2026లో వాయు కాలుష్యం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెను ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారింది. గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా కొన్ని అనూహ్యమైన నగరాల్లో అత్యంత ప్రమాదకరమైన గాలి నాణ్యత సూచీ (AQI) నమోదవుతోంది.

ఐరోపాలోని తీరప్రాంత పట్టణాల నుంచి భారతీయ నగరాల వరకు కాలుష్య పద్ధతులు అనూహ్యంగా మారుతున్నాయి. పెరిగిన ఏక్యూఐ (AQI) స్థాయిలు ప్రజల దైనందిన జీవితం, ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి.

ప్రస్తుత గ్లోబల్ డేటా ప్రకారం కాలుష్యం కేవలం మెట్రోపాలిటన్ నగరాలకే పరిమితం కావడం లేదు. ఐర్లాండ్‌లోని కోబ్ (Cobh), డంగర్వాన్ (Dungarvan) మరియు క్లోన్మెల్ (Clonmel) వంటి చిన్న పట్టణాల్లో అనూహ్యంగా అధిక ఏక్యూఐ స్థాయిలు నమోదయ్యాయి. వీటిలో కోబ్ పట్టణంలో ఏక్యూఐ 208కి చేరి అత్యంత తీవ్రమైన (Severe) స్థాయిని తాకింది. ఇది ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పరిణామం, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతాలు సాధారణంగా స్వచ్ఛమైన వాతావరణానికి పేరుగాంచినవి.

ఆసియా ఖండంలో చైనాలోని కాష్గర్, భారతదేశంలోని బికనీర్ మరియు పాట్నా వంటి నగరాలు కూడా అనారోగ్యకరమైన ఏక్యూఐ స్థాయిలను ప్రదర్శిస్తున్నాయి. వాయు కాలుష్యం అనేది కేవలం పారిశ్రామిక కేంద్రాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్త సమస్యగా మారుతోందని ఈ గణాంకాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

1. కోబ్ (ఐర్లాండ్) - AQI 208 (తీవ్రం)
2. డంగర్వాన్ (ఐర్లాండ్) - AQI 196 (అనారోగ్యకరం)
3. క్లోన్మెల్ (ఐర్లాండ్) - AQI 192 (అనారోగ్యకరం)
4. కాష్గర్ (చైనా) - AQI 162 (అనారోగ్యకరం)
5. బికనీర్ (భారతదేశం) - AQI 160 (అనారోగ్యకరం)
6. పాట్నా (భారతదేశం) - AQI 154 (అనారోగ్యకరం)
7. ఔరంగబాద్ (భారతదేశం) - AQI 152 (అనారోగ్యకరం)
8. బెగుసరాయ్ (భారతదేశం) - AQI 150 (పేలవం)
9. అబుదాబి (యూఏఈ) - AQI 146 (పేలవం)
10. ముజఫర్‌పూర్ (భారతదేశం) - AQI 136 (పేలవం)

నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం, గాలి కదలిక మందగించి భూమికి దగ్గరగా కలుషితాలు పేరుకుపోవడం వల్ల ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. తీరప్రాంత పట్టణాల్లో గాలి వేగం తగ్గడం వల్ల కాలుష్య కారకాలు వెదజల్లబడటం లేదు. దీనికి తోడు ట్రాఫిక్, చిన్న తరహా పరిశ్రమలు మరియు నిర్మాణ రంగం వంటి స్థానిక కార్యకలాపాలు కూడా కాలుష్యాన్ని మరింత పెంచుతున్నాయి.

భారతదేశంలోని బికనీర్, పాట్నా, ఔరంగబాద్, బెగుసరాయ్ మరియు ముజఫర్‌పూర్ వంటి నగరాలు అనారోగ్యకరమైన వాయు నాణ్యతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
నిర్మాణ రంగం నుంచి వచ్చే ధూళి, వాహనాల ఉద్గారాలు మరియు పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు ఇక్కడ ప్రధాన కారణాలు.
బికనీర్ వంటి ఎడారి ప్రాంత నగరాల్లో పొడి గాలుల వల్ల ధూళి రేణువులు గాలిలో ఎక్కువగా చేరుతున్నాయి.
బిహార్‌లోని నగరాలు వేగవంతమైన పట్టణీకరణ మరియు ట్రాఫిక్ రద్దీ కారణంగా కాలుష్యం బారిన పడుతున్నాయి.

