పనులు వేగంగా సాగుతున్నాయని కేంద్ర సహాయ మంత్రి (PMO) డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ వెల్లడించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా మొదటి మాడ్యూల్‌ను 2028 నాటికి ప్రయోగించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు ఆయన తెలిపారు.

భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ మొత్తం ఐదు మాడ్యూళ్లతో కూడి ఉంటుంది. దీనికి సంబంధించిన ఓవరాల్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను 'నేషనల్ లెవల్ రివ్యూ కమిటీ' ఇప్పటికే సమీక్షించింది.
గగన్‌యాన్ ప్రోగ్రామ్ పరిధిని విస్తరిస్తూ, సెప్టెంబర్ 2024లో కేంద్ర క్యాబినెట్ మొదటి మాడ్యూల్ (BAS-01) అభివృద్ధి, ప్రయోగానికి ఆమోదం తెలిపింది.

తొలి మాడ్యూల్ (BAS-01): దీని అభివృద్ధి, ప్రయోగం కోసం ప్రభుత్వం ₹1,763 కోట్లు కేటాయించింది. ఈ పనులు 2025 నుంచి 2028 మధ్య (నాలుగేళ్లు) పూర్తికానున్నాయి.
పూర్తి స్థాయి స్టేషన్: 2028లో మొదటి మాడ్యూల్‌ను పంపిన తర్వాత, 2035 నాటికి ఐదు మాడ్యూళ్లతో కూడిన పూర్తి స్థాయి అంతరిక్ష స్టేషన్ అందుబాటులోకి రానుంది.

ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఇస్రో పలు అధునాతన సాంకేతికతలను పరీక్షించనుంది.
రెండెజౌస్ & డాకింగ్: అంతరిక్షంలో రెండు నౌకలను కలపడం.
ఇన్-ఆర్బిట్ రీఫ్యూయలింగ్: కక్ష్యలోనే ఇంధనాన్ని నింపడం.
రోబోటిక్స్: అంతరిక్ష స్టేషన్ నిర్వహణకు రోబోటిక్ పరికరాల వాడకము.
క్రూ క్వార్టర్స్: వ్యోమగాములు ఉండేందుకు ప్రత్యేక వసతులు.
మైక్రోగ్రావిటీ ప్రయోగాలు: భారత్ సొంతంగా అంతరిక్షంలో ప్రయోగాలు చేసేందుకు రాక్‌లను ఏర్పాటు చేయడం.

భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ ప్రధానంగా ఈ క్రింది రంగాల్లో పరిశోధనలకు వేదిక కానుంది.
లైఫ్ సైన్సెస్: జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు.
ఫార్మాస్యూటికల్స్: కొత్త మందుల తయారీ.
మెటీరియల్ సైన్సెస్: లోహాలు, ఇతర పదార్థాల ప్రవర్తనపై అధ్యయనం.
మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్: అంతరిక్షంలో తయారీ సాంకేతికతలు.

ఈ భారీ ప్రాజెక్టులో దేశీయ పరిశ్రమలను భాగస్వామ్యం చేసే దిశగా విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (VSSC) ఇప్పటికే 'ఎక్స్‌ప్రెషన్ ఆఫ్ ఇంట్రెస్ట్' (EoI) జారీ చేసింది. మొదటి మాడ్యూల్ నిర్మాణంలో భారతీయ ప్రైవేట్ కంపెనీలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.

ప్రాజెక్టు పేరు: భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ (BAS).
తొలి మాడ్యూల్ ప్రయోగం: 2028 (లక్ష్యం).
పూర్తి స్థాయి స్టేషన్ నిర్మాణం: 2035 నాటికి.
తొలి మాడ్యూల్ బడ్జెట్: ₹1,763 కోట్లు.
నోడల్ ఏజెన్సీ: ఇస్రో (ISRO).

వాతావరణ మార్పులపై పోరాటంలో భారతదేశం తన పట్టును మరింత బిగించింది. 2031 నుంచి 2035 కాలానికి సంబంధించి భారతదేశపు 'జాతీయ నిర్ణయాత్మక సహకారం' (Nationally Determined Contribution - NDC) కు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర క్యాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. 'వికసిత భారత్ @2047', '2070 నాటికి నెట్-జీరో' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఈ నూతన లక్ష్యాలను రూపొందించారు.

