ఈ చిత్రంలో ఆమె పోషించిన 'భూమా దేవి' పాత్రకు విమర్శకుల నుండి మరియు ప్రేక్షకుల నుండి ప్రశంసలు లభించాయి.

• • తెలంగాణ ప్రభుత్వం తెలుగు చలనచిత్ర రంగంలోని ప్రతిభను గుర్తించడానికి ఈ ప్రతిష్టాత్మక పురస్కారాలను ప్రవేశపెట్టింది.
  • ఈ అవార్డులను 2025లో ప్రారంభించారు. వీటిని తెలంగాణ ఫిలిం డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (TFDC) ద్వారా అందజేస్తారు.
  • విప్లవాత్మక ప్రజా కవి గద్దర్ జ్ఞాపకార్థం మరియు ఆయన గౌరవార్థం ఈ అవార్డులకు ఆయన పేరు పెట్టారు.
  • తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత విడుదలైన సినిమాలలో ఉత్తమ నటులు, దర్శకులు, సాంకేతిక నిపుణులను గౌరవించడం మరియు ప్రాంతీయ సినిమా వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం.

• • తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తర్వాత తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో అత్యుత్తమ విజయాలను సాధించిన వారిని గౌరవించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ వేదికను కల్పించింది.
  • ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన తర్వాత విడుదలైన చిత్రాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ అవార్డులను ప్రభుత్వం స్వయంగా ప్రదానం చేస్తుంది.

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఢిల్లీ మెట్రో పింక్ లైన్ (Pink Line)లో భాగమైన మజ్లిస్ పార్క్ - మౌజ్‌పూర్ - బాబర్‌పూర్ కారిడార్‌ను ప్రారంభించారు. దీనితో పింక్ లైన్ ఒక పూర్తి వృత్తాకార మార్గంగా (Circular Route) మారి, భారతదేశపు మొట్టమొదటి పూర్తిస్థాయి రింగ్ మెట్రోగా అవతరించింది.

• • మజ్లిస్ పార్క్ నుండి మౌజ్‌పూర్ వరకు ఉన్న 12.3 కిలోమీటర్ల కొత్త మార్గం పూర్తి కావడంతో, పింక్ లైన్ మొత్తం పొడవు సుమారు 71.56 కిలోమీటర్లకు చేరుకుంది.
  • ఈ రింగ్ మెట్రో వల్ల ప్రయాణికులు నగరం మధ్యలోకి లేదా రద్దీగా ఉండే ఇంటర్‌చేంజ్ స్టేషన్లకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేకుండానే ఢిల్లీలోని వివిధ ప్రాంతాలకు చేరుకోవచ్చు.
  • ఈ మార్గంలో యమునా నదిపై కొత్త వంతెనను మరియు డబుల్ డెక్కర్ వయాడక్ట్ (Double-decker viaduct)ను నిర్మించారు. ఈ వయాడక్ట్ పైభాగంలో మెట్రో రైలు, దిగువ భాగంలో వాహనాల కోసం ఫ్లైఓవర్ ఉంటుంది.
  • మజ్లిస్ పార్క్, బురారి, ఝరోడా మజ్రా, జగత్‌పూర్-వజీరాబాద్, సూర్‌ఘాట్, నానక్‌సర్-సోనియా విహార్, ఖజూరి ఖాస్, భజన్‌పురా, యమునా విహార్ మరియు మౌజ్‌పూర్-బాబర్‌పూర్.
• • రింగ్ మెట్రోతో పాటు, మెజెంటా లైన్‌లోని దీపాలి చౌక్ - మజ్లిస్ పార్క్ కారిడార్‌ను కూడా ప్రధాని ప్రారంభించారు.
  • ఈ 9.9 కిలోమీటర్ల పొడవైన మార్గంలో ఏడు కొత్త స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
  • దీనితో మెజెంటా లైన్ మొత్తం పొడవు 49 కిలోమీటర్లకు పెరిగింది.
  • ఈ మార్గంలోని కొన్ని విభాగాలు భూమికి సుమారు 28.36 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్నాయి, ఇది ఢిల్లీ మెట్రోలోనే అత్యంత ఎత్తైన విభాగాలలో ఒకటి.
• • ప్రధాని మోదీ ఢిల్లీ మెట్రో ఫేజ్-V (A) కింద మూడు కొత్త కారిడార్లకు శంకుస్థాపన చేశారు:
    • సెంట్రల్ విస్టా కారిడార్: రామకృష్ణ ఆశ్రమ్ మార్గ్ నుండి ఇంద్రప్రస్థ వరకు (9.913 కి.మీ భూగర్భ మార్గం). ఇది ఇండియా గేట్, సెంట్రల్ సెక్రటేరియట్, భారత్ మండపం వంటి కీలక ప్రాంతాలను కలుపుతుంది.
    • గోల్డెన్ లైన్ ఎక్స్‌టెన్షన్ 1: ఏరోసిటీ నుండి ఇందిరా గాంధీ ఎయిర్‌పోర్ట్ టెర్మినల్-1 వరకు.
    • గోల్డెన్ లైన్ ఎక్స్‌టెన్షన్ 2: తుగ్లకాబాద్ నుండి కాళింది కుంజ్ వరకు (ఎలివేటెడ్ కారిడార్).

ఈ విస్తరణ పనులన్నీ పూర్తయితే ఢిల్లీ మెట్రో నెట్‌వర్క్ మరింత పటిష్టంగా మారి, నగర రవాణా వ్యవస్థలో విప్లవాత్మక మార్పులు రానున్నాయి.

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) యుగంలో విద్యార్థులను సైబర్ బెదిరింపుల నుండి రక్షించడానికి కేరళ ప్రభుత్వం ఈ సమగ్ర ఫ్రేమ్‌వర్క్‌(Cyber Safety Protocol 2026)ను ప్రారంభించింది. కేరళ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ టెక్నాలజీ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ (KITE) ఈ ప్రోటోకాల్‌ను రూపొందించింది. పాఠశాలల్లో సురక్షితమైన డిజిటల్ అభ్యసన వాతావరణాన్ని కల్పించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

• ఈ ప్రోటోకాల్‌లో 13 ప్రధాన లక్ష్యాలు ఉన్నాయి. ఇవి విద్యార్థులు మరియు ఉపాధ్యాయులలో బాధ్యతాయుతమైన డిజిటల్ ప్రవర్తనను పెంపొందించడానికి ఉపయోగపడతాయి:

1. AI రిస్క్ అవగాహన: జనరేటివ్ AI టూల్స్‌తో వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని పంచుకోవడం వల్ల కలిగే ప్రమాదాలను వివరించడం.
2. తప్పుడు సమాచార గుర్తింపు: ఆన్‌లైన్‌లో వచ్చే ఫేక్ న్యూస్ మరియు డీప్‌ఫేక్ (Deepfakes)లను గుర్తించేలా విద్యార్థులను సిద్ధం చేయడం.
3. డిజిటల్ సిటిజన్‌షిప్: బాధ్యతాయుతమైన డిజిటల్ పౌరులుగా ఎలా ఉండాలో నేర్పించడం.