ఏక్యూఐ 150 కంటే పెరిగినప్పుడు అది కేవలం సున్నితమైన వ్యక్తులకే కాకుండా అందరికీ అనారోగ్యకరంగా మారుతుంది. దీనివల్ల శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు, గొంతు మంట, కళ్ల అసౌకర్యం మరియు అలసట వంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయి. దీర్ఘకాలికంగా ఈ గాలి పీల్చడం వల్ల తీవ్రమైన శ్వాసకోశ వ్యాధులు మరియు గుండె సంబంధిత సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

అంశం: మే 2026 ప్రపంచ అత్యంత కలుషిత నగరాల నివేదిక.
ప్రథమ స్థానం: కోబ్ (ఐర్లాండ్) - ఏక్యూఐ 208.
భారతదేశం నుంచి : బికనీర్, పాట్నా, ఔరంగబాద్ టాప్ జాబితాలో ఉన్నాయి.

దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో పేరుకుపోతున్న కేసుల పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కీలక అడుగు వేసింది. ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర మంత్రిమండలి మే 5, 2026న సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్యను ప్రస్తుతం ఉన్న 33 నుంచి 37కు (ప్రధాన న్యాయమూర్తిని మినహాయించి) పెంచే ప్రతిపాదనకు ఆమోదం తెలిపింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా సుప్రీంకోర్టులో మొత్తం న్యాయమూర్తుల సంఖ్య (CJIతో కలిపి) 34 నుంచి 38కి పెరగనుంది.

ప్రభుత్వం ఈ మార్పు కోసం 'సుప్రీంకోర్టు (న్యాయమూర్తుల సంఖ్య) సవరణ బిల్లు, 2026'ను పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టనుంది.
చట్ట సవరణ: ఈ బిల్లు ప్రస్తుతమున్న 'సుప్రీంకోర్టు (న్యాయమూర్తుల సంఖ్య) చట్టం, 1956'ను సవరిస్తుంది.
అదనపు బలం: పార్లమెంటు ఆమోదం పొందిన తర్వాత, సుప్రీంకోర్టుకు అదనంగా నలుగురు న్యాయమూర్తులు చేరతారు.
లక్ష్యం: పెరుగుతున్న కేసుల భారాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం మరియు న్యాయవ్యవస్థ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం ఈ నిర్ణయం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానంలో పెండింగ్ కేసుల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతోంది.
వేగవంతమైన న్యాయం: అదనపు న్యాయమూర్తుల నియామకం వల్ల ధర్మాసనాల (Benches) ఏర్పాటు వేగవంతమవుతుంది, దీనివల్ల విచారణలు త్వరగా ముగిసి తీర్పులు సకాలంలో వెలువడతాయి.
ఒత్తిడి తగ్గింపు: ప్రస్తుతం విధుల్లో ఉన్న న్యాయమూర్తులపై పని ఒత్తిడిని తగ్గించి, న్యాయస్థానం మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేసేలా ఈ చర్య దోహదపడుతుంది.
ప్రజా ప్రయోజనం: పౌరులకు వేగవంతమైన న్యాయం అందించడంలో ఇది ఒక మైలురాయిగా నిలుస్తుందని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 124(1) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు కూర్పును నిర్ణయించే అధికారం పార్లమెంటుకు ఉంటుంది.
ప్రారంభంలో రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రధాన న్యాయమూర్తి కాకుండా గరిష్టంగా ఏడుగురు న్యాయమూర్తులకు మాత్రమే అవకాశం ఉండేది.
జనాభా పెరుగుదల మరియు చట్టపరమైన వివాదాల దృష్ట్యా, పార్లమెంటు చట్ట సవరణల ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు ఈ సంఖ్యను పెంచుతూ వస్తోంది.

1956: చట్టం ప్రకారం న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 10 (CJI మినహాయించి).
1960: సంఖ్య 13కు పెంపు.
1977: 17కు పెంపు.
1986: 25కు పెంపు.
2008: 30కి పెంపు.
2019: 30 నుంచి 33కి పెంపు.
2026 (ప్రతిపాదిత): 37కు పెంపు (మొత్తం 38).

