ప్రపంచవ్యాప్తంగా కార్మికుల హక్కులను గౌరవిస్తూ, సమాజ నిర్మాణంలో వారి శ్రమను స్మరించుకుంటూ ప్రతి సంవత్సరం మే 1వ తేదీన 'అంతర్జాతీయ కార్మిక దినోత్సవం' (మే డే) ను ఘనంగా జరుపుకుంటారు.

భారతదేశంలో దీనిని 'అంతర్జాతీయ శ్రామిక దివస్' అని కూడా పిలుస్తారు. దేశాభివృద్ధిలో కార్మికుల పాత్రను గుర్తుచేస్తూ ర్యాలీలు, అవగాహన కార్యక్రమాలతో ఈ రోజును నిర్వహిస్తారు.

కార్మిక దినోత్సవం పుట్టుక అమెరికాలోని చారిత్రాత్మక హేమార్కెట్ అఫైర్ తో ముడిపడి ఉంది.
1886 పోరాటం: రోజుకు 8 గంటల పని దినం ఉండాలని డిమాండ్ చేస్తూ 1886లో అమెరికాలోని చికాగోలో కార్మికులు పెద్ద ఎత్తున సమ్మె చేపట్టారు. ఈ నిరసన హింసాత్మకంగా మారి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది.
అంతర్జాతీయ గుర్తింపు: ఈ పోరాట యోధులను గౌరవిస్తూ, 1889లో అంతర్జాతీయ సోషలిస్ట్ ఉద్యమం మే 1వ తేదీని 'కార్మిక దినోత్సవం'గా ప్రకటించింది.
భారతదేశంలో: భారత్‌లో మొదటి మే డే వేడుకలు 1923లో చెన్నైలో సింగారవేలు చెట్టియార్ నాయకత్వంలో జరిగాయి.

అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO) 2026 సంవత్సరానికి గాను 'Ensuring a Healthy Psychosocial Working Environment' (ఆరోగ్యకరమైన మానసిక సామాజిక పని వాతావరణాన్ని నిర్ధారించడం) అనే థీమ్‌ను ప్రకటించింది.
ఈ థీమ్ పని ప్రదేశాల్లో పెరుగుతున్న మానసిక ఒత్తిడి, మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలు మరియు పని-జీవిత సమతుల్యత (Work-life balance) పై దృష్టి సారిస్తుంది.
శారీరక భద్రతతో పాటు కార్మికుల మానసిక క్షేమానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ఇది ప్రభుత్వాలకు, సంస్థలకు పిలుపునిస్తోంది.

కార్మికుల సంక్షేమం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 29 పాత కార్మిక చట్టాలను నాలుగు ప్రధాన లేబర్ కోడ్‌లుగా మార్చింది.
వేతన కోడ్ (2019)
సామాజిక భద్రత కోడ్ (2020)
పారిశ్రామిక సంబంధాల కోడ్ (2020)
వృత్తిపరమైన భద్రత, ఆరోగ్యం మరియు పని పరిస్థితుల కోడ్ (2020)

ఆర్టికల్ 23 & 24: వెట్టిచాకిరి మరియు బాలకార్మిక వ్యవస్థపై నిషేధం.
ఆర్టికల్ 39: సమాన పనికి సమాన వేతనం.
ఆర్టికల్ 41 & 43: పని హక్కు మరియు జీవన వేతనం.

దినోత్సవం: అంతర్జాతీయ కార్మిక దినోత్సవం (మే 1, 2026).
మొదటి ఆవిర్భావం: 1886 చికాగో కార్మికుల సమ్మె.
2026 థీమ్: Ensuring a Healthy Psychosocial Working Environment.
భారత్‌లో తొలి మే డే: 1923, మే 1 (చెన్నై).
ప్రాముఖ్యత: కార్మికులకు కనీస వేతనాలు, పని భద్రత మరియు గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని నిర్ధారించడం.

నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) ద్వారా ఏప్రిల్ 11, 2016న ప్రారంభమైన యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI), ప్రస్తుతం భారతదేశ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలిచింది. పదేళ్ల విజయవంతమైన ప్రస్థానంలో యూపీఐ అసాధారణమైన వృద్ధిని సాధించి, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్ టైమ్ పేమెంట్ సిస్టమ్‌గా అవతరించింది.