• పాఠశాల అధికారులు అనుసరించాల్సిన 17 రకాల బాధ్యతలను ఈ ప్రోటోకాల్ నిర్దేశించింది:

1. పర్యవేక్షణ: పాఠశాల సమయంలో ఇంటర్నెట్ వినియోగం ఖచ్చితంగా ఉపాధ్యాయుల పర్యవేక్షణలోనే ఉండాలి.
2. సైబర్ సెక్యూరిటీ కమిటీ: ప్రతి పాఠశాలలో ఒక కోఆర్డినేటర్ నేతృత్వంలో ప్రత్యేక 'స్కూల్ సైబర్ సెక్యూరిటీ కమిటీ'ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఇది విద్యార్థుల డిజిటల్ కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షిస్తుంది.

విద్యార్థుల వ్యక్తిగత సమాచార రక్షణకు ఈ ప్రోటోకాల్ అత్యంత ప్రాధాన్యతనిస్తుంది:

1. ప్రైవసీ బై డిజైన్: వ్యక్తిగత డేటా దుర్వినియోగం కాకుండా కఠినమైన చర్యలు తీసుకోవాలి.
2. CCTV నియంత్రణ: క్లాస్‌రూమ్‌ల లోపల ప్రైవేట్ సర్వర్ల ద్వారా రియల్ టైమ్ CCTV మానిటరింగ్‌ను ఈ ప్రోటోకాల్ వ్యతిరేకిస్తుంది.
3. సోషల్ మీడియా నియంత్రణ: ఉపాధ్యాయులు సోషల్ మీడియా ద్వారా విద్యార్థుల సున్నితమైన సమాచారాన్ని సేకరించకూడదు.

1. విద్యార్థులకు: అనుమానాస్పద లింక్‌లను గుర్తించడం, వ్యక్తిగత డేటాను రక్షించుకోవడం మరియు గేమింగ్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లలో ప్రైవసీ సెట్టింగ్‌లను నిర్వహించడంపై 25 రకాల మార్గదర్శకాలు ఉన్నాయి.
2. తల్లిదండ్రులకు: స్క్రీన్ టైమ్ మేనేజ్‌మెంట్ (Screen time), పేరెంటల్ కంట్రోల్ యాప్స్ వాడకం మరియు పిల్లల డిజిటల్ ఫుట్‌ప్రింట్ పట్ల అవగాహన కలిగి ఉండటంపై 16 సిఫార్సులు చేయబడ్డాయి.

• ఈ ప్రోటోకాల్ భారతదేశంలోని కీలక చట్టాల ఆధారంగా రూపొందించబడింది:
  • ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ ఆక్ట్ 2000.
  • డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ ఆక్ట్ 2023.
  • పోక్సో (POCSO) చట్టం.
  • సింథటికల్లీ జనరేటెడ్ ఇన్ఫర్మేషన్ (SGI) కి సంబంధించి సవరించిన 2026 ఐటీ నిబంధనలు.

ఈ చట్టాల మద్దతుతో కేరళ ప్రభుత్వం సైబర్ నేరాల నుండి విద్యార్థులకు పటిష్టమైన రక్షణ కవచాన్ని నిర్మిస్తోంది.

కేంద్ర పంచాయతీ రాజ్ మంత్రిత్వ శాఖ (MoPR) అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా 'సే నో టు ప్రాక్సీ సర్పంచ్' (Say No To Proxy Sarpanch) ప్రచార కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.

• గ్రామ పంచాయతీ పాలనలో మహిళా సర్పంచ్‌లకు బదులుగా వారి భర్తలు లేదా ఇతర పురుష బంధువులు అధికారాన్ని చెలాయించే 'సర్పంచ్ పతి' (Sarpanch Pati) సంస్కృతిని అరికట్టడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ వినూత్న ప్రచారాన్ని చేపట్టింది. ఈ కార్యక్రమం మార్చి 18, 2026 వరకు కొనసాగుతుంది.
• • స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో మహిళా రిజర్వేషన్ల వల్ల మహిళలు సర్పంచ్‌లుగా ఎన్నికైనప్పటికీ, వాస్తవానికి నిర్ణయాలన్నీ వారి భర్తలు లేదా మగవారు తీసుకోవడాన్ని 'సర్పంచ్ పతి' లేదా 'ప్రాక్సీ' పాలన అంటారు.
  • వీరిని సాధారణంగా 'ప్రధాన్ పతి' లేదా 'ముఖియా పతి' అని పిలుస్తుంటారు. దీనివల్ల ఎన్నికైన మహిళా ప్రతినిధులు కేవలం సంతకాలకే పరిమితమై, అసలు అధికారం పురుషుల చేతుల్లోనే ఉండిపోతోంది.

• అధికార సాధికారత: ఎన్నికైన మహిళా సర్పంచ్‌లు స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకునేలా ప్రోత్సహించడం.
• అవగాహన: ప్రాక్సీ నాయకత్వం వల్ల ప్రజాస్వామ్య మూలాలు ఎలా దెబ్బతింటున్నాయో ప్రజలకు వివరించడం.
• ప్రజా భాగస్వామ్యం: నిజమైన మహిళా నాయకత్వాన్ని గుర్తించి గౌరవించాలని పౌరులను కోరడం. సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా ఈ సమస్యపై చర్చను లేవనెత్తడం.

• ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి మంత్రిత్వ శాఖ ఏర్పాటు చేసిన సలహా కమిటీ కొన్ని కీలక సిఫార్సులు చేసింది:
  • కఠిన జరిమానాలు: ప్రాక్సీ పాలన రుజువైతే సదరు వ్యక్తులపై కఠినమైన జరిమానాలు విధించడం.
  • ఫిర్యాదుల విభాగం: బాధితులు లేదా సామాన్యులు ఫిర్యాదు చేయడానికి ప్రత్యేక హెల్ప్‌లైన్లు మరియు మహిళా వాచ్‌డాగ్ కమిటీలను ఏర్పాటు చేయడం.
  • విజిల్‌బ్లోయర్ రివార్డ్స్: ప్రాక్సీ పాలనను బయటపెట్టే వారికి బహుమతులు అందించడం.

• శిక్షణా కార్యక్రమాలు: ఎన్నికైన మహిళా ప్రతినిధులకు పరిపాలనా నైపుణ్యాలు మరియు నిర్ణయాధికారంపై ప్రత్యేక శిక్షణ ఇవ్వడం.
• మెంటార్‌షిప్: అనుభవం ఉన్న నాయకులతో మార్గదర్శకత్వం కల్పించడం.
• పర్యవేక్షణ: క్షేత్రస్థాయి నుండి ఉన్నత స్థాయి అధికారుల వరకు మహిళా సర్పంచ్‌ల పనితీరుపై పర్యవేక్షణ ఉంచి, వారిపై ఎటువంటి ఒత్తిడి లేకుండా చూడటం.