అదనపు న్యాయమూర్తుల జీతభత్యాలు, మౌలిక సదుపాయాలు, సిబ్బంది ఖర్చులను 'భారత సంచిత నిధి' (Consolidated Fund of India) నుండి భరిస్తారు. ఇది ప్రభుత్వ ఆదాయాలు, రుణాలు మరియు తిరిగి చెల్లింపులకు సంబంధించిన ప్రధాన ఆర్థిక నిధి.

అంశం: సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల సంఖ్య పెంపు.
ప్రతిపాదిత సంఖ్య: 37 + 1 (CJI) = 38.
బిల్లు: సుప్రీంకోర్టు (న్యాయమూర్తుల సంఖ్య) సవరణ బిల్లు, 2026.
రాజ్యాంగ అధికారం: ఆర్టికల్ 124(1).

ఉత్తరాఖండ్‌లోని ప్రసిద్ధ జిమ్ కార్బెట్ నేషనల్ పార్క్‌లో విషాదం నెలకొంది. ఈ పార్క్‌లో అత్యంత ఆదరణ పొందిన నివాసితులలో ఒకటైన 'విక్రమ్' అనే 21 ఏళ్ల బెంగాల్ టైగర్ ఇటీవల మరణించింది.

చరిత్ర & ఏర్పాటు:
స్థాపన: ఇది 1936లో 'హేలీ నేషనల్ పార్క్' పేరుతో స్థాపించబడింది.
పేరు మార్పు: ఈ పార్క్ ఏర్పాటులో కీలక పాత్ర పోషించిన ప్రముఖ వేటగాడు, ప్రకృతి ప్రేమికుడు జిమ్ కార్బెట్ జ్ఞాపకార్థం 1957లో దీనికి 'జిమ్ కార్బెట్ నేషనల్ పార్క్'గా నామకరణం చేశారు.
చారిత్రక ప్రాధాన్యత: ఇది భారతదేశంలో మొట్టమొదటి నేషనల్ పార్క్ మాత్రమే కాకుండా, 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్' చొరవ కిందకు వచ్చిన మొదటి పార్క్ కూడా.
భౌగోళికాంశాలు:
ప్రదేశం: ఉత్తరాఖండ్‌లోని నైనిటాల్ జిల్లాలో హిమాలయ పర్వత పాదాల వద్ద ఉంది.
విస్తీర్ణం: సుమారు 1,300 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్న ఈ పార్క్, కార్బెట్ టైగర్ రిజర్వ్‌లో ఒక భాగం.
నేల స్వభావం: ఇది భాబర్ మరియు దిగువ శివాలిక్ ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉంది. ఇక్కడి నేల రాళ్లు మరియు ఇసుక నిక్షేపాలతో కూడి రంధ్రాలను కలిగి ఉంటుంది.

ప్రధాన నదులు: పశ్చిమ రాంగంగా నది మరియు దాని ఉపనదులైన సోనానది, పాలైన్ మరియు మండల్ ఈ ప్రాంతానికి ప్రాథమిక నీటి వనరులు.
కోసి నది: ఈ నది నేషనల్ పార్క్ పక్కనే ప్రవహిస్తుంది.

అడవి రకం: ఇక్కడ ఉత్తర భారత ఉష్ణమండల తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవులు మరియు ఉష్ణమండల పొడి ఆకురాల్చే అడవులు ఉంటాయి.
ఫ్లోరా (మొక్కలు): సాల్ (Sal) మరియు మిశ్రమ అడవులు, గడ్డి భూములు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. ఇక్కడి గడ్డి భూములను స్థానికంగా 'చౌర్' (Chaur) అని పిలుస్తారు. కొండల పైన సాల్, శీషం (Sheesham) మరియు కంజు (Kanju) చెట్లు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
ఫానా (జంతువులు): పులులు, ఏనుగులు, చిరుతపులులు, సాంబార్, హాగ్ డీర్, మచ్చల జింకలు వంటివి ఇక్కడ నివసిస్తాయి.