గడిచిన దశాబ్ద కాలంలో యూపీఐ లావాదేవీల సంఖ్య, విలువలో భారీ పెరుగుదల నమోదైంది.
లావాదేవీల పరిమాణం (Volume): 2016-17 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేవలం 2 కోట్లుగా ఉన్న లావాదేవీలు, 2025-26 నాటికి 24,162 కోట్లకు పెరిగాయి. ఇది దాదాపు 12,000 రెట్ల వృద్ధిని సూచిస్తుంది.
లావాదేవీల విలువ (Value): 2016-17లో ₹0.07 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న లావాదేవీల విలువ, 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి సుమారు ₹314 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. ఇది 4,000 రెట్లకు పైగా పెరుగుదల.
ప్రపంచ స్థాయి గుర్తింపు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే మొత్తం రియల్ టైమ్ పేమెంట్లలో యూపీఐ వాటా దాదాపు 49 శాతంగా ఉంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) సైతం దీనిని ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్ టైమ్ పేమెంట్ సిస్టమ్‌గా గుర్తించింది.

2025 క్యాలెండర్ ఇయర్ యూపీఐ చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది.
నెలవారీ రికార్డు: ఆగస్టు 2025లో మొదటిసారిగా నెలవారీ లావాదేవీల సంఖ్య 2,000 కోట్లు దాటింది (2,001 కోట్లు). డిసెంబర్ 2025లో అత్యధికంగా 2,163 కోట్ల లావాదేవీలు నమోదయ్యాయి.
రోజువారీ సగటు: 2025లో యూపీఐ మొత్తం 22,000 కోట్ల లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేసింది, అంటే రోజుకు సగటున 60 కోట్ల లావాదేవీలు జరిగాయి.

యూపీఐ తన నెట్‌వర్క్‌ను దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించడంలో బ్యాంకుల పాత్ర కీలకం.
బ్యాంకుల సంఖ్య: ప్రారంభంలో కేవలం 44 బ్యాంకులు ఉండగా, 2025-26 నాటికి 703 బ్యాంకులు యూపీఐ ప్లాట్‌ఫామ్‌పై ప్రత్యక్షంగా (Live) ఉన్నాయి.
వైవిధ్యం: ఇందులో ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు, ప్రైవేట్ బ్యాంకులు, స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు, పేమెంట్ బ్యాంకులు మరియు కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంకులు భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి.

రాబోయే దశాబ్దంలో యూపీఐ మరింత మంది కొత్త వినియోగదారులను మరియు వ్యాపారులను ఈ వ్యవస్థలోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. సాంకేతిక పురోగతి మరియు ప్రభుత్వ విధానపరమైన మద్దతుతో ఆర్థిక చేరికను (Financial Inclusion) మరింత బలోపేతం చేస్తూ, డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నడిపించనుంది.

ప్రారంభం: ఏప్రిల్ 11, 2016.
నిర్వహణ: నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI).
2025-26 మొత్తం లావాదేవీల విలువ: సుమారు ₹314 లక్షల కోట్లు.
లైవ్ బ్యాంకుల సంఖ్య: 703 బ్యాంకులు.
ప్రపంచ వాటా: గ్లోబల్ రియల్ టైమ్ పేమెంట్స్ లో 49% వాటా.
ప్రధాన రికార్డు: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రియల్ టైమ్ పేమెంట్ సిస్టమ్.

దేశంలోని గిగ్ ఎకానమీ చరిత్రలో కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఒక కీలక మైలురాయిని అధిగమించింది. యాప్ ఆధారిత సేవల్లో పనిచేస్తున్న గిగ్ వర్కర్ల సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు దేశంలోనే మొట్టమొదటి డిజిటల్ ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రారంభించింది. ప్లాట్‌ఫారమ్ ఆధారిత కార్మికులకు రక్షణ కల్పించడంలో ఈ చర్య ఒక విప్లవాత్మక మార్పుగా నిలవనుంది.

