• భారత నౌకాదళం తన సముద్ర పటాల తయారీ (Hydrographic) సామర్థ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తూ, నాలుగవ & చివరి అత్యాధునిక సర్వే నౌక (Large) 'ఐఎన్ఎస్ సంశోధక్'ను విజయవంతంగా స్వీకరించింది.

• కోల్‌కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) లిమిటెడ్ నిర్మించిన ఈ నౌకను మార్చి 30, 2026న అధికారికంగా నౌకాదళానికి అందజేశారు.
• ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడంతో, భారత రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యం దిశగా మరో భారీ అడుగు పడినట్లయింది.

అక్టోబర్ 2018లో సంతకం చేసిన నాలుగు సర్వే నౌకల ఒప్పందంలో ఐఎన్ఎస్ సంశోధక్ చివరిది. ఈ శ్రేణిలోని మిగిలిన మూడు నౌకలు ఇవి.,

1. ఐఎన్ఎస్ సంధాయక్ (ఫిబ్రవరి 2024లో ప్రారంభమైంది)
2. ఐఎన్ఎస్ నిర్దేశక్ (డిసెంబర్ 2024)
3. ఐఎన్ఎస్ ఇక్షక్ (నవంబర్ 2025)

• ఈ నౌక కేవలం రక్షణ రంగానికే కాకుండా, శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు కూడా ఒక పవర్‌హౌస్‌గా నిలవనుంది.
• స్వదేశీ పరిజ్ఞానం: ఈ నౌకలో 80% కంటే ఎక్కువ భాగం స్వదేశీ పరికరాలు, సాంకేతికతను ఉపయోగించారు. దీనివల్ల భారతీయ MSMEలు, స్థానిక పరిశ్రమలకు పెద్దపీట వేసినట్లయింది.
• సామర్థ్యం: దాదాపు 3,400 టన్నుల బరువు, 110 మీటర్ల పొడవు కలిగిన ఈ నౌక, 18 నాట్ల కంటే ఎక్కువ వేగంతో ప్రయాణించగలదు.
• అత్యాధునిక సాంకేతికత: ఇందులో 'ఆటోనమస్ అండర్ వాటర్ వెహికల్' (AUV), 'రిమోట్లీ ఆపరేటెడ్ వెహికల్' (ROV), డిజిటల్ సైడ్ స్కాన్ సోనార్ మరియు అత్యాధునిక డేటా ప్రాసెసింగ్ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి.

• ఐఎన్ఎస్ సంశోధక్ రాకతో భారత నౌకాదళానికి ఈ క్రింది రంగాలలో అపారమైన బలం చేకూరనుంది.
• సముద్ర మ్యాపింగ్: సముద్రపు అడుగుభాగం, లోతైన నీటి ప్రాంతాలను సర్వే చేయడం ద్వారా సురక్షితమైన నౌకాయాన మార్గాలను గుర్తించవచ్చు.
• ఓషియానోగ్రాఫిక్ పరిశోధన: సముద్ర వనరులు, భూభౌతిక సమాచారం మరియు పర్యావరణ పర్యవేక్షణలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
• విపత్తు నిర్వహణ: ప్రకృతి వైపరీత్యాల సమయంలో సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో సహాయక చర్యలు చేపట్టడానికి, రేవుల అభివృద్ధికి ఈ నౌక అందించే సమాచారం ఎంతో కీలకం.

• భారత నౌకాదళం తన యుద్ధనౌకల సామర్థ్యాన్ని మరింత పెంచుకుంటూ, 'ప్రాజెక్ట్ 17A'లో భాగంగా నిర్మించిన ఐదవ స్వదేశీ స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ 'ఐఎన్ఎస్ దునగిరి'ని విజయవంతంగా స్వీకరించింది. కోల్‌కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) లిమిటెడ్ నిర్మించిన ఈ నౌకను మార్చి 30, 2026న నౌకాదళానికి అందజేశారు.
• ఈ అత్యాధునిక యుద్ధనౌక చేరికతో సముద్ర జలాల్లో భారత్ శక్తి మరింత పెరగడమే కాకుండా, రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' లక్ష్యం మరో మైలురాయిని చేరుకుంది.