అంశం: జిమ్ కార్బెట్ నేషనల్ పార్క్‌లో విక్రమ్ (21) అనే పులి మరణం.
ప్రదేశం: నైనిటాల్, ఉత్తరాఖండ్.
ప్రత్యేకత: భారతదేశపు మొట్టమొదటి నేషనల్ పార్క్ మరియు 'ప్రాజెక్ట్ టైగర్' కిందకు వచ్చిన మొదటి పార్క్.
నదులు: రాంగంగా, కోసి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తూర్పు కనుమల ప్రాంతంలో శాస్త్రవేత్తలు మూడు కొత్త మొక్కల జాతులను కనుగొన్నారు. 'యూఫోర్బియా అనంతపురమెన్సిస్', 'యూఫోర్బియా చలమెన్సిస్', మరియు 'సెరోపేజియా ఆంధ్రియా' అనే పేర్లు పెట్టబడిన ఈ జాతులు రాష్ట్ర వృక్షజాల సంపదకు కొత్త గుర్తింపును తెచ్చాయి.

ఇది ఒక పొదలా పెరిగే మొక్క.
ప్రాంతం: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, నిగిడి అటవీ ప్రాంతంలో దీనిని గుర్తించారు.
ఆవాసం: సముద్ర మట్టానికి 450 నుండి 550 మీటర్ల ఎత్తులో, గ్రాానైట్ శిలల మధ్య ఉన్న పొద అడవుల్లో (Scrub forests) ఇవి పెరుగుతాయి.
వ్యాప్తి: సుమారు 2.5 చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిలో కేవలం 80 మొక్కలు మాత్రమే నమోదయ్యాయి.
ఉపయోగాలు: స్థానిక గిరిజన తెగలు వీటిని చర్మ వ్యాధులు, గాయాలు మరియు జీర్ణ సంబంధిత సమస్యల చికిత్సలో ఔషధంగా ఉపయోగిస్తారు.
ముప్పు: గ్రాానైట్ మైనింగ్ మరియు కార్చిచ్చుల వల్ల ఈ జాతి ప్రమాదంలో ఉంది.
ఐయూసీఎన్ (IUCN) స్థితి: ఇది 'అత్యంత ప్రమాదకర స్థితి' (Critically Endangered) విభాగంలో ఉంది.

ఇది ఒక చిన్న వార్షిక మూలిక.
ప్రాంతం: నంద్యాల జిల్లాలోని గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం వన్యప్రాణి అభయారణ్య పరిధిలో ఉన్న చలమ అడవుల్లో దీనిని కనుగొన్నారు.
ఆవాసం: 300 నుంచి 500 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న పొడి ఆకురాల్చే అడవుల్లో (Dry deciduous forests) ఇవి కనిపిస్తాయి.
వ్యాప్తి: 2 చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిలో కేవలం 100 కంటే తక్కువ మొక్కలు ఉన్నాయి.
ఉపయోగాలు: ఇవి కూడా చర్మ వ్యాధులు, గాయాలు మరియు జీర్ణకోశ సమస్యల నివారణకు ఔషధంగా ఉపయోగపడతాయి.
ముప్పు: మానవ కార్యకలాపాలు మరియు అడవి మంటలు వీటి మనుగడకు ప్రధాన ముప్పుగా మారాయి.
ఐయూసీఎన్ (IUCN) స్థితి: ఇది కూడా 'అత్యంత ప్రమాదకర స్థితి' (Critically Endangered) జాబితాలో చేర్చబడింది.

ఇది గడ్డలు కలిగిన ఒక పొట్టి మూలిక.
ప్రాంతం: అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలోని పాడేరు అటవీ విభాగంలో దీనిని గుర్తించారు.
ఆవాసం: సముద్ర మట్టానికి 1,000 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ ఎత్తులో ఉన్న బహిరంగ అటవీ అంచులలో పెరుగుతాయి.
ప్రత్యేకత: మే మరియు జూన్ నెలల్లో మొదటి వర్షాలు కురిసిన తర్వాత ఇవి పుష్పిస్తాయి. పూలు పూచే సమయంలో వీటికి ఆకులు ఉండవు, ఆ తర్వాతే ఆకులు వస్తాయి.
ఉపయోగాలు: ఇవి చిన్న బంగాళాదుంపల పరిమాణంలో ఉండే తినదగిన గడ్డలను (Edible tubers) ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
ముప్పు: పశువుల మేత, కార్చిచ్చులు మరియు ఆవాసాల నష్టం దీని మనుగడను దెబ్బతీస్తున్నాయి.
ఐయూసీఎన్ (IUCN) స్థితి: ఇది 'అత్యంత ప్రమాదకర స్థితి' (Critically Endangered) విభాగంలో ఉంది.

