ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ

ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಏಕೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ?

ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಗೊಂದಲವೇನು?

ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿನ 'ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ' ಎಂಬ ಪದಬಳಕೆಯನ್ನು, ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತು.

ಹೊರ್ಮುಜ್ ಸಂಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೆರಿಕದ ತಂತ್ರವೇನು?

ಇರಾನ್‌ನ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯದಂತೆ ಅಮೆರಿಕ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ರೇಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಇರಾನ್ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೇರಲು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಗಳೇನು?

ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಕರಾವಳಿ ತಲುಪುವ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವೇನು?

ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯು ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ, ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದ ಪಾಲು60 ದಿನಇರಾನ್ ತೈಲ ರಫ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಅವಧಿ800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚುಅಮೆರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಡಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ಹಡಗುಗಳು400ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ದಾಟಿದ ಹಡಗುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆ20 ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ ಬಳಸಲು ಇರಾನ್ ಕೇಳಿದ ಶುಲ್ಕದ ಅಂದಾಜು

ಎಐ ಬಳಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಿವಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆದಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆಮ್ಮದಿ ಮೂಡಿತ್ತು. 'ಜಗತ್ತಿನ ಹಡಗುಗಳೇ, ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಿ. ತೈಲ ಹರಿಯಲಿ' ಎಂದು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದವು ಯುದ್ಧದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೆರೆ ಎಳೆಯಲಿದೆ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಹಜ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಬಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಮತ್ತೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಆವರಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಟ್ರಂಪ್ ಅವರೇ ತಾವು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದ 'ಬಹುಶಃ ಮುಗಿದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಇದು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಯುದ್ಧದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಆರಂಭವೂ ಹೌದು.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದವೇ, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕಾದರೆ, ಯುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕು.

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತಿನ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವೇ ಅಪಾಯದ ವಲಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಇದೇ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದವು. ಬಳಿಕ ಅವು ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದವು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ನೌಕಾಪಡೆಯೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ವಾಯು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತು. ಯುದ್ಧದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಂತಾಯಿತು.

ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಅಡಗಿತ್ತೇ ಹೊಸ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು?

ಜೂನ್ 14ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ತಿಳಿವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (ಎಂಒಯು) ಸಹಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದತ್ತ ಸಾಗುವ ಮಹತ್ವದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದು ಅನೇಕರು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿತ್ತು. ಏರುತ್ತಿದ್ದ ತೈಲ ಬೆಲೆ, ಹಣದುಬ್ಬರದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆತಂಕವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ್ದ ಅನೇಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ಮುಂದಾಯಿತು.

ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಬೇಕು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಕೆಲವು ಸಡಿಲಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಸಡಿಲಿಸಲು ಹಾಗೂ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇರಾನ್‌ಗೆ ತೈಲ ರಫ್ತು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇರಾನ್ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. 60 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕುರಿತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಈ ಎಂಒಯುನಲ್ಲಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇರಾನ್ 'ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಎಂಒಯುನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಪದಬಳಕೆಯನ್ನು ಇರಾನ್ ತನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಇರಾನ್‌ಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಭಾವಿಸುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ಆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಒತ್ತಡದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೆ ಸಂಘರ್ಷ ಎದುರಾದರೂ ಇರಾನ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಮೈಕೆಲ್ ರಾಟ್‌ನಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಇದೇ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯವಲ್ಲ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಒಮಾನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಾನ್ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಿದೆ ಎಂದು ಎಂಒಯುನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ದೊರಕಿದೆ ಎನ್ನುವ ವಾದವನ್ನು ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿ‍ಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಷೆಯು ಇರಾನ್‌ಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಲವು ವಿದೇಶಾಂಗ ತಜ್ಞರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

'ಜಲಸಂಧಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದ್ದರೂ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಒಪ್ಪಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ‌' ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಧಾನಕಾರ ಡೆನ್ನಿಸ್ ರಾಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

'ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪತ್ರ ಮತ್ತೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ' ಎಂದು ಅರಬ್ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕ ಹುಸೇನ್ ಇಬಿಷ್ ಅವರೂ ಅದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂದರೆ, ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪತ್ರದ ಭಾಷೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.

ಅಮೆರಿಕದ ಭಿನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ವೇಳೆಗೆ ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಇರಾನ್‌ಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ' ಎಂಬ ಪದಬಳಕೆಯು ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಬಾರದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ಹೊರ್ಮುಜ್ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಅಮೆರಿಕದ ವಾದ.

ಆದರೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ಅದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡವು. ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೂ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿತು.

ಆರು ದಶಕಗಳ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗ, ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಇಂದಿನ ವಿವಾದ ಇಂದು-ನಿನ್ನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಅದರ ಬೇರುಗಳು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 1968ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಗುರುತಿಸಿದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಹಡಗುಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದರೂ, ಆ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಆಗ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.

1979ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಆಡಳಿತ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಾವು ಬದ್ಧರಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವು ತಳೆದರೂ, ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಬದಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ

ಆ ಸಮತೋಲನ ಕದಡಿದ್ದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ.