• నీలగిరి క్లాస్: ఐఎన్ఎస్ దునగిరి అనేది ప్రాజెక్ట్ 17A కింద నిర్మిస్తున్న ఏడు నౌకలలో ఐదవది. ఇది గతంలోని శివాలిక్ క్లాస్ (Project 17) నౌకలకు మెరుగుపరచబడిన వెర్షన్.
• వారసత్వం: 1977 నుంచి 2010 వరకు నౌకాదళానికి సేవలందించిన పాత 'ఐఎన్ఎస్ దునగిరి' (లీండర్ క్లాస్) పేరునే ఈ కొత్త నౌకకు పెట్టారు.
• వేగవంతమైన నిర్మాణం: మునుపటి నౌకలకు 93 నెలల సమయం పట్టగా, ఆధునిక సాంకేతికతతో దునగిరిని కేవలం 80 నెలల్లోనే నిర్మించి రికార్డు సృష్టించారు.

• ఐఎన్ఎస్ దునగిరి శత్రువుల రాడార్లకు చిక్కకుండా ప్రయాణించగల స్టెల్త్ (Stealth) ఫీచర్లను కలిగి ఉంది.
• ఆయుధాలు: భూతలం నుంచి భూతలానికి ప్రయోగించే బ్రహ్మోస్ (BrahMos) సూపర్‌సోనిక్ క్రూయిజ్ మిస్సైళ్లు, గగనతల రక్షణ కోసం MRSAM క్షిపణులు ఉన్నాయి.
• రాడార్ వ్యవస్థ: పటిష్టమైన నిఘా కోసం అత్యాధునిక MF-STAR రాడార్ సిస్టమ్‌ను ఇందులో అమర్చారు.
• ఇతర ఆయుధాలు: 76 ఎంఎం సూపర్ రాపిడ్ గన్ మౌంట్ (SRGM), సబ్‌మెరైన్ల వేట కోసం టార్పెడోలు మరియు రాకెట్ లాంచర్లు ఉన్నాయి.
• చోదక వ్యవస్థ: ఇది CODOG (Combined Diesel or Gas) టెక్నాలజీతో పనిచేస్తుంది, దీనివల్ల నౌక అత్యంత వేగంగా మరియు సమర్థవంతంగా ప్రయాణించగలదు.

• 75% స్వదేశీ పరిజ్ఞానం: ఈ యుద్ధనౌక నిర్మాణంలో దాదాపు 75% పరికరాలను భారత్‌లోనే తయారు చేశారు.
• ఉపాధి కల్పన: ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా దేశంలోని దాదాపు 200 MSME పరిశ్రమలకు లబ్ధి చేకూరింది. సుమారు 4,000 మందికి నేరుగా, 10,000 మందికి పరోక్షంగా ఉపాధి లభించింది.

• దేశంలో పెరుగుతున్న పట్టణీకరణ, వ్యర్థాల సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం చూపే దిశగా కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ మరియు వాతావరణ మార్పుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoEFCC) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.'ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ (SWM) నియమాలు, 2026'ను అధికారికంగా నోటిఫై చేస్తూ, పాత 2016 నిబంధనల స్థానంలో వీటిని ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి అమలులోకి తీసుకువచ్చింది.
• పర్యావరణ పరిరక్షణ చట్టం, 1986 కింద రూపొందించిన ఈ కొత్త నిబంధనలు 'వ్యర్థాల సేకరణ-పారబోయడం' అనే పాత పద్ధతి నుంచి 'సర్క్యులర్ ఎకానమీ' (వనరుల పునరుద్ధరణ) వైపు భారత్‌ను నడిపించనున్నాయి.