గుర్తించిన ప్రాంతం: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తూర్పు కనుమలు.
కొత్త జాతులు: 2 యూఫోర్బియా జాతులు, 1 సెరోపేజియా జాతి.
సంరక్షణ స్థితి: మూడు జాతులు కూడా ఐయూసీఎన్ ఎరుపు జాబితా ప్రకారం 'అత్యంత ప్రమాదకర స్థితి' (Critically Endangered) లో ఉన్నాయి.

గ్లోబల్ వార్మింగ్‌కు ప్రధాన కారణమవుతున్న మిథేన్ ఉద్గారాలను అరికట్టే దిశగా ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (UNEP) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. UNEP పరిధిలోని 'ఇంటర్నేషనల్ మిథేన్ ఎమిషన్స్ అబ్జర్వేటరీ' (IMEO), తన ప్రతిష్టాత్మక 'మిథేన్ అలర్ట్ అండ్ రెస్పాన్స్ సిస్టమ్' (MARS)ను ఇకపై బొగ్గు గనులు మరియు వ్యర్థాల నిర్వహణ కేంద్రాలకు (Waste Facilities) కూడా విస్తరిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.

ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారీ స్థాయిలో విడుదలయ్యే మిథేన్ ఉద్గారాలను గుర్తించి, సంబంధిత దేశాలు మరియు కంపెనీలను అప్రమత్తం చేసే మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ ఉపగ్రహ ఆధారిత వ్యవస్థ.
ప్రారంభం: నవంబర్ 2022లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ మార్పుల సదస్సు (COP 27)లో దీనిని ప్రకటించారు. జనవరి 2023 నుండి ఇది పైలట్ ప్రాజెక్ట్‌గా పని చేయడం ప్రారంభించింది.
ప్రధాన లక్ష్యం: పారిస్ ఒప్పందం మరియు 'గ్లోబల్ మిథేన్ ప్లెడ్జ్' లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో భాగంగా, ఉద్గారాలను తగ్గించే సామర్థ్యం ఉన్నవారికి విశ్వసనీయమైన డేటాను అందించడం దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

MARS వ్యవస్థ ప్రధానంగా నాలుగు అంచెలలో పనిచేస్తుంది.
గుర్తింపు (Detection): మానవ తప్పిదాల వల్ల కలిగే భారీ మిథేన్ ఉద్గారాల కేంద్రాలను ఉపగ్రహాల ద్వారా గుర్తిస్తుంది.
నోటిఫికేషన్ (Notification): గుర్తించిన ఉద్గారాల గురించి సంబంధిత దేశాలకు మరియు కంపెనీలకు సమాచారం అందిస్తుంది.
స్పందన (Response): సమాచారం అందుకున్న వాటాదారులు ఆ ఉద్గారాలను అరికట్టేందుకు తగిన చర్యలు చేపట్టాలి.
ట్రాకింగ్ (Tracking): ఉద్గారాల తగ్గింపు కోసం తీసుకున్న చర్యల పురోగతిని పర్యవేక్షిస్తుంది మరియు భవిష్యత్తులో ఇవి పునరావృతం కాకుండా సహకరిస్తుంది.

స్థాపన: దీనిని 2021లో జరిగిన జి20 (G20) శిఖరాగ్ర సదస్సులో ప్రారంభించారు.
విధులు: ఇది శాస్త్రీయ అధ్యయనాలు, ఉపగ్రహ డేటా (MARS ద్వారా), మరియు పరిశ్రమల నివేదికల నుంచి సేకరించిన మిథేన్ డేటాను ఏకీకృతం చేస్తుంది.
ఫ్లాగ్‌షిప్ ప్రోగ్రామ్: ఆయిల్ అండ్ గ్యాస్ రంగానికి సంబంధించి మిథేన్ ఉద్గారాల డేటాలో పారదర్శకతను పెంచేందుకు 'ఆయిల్ అండ్ గ్యాస్ మిథేన్ పార్టనర్‌షిప్ 2.0' (OGMP 2.0)ను నిర్వహిస్తోంది.

