ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే చమురులో దాదాపు ఐదో వంతు ఈ మార్గం గుండానే వెళ్లడం దీని ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తోంది.

• ఇది ఉత్తరాన ఇరాన్, దక్షిణాన ఒమన్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE) లను సరిహద్దులుగా కలిగి ఉన్న ఒక ఇరుకైన సముద్ర మార్గం.
• ఇది పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను ఒమన్ గల్ఫ్‌తో కలుపుతుంది. ఈ మార్గం క్రమంగా అరేబియా సముద్రంలోకి తెరుచుకుంటుంది.
• చమురు నిక్షేపాలు సమృద్ధిగా ఉన్న గల్ఫ్ దేశాలు (సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, కువైట్, ఖతార్) తమ ఇంధన వనరులను ప్రపంచానికి ఎగుమతి చేయడానికి ఉన్న ఏకైక సముద్ర మార్గం ఇదే కావడం విశేషం.

• ఈ జలసంధి అత్యంత ఇరుకైన చోట కేవలం 32 కిలోమీటర్ల (20 మైళ్లు) వెడల్పు మాత్రమే ఉంటుంది.
• అయితే, భారీ ఓడలు ప్రయాణించే 'షిప్పింగ్ లేన్లు' కేవలం కొన్ని కిలోమీటర్ల వెడల్పు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈ ఇరుకైన మార్గం కారణంగా, ఇక్కడ చిన్నపాటి అవాంతరాలు కలిగినా ప్రపంచ చమురు సరఫరా వ్యవస్థ స్తంభించిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

• చమురు చోక్ పాయింట్ (Chokepoint): ప్రపంచంలోనే అత్యంత ముఖ్యమైన 'ఆయిల్ చోక్ పాయింట్'గా దీనిని పిలుస్తారు. ప్రతిరోజూ ప్రపంచ చమురు వినియోగంలో సుమారు 20% (సుమారు 1/5 వంతు) ఈ మార్గం గుండానే రవాణా అవుతుంది.
• ఈ ప్రాంతంలో ఉద్రిక్తతలు తలెత్తితే, చమురు సరఫరా తగ్గి పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమాంతం పెరుగుతాయి. షిప్పింగ్ కంపెనీలు సుదీర్ఘమైన ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను ఎంచుకోవడం వల్ల రవాణా ఖర్చులు కూడా అధికమవుతాయి.

• వందల ఏళ్ల క్రితమే సిల్క్, సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారానికి ఇది ప్రధాన మార్గంగా ఉండేది. 1500వ దశకంలో పోర్చుగీసు వారు దీనిని నియంత్రించేవారు.
• యుద్ధాలు: 1980లలో ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం సమయంలో ట్యాంకర్లపై దాడులు జరిగాయి. నేటికీ ఇక్కడ ఓడలపై దాడులు, సైనిక ఉద్రిక్తతలు తరచుగా వార్తల్లో నిలుస్తుంటాయి.
• ప్రస్తుతం ఉపగ్రహ సాంకేతికత, అంతర్జాతీయ నౌకాదళాల పహారా ద్వారా ఈ మార్గంలో వాణిజ్య నౌకల రక్షణను పర్యవేక్షిస్తున్నారు.

• ప్రపంచంలో సూయజ్ కాలువ (యూరప్-ఆసియా కనెక్టివిటీ), మలక్కా జలసంధి (ఇండియన్-పసిఫిక్ ఓషన్ కనెక్టివిటీ) వంటి ముఖ్యమైన మార్గాలు ఉన్నప్పటికీ, ఇంధన రవాణాలో హార్ముజ్ జలసంధికి సాటిలేదు.

• హార్ముజ్ జలసంధి ఏ దేశాల మధ్య ఉంది: ఇరాన్ (ఉత్తరం), ఒమన్/UAE (దక్షిణం).
• ఏ నీటి వనరులను కలుపుతుంది: పర్షియన్ గల్ఫ్ & ఒమన్ గల్ఫ్.
• చమురు రవాణా శాతం: ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో సుమారు 20%.
• వ్యాపార ప్రాముఖ్యత: ఆసియా దేశాలకు (ముఖ్యంగా భారత్, చైనా, జపాన్) ఇంధన సరఫరాలో కీలక పాత్ర.
• సవాళ్లు: ఇరుకైన మార్గం (32 కి.మీ), ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు.

దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చేసే రెండు కీలక ప్రక్రియలపై కేంద్ర ప్రభుత్వం ముందడుగు వేసింది. వచ్చే నెల నుంచి ప్రారంభం కానున్న జనగణన (Census) తొలి దశతో పాటే, చట్టసభల్లో 33 శాతం మహిళా రిజర్వేషన్లు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) పనులను ప్రారంభించాలని నిర్ణయించింది. ఈ రెండింటికీ 2011 జనాభా లెక్కలను ప్రాతిపదికగా తీసుకోవడం విశేషం.

• 2023లో మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఆమోదం పొందినా, జనగణన తర్వాతే అమలు సాధ్యమని కేంద్రం గతంలో పేర్కొంది. తాజాగా ఈ ప్రక్రియను వేగవంతం చేయాలని నిర్ణయించడం స్వాగతించదగ్గ పరిణామం.
• ప్రస్తుత స్థితి: భారత పార్లమెంటులో మహిళా ఎంపీల సంఖ్య 14 శాతం మించడం లేదు.
• ప్రపంచ దేశాలతో పోలిక: రువాండా (64%), క్యూబా (55.7%), మెక్సికో (50%), చివరకు పొరుగు దేశం నేపాల్ (33%) కూడా మనకంటే మెరుగైన స్థితిలో ఉన్నాయి.
• రిజర్వేషన్లు అమలైతే లోక్‌సభలో మహిళా సభ్యుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరగనుంది.

• జనాభా ప్రాతిపదికన నియోజకవర్గాలను పునర్విభజిస్తే, ఉభయ తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సీట్ల సంఖ్య భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.
• లోక్‌సభ: ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాలు 816కి చేరవచ్చని అంచనా. ఇందులో 273 స్థానాలు మహిళలకు కేటాయిస్తారు.
• తెలంగాణ: ఎంపీ స్థానాలు 17 నుంచి 26కి, అసెంబ్లీ స్థానాలు 119 నుంచి 179కి పెరగవచ్చు.
• ఆంధ్రప్రదేశ్: ఎంపీ స్థానాలు 25 నుంచి 38కి, అసెంబ్లీ స్థానాలు 175 నుంచి 263కి పెరిగే అవకాశం ఉంది.

• పునర్విభజన ప్రక్రియ రాజకీయంగా కొంత వివాదాస్పదమయ్యే అవకాశం ఉంది. దీనికి ప్రధాన కారణం జనాభా నియంత్రణ.
• దక్షిణాది ఆవేదన: విద్య, ఉపాధి మరియు కుటుంబ నియంత్రణలో ముందున్న దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో జనాభా పెరుగుదల రేటు తగ్గింది. జనాభా ప్రాతిపదికన సీట్లు కేటాయిస్తే, జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాల (యూపీ, బిహార్ వంటివి) ప్రాబల్యం పెరిగి, దక్షిణాది రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది.
• స్టాలిన్ సూచన: కేవలం జనాభాను మాత్రమే కాకుండా, రాష్ట్రాల వారీగా నిర్దిష్ట శాతం సీట్లను పెంచే విధానం ఉండాలని తమిళనాడు సీఎం స్టాలిన్ అభిప్రాయపడుతున్నారు.

నియోజకవర్గాల మార్పు వల్ల తలెత్తే సమస్యలను గుర్తించి గత ప్రభుత్వాలు ఈ ప్రక్రియను వాయిదా వేస్తూ వచ్చాయి.