• భారతదేశంలో వికేంద్రీకృత పాలన కోసం 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం (1992) ద్వారా పంచాయతీ రాజ్ వ్యవస్థకు రాజ్యాంగ హోదా కల్పించారు.
• ఇది మూడు అంచెల వ్యవస్థ: గ్రామ స్థాయిలో గ్రామ పంచాయతీ, బ్లాక్ స్థాయిలో పంచాయతీ సమితి, జిల్లా స్థాయిలో జిల్లా పరిషత్.
• ఈ చట్టం ద్వారానే స్థానిక సంస్థల్లో మహిళలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించబడ్డాయి.

ఆధునిక యుద్ధతంత్రంలో క్షిపణులు, డ్రోన్లు మరియు రాకెట్లను లక్ష్యాన్ని చేరకముందే గాలిలోనే అడ్డుకోవడం చాలా కీలకం. ఈ విషయంలో ఇజ్రాయెల్, అమెరికా మరియు ఇరాన్ దేశాలు తమదైన శైలిలో అత్యంత అధునాతన వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేశాయి. వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలైన ఇజ్రాయెల్ ఐరన్ డోమ్, అమెరికా THAAD, మరియు ఇరాన్ బావర్-373 మధ్య పోలికలు మరియు వాటి ప్రత్యేకతలు.

• • ఇది స్వల్ప శ్రేణి (Short-range) వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థ. ప్రధానంగా పాలస్తీనా వంటి ప్రాంతాల నుండి వచ్చే రాకెట్లు, మోర్టార్ షెల్స్ మరియు డ్రోన్లను అడ్డుకోవడానికి దీనిని రూపొందించారు.
  • రాఫెల్ అడ్వాన్స్‌డ్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్.
  • తామిర్ (Tamir) ఇంటర్‌సెప్టర్.
  • పరిధి (Range): సుమారు 70 కిలోమీటర్ల వరకు.
  • ఎత్తు (Altitude): దాదాపు 10 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వరకు లక్ష్యాలను ఛేదిస్తుంది.
  • దీని సక్సెస్ రేటు 90% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇది శత్రు రాకెట్ వచ్చే మార్గాన్ని లెక్కించి, అది జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాల్లో పడుతుందని తెలిస్తేనే ఇంటర్‌సెప్టర్ క్షిపణిని ప్రయోగిస్తుంది.
• • ఇది అత్యంత ఎత్తులో ప్రయాణించే బాలిస్టిక్ క్షిపణులను వాటి చివరి దశలో (Final phase) అడ్డుకోవడానికి రూపొందించిన వ్యవస్థ.
  • లాక్హీడ్ మార్టిన్ (Lockheed Martin).
  • హిట్-టు-కిల్ (Hit-to-kill). అంటే ఈ క్షిపణిలో పేలుడు పదార్థాలు ఉండవు; ఇది నేరుగా శత్రు క్షిపణిని అత్యంత వేగంతో బలంగా ఢీకొట్టి నాశనం చేస్తుంది.
  • వేగం: మ్యాక్ 8 (Mach 8) కంటే ఎక్కువ వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
  • పరిధి (Range): సుమారు 200 కిలోమీటర్లు.
  • ఎత్తు (Altitude): 150 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వరకు అంటే వాతావరణం వెలుపల కూడా లక్ష్యాలను అడ్డుకోగలదు.
• • ఇది ఇరాన్ స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో తయారు చేసుకున్న సుదూర శ్రేణి (Long-range) రక్షణ వ్యవస్థ. రష్యాకు చెందిన S-300 వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయంగా దీనిని భావిస్తారు.
  • అభివృద్ధి: ఇరాన్ రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ.
  • క్షిపణి: సయ్యాద్-4 (Sayyad-4).
  • పరిధి (Range): 200 కిలోమీటర్ల వరకు.
  • ఎత్తు (Altitude): 27 నుండి 32 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వరకు.
  • రాడార్: ఇది 300 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను గుర్తించగలదు. యుద్ధ విమానాలు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు మరియు కొన్ని బాలిస్టిక్ క్షిపణులను అడ్డుకోవడానికి దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
• • ఉద్దేశ్యం: ఐరన్ డోమ్ చిన్నపాటి రాకెట్ల కోసం, THAAD భారీ బాలిస్టిక్ క్షిపణుల కోసం, మరియు బావర్-373 విమానాలు మరియు క్షిపణుల కోసం వాడతారు.
  • రక్షణ పొర (Layer): ఐరన్ డోమ్ భూమికి దగ్గరగా (తక్కువ ఎత్తులో) రక్షణ ఇస్తుంది. బావర్-373 మధ్యస్థాయి ఎత్తులో పనిచేస్తుంది. THAAD అంతరిక్ష అంచున (అత్యంత ఎత్తులో) క్షిపణులను అడ్డుకుంటుంది.
  • సాంకేతికత: ఐరన్ డోమ్ మరియు బావర్-373 పేలుడు పదార్థాలతో కూడిన క్షిపణులను వాడతాయి. కానీ అమెరికా THAAD కేవలం వేగంతో ఢీకొట్టడం (Kinetic Impact) ద్వారానే లక్ష్యాన్ని ధ్వంసం చేస్తుంది.

యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA)కి చెందిన ప్రతిష్టాత్మక ప్రోబా-3 మిషన్‌లో ఒక కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఈ మిషన్‌లో భాగంగా ఉన్న రెండు వ్యోమనౌకలలో ఒకదానితో సంబంధాలు తెగిపోయినట్లు (Lost contact) ఈసా (ESA) ఇటీవల ప్రకటించింది. ఇది శాస్త్రవేత్తలకు సవాలుగా మారింది.