• ఈ నియమాల యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం 'జీరో వేస్ట్ టు ల్యాండ్‌ఫిల్' (Zero Waste to Landfill). అంటే, వ్యర్థాలను భూమిలో పారబోయడం తగ్గించి, వాటిని తిరిగి వనరులుగా మార్చడం. ఇందుకోసం డిజిటల్ పర్యవేక్షణ, బాధ్యతాయుతమైన వ్యర్థాల విభజనను ప్రభుత్వం తప్పనిసరి చేసింది.

నాలుగు రకాల విభజన (Four-Stream Segregation): వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేసే చోటే (ఇళ్లు/కార్యాలయాలు) నాలుగు వర్గాలుగా విభజించాలి.

1. తడి చెత్త (Biodegradable)
2. పొడి చెత్త (Dry/Recyclable)
3. ప్రమాదకర గృహ వ్యర్థాలు (Domestic Hazardous)
4. శానిటరీ వ్యర్థాలు (Sanitary Waste)

• బల్క్ వేస్ట్ జనరేటర్ల బాధ్యత (EBWGR): రోజుకు 100 కిలోల కంటే ఎక్కువ వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేసే సంస్థలు (హోటళ్లు, అపార్ట్‌మెంట్లు) తమ సేంద్రీయ వ్యర్థాలను తమ ప్రాంగణంలోనే ప్రాసెస్ చేయాలి లేదా 'EBWGR' సర్టిఫికేట్లు పొందాలి.
• డిజిటల్ గవర్నెన్స్: వ్యర్థాల ఉత్పత్తి నుంచి పారవేసే వరకు ప్రతి దశను పర్యవేక్షించడానికి ఒక సెంట్రలైజ్డ్ ఆన్‌లైన్ పోర్టల్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. రిజిస్ట్రేషన్లు, రిపోర్టింగ్ మరియు ఆడిటింగ్ అన్నీ ఆన్‌లైన్‌లోనే జరుగుతాయి.
• పర్యావరణ పరిహారం (Polluter Pays Principle): నిబంధనలను ఉల్లంఘించినా లేదా తప్పుడు సమాచారం ఇచ్చినా 'పర్యావరణ పరిహారం' పేరుతో భారీ జరిమానాలు విధిస్తారు.
• RDF ప్రోత్సాహం: సిమెంట్ వంటి పరిశ్రమలు తమ ఇంధన అవసరాల కోసం చెత్త నుంచి తయారైన ఇంధనాన్ని (Refuse-Derived Fuel) 5% నుంచి 15% వరకు పెంచుకోవాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.

• పర్యాటక ప్రాంతాలు: కొండ ప్రాంతాలు, దీవులలో పర్యాటకుల వల్ల వచ్చే వ్యర్థాల నిర్వహణ కోసం స్థానిక సంస్థలు 'యూజర్ ఫీజు' వసూలు చేసే అధికారాన్ని కల్పించారు.
• పాత వ్యర్థాల తొలగింపు: ఇప్పటికే ఉన్న పాత వ్యర్థాల కుప్పలను (Legacy Waste) బయోమైనింగ్ మరియు బయోరిమీడియేషన్ పద్ధతుల ద్వారా నిర్ణీత కాలంలోగా శుద్ధి చేయాలి.
• భూ కేటాయింపు: వ్యర్థాల ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల ఏర్పాటు కోసం వేగంగా భూమిని కేటాయించేలా గ్రేడెడ్ క్రైటీరియాను రూపొందించారు.

• పర్యావరణ రక్షణ: భూగర్భ జలాలు, మట్టి కలుషితం కాకుండా అడ్డుకోవచ్చు. ల్యాండ్‌ఫిల్‌ల నుండి వెలువడే మిథేన్ ఉద్గారాలను తగ్గించి వాతావరణ మార్పులను అరికట్టవచ్చు.
• ఆర్థిక ప్రయోజనం: వ్యర్థాల నుంచి సంపదను (Wealth from Waste) సృష్టించడం ద్వారా కంపోస్ట్, ఇంధనం మరియు రీసైకిల్ చేయబడిన పదార్థాల రూపంలో ఆదాయం లభిస్తుంది.