• 1976లో: 2000 సంవత్సరం వరకు సీట్ల సంఖ్యను స్తంభింపజేశారు.
• 2001లో: దాన్ని మళ్ళీ 2026 వరకు పొడిగించారు.
• ప్రస్తుతం ఆ గడువు ముగుస్తుండటంతో, ఈ చారిత్రక భారం ప్రస్తుత ప్రభుత్వంపై పడింది.
• స్వాతంత్ర్యం వచ్చి ఎనిమిది దశాబ్దాలు కావస్తున్నా, జనాభాలో సగభాగం ఉన్న మహిళలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడంలో ఆలస్యం చేయకపోవడం మంచి పరిణామం. అయితే, పునర్విభజన సమయంలో ఏ రాష్ట్రానికీ అన్యాయం జరగకుండా, దేశ సమైక్యత దెబ్బతినకుండా కేంద్రం తీసుకునే విధివిధానాలే ఇప్పుడు కీలకం కానున్నాయి.

• ప్రాతిపదిక: 2011 జనాభా లెక్కలు.
• మహిళా కోటా: చట్టసభల్లో 33 శాతం రిజర్వేషన్.
• లక్ష్యం: 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికల నాటికి అమలు.
• సవాలు: ఉత్తర-దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య రాజకీయ ప్రాతినిధ్య సమతుల్యత.

ప్రపంచంలోని అగ్రశ్రేణి పారిశ్రామిక దేశాల సమూహం G7 (Group of Seven) నిర్వహించనున్న విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు భారత విదేశాంగ మంత్రి డాక్టర్ ఎస్. జైశంకర్ నేడు ఫ్రాన్స్ బయలుదేరి వెళ్లారు. ఫ్రాన్స్ ఐరోపా, విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రి మిస్టర్ జీన్-నోయెల్ బారోట్ ఆహ్వానం మేరకు మార్చి 26, 27 తేదీల్లో జరిగే ఈ ఉన్నత స్థాయి సమావేశంలో ఆయన పాల్గొంటారు.

• వేదిక: అబ్బే డెస్-వాక్స్-డి-సెర్నే (Abbaye des-Vaux-de-Cernay), ఫ్రాన్స్.
• ద్వైపాక్షిక చర్చలు: G7 సమావేశంతో పాటు, వివిధ దేశాల విదేశాంగ మంత్రులతో డాక్టర్ జైశంకర్ విడిగా భేటీ కానున్నారు. పరస్పర ప్రయోజనాలు, ప్రాంతీయ భద్రత, అంతర్జాతీయ అంశాలపై చర్చలు జరిపే అవకాశం ఉంది.

• G7 అనేది ప్రపంచంలోని ప్రముఖ పారిశ్రామిక ప్రజాస్వామ్య దేశాల అనధికారిక వేదిక.
• సభ్య దేశాలు: కెనడా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, జపాన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK) మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ (US). (భారత్ కి సభ్యత్వం లేదు).
• ఆవిర్భావం: 1973 చమురు సంక్షోభం, ఆర్థిక అనిశ్చితికి ప్రతిస్పందనగా 1975లో G6 (US, UK, ఫ్రాన్స్, పశ్చిమ జర్మనీ, జపాన్, ఇటలీ) గా ఏర్పడింది. 1976లో కెనడా చేరడంతో ఇది G7గా మారింది.
• మైలురాయి: 2025 సంవత్సరం నాటికి ఈ కూటమి ఏర్పడి 50 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి.

• గతేడాది (2025) జూన్ 16-17 తేదీల్లో కెనడాలోని కననాస్కిస్ (Kananaskis) లో 51వ G7 సమ్మిట్ విజయవంతంగా నిర్వహించబడింది. ఆ సదస్సులో తీసుకున్న నిర్ణయాల కొనసాగింపుగా ప్రస్తుత విదేశాంగ మంత్రుల భేటీ ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

• G7 దేశాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా శాంతి భద్రతలు, ఆర్థిక స్థిరత్వం మరియు వాతావరణ మార్పుల వంటి ప్రధాన సమస్యలపై విధానాలను రూపొందిస్తాయి. ఈ సమావేశంలో భాగస్వామ్య దేశంగా (Partner Country) భారత్ పాల్గొనడం, గ్లోబల్ గవర్నెన్స్‌లో భారత ప్రాముఖ్యతను చాటిచెబుతోంది.