• • ప్రత్యేకత: ఇది యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ యొక్క మొట్టమొదటి ప్రిసిషన్ ఫార్మేషన్ ఫ్లయింగ్ (Precision formation flying) మిషన్. అంటే రెండు ఉపగ్రహాలు అంతరిక్షంలో అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో కలిసి ప్రయాణించడం.
  • కృత్రిమ సూర్యగ్రహణం: ఈ మిషన్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం అంతరిక్షంలో కృత్రిమ సూర్యగ్రహణాన్ని (Artificial eclipse) సృష్టించడం. దీని ద్వారా సూర్యుని చుట్టూ ఉండే అత్యంత కాంతిహీనమైన పొర అయిన 'కరోనా' (Corona)ను స్పష్టంగా చూడవచ్చు.
  • ఉపగ్రహాలు: ఇందులో రెండు చిన్న ఉపగ్రహాలు ఉంటాయి:
  • కరోనాగ్రాఫ్ (Coronagraph) వ్యోమనౌక: ఇది టెలిస్కోప్‌ను కలిగి ఉంటుంది.
  • అకల్టర్ (Occulter) వ్యోమనౌక: ఇది సూర్యుని వెలుతురును అడ్డుకునే డిస్క్ ఆకారాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
• • ఫార్మేషన్: ఈ రెండు ఉపగ్రహాలు ఒకదానికొకటి సుమారు 150 మీటర్ల దూరంలో అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో ప్రయాణిస్తాయి.
  • నీడ: అకల్టర్ ఉపగ్రహం సూర్యుని కాంతిని నేరుగా కరోనాగ్రాఫ్ టెలిస్కోప్‌పై పడకుండా అడ్డుకుని, అక్కడ నీడను సృష్టిస్తుంది.
  • పరిశీలన: దీనివల్ల కరోనాగ్రాఫ్ టెలిస్కోప్ చాలా గంటల పాటు సూర్యుని కరోనాను దృశ్య (Visible), అతినీలలోహిత (Ultraviolet) మరియు ధ్రువణ (Polarised) కాంతిలో చిత్రీకరించగలదు.
• • CMEs అధ్యయనం: సూర్యుని నుండి వెలువడే కరోనల్ మాస్ ఎజెక్షన్స్ (CMEs) మూలాలను అర్థం చేసుకోవడంలో ఇది సహాయపడుతుంది. ఇవి భూమిపై ఉన్న శాటిలైట్లు మరియు పవర్ గ్రిడ్లకు అంతరాయం కలిగిస్తాయి.
  • సౌర వికిరణం: సూర్యుని నుండి వెలువడే మొత్తం శక్తిని (Total solar irradiance) ఇది కొలుస్తుంది. సూర్యుని శక్తిలో వచ్చే మార్పులు భూమిపై వాతావరణాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో ట్రాక్ చేస్తుంది.
• సంస్థ: యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ (ESA)
• లక్ష్యం: కృత్రిమ సూర్యగ్రహణం ద్వారా సూర్యుని 'కరోనా' అధ్యయనం
• టెక్నాలజీ: ప్రిసిషన్ ఫార్మేషన్ ఫ్లయింగ్
• దూరం: రెండు ఉపగ్రహాల మధ్య 150 మీటర్లు

ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ జరిపిన వైమానిక దాడుల్లో (ఫిబ్రవరి 28, 2026) మరణించిన తర్వాత, ఆయన కుమారుడు ముజ్తబా ఖమేనీ ముజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ని ఇరాన్ నూతన సుప్రీం లీడర్‌గా అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ (Assembly of Experts) అధికారికంగా ప్రకటించింది (మార్చి 8, 2026). 1989 తర్వాత ఇరాన్ నాయకత్వంలో జరుగుతున్న అత్యంత కీలకమైన మార్పు ఇది.

• • జననం: సెప్టెంబర్ 8, 1969న ఇరాన్‌లోని పవిత్ర నగరం మషద్ (Mashhad)లో జన్మించారు.
  • నేపథ్యం: ఆయన అలీ ఖమేనీ యొక్క రెండవ కుమారుడు. ఇప్పటివరకు ఆయన రాజకీయాల్లో నేరుగా ఏ ప్రభుత్వ పదవిని నిర్వహించలేదు మరియు బహిరంగంగా ప్రసంగాలు చేయడం కూడా చాలా తక్కువ.
  • ప్రభావం: అధికారిక పదవులు లేనప్పటికీ, ఇరాన్ రాజకీయ వ్యవస్థలో తెరవెనుక చక్రం తిప్పే అత్యంత శక్తివంతమైన వ్యక్తిగా ఆయనకు పేరుంది. ముఖ్యంగా భద్రతా దళాలు మరియు క్లరికల్ వర్గాలతో ఆయనకు బలమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి.
• • టెహ్రాన్‌లోని ప్రముఖ అలవి స్కూల్‌లో చదువుకున్నారు. అనంతరం షియా ఇస్లామిక్ విద్యా కేంద్రమైన కోమ్ (Qom)లో ఉన్నత మతపరమైన విద్యను అభ్యసించారు.
  • టీనేజ్ వయస్సులోనే ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో స్వల్పకాలం పాల్గొన్నారు.
  • మతపరమైన హోదా: సాధారణంగా ఆయనను మధ్యస్థాయి మత గురువుగా భావిస్తారు. అయితే, ఆయనకు సుప్రీం లీడర్‌గా అర్హత కల్పించేందుకు ఇటీవల ఇరాన్ మీడియా మరియు అధికారులు ఆయనను "అయతుల్లా" (Ayatollah) అని పిలవడం ప్రారంభించారు.
• • ఇరాన్ రాజ్యాంగం ప్రకారం సుప్రీం లీడర్‌ను ఎన్నుకునే అధికారం అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ అనే శక్తివంతమైన క్లరికల్ బాడీకి ఉంటుంది.
  • అలీ ఖమేనీ మరణం తర్వాత ఏర్పడిన అనిశ్చితిని తొలగించడానికి, ఈ సంస్థ ముజ్తబా ఖమేనీని ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకుంది.
  • ఇరాన్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) కూడా ఆయనకు తమ పూర్తి మద్దతును ప్రకటించాయి.
• • మార్చి 2026 నుండి ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
  • ఇరాన్ చరిత్రలో తండ్రి తర్వాత కుమారుడు సుప్రీం లీడర్ కావడం ఇదే మొదటిసారి.

పశ్చిమ ఆసియాలో యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్న తరుణంలో ఆయన పగ్గాలు చేపట్టారు. ఇజ్రాయెల్ మరియు అమెరికాతో సంబంధాలు, ఇరాన్ అనుసరించే వ్యూహాలు ఇప్పుడు ఆయన నాయకత్వంపై ఆధారపడి ఉంటాయి.

ఇరాన్ ప్రభుత్వ ఆదాయానికి ప్రధాన వనరుగా ఉన్న చమురు ఎగుమతులను అడ్డుకోవడానికి, ఆ దేశానికి చెందిన ఖర్గ్ ద్వీపాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని అమెరికా యోచిస్తున్నట్లు ఒక ఉన్నత స్థాయి అమెరికా అధికారి సూచించారు. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీయడంలో భాగంగా ఈ వ్యూహాత్మక చర్యను పరిశీలిస్తున్నారు.

• • ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్ ఉత్తర భాగంలో ఉన్న ఒక చిన్న పగడపు ద్వీపం (Coral Island).
  • ఇది ఇరాన్ ప్రధాన భూభాగం నుండి సుమారు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
  • ఈ ద్వీపం పొడవు 8 కి.మీ, వెడల్పు 4.5 కి.మీ మరియు మొత్తం వైశాల్యం 25 చదరపు కిలోమీటర్లు.
  • ప్రత్యేకత: ఇది సున్నపురాయితో కూడిన రాతి ద్వీపం. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని ద్వీపాలలో మంచినీటి లభ్యత ఉన్న అతికొద్ది ద్వీపాలలో ఇది ఒకటి.
  • ఎత్తైన ప్రాంతం: ఇక్కడి అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతం మౌంట్ దిదేబాన్ (87 మీటర్లు).
• • 1960ల ప్రారంభంలో ఇక్కడ చమురు క్షేత్రాలను కనుగొన్న తర్వాత, ఇది ప్రధాన పెట్రోలియం కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది.
  • ఇరాన్ మొత్తం చమురు ఎగుమతుల్లో 90 శాతం ఈ ద్వీపం నుండే జరుగుతాయి. అందుకే ఇది ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముక వంటిది.
  • ఈ ద్వీపం 28 మిలియన్ బారెళ్ల చమురును నిల్వ చేసే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. రోజుకు సుమారు 7 మిలియన్ బారెళ్ల చమురును లోడ్ చేయగలదు.
  • ఇది VLCCs (Very Large Crude Carriers) మరియు ULCCs వంటి భారీ చమురు నౌకలను ఏకకాలంలో 8 నుండి 9 వరకు హ్యాండిల్ చేయగలదు.
  • చారిత్రక నేపథ్యం: 1980-1988 ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధ సమయంలో ఈ ద్వీపంపై పదేపదే దాడులు జరిగాయి. 1990లలో దీనిని తిరిగి పునర్నిర్మించారు.
  • హార్ముజ్ జలసంధి: ప్రపంచ చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) కు సమీపంలో ఉండటం వల్ల దీనికి అంతర్జాతీయంగా వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉంది.

మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం రైసెన్ జిల్లాలోని పురావస్తు శాఖ (ASI) ఆధీనంలో ఉన్న చారిత్రక రైసెన్ కోటపై నుంచి ఫిరంగి కాల్చినట్లుగా ఉన్న వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యింది. ఈ వీడియోలో యుద్ధం జరుగుతున్న దేశాలకు సంబంధించి నినాదాలు కూడా వినిపించాయి. ఈ ఘటనపై స్పందించిన పోలీసులు నలుగురు యువకులను అరెస్టు చేశారు.

• • ఇది మధ్యప్రదేశ్‌లోని రైసెన్ పట్టణంలో ఒక ఇసుకరాతి కొండ (Sandstone hill) పై ఉంది. రాష్ట్రంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ కోటలలో ఇది ఒకటి.
  • ఇది భోపాల్ నుండి సుమారు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
  • 11వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడిన ఈ కోట అనేక పాలనలను చూసింది:
• • : అక్బర్ హయాంలో మొఘలులు (ఉజ్జయిని సుబాలో రైసెన్ ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది)
  • 1760 ప్రాంతంలో ఫైజ్ మహమ్మద్ ఖాన్ ఈ కోటను ఆక్రమించుకున్నారు.
• • ఇది మధ్యయుగ భారతదేశపు కొండపై సైనిక నిర్మాణ శైలికి అద్భుత నిదర్శనం.
  • దాదాపు 800 ఎకరాల్లో విస్తరించి ఉన్న ఈ కోట, మధ్య భారతదేశంలోని అతిపెద్ద కోటలలో ఒకటి.
  • కోట చుట్టూ భారీ రాతి గోడలు మరియు తొమ్మిది ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నాయి.
  • కోట లోపల బాదల్ మహల్, రోహిణి మహల్, ఇత్రదాన్ మహల్ మరియు హవా మహల్ అనే నాలుగు అందమైన రాజభవనాలు ఉన్నాయి.
  • ఇక్కడ భగవాన్ శివుని ఆలయం మరియు ముస్లిం సూఫీ సెయింట్ హజ్రత్ పీర్ ఫతేవుల్లా షా బాబా దర్గా రెండూ ఉన్నాయి. ఇది హిందూ-ఇస్లామిక్ వారసత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
  • ఈ కోటలో 40 కంటే ఎక్కువ బావులతో కూడిన అద్భుతమైన నీటి నిల్వ మరియు నిర్వహణ వ్యవస్థ ఉండేది.
  • ఈ ప్రాంతంలో ప్రాచీన కాలం నాటి రాతి ఆశ్రయాలు (Rock shelters) మరియు గుహా చిత్రాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఒడిశాలోని గంజాం జిల్లా ఆర్యపల్లి తీరంలో బెర్హంపూర్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన మెరైన్ సైన్స్ పరిశోధకులు మొట్టమొదటిసారిగా స్టెనోథో లోవ్రీ అనే అరుదైన సముద్ర 'యాంఫిపాడ్' (రొయ్య వంటి జీవి)ను గుర్తించారు. భారతదేశపు జలాల్లో ఈ జాతి జీవి కనిపించడం ఇదే తొలిసారి.

• • ఇది రొయ్యల జాతికి చెందిన ఒక అరుదైన క్రస్టేషియన్. గతంలో ఇది కేవలం మలేషియా తీరాలలో మాత్రమే ఉన్నట్లు తెలిసింది.
  • ఇది 'యాంఫిపోడా' క్రమంలోని 'స్టెనోథోయిడే' (Stenothoidae) కుటుంబానికి చెందినది.
  • దీని శరీర పరిమాణం సుమారు 5.5 మిమీ ఉంటుంది. దీనికి ప్రత్యేకమైన పెద్ద గోళ్లు (gnathopods) ఉంటాయి.
  • ఇవి సాధారణంగా సముద్ర తీరంలోని రాతి ప్రాంతాలలో (rocky intertidal habitats) నివసిస్తాయి.
  • వీటికున్న పెద్ద గోళ్లు ఆహారాన్ని పట్టుకోవడానికి మరియు ఉపరితలాలను గట్టిగా పట్టుకోవడానికి సహాయపడతాయి. ఇవి ప్రధానంగా సముద్రంలోని వ్యర్థాలను తిని జీవిస్తాయి (Scavengers).
• • ఇవి చిన్న తరహా క్రస్టేషియన్ జీవులు. ఇవి పీతలు, రొయ్యలు మరియు లోబ్‌స్టర్‌లకు దగ్గర సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
  • పేరు వెనుక అర్థం: 'యాంఫిపోడా' అంటే "విభిన్న పాదాలు" అని అర్థం. వీటి కాళ్లు అన్నీ ఒకేలా ఉండకుండా, వేర్వేరు రకాలుగా ఉండటం వల్ల ఈ పేరు వచ్చింది.
  • ఇవి సముద్రాలు, సరస్సులు, నదులు, ఇసుక తీరాలు మరియు గుహలలో కూడా కనిపిస్తాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 7,000 కంటే ఎక్కువ జాతుల యాంఫిపాడ్స్ ఉన్నాయి.
  • ఇవి 0.1 సెం.మీ నుండి గరిష్టంగా 34 సెం.మీ వరకు పెరుగుతాయి.
  • వీటి శరీరం పొడవుగా ఉండి, తల, 7 విభాగాల థొరాక్స్ (pereon) మరియు 6 విభాగాల ఉదరం (pleon) కలిగి ఉంటుంది.
  • చాలా వరకు యాంఫిపాడ్స్ చనిపోయిన మొక్కలు మరియు జంతువుల చిన్న ముక్కలను తింటాయి. ఇవి సముద్ర ఆహార గొలుసులో (Marine food web) కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

ఇరాన్ యొక్క ఇస్లామిక్ రివల్యూషనరీ గార్డ్ కార్ప్స్ (IRGC) ఇటీవల ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెన్యామిన్ నెతన్యాహు కార్యాలయం మరియు వైమానిక దళ కమాండ్ సెంటర్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఖైబర్ షెకన్ క్షిపణులతో దాడులు చేసినట్లు ప్రకటించింది.