• భారత సెమీకండక్టర్ రంగంలో సరికొత్త విప్లవానికి శ్రీకారం చుడుతూ, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మార్చి 31, 2026న గుజరాత్‌లోని సనంద్‌లో కేన్స్ సెమీకండక్టర్ (Kaynes Semicon) ప్లాంట్‌ను ప్రారంభించారు. ఈ ప్లాంట్ ప్రారంభంతో అంతర్జాతీయ సెమీకండక్టర్ సరఫరా గొలుసులో భారత్ కీలక భాగస్వామిగా అవతరించింది.
• ఈ సందర్భంగా ప్రధాని మాట్లాడుతూ, ఇది కేవలం ఒక ప్లాంట్ ప్రారంభం మాత్రమే కాదని, భారత్‌ను గ్లోబల్ టెక్ లీడర్‌గా నిలిపే దిశగా వేసిన బలమైన అడుగు అని పేర్కొన్నారు.

• గ్లోబల్ హబ్: 'మేక్ ఇన్ ఇండియా, మేక్ ఫర్ ద వరల్డ్' విజన్‌లో భాగంగా ఈ ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. ఇక్కడ తయారయ్యే చిప్స్ అమెరికాలోని సిలికాన్ వ్యాలీ వంటి అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు సరఫరా కానున్నాయి.
• ఇంటెలిజెంట్ పవర్ మాడ్యూల్స్ (IPMs): గ్లోబల్ కంపెనీలకు అవసరమైన అధునాతన ఇంటెలిజెంట్ పవర్ మాడ్యూల్స్‌ను ఈ ప్లాంట్ ఉత్పత్తి చేయనుంది.
• దిగుమతుల తగ్గింపు: స్వదేశీ చిప్ ఉత్పత్తి పెరగడం వల్ల విదేశీ సాంకేతికతపై మన దేశం ఆధారపడటం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

• ఈ ప్లాంట్‌లో తయారయ్యే సెమీకండక్టర్ భాగాలు ప్రధానంగా ఈ క్రింది రంగాలకు ఊతాన్నిస్తాయి.
• ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (EVs): ఎలక్ట్రిక్ కార్లు, బస్సుల పనితీరుకు అవసరమైన చిప్స్ ఇక్కడ తయారవుతాయి.
• ఇండస్ట్రియల్ ఆటోమేషన్: భారీ యంత్రాలు మరియు రోబోటిక్స్ నిర్వహణలో ఇవి కీలకం.
• కన్స్యూమర్ ఎలక్ట్రానిక్స్: స్మార్ట్‌ఫోన్లు, లాప్‌టాప్‌లు మరియు ఇంధన సామర్థ్యం కలిగిన ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలకు ఇవి వెన్నెముకగా నిలుస్తాయి.

• 2021లో ప్రారంభమైన సెమీకండక్టర్ మిషన్ కింద దేశవ్యాప్తంగా సుమారు ₹1.6 లక్షల కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులు కొనసాగుతున్నాయి.
• సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0: ప్రభుత్వం ఇప్పుడు తదుపరి దశలోకి అడుగుపెడుతోంది. కేవలం తయారీనే కాకుండా, సెమీకండక్టర్ మెటీరియల్స్ మరియు పరికరాల తయారీపై కూడా దృష్టి సారించనుంది.
• నైపుణ్యాభివృద్ధి: ఈ రంగంలో సుమారు 85,000 మంది నిపుణులను తయారు చేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇందుకోసం 400 కంటే ఎక్కువ విశ్వవిద్యాలయాలను ఈ ప్రాజెక్టులో భాగస్వామ్యం చేస్తున్నారు.
• చిప్స్ టు స్టార్టప్ (C2S): స్టార్టప్‌లను ప్రోత్సహించడం ద్వారా కొత్త ఆవిష్కరణలకు ప్రభుత్వం మద్దతు ఇస్తోంది.

• ఒడిశా రాష్ట్ర ప్రజలు తమ అస్తిత్వాన్ని, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని చాటుకుంటూ ఏప్రిల్ 1, 2026న అత్యంత ఉత్