• G7 విదేశాంగ మంత్రుల భేటీ వేదిక: ఫ్రాన్స్ (మార్చి 2026).
• భారత ప్రతినిధి: డాక్టర్ ఎస్. జైశంకర్.
• G7 దేశాలు: కెనడా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, జపాన్, యూకే, యూఎస్ఏ.
• 51వ G7 సమ్మిట్ వేదిక (2025): కెనడా (కననాస్కిస్).
• G7 స్థాపన: 1975 (ప్రారంభంలో G6).

పశ్చిమ ఆసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతల దృష్ట్యా, దేశ ఇంధన భద్రతను కాపాడేందుకు భారత ప్రభుత్వం అత్యంత కీలకమైన 'ఆపరేషన్ ఊర్జా సురక్ష' (Operation Urja Suraksha) ను ప్రారంభించింది. హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) పరిసర ప్రాంతాల్లో ప్రయాణించే భారతీయ చమురు, గ్యాస్ నౌకలకు రక్షణ కల్పించడమే ఈ ఆపరేషన్ ప్రధాన లక్ష్యం.

• ఇది భారత నౌకాదళం (Indian Navy) చేపట్టిన ఒక వ్యూహాత్మక రక్షణ మిషన్. యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్న ప్రాంతాల్లో భారతీయ కార్గో నౌకలు సురక్షితంగా ప్రయాణించేలా చూడటం దీని ఉద్దేశ్యం.
• ఈ ఆపరేషన్ కోసం భారత నౌకాదళం ఐదు కంటే ఎక్కువ అత్యాధునిక యుద్ధనౌకలను (డిస్ట్రాయర్లు, ఫ్రిగేట్లు) గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్ ప్రాంతంలో మోహరించింది.
• హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా బయటకు వచ్చే ముడి చమురు (Crude Oil), ఎల్‌పిజి (LPG), మరియు ఎల్‌ఎన్‌జి (LNG) నౌకలకు ఈ యుద్ధనౌకలు ఎస్కార్ట్ (రక్షణగా వెంట వెళ్లడం) ఇస్తాయి.

• ప్రపంచ చమురు వాణిజ్యంలో హార్ముజ్ జలసంధి అత్యంత కీలకమైన 'చోక్ పాయింట్' (Chokepoint).
• భారత్‌కు అవసరమైన ముడి చమురు, గ్యాస్‌లో సింహభాగం పశ్చిమ ఆసియా నుంచి ఈ మార్గం ద్వారానే వస్తుంది.
• ఇక్కడ రవాణాకు ఆటంకం కలిగితే దేశంలో ఇంధన ధరలు పెరగడమే కాకుండా, రవాణా, పారిశ్రామిక రంగాలు తీవ్రంగా దెబ్బతింటాయి.

• భారత నౌకాదళం కార్గో నౌకలతో నిరంతరం సమన్వయం చేసుకుంటూ, వాటిని సురక్షిత మార్గాల ద్వారా అరేబియా సముద్రం వైపు నడిపిస్తుంది.
• రియల్ టైమ్ మానిటరింగ్: నౌకల కదలికలను నిరంతరం పర్యవేక్షించడం.
• ముప్పుల నుంచి రక్షణ: సముద్రపు గనుల (Mines) నుంచి లేదా శత్రు దేశాల దాడుల నుంచి నౌకలకు రక్షణ కల్పించడం.
• సేఫ్ రూటింగ్: ప్రమాదకరమైన జోన్ల నుంచి నౌకలను సురక్షితంగా బయటకు తీసుకురావడం.

• సముద్ర మార్గంలో అత్యంత ఇరుకైన, కానీ వాణిజ్యపరంగా అత్యంత రద్దీగా ఉండే ప్రాంతాలను 'చోక్ పాయింట్లు' అంటారు.
• ఉదాహరణలు: హార్ముజ్ జలసంధి, మలక్కా జలసంధి, సూయజ్ కాలువ.