భారతదేశం ఐదు కీలకమైన గుణాత్మక లక్ష్యాలను నిర్దేశించుకుంది.
ఉద్గారాల తీవ్రత తగ్గింపు: 2005 స్థాయిలతో పోలిస్తే 2035 నాటికి దేశ జీడీపీలో ఉద్గారాల తీవ్రతను (Emissions Intensity) 47 శాతం తగ్గించాలని భారత్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. (గతంలో ఇది 2020 నాటికి 36% తగ్గింది).
శిలాజేతర ఇంధన శక్తి: దేశ మొత్తం విద్యుత్ స్థాపిత సామర్థ్యంలో 60 శాతం వాటాను సౌర, పవన వంటి శిలాజేతర ఇంధన వనరుల (Non-fossil fuel) ద్వారా సాధించాలని నిర్ణయించింది. (ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి భారత్ ఇప్పటికే 52.57% సాధించి రికార్డు సృష్టించింది).
కార్బన్ సింక్ (అడవుల పెంపకం): అడవులు, వృక్ష సంపద ద్వారా 2035 నాటికి 3.5 నుంచి 4.0 బిలియన్ టన్నుల అదనపు కార్బన్ డై ఆక్సైడ్‌ను గ్రహించేలా (Carbon Sink) సామర్థ్యాన్ని పెంచాలని భారత్ సంకల్పించింది.

ఈ లక్ష్యాల సాధన కోసం ప్రభుత్వం ఇప్పటికే పలు విప్లవాత్మక పథకాలను అమలు చేస్తోంది.
గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్: స్వచ్ఛమైన ఇంధన ఉత్పత్తికి ప్రాధాన్యత.
పీఎం సూర్య ఘర్ (PM Surya Ghar): కోటి ఇళ్లకు ఉచిత సౌర విద్యుత్.
పీఎం-కుసుమ్ (PM-KUSUM): రైతులకు సోలార్ పంపుల పంపిణీ.
PLI పథకాలు: బ్యాటరీ స్టోరేజ్, క్లీన్ ఎనర్జీ తయారీకి ప్రోత్సాహకాలు.

కేవలం ఉద్గారాల తగ్గింపుపైనే కాకుండా, మారుతున్న వాతావరణానికి తట్టుకునేలా భారత్ చర్యలు చేపట్టింది.
MISHTI: తీర ప్రాంతాల్లో మాంగ్రోవ్ (మడ అడవుల) పెంపకం.
హిమాలయాల రక్షణ: గ్లేసియర్ మానిటరింగ్, విపత్తు నిర్వహణ.
జల జీవన్ మిషన్: సురక్షితమైన నీటి సరఫరా, నీటి సంరక్షణ.
LiFE (Lifestyle for Environment): పర్యావరణ హిత జీవనశైలిని ఒక ప్రజా ఉద్యమంగా మార్చడం. 'ఏక్ పెడ్ మా కే నామ్' వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రజలను భాగస్వామ్యం చేయడం.

అంతర్జాతీయ సోలార్ అలయన్స్ (ISA), గ్లోబల్ బయో-ఫ్యూయల్ అలయన్స్ (GBA) వంటి కూటముల ద్వారా భారత్ ప్రపంచ దేశాలకు నాయకత్వం వహిస్తోంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల (Global South) గొంతుకగా నిలుస్తూ 'క్లైమేట్ జస్టిస్' (వాతావరణ న్యాయం) కోసం భారత్ పోరాడుతోంది.

NDC కాలపరిమితి: 2031-2035.
జీడీపీ ఉద్గారాల తగ్గింపు లక్ష్యం: 47% (2005 స్థాయి నుంచి).
శిలాజేతర ఇంధన వాటా లక్ష్యం: 60%.
కార్బన్ సింక్ లక్ష్యం: 3.5 - 4.0 బిలియన్ టన్నులు.
నెట్-జీరో లక్ష్యం (Net-Zero): 2070 నాటికి.
నివేదిక రూపకల్పన: నీతి ఆయోగ్ ఆధ్వర్యంలోని 10 వర్కింగ్ గ్రూపుల అధ్యయనం ఆధారంగా.