అంశం: మిథేన్ అలర్ట్ అండ్ రెస్పాన్స్ సిస్టమ్ (MARS) విస్తరణ.
నిర్వహణ: UNEP - ఇంటర్నేషనల్ మిథేన్ ఎమిషన్స్ అబ్జర్వేటరీ (IMEO).
నూతన విభాగాలు: బొగ్గు గనులు, వ్యర్థాల నిర్వహణ కేంద్రాలు.
సాంకేతికత: ఉపగ్రహ ఆధారిత పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ.

దేశీయంగా పత్తి దిగుబడిని పెంచడం మరియు రైతు ఆదాయాన్ని మెరుగుపరచడం లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని కేంద్ర మంత్రిమండలి మే 5, 2026న ₹5,659.22 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో కూడిన 'మిషన్ ఫర్ కాటన్ ప్రొడక్టివిటీ' (2026-27 నుంచి 2030-31) కు ఆమోదం తెలిపింది. పత్తి నాణ్యతను మెరుగుపరచడంతో పాటు అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లో భారతదేశ పోటీతత్వాన్ని పెంపొందించడం ఈ మిషన్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.

కేంద్ర వ్యవసాయ మరియు రైతు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ, వస్త్ర మంత్రిత్వ శాఖలు సంయుక్తంగా ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తాయి.
దిగుబడి పెంపు: పత్తి దిగుబడిని మరియు తద్వారా రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడం.
నాణ్యత ప్రమాణాలు: కాలుష్య రహిత మరియు అధిక నాణ్యత కలిగిన పత్తి ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం.
గ్లోబల్ మార్కెట్: ప్రపంచ వస్త్ర మార్కెట్‌లో భారతదేశ స్థానాన్ని బలోపేతం చేయడం.

ప్రభుత్వ '5F' దార్శనికతకు అనుగుణంగా ఈ మిషన్ రూపొందించబడింది.
Farm (పొలం) → Fibre (నార) → Factory (కర్మాగారం) → Fashion (ఫ్యాషన్) → Foreign (విదేశం)
ఈ విధానం ద్వారా పత్తి ఉత్పత్తిని కేవలం సాగుకే పరిమితం చేయకుండా ప్రాసెసింగ్, తయారీ, బ్రాండింగ్ మరియు ఎగుమతులతో అనుసంధానిస్తారు.

అత్యుత్తమ విత్తనాలు: అధిక దిగుబడినిచ్చే మరియు వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే విత్తనాల అభివృద్ధి.
ఆధునిక సాంకేతికత: పత్తి సాగులో ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడం.
బ్రాండింగ్: 'కస్తూరి కాటన్ భారత్' బ్రాండ్ ద్వారా భారతీయ పత్తికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు తేవడం.
డిజిటల్ సాధికారత: డిజిటల్ ఏకీకరణ ద్వారా రైతులను సాధికారత వైపు నడిపించడం.

ఈ మిషన్ దేశవ్యాప్తంగా 14 రాష్ట్రాల్లోని 140 జిల్లాల్లో అమలు చేయబడుతుంది. దీని కోసం 10 ICAR సంస్థలు, ఒక CSIR సంస్థ, AICRP కేంద్రాలు మరియు రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాలతో (SAUs) భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకోనున్నారు.

ఉత్పత్తి: పత్తి ఉత్పత్తిని 498 లక్షల బేళ్లకు చేర్చడం.
ఉత్పాదకత: ప్రస్తుతం హెక్టారుకు 440 కిలోలుగా ఉన్న ఉత్పాదకతను 755 కిలోలకు పెంచడం.
నాణ్యత: కాలుష్య స్థాయిలను (Contamination levels) 2% కంటే తక్కువకు తగ్గించడం.
ఎగుమతులు: అధిక నాణ్యత కలిగిన పత్తి ఎగుమతులను గణనీయంగా పెంచడం.

పథకం: మిషన్ ఫర్ కాటన్ ప్రొడక్టివిటీ (2026-31).
బడ్జెట్: ₹5,659.22 కోట్లు.
ప్రకటించిన తేదీ: మే 5, 2026.
లక్ష్యం: పత్తి ఉత్పాదకతను హెక్టారుకు 755 కిలోలకు పెంచడం.