• ఆపరేషన్ పేరు: ఆపరేషన్ ఊర్జా సురక్ష.
• నిర్వహిస్తున్న సంస్థ: భారత నౌకాదళం (Indian Navy).
• లక్ష్యం: ఇంధన సరఫరా నౌకలకు (Oil, LPG, LNG) రక్షణ కల్పించడం.
• ప్రాంతం: హార్ముజ్ జలసంధి, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్.
• ప్రస్తుత పరిస్థితి: సుమారు 20 నౌకలు యుద్ధ ఉద్రిక్తతల వల్ల చిక్కుకుపోవడంతో ఈ మిషన్ ప్రారంభమైంది.

ఆధునిక కాలంలో వంట ఇంధనం అనేది కేవలం అవసరమే కాదు, అది సౌకర్యం & భద్రతతో కూడిన అంశం. ప్రస్తుతం భారతదేశంలో వంట గ్యాస్ కోసం LPG సిలిండర్లు, PNG పైప్‌లైన్ కనెక్షన్లు ప్రధాన ఎంపికలుగా ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో 'పైప్డ్ నేచురల్ గ్యాస్' (PNG) వినియోగం వేగంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న ప్రధాన తేడాలను అర్థం చేసుకోవడం వినియోగదారులకు ఎంతో అవసరం.

• LPG (Liquefied Petroleum Gas): ఇది ప్రొపేన్ & బ్యూటేన్ వాయువుల మిశ్రమం. దీనిని అధిక పీడనం వద్ద ద్రవ రూపంలో సిలిండర్లలో నింపుతారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా అన్ని ప్రాంతాల్లో అందుబాటులో ఉంది.
• PNG (Piped Natural Gas): ఇది ప్రధానంగా మీథేన్ (CH4) వాయువుతో కూడి ఉంటుంది. ఇది భూగర్భ పైప్‌లైన్ల ద్వారా నేరుగా ఇళ్లకు సరఫరా అవుతుంది. ఇది కేవలం పైప్‌లైన్ మౌలిక సదుపాయాలు ఉన్న పట్టణాల్లోనే అందుబాటులో ఉంటుంది.

• PNG గాలి కంటే తేలికైనది కావడం వల్ల లీక్ అయినప్పుడు త్వరగా వ్యాపిస్తుంది. దీనివల్ల ప్రమాద తీవ్రత తక్కువ. అదే LPG గాలి కంటే బరువైనది కావడంతో లీక్ అయితే నేలపైనే ఉండిపోయి పేలుడు ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది.
• PNG లో సిలిండర్ అయిపోతుందనే భయం ఉండదు. బుకింగ్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. బిల్లును వాడుకున్న యూనిట్ల బట్టి చెల్లించవచ్చు.

• ప్రభుత్వం 'ప్రధాన మంత్రి ఉజ్వల యోజన' ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో LPG వాడకాన్ని ప్రోత్సహిస్తుండగా, నగరాల్లో కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికి, సౌకర్యాన్ని పెంచడానికి పెట్రోలియం మరియు సహజ వాయువు నియంత్రణ మండలి (PNGRB) ద్వారా PNG నెట్‌వర్క్‌ను విస్తరిస్తోంది.

• LPG లోని ప్రధాన వాయువులు: ప్రొపేన్ మరియు బ్యూటేన్.
• PNG లోని ప్రధాన వాయువు: మీథేన్ (CH4).
• నియంత్రణ సంస్థ: పెట్రోలియం అండ్ నేచురల్ గ్యాస్ రెగ్యులేటరీ బోర్డ్ (PNGRB).
• క్లీన్ ఎనర్జీ లక్ష్యం: 2030 నాటికి దేశ ఇంధన మిశ్రమంలో సహజ వాయువు వాటాను 15 శాతానికి పెంచాలని భారత్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

అంతర్జాతీయ విద్యా ప్రమాణాల సూచిక 'క్యూఎస్ (QS) వరల్డ్ యూనివర్సిటీ ర్యాంకింగ్స్ - 2026' లో హైదరాబాద్‌కు చెందిన ప్రతిష్టాత్మక విద్యా సంస్థలు అద్భుతమైన ప్రతిభను కనబరిచాయి. ఐఐటీ హైదరాబాద్ కేవలం ఏడాది కాలంలోనే వందకు పైగా ర్యాంకులను మెరుగుపరుచుకోగా, హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ (HCU) ఏడు విభాగాల్లో అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందింది.