ఈ చొరవను 'కర్ణాటక ప్లాట్‌ఫారమ్ ఆధారిత గిగ్ వర్కర్స్ బోర్డ్' మరియు రాష్ట్ర 'ఈ-గవర్నెన్స్ విభాగం' సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేశాయి.
రైడ్-హెయిలింగ్, ఫుడ్ డెలివరీ మరియు ఫ్రీలాన్స్ డిజిటల్ సేవల్లో ఉన్న వర్కర్ల కోసం ప్రత్యేక ఫిర్యాదుల యంత్రాంగాన్ని తెచ్చిన మొదటి రాష్ట్రం కర్ణాటక.
వర్కర్లు తమ ఫిర్యాదులను ఇంటిగ్రేటెడ్ పబ్లిక్ గ్రీవెన్స్ రిడ్రెస్సల్ సిస్టమ్ (IPGRS) అనే ఏకీకృత డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా నమోదు చేసుకోవచ్చు మరియు వాటి పురోగతిని ట్రాక్ చేయవచ్చు.

వేతనాలు, ఇన్సెంటివ్‌లు, చెల్లింపులు, పని పరిస్థితులు మరియు అన్యాయమైన పద్ధతులపై ఫిర్యాదు చేసే సదుపాయం ఉంటుంది.
ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి నిర్ణీత కాలపరిమితిని నిర్ధారించడంతో పాటు, రియల్ టైమ్ ట్రాకింగ్ సౌకర్యం కల్పించబడింది.
గతంలో కార్మికులకు మరియు కంపెనీలకు మధ్య ఉన్న కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్‌ను తొలగిస్తూ, గిగ్ వర్కర్లు, అగ్రిగేటర్లు మరియు ప్రభుత్వ అధికారుల మధ్య ఈ వ్యవస్థ ఒక వంతెనలా పనిచేస్తుంది.
ఈ డిజిటల్ ఇంటర్‌ఫేస్ ద్వారా గిగ్ వర్కర్లకు అధికారిక గుర్తింపు లభించడమే కాకుండా, డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లపై ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ మరింత పటిష్టం కానుంది.

అంశం: భారతదేశపు మొట్టమొదటి గిగ్ వర్కర్ డిజిటల్ ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థ.
రాష్ట్రం: కర్ణాటక.
ప్లాట్‌ఫారమ్: IPGRS (Integrated Public Grievance Redressal System).
లబ్ధిదారులు: ఫుడ్ డెలివరీ పార్ట్‌నర్లు, రైడ్-హెయిలింగ్ డ్రైవర్లు మరియు ఫ్రీలాన్సర్లు.
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: వేతనాలు మరియు పని పరిస్థితులకు సంబంధించిన వివాదాల పరిష్కారంలో పారదర్శకత మరియు జవాబుదారీతనం పెంచడం.

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాలను (SHGs) ఆర్థికంగా బలోపేతం చేసే దిశగా ఇండియా పోస్ట్ పేమెంట్స్ బ్యాంక్ (IPPB) ఒక కీలక అడుగు వేసింది. మహిళా సంఘాల కోసం ప్రత్యేకంగా 'ఎస్.హెచ్.జి సేవింగ్స్ అకౌంట్' (SHG Savings Account) పేరుతో సరికొత్త బ్యాంకింగ్ సేవలను కేంద్ర సమాచార మంత్రిత్వ శాఖ ప్రారంభించింది. ఎటువంటి కనీస నిల్వ (Minimum Balance) అవసరం లేని ఈ ఖాతా ద్వారా గ్రామీణ మహిళలకు బ్యాంకింగ్ సేవలను మరింత చేరువ చేయడమే ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

జీరో బ్యాలెన్స్ సదుపాయం: ఈ ఖాతాను ప్రారంభించడానికి ఎటువంటి ప్రాథమిక డిపాజిట్ అవసరం లేదు, అలాగే కనీస నిల్వ నిర్వహించాల్సిన నిబంధన కూడా లేదు.
గరిష్ట పరిమితి: పొదుపు సంఘాల అవసరాలకు అనుగుణంగా ఈ ఖాతాలో గరిష్టంగా ₹2 లక్షల వరకు నిల్వ ఉంచుకోవచ్చు.
ఖర్చు లేని బ్యాంకింగ్: ఖాతా క్లోజర్ ఛార్జీలు వంటి అదనపు భారాలు ఏవీ లేకుండా ఈ సేవలను అందిస్తున్నారు.
సులభతర ప్రాప్యత: మారుమూల ప్రాంతాల్లో నివసించే మహిళలు కూడా సులభంగా ఫార్మల్ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి వచ్చేలా ఈ ఖాతాను రూపొందించారు.