ಯುದ್ಧ ತೀವ್ರಗೊಂಡಂತೆ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಸಮುದ್ರ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದವು. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಚಾರ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು .ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಹಡಗುಗಳಿಗೂ ಈ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇರಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ.

ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ, ಇರಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಜಲಸಂಧಿಯ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಅವರು ಒಪ್ಪಂದದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಟೋಲ್ ವಿಧಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಷರತ್ತು ಕೇವಲ 60 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರವೂ ಹಡಗುಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಭರವಸೆ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಅದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು ಒಪ್ಪಂದದ ಕೊನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಮಾನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಾನ್ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಿದೆ ಎಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಅಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಜಲಸಂಧಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಟ್ರಂಪ್ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವು

ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ, ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ನೌಕಾಸಂಚಾರ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟ್ರಂಪ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಆ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದೇ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ತಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಸ ದ್ವಂದ್ವಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದವು.

ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ದಾಳಿಯ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಇರಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಹಡಗು ಸಂಚಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಕಾಣಿಸದ ಯುದ್ಧ

ಈ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ನಡುವೆಯೇ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಮೇ 4ರಂದು 'ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಫ್ರೀಡಮ್' ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸೇನಾ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಇರಾನ್‌ನ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಆತಂಕದಿಂದ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ತನ್ನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ 48 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಯತ್ನ ಕೈಬಿಡದ ಅಮೆರಿಕ

ನೇರ ಸೇನಾ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬದಲು, ಕಡಿಮೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ರೇಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಭದ್ರತೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಎಂಒ) ಹಾಗೂ ಒಮಾನ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಈ ಮಾರ್ಗವು, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಅಮೆರಿಕದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮೇ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಿಂದ 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು 400 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲಕಾಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಹಜವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತ್ತು.

ಮತ್ತೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಜಲಸಂಧಿ

ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಬಿದ್ದ ಬಳಿಕ ಕೆಲ ದಿನಗಳು ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಹಜವಾಗುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು.

ಜೂನ್ 20ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 400 ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದವು. ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಪ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಚಾರ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧದ ಆತಂಕದ ನಡುವೆಯೂ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಆ ಚಿತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಕಳೆದ ವಾರ ಇರಾನ್ ಮತ್ತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿ ದಾಟಿದ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 22ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದಿಂದ ಮೂಡಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ಜಾಗ ನೀಡಿತು.

ನಿಲ್ಲದ ಅಮೆರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ

ಇದರ ನಡುವೆಯೂ ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು, ನಿಗಾ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಸಮುದ್ರ ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಮುದ್ರ ವಾಹನಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ವಕ್ತಾರ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಟಿಮ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾನ್ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 'ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಮಾತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾ‌ಗಲೂ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯ ಹಾಗೇ ಇತ್ತು.

ಹಡಗುಗಳ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆ

ಯುದ್ಧದ ತೀವ್ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇರಾನ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಆ ಮಾರ್ಗ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ (ಶುಲ್ಕ) ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳಿಂದ 20 ಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಇರಾನ್ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಡಗುಗಳು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ 'ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ' ಮೂಲಕ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಸಂಚರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನೂ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಇರಾನ್ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು 'ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸೇವೆಗಳ ವೆಚ್ಚ' ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಆದರೆ, ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕದ ವಿಷಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೂ, ಹೊರ್ಮುಜ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾನೂನು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಇದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಇರಾನ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿ ಅಮೆರಿಕದ್ದೂ ಆಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಇರಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒಮಾನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ-ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳು ಇರಾನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.

ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ ಈ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಭದ್ರ' ಎಂದು ಟ್ರಂಪ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಮಾತು ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತೆ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿಯಿತು.

ಮತ್ತೆ ದಾಳಿಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಚುರುಕಾದವು. ಮತ್ತೆ ಹಡಗುಗಳು ಮಾರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವು.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ತೈಲವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗಿನೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೂ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಯುದ್ಧದ ಬೆಲೆ ಯಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು?

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಈಗ ಕೇವಲ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪೈಪೋಟಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಹನಾಶಕ್ತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಲ್ಪೈನ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೊದ ಮುಖ್ಯ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಡ್ಯಾನ್ ಅಲಮಾರಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

'ಮೊದಲು ಬಿರುಕು ಬಿಡುವುದು ಯಾವುದು? ಇರಾನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೇ, ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೇ?'

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಡಚಣೆಯೂ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ, ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಡಿಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇರಾನ್ ತೈಲ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಡೆ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನಾ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯೂ ತೈಲ ಬೆಲೆ, ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ.

ಟ್ರಂಪ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆದಂತೆ ಕಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದರ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಹೊಸ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು, ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸಬೇಕು, ಭದ್ರತೆಯ ಹೊಣೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.

ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಒಪ್ಪಂದದ ಪದಗಳು ಮುಂದಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅದನ್ನೇ ನೆನಪಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಇಂದು ಆ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗು ಕೇವಲ ತೈಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತು ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆಧಾರ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಎಎಫ್‌ಪಿ