• • ఇది ఇరాన్ స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన సరికొత్త సుదూర శ్రేణి ఘన ఇంధన (Solid-fuel) బాలిస్టిక్ క్షిపణి.
  • అరబిక్ భాషలో 'ఖైబర్ షెకన్' అంటే "ఖైబర్ విజేత" అని అర్థం. ఇది అరబ్ చరిత్రలోని చారిత్రాత్మక 'ఖైబర్ యుద్ధం'ను సూచిస్తుంది.
  • ఇది ఖొర్రమ్‌షహర్ (Khorramshahr) క్షిపణి కుటుంబంలో నాలుగో తరానికి చెందినది.
• • ఈ క్షిపణి సుమారు 4 మీటర్ల పొడవు మరియు 1,500 కిలోగ్రాముల బరువు ఉంటుంది.
  • శ్రేణి (Range): ఇది 1,450 కిలోమీటర్ల దూరంలోని లక్ష్యాలను ఛేదించగలదు.
  • దీనిలో స్వదేశీ సాంకేతికతతో తయారైన 'అరోండ్' (Arond) ఇంజిన్‌ను అమర్చారు. ఇది ఇంధన ట్యాంక్‌తో కలిసి ఉండటం వల్ల క్షిపణి పొడవు తగ్గడంతో పాటు శత్రువుల కంట పడకుండా జాగ్రత్త పడవచ్చు.
  • సాలిడ్ ఫ్యూయల్ వాడటం వల్ల దీనిని నిల్వ చేయడం సులభం మరియు యుద్ధ సమయంలో చాలా వేగంగా (15 నిమిషాల కంటే తక్కువ సమయంలో) ప్రయోగించడానికి సిద్ధం చేయవచ్చు.
  • వేగం: ఇది వాతావరణంలో గంటకు 19,500 కి.మీ వేగంతో (సుమారు Mach 12) ప్రయాణిస్తుంది. ఇంతటి వేగం వల్ల అధునాతన గగనతల రక్షణ వ్యవస్థలు కూడా దీనిని అడ్డుకోవడం కష్టం.
  • దీనికి ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ మరియు విన్యాసాలు చేయగల వార్‌హెడ్ (Maneuverable warhead) ఉండటం వల్ల లక్ష్యాన్ని అత్యంత ఖచ్చితత్వంతో తాకగలదు.
• • దీని ఏరోడైనమిక్ డిజైన్ గాలి నిరోధకతను తగ్గించడమే కాకుండా, రాడార్ల నుండి తప్పించుకోవడానికి (Evade radar detection) సహాయపడుతుంది. ఇది మొబైల్ ప్లాట్‌ఫారమ్ నుండి కూడా ప్రయోగించవచ్చు, దీనివల్ల శత్రువులకు క్షిపణి ప్రయోగ కేంద్రాన్ని గుర్తించడం సవాలుగా మారుతుంది.

దక్షిణ లెబనాన్‌లోని నివాస ప్రాంతాలపై ఇజ్రాయెల్ "అక్రమంగా" వైట్ ఫాస్ఫరస్‌ను ఉపయోగిస్తోందని హ్యూమన్ రైట్స్ వాచ్ (Human Rights ) ఇటీవల ఆరోపించింది. జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాల్లో దీనిని వాడటం అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టాల ప్రకారం తీవ్రమైన అంశంగా పరిగణించబడుతుంది.

• • దీనిని 'వైట్' లేదా 'యెల్లో' ఫాస్ఫరస్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది తెల్లటి లేదా పసుపు రంగులో ఉండే మైనం వంటి పదార్థం. దీనికి వెల్లుల్లి వంటి వాసన ఉంటుంది.
  • ఇది గాలితో తాకినప్పుడు 30°C కంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద స్వయంచాలకంగా మండుతుంది. ఆక్సిజన్ పూర్తిగా అయిపోయే వరకు లేదా ఆ పదార్థం పూర్తిగా ఆక్సీకరణం చెందే వరకు ఇది నిరంతరం మండుతూనే ఉంటుంది.
• • • యుద్ధ క్షేత్రాలను వెలిగించడానికి (Illumination).
    • శత్రువుల కంటికి కనిపించకుండా పొగ తెరలను (Smokescreen) సృష్టించడానికి.
    • దాడుల సమయంలో మండించే ఆయుధంగా (Incendiary) గ్రెనేడ్లు మరియు ఫిరంగి గుండ్లలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
  • • ఫాస్ఫారిక్ యాసిడ్, ఫాస్ఫేట్లు మరియు ఇతర రసాయనాల తయారీలో దీనిని వాడతారు.
    • ఎరువులు, డిటర్జెంట్లు, బాణసంచా మరియు ఎలుకల మందు (Rodenticide) తయారీలో కూడా దీని వినియోగం ఉంటుంది.
• • ఇది చర్మంపై పడితే ఎముకల వరకు చొచ్చుకుపోయేలా లోతైన మరియు తీవ్రమైన కాలిన గాయాలను కలిగిస్తుంది.
  • ఇది మండుతున్నప్పుడు వచ్చే పొగ కళ్లకు మరియు శ్వాసనాళాలకు చాలా హానికరం. దీనిలోని ఫాస్ఫారిక్ యాసిడ్స్ మరియు ఫాస్ఫైన్ వల్ల ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.
  • ఇది శరీరంలోకి ఏ రూపంలో ప్రవేశించినా (పీల్చడం, మింగడం లేదా చర్మం ద్వారా) మానవ ఆరోగ్యానికి అత్యంత ప్రమాదకరమైనది.

అత్యంత వేగంగా వ్యాపించే హ్యూమన్ మెటాన్యూమోవైరస్ (HMPV) ప్రస్తుతం అమెరికాలోని పశ్చిమ తీర ప్రాంతాల్లో (West Coast) ఉధృతంగా విస్తరిస్తోంది. ఇది అక్కడి అధికారులకు మరియు ఆరోగ్య సంస్థలకు ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది.