ఈ చొరవ కేవలం ఒక బ్యాంకింగ్ ఉత్పత్తి మాత్రమే కాదని, ఇది గ్రామీణ మహిళల సామాజిక, ఆర్థిక స్థితిగతుల్లో మార్పు తెచ్చే ఒక సాధనమని ఐపీపీబీ పేర్కొంది. దీని ద్వారా మహిళా సంఘాలు.
వ్యవస్థీకృత పద్ధతిలో పొదుపును పెంచుకోవచ్చు.
ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలను నేరుగా పొందవచ్చు.
డిజిటల్ ఆర్థిక సేవల్లో భాగస్వాములు కావచ్చు.
అధిక వడ్డీలతో కూడిన అనధికారిక రుణాలపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.
ఈ సందర్భంగా ఐపీపీబీ ఎండీ మరియు సీఈఓ ఆర్. విశ్వేశ్వరన్ మాట్లాడుతూ.. క్షేత్రస్థాయిలో ఉన్న కమ్యూనిటీలను బలోపేతం చేయడంలో ఈ ఖాతా కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని, మహిళా సంఘాలు దేశ ఆర్థిక వృద్ధిలో చురుకైన భాగస్వాములు కావడానికి ఇది దోహదపడుతుందని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

అంశం: ఇండియా పోస్ట్ పేమెంట్స్ బ్యాంక్ (IPPB) ద్వారా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHG) కోసం ప్రత్యేక పొదుపు ఖాతా ప్రారంభం.
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: గ్రామీణ మహిళల ఆర్థిక సాధికారత మరియు ఆర్థిక చేరిక (Financial Inclusion).
ప్రధాన ఫీచర్లు: జీరో బ్యాలెన్స్, ప్రాథమిక డిపాజిట్ అవసరం లేదు, ₹2 లక్షల గరిష్ట పరిమితి, క్లోజర్ ఛార్జీలు లేవు.
లబ్ధిదారులు: గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని మహిళా నేతృత్వంలోని స్వయం సహాయక సంఘాలు.

భారత స్టార్ క్రికెటర్ శ్రేయస్ అయ్యర్ క్రీడా రంగంలో సరికొత్త ఇన్నింగ్స్ ప్రారంభించారు. ముంబై ఫాల్కన్స్ రేసింగ్ లిమిటెడ్ తమ ప్రతిష్టాత్మక ఎఫ్1 ప్రోగ్రామ్ మరియు ఎఫ్1 సిమ్ రేసింగ్ ఇండియా ఓపెన్ 2026 కోసం శ్రేయస్ అయ్యర్‌ను అధికారిక బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా నియమించింది. సాంప్రదాయ క్రీడలు మరియు ఈ-స్పోర్ట్స్ మధ్య వారధిని నిర్మించే లక్ష్యంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

ఈ భాగస్వామ్యంలో భాగంగా, ముంబై ఫాల్కన్స్ రేసింగ్ లిమిటెడ్ అధికారిక ఎఫ్1 సిమ్ రేసింగ్ ఇండియా ఓపెన్ 2026 హక్కులను దక్కించుకుంది. ఇది దేశవ్యాప్తంగా డిజిటల్ రేసింగ్ ప్రతిభను గుర్తించి, ప్రోత్సహించడానికి ఏర్పాటు చేసిన జాతీయ స్థాయి పోటీ.

సిమ్ రేసింగ్ కోసం ఒక నిర్మాణాత్మక జాతీయ వేదికను సృష్టించడం.
ఈ-స్పోర్ట్స్ రంగంలో వస్తున్న యువ ప్రతిభను గుర్తించి వారికి శిక్షణ ఇవ్వడం.
గేమింగ్ మరియు ప్రొఫెషనల్ మోటార్ స్పోర్ట్స్ మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని తొలగించడం.

భారత యువత మరియు డిజిటల్ ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకోవడానికి శ్రేయస్ అయ్యర్ సరైన వ్యక్తిగా ముంబై ఫాల్కన్స్ భావిస్తోంది. క్రికెట్‌లో ఆయన ప్రదర్శించే నాయకత్వ లక్షణాలు, ఒత్తిడిలో రాణించే సామర్థ్యం మరియు యువతతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం ఈ ప్రాజెక్టుకు అదనపు బలాన్ని ఇస్తాయని సంస్థ పేర్కొంది. ఈ సందర్భంగా అయ్యర్ మాట్లాడుతూ, క్రమశిక్షణతో కూడిన ఇలాంటి వేదికలు యువత తమ పూర్తి సామర్థ్యాన్ని చాటుకోవడానికి సహాయపడతాయని తెలిపారు.