• ఇంజనీరింగ్, టెక్నాలజీ విభాగాల్లో ఐఐటీ హైదరాబాద్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన ముద్రను బలపరిచింది.
• ర్యాంకింగ్: 2025లో 501-550 మధ్య ఉన్న ఐఐటీహెచ్, 2026 నాటికి 395వ ర్యాంకును కైవసం చేసుకుంది. ఒక్క ఏడాదిలోనే 100కు పైగా ర్యాంకులు ఎగబాకడం విశేషం.
• సబ్జెక్టుల వారీగా: మొత్తం 9 సబ్జెక్టులు గ్లోబల్ ర్యాంకింగ్స్‌లో చోటు సంపాదించాయి. ఆరు ఇంజనీరింగ్ విభాగాలు టాప్-300లో నిలిచాయి.
• ముఖ్య విభాగాలు: మెకానికల్, కంప్యూటర్ సైన్స్, ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్స్, ఫిజిక్స్ మరియు ఆస్ట్రానమీ విభాగాల్లో అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచింది.

యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్ (HCU) వివిధ అకడమిక్ ప్రోగ్రామ్‌లలో తన నిలకడను చాటుకుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1,700కు పైగా వర్సిటీలను విశ్లేషించిన ఈ ర్యాంకింగ్స్‌లో హెచ్‌సీయూ కింది విభాగాల్లో గుర్తింపు పొందింది.

• లింగ్విస్టిక్స్: 151-200 ర్యాంకు.
• ఇంగ్లిష్ లాంగ్వేజ్ & లిటరేచర్: 251-300 ర్యాంకు.
• సోషియాలజీ: 251-300 ర్యాంకు.
• పాలిటికల్ సైన్స్: 301-400 ర్యాంకు.
• ఇతర విభాగాలు: కెమిస్ట్రీ (401-450), ఎకనామిక్స్ (501-550), బయోలాజికల్ సైన్సెస్ (651-700).

• బ్రిటన్‌కు చెందిన 'క్వాక్వేరెల్లి సైమండ్స్' (Quacquarelli Symonds) అనే సంస్థ ఈ ర్యాంకింగ్లను ప్రకటిస్తుంది.
• ప్రామాణికాలు: అకడమిక్ ప్రతిష్ట, పరిశోధనా పత్రాల ప్రచురణలు, ఆవిష్కరణలు, అంతర్జాతీయ విద్యార్థులు/అధ్యాపకుల నిష్పత్తి వంటి అంశాల ఆధారంగా ఈ ర్యాంకులు ఇస్తారు.

• IIT-H ర్యాంకు (2026): 395.
• QS ర్యాంకింగ్స్ ఇచ్చే దేశం: బ్రిటన్.
• మెరుగుదల: ఐఐటీహెచ్ ఒకే ఏడాదిలో 100 స్థానాలు మెరుగుపరుచుకుంది.
• హెచ్‌సీయూ టాప్ సబ్జెక్ట్: లింగ్విస్టిక్స్ (టాప్ 200లో ఉంది).

అంతరిక్ష పరిశోధనల్లో భారత్ మరో చారిత్రాత్మక ఘట్టానికి సిద్ధమైంది. సొంతంగా అంతరిక్ష కేంద్రాన్ని నిర్మించుకునే 'భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్' (Bharatiya Antariksh Station - BAS) ప్రాజెక్టు పనులు వేగంగా సాగుతున్నాయని కేంద్ర సహాయ మంత్రి (PMO) డాక్టర్ జితేంద్ర సింగ్ వెల్లడించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భాగంగా మొదటి మాడ్యూల్‌ను 2028 నాటికి ప్రయోగించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు ఆయన తెలిపారు.

• భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ మొత్తం ఐదు మాడ్యూళ్లతో కూడి ఉంటుంది. దీనికి సంబంధించిన ఓవరాల్ కాన్ఫిగరేషన్‌ను 'నేషనల్ లెవల్ రివ్యూ కమిటీ' ఇప్పటికే సమీక్షించింది.
• గగన్‌యాన్ ప్రోగ్రామ్ పరిధిని విస్తరిస్తూ, సెప్టెంబర్ 2024లో కేంద్ర క్యాబినెట్ మొదటి మాడ్యూల్ (BAS-01) అభివృద్ధి, ప్రయోగానికి ఆమోదం తెలిపింది.

• తొలి మాడ్యూల్ (BAS-01): దీని అభివృద్ధి, ప్రయోగం కోసం ప్రభుత్వం ₹1,763 కోట్లు కేటాయించింది. ఈ పనులు 2025 నుంచి 2028 మధ్య (నాలుగేళ్లు) పూర్తికానున్నాయి.
• పూర్తి స్థాయి స్టేషన్: 2028లో మొదటి మాడ్యూల్‌ను పంపిన తర్వాత, 2035 నాటికి ఐదు మాడ్యూళ్లతో కూడిన పూర్తి స్థాయి అంతరిక్ష స్టేషన్ అందుబాటులోకి రానుంది.

ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఇస్రో పలు అధునాతన సాంకేతికతలను పరీక్షించనుంది.

• రెండెజౌస్ & డాకింగ్: అంతరిక్షంలో రెండు నౌకలను కలపడం.
• ఇన్-ఆర్బిట్ రీఫ్యూయలింగ్: కక్ష్యలోనే ఇంధనాన్ని నింపడం.
• రోబోటిక్స్: అంతరిక్ష స్టేషన్ నిర్వహణకు రోబోటిక్ పరికరాల వాడకము.
• క్రూ క్వార్టర్స్: వ్యోమగాములు ఉండేందుకు ప్రత్యేక వసతులు.
• మైక్రోగ్రావిటీ ప్రయోగాలు: భారత్ సొంతంగా అంతరిక్షంలో ప్రయోగాలు చేసేందుకు రాక్‌లను ఏర్పాటు చేయడం.

భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ ప్రధానంగా ఈ క్రింది రంగాల్లో పరిశోధనలకు వేదిక కానుంది.

• లైఫ్ సైన్సెస్: జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు.
• ఫార్మాస్యూటికల్స్: కొత్త మందుల తయారీ.
• మెటీరియల్ సైన్సెస్: లోహాలు, ఇతర పదార్థాల ప్రవర్తనపై అధ్యయనం.
• మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్: అంతరిక్షంలో తయారీ సాంకేతికతలు.

• ఈ భారీ ప్రాజెక్టులో దేశీయ పరిశ్రమలను భాగస్వామ్యం చేసే దిశగా విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (VSSC) ఇప్పటికే 'ఎక్స్‌ప్రెషన్ ఆఫ్ ఇంట్రెస్ట్' (EoI) జారీ చేసింది. మొదటి మాడ్యూల్ నిర్మాణంలో భారతీయ ప్రైవేట్ కంపెనీలు కీలక పాత్ర పోషించనున్నాయి.

• ప్రాజెక్టు పేరు: భారతీయ అంతరిక్ష స్టేషన్ (BAS).
• తొలి మాడ్యూల్ ప్రయోగం: 2028 (లక్ష్యం).
• పూర్తి స్థాయి స్టేషన్ నిర్మాణం: 2035 నాటికి.
• తొలి మాడ్యూల్ బడ్జెట్: ₹1,763 కోట్లు.
• నోడల్ ఏజెన్సీ: ఇస్రో (ISRO).

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(25.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(24.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(23.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(18.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(16.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(14.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(13.03.2026) తెలుగులో..

• అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(12.03.2026) తెలుగులో..

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)

☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)

☛ Join our Telegram Channel (Click Here)