• • ఇది 'న్యూమోవిరిడే' (Pneumoviridae) కుటుంబానికి చెందిన శ్వాసకోశ వైరస్. ఇదే కుటుంబానికి చెందిన మరొక ప్రముఖ వైరస్ 'రెస్పిరేటరీ సిన్సిటియల్ వైరస్' (RSV).
  • ఇది సాధారణ జలుబు వంటి లక్షణాలనే కలిగి ఉంటుంది.
  • పరిశోధకుల అంచనా ప్రకారం, పిల్లల్లో వచ్చే శ్వాసకోశ వ్యాధుల్లో 10% నుండి 12% వరకు ఈ HMPV వల్లనే సంభవిస్తున్నాయి.
• • ఈ వైరస్ చాలా త్వరగా ఒకరి నుండి ఒకరికి వ్యాపిస్తుంది. ప్రధానంగా:
  • సోకిన వ్యక్తి దగ్గినప్పుడు లేదా తుమ్మినప్పుడు గాలి ద్వారా.
  • వైరస్ ఉన్న వ్యక్తిని తాకడం లేదా కరచాలనం (Handshake) చేయడం వంటి సన్నిహిత సంబంధాల ద్వారా.
  • వైరస్ ఉన్న వస్తువులను లేదా ఉపరితలాలను తాకిన తర్వాత, అదే చేతులతో నోరు, ముక్కు లేదా కళ్లను తాకడం ద్వారా.
• • HMPV సోకిన వారిలో సాధారణంగా కనిపించే లక్షణాలు:
  • దగ్గు మరియు జ్వరం.
  • ముక్కు దిబ్బడ (Nasal congestion).
  • శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది (Shortness of breath).
  • కొందరిలో ఈ లక్షణాలు తీవ్రమై బ్రోన్కైటిస్ లేదా న్యుమోనియాకు దారితీయవచ్చు.
• • చాలా సందర్భాల్లో ఇది స్వల్పంగానే ఉన్నప్పటికీ, చిన్న పిల్లలు, వృద్ధులు మరియు రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్నవారిలో (Immunocompromised) ఈ వైరస్ ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుంది.
• • ప్రస్తుతం ఈ వైరస్‌కు ఎటువంటి వ్యాక్సిన్ (Vaccine) అందుబాటులో లేదు.
  • HMPVని నేరుగా నయం చేసే ప్రత్యేక యాంటీవైరల్ మందులు కూడా లేవు.
  • చికిత్స ప్రధానంగా లక్షణాలను తగ్గించడం (జ్వరం, నొప్పి తగ్గించడం) మరియు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు (Complications) రాకుండా చూడటంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఇటీవల నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన ఒక భారీ డ్రగ్స్ నెట్‌వర్క్‌ను ఛేదించింది. 'టీమ్ కల్కి' (Team Kalki) అనే పేరుతో కొనసాగుతున్న ఈ డ్రగ్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ నెట్‌వర్క్‌ను అధికారులు విజయవంతంగా అడ్డుకున్నారు.

• • మంత్రిత్వ శాఖ: ఇది భారత ప్రభుత్వ హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని ప్రధాన డ్రగ్ లా ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ మరియు ఇంటెలిజెన్స్ సంస్థ.
  • స్థాపన: ఇది నవంబర్ 14, 1985న స్థాపించబడింది.
  • చట్టం: 'నార్కోటిక్ డ్రగ్స్ అండ్ సైకోట్రోపిక్ సబ్‌స్టాన్సెస్ యాక్ట్, 1985' (NDPS Act) నిబంధనల ప్రకారం ఇది ఏర్పడింది.
  • ప్రధాన కార్యాలయం: న్యూ ఢిల్లీ.
• • సమన్వయం: డ్రగ్స్ నియంత్రణలో నిమగ్నమై ఉన్న వివిధ కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థల మధ్య సమన్వయకర్తగా వ్యవహరిస్తుంది.
  • సహాయం: డ్రగ్స్ నియంత్రణ చర్యలను బలోపేతం చేయడంలో రాష్ట్రాలకు అవసరమైన సహాయాన్ని అందిస్తుంది.
  • సమాచార సేకరణ: మాదకద్రవ్యాల రవాణాకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని (Intelligence) సేకరించడం మరియు ఇతర సంస్థలకు పంపిణీ చేయడం.
  • విశ్లేషణ: స్వాధీనం చేసుకున్న డ్రగ్స్ డేటాను విశ్లేషించడం, నేరస్తులు అనుసరిస్తున్న కొత్త పద్ధతులను (Modus Operandi) అధ్యయనం చేయడం.
  • జాతీయ గణాంకాలు: జాతీయ స్థాయిలో మాదకద్రవ్యాల అమలుకు సంబంధించిన గణాంకాలను సిద్ధం చేస్తుంది.
  • అంతర్జాతీయ సంబంధాలు: UNDCP, INCB, INTERPOL, కస్టమ్స్ కోఆపరేషన్ కౌన్సిల్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలతో సంప్రదింపులు జరుపుతుంది.
• • NCB తన జోనల్ కార్యాలయాల ద్వారా నేరుగా దాడులు నిర్వహించే ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఏజెన్సీగా కూడా పనిచేస్తుంది. ఈ జోనల్ కార్యాలయాలు కస్టమ్స్, రాష్ట్ర పోలీసులు మరియు ఇతర చట్ట అమలు సంస్థలతో సన్నిహితంగా సహకరిస్తూ మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణాను అడ్డుకుంటాయి.

భారత్ నెట్ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా 2.15 లక్షలకు పైగా గ్రామ పంచాయతీలకు ఆప్టికల్ ఫైబర్ నెట్‌వర్క్, 5G సేవలు మరియు డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI) విస్తరించినట్లు ప్రభుత్వం ఇటీవల ప్రకటించింది. గ్రామీణ భారతదేశాన్ని డిజిటలైజ్ చేయడంలో ఇది ఒక ప్రధాన మైలురాయి.

• • లక్ష్యం: దేశంలోని అన్ని గ్రామ పంచాయతీలకు (GPs) హై-స్పీడ్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ కనెక్టివిటీని అందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
  • ప్రయోజనం: టెలికాం ఆపరేటర్లు, ఇంటర్నెట్ సర్వీస్ ప్రొవైడర్లు (ISPs), మరియు కేబుల్ టీవీ ఆపరేటర్లకు ఎటువంటి అడ్డంకులు లేని బ్రాడ్‌బ్యాండ్ సదుపాయం కల్పించడం.
  • డిజిటల్ సేవలు: దీని ద్వారా గ్రామీణ మరియు మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఇ-హెల్త్ (e-health), ఇ-ఎడ్యుకేషన్ (e-education), మరియు ఇ-గవర్నెన్స్ వంటి సేవలను సులభంగా అందించవచ్చు.
• • మొదటి దశ (Phase I): ఉన్న మౌలిక సదుపాయాలను వాడుకుంటూ 1 లక్ష గ్రామ పంచాయతీలకు ఆప్టికల్ ఫైబర్ కేబుల్స్ వేయడంపై దృష్టి పెట్టింది. ఇది డిసెంబర్ 2017 నాటికి పూర్తయింది.
  • రెండవ దశ (Phase II): అదనంగా మరో 1.5 లక్షల గ్రామ పంచాయతీలకు ఆప్టికల్ ఫైబర్, రేడియో మరియు శాటిలైట్ సాంకేతికతల ద్వారా కనెక్టివిటీని విస్తరించడం. (ప్రస్తుతం కొనసాగుతోంది).
  • మూడవ దశ (Phase III): 5G సాంకేతికతను అనుసంధానించడం, బ్యాండ్‌విడ్త్ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం మరియు 'లాస్ట్-మైల్ కనెక్టివిటీ' (చివరి ఇంటి వరకు ఇంటర్నెట్)ను బలోపేతం చేయడం దీని లక్ష్యం. (ప్రస్తుతం కొనసాగుతోంది).
• • దీనికి ప్రధానంగా డిజిటల్ భారత్ నిధి (Digital Bharat Nidhi - DBN) నుండి నిధులు సమకూరుతాయి. గతంలో దీనిని యూనివర్సల్ సర్వీస్ ఆబ్లిగేషన్ ఫండ్ (USOF) అని పిలిచేవారు.
  • ఈ ప్రాజెక్టును భారత్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్క్ లిమిటెడ్ (BBNL) అనే స్పెషల్ పర్పస్ వెహికల్ (SPV) అమలు చేస్తోంది.

కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల శాఖ సహాయ మంత్రి ఇటీవల అస్మితా (ASMITA - Achieving Sports Milestone by Inspiring Women Through Action) ప్రోగ్రామ్ కింద దేశవ్యాప్తంగా 250 ప్రాంతాలలో జాతీయ స్థాయి అథ్లెటిక్స్ లీగ్‌ను ప్రారంభించారు. మహిళా క్రీడాకారులను ప్రోత్సహించడమే ఈ లీగ్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

• • ప్రారంభం: ఇది 2021లో ప్రారంభమైంది.
  • మిషన్: ఖేలో ఇండియా (Khelo India)లో భాగంగా స్త్రీ, పురుష భేదం లేకుండా క్రీడలను ప్రోత్సహించే లక్ష్యంతో దీనిని రూపొందించారు.
  • ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: కేవలం మహిళల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడమే కాకుండా, దేశం నలుమూలల నుండి కొత్త ప్రతిభను గుర్తించడానికి ఈ లీగ్‌లను ఒక వేదికగా ఉపయోగించుకోవడం.
  • మహిళా సాధికారత: ఇది 'ఖేలో భారత్ నీతి'లో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. దేశ నిర్మాణంలో మరియు మహిళా సాధికారతలో క్రీడలను కీలక సాధనంగా ఇది ప్రోత్సహిస్తుంది.
  • నిర్వహణ: స్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (SAI), జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యల సహకారంతో జోనల్ మరియు జాతీయ స్థాయిలలో వివిధ వయస్సుల వారికి ఈ లీగ్‌లను నిర్వహిస్తుంది.
  • పురోగతి: ఇప్పటివరకు సుమారు 3 లక్షల మంది మహిళలు, 33 రకాల క్రీడలలో, 2600 లీగ్‌లలో పాల్గొన్నారు.
  • నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ.
• • ఇది భారత ప్రభుత్వ యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ చేపట్టిన ఒక ప్రతిష్టాత్మకమైన కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme).
  • సామూహిక భాగస్వామ్యం మరియు క్రీడల్లో అత్యుత్తమ ప్రతిభను పెంపొందించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
  • జాతీయ ప్రాముఖ్యత: 2020లో 'స్పోర్ట్స్ బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ సిగ్నల్స్ యాక్ట్, 2007' కింద ఖేలో ఇండియా గేమ్స్‌ను **'జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఈవెంట్'**గా ప్రకటించారు.
• • పూర్తి పేరు: Achieving Sports Milestone by Inspiring Women Through Action
  • ప్రారంభించిన సంవత్సరం: 2021
  • మంత్రిత్వ శాఖ: యువజన వ్యవహారాలు మరియు క్రీడల మంత్రిత్వ శాఖ
  • ప్రధాన లక్ష్యం: మహిళా క్రీడాకారుల భాగస్వామ్యం & ప్రతిభ గుర్తింపు
  • పథకం రకం: ఖేలో ఇండియాలో భాగమైన కేంద్ర రంగ పథకం

అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) మహిళల ఆర్థిక బలోపేతం మరియు లింగ సమానత్వం కోసం $500 మిలియన్ల (సుమారు ₹4,200 కోట్లు) భారీ సిండికేటెడ్ సామాజిక రుణాన్ని (Syndicated Social Loan) ప్రారంభించింది. సుస్థిర ఆర్థిక వృద్ధి మరియు సామాజిక బాధ్యతలో భాగంగా భారత్‌లో ఒక బ్యాంకు చేపట్టిన అతిపెద్ద చర్యలలో ఇది ఒకటి.

• • ఇది ఒకే బ్యాంక్ కాకుండా, పలు ఆర్థిక సంస్థలు కలిసి ఒక ఉమ్మడి సామాజిక లక్ష్యం కోసం అందించే నిధుల సేకరణ.
  • లక్ష్యం: మహిళల నేతృత్వంలోని ప్రాజెక్టులు, వ్యాపారాలు మరియు ఆర్థిక అవకాశాలకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా లింగ అసమానతలను తగ్గించడం.
  • ఐక్యరాజ్యసమితి లక్ష్యాలు: ఈ చొరవ ఐక్యరాజ్యసమితి నిర్దేశించిన సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 5 (SDG 5) కు అనుగుణంగా ఉంటుంది. SDG 5 అనేది ప్రపంచవ్యాప్తంగా లింగ సమానత్వాన్ని సాధించడం మరియు మహిళా సాధికారతపై దృష్టి పెడుతుంది.
• • ఈ రుణం ESG (Environmental, Social, and Governance) ఫైనాన్సింగ్ ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతుంది.
  • కేవలం లాభాపేక్షతో కాకుండా, సమాజంలో కొలవదగిన మార్పును (మెజరబుల్ సోషల్ ఇంపాక్ట్) తీసుకువచ్చే ప్రాజెక్టులకు ఈ నిధులను మళ్లిస్తారు.
  • ఆర్థిక అభివృద్ధిలో వెనుకబడిన వర్గాలను, ముఖ్యంగా మహిళలను భాగస్వామ్యం చేయడం ద్వారా సుస్థిరమైన ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

ఈ సందర్భంగా SBI చైర్మన్ సి.ఎస్. శెట్టి మాట్లాడుతూ, మహిళా సాధికారత అనేది సుస్థిర అభివృద్ధికి పునాది అని పేర్కొన్నారు. బాధ్యతాయుతమైన ఆర్థిక సంస్థలుగా, కేవలం ఆర్థిక వృద్ధిపైనే కాకుండా, వెనుకబడిన వర్గాలకు అవకాశాలను కల్పించడంపై కూడా దృష్టి పెట్టాలని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(07.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(06.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(05.03.2026) తెలుగులో..

• హోలీకి వివిధ పేర్లు ఉన్నాయని మీకు తెలుసా..?

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(04.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(03.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(02.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(01.03.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)