కేవలం మోటార్ స్పోర్ట్స్‌కే పరిమితం కాకుండా, భారత్‌లో బహుళ క్రీడల పర్యావరణ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడమే తమ లక్ష్యమని ముంబై ఫాల్కన్స్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ అమీత్ గాధోక్ తెలిపారు. అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాల ద్వారా భారత్‌లో ప్రపంచ స్థాయి పోటీ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను అందుబాటులోకి తెస్తామని ఆయన పేర్కొన్నారు.

అంశం: భారత ఎఫ్1 ప్రోగ్రామ్ బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా శ్రేయస్ అయ్యర్ నియామకం.
నిర్వాహకులు: ముంబై ఫాల్కన్స్ రేసింగ్ లిమిటెడ్ (MFRL).
ప్రారంభించిన పోటీ: ఎఫ్1 సిమ్ రేసింగ్ ఇండియా ఓపెన్ 2026.
లక్ష్యం: ఈ-స్పోర్ట్స్ ప్రతిభను వెలికితీయడం మరియు మోటార్ స్పోర్ట్స్‌లో కెరీర్ మార్గాలను సృష్టించడం.

అంతర్జాతీయ రక్షణ రంగంలో భాగంగా భారత్ మరియు ఇటలీ దేశాల మధ్య సంబంధాలు మరింత బలోపేతం అయ్యాయి. ఇరు దేశాల సాయుధ దళాల మధ్య సైనిక కార్యకలాపాలను పెంపొందించే లక్ష్యంతో 'ద్వైపాక్షిక సైనిక సహకార ప్రణాళిక 2026-27'ను ఇటీవల ఇరు దేశాలు ఆవిష్కరించాయి.

స్థానం: ఇటలీ దేశం దక్షిణ-మధ్య ఐరోపాలోని అపెన్నైన్ ద్వీపకల్పంలో ఉంది.
సరిహద్దు దేశాలు: దీనికి ఉత్తరాన స్విట్జర్లాండ్ మరియు ఆస్ట్రియా, ఈశాన్యాన స్లోవేనియా మరియు వాయువ్య దిశలో ఫ్రాన్స్ దేశాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
సముద్ర సరిహద్దులు: తూర్పున అడ్రియాటిక్ సముద్రం, దక్షిణాన సిసిలీ సముద్రం, ఆగ్నేయంలో అయోనియన్ సముద్రం మరియు నైరుతిలో లిగురియన్ మరియు టైర్హేనియన్ సముద్రాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
రాజధాని: రోమ్ (Rome).

భూభాగం: ఇటలీ ప్రధానంగా పర్వత ప్రాంతాలు మరియు ఎత్తుపల్లాలతో కూడి ఉంటుంది. దీనితో పాటు కొన్ని మైదానాలు మరియు తీరప్రాంత పల్లపు భూములు ఉన్నాయి.
నదులు: 'పో' (Po) ఇటలీలో అతి పొడవైన నది. దీనితో పాటు 'అడిగే' (Adige) మరొక ముఖ్యమైన నది.

అగ్నిపర్వతాలు: ఇటలీ భౌగోళికంగా అగ్నిపర్వత మూలాలను కలిగి ఉంది. సిసిలీలోని మౌంట్ ఎట్నా (Mt. Etna), ఏయోలియన్ దీవులలోని స్ట్రోంబోలి (Stromboli) వంటి కొన్ని అగ్నిపర్వతాలు నేటికీ క్రియాశీలంగా ఉన్నాయి.
సహజ వనరులు: బొగ్గు, యాంటిమోనీ, మెర్క్యురీ, జింక్, పొటాష్, బరైట్, ఆస్బెస్టాస్, ప్యూమిస్, ఫ్లోర్‌స్పార్, ఫెల్డ్‌స్పార్, పైరైట్ (గంధకం), సహజ వాయువు మరియు ముడి చమురు నిల్వలు ఇక్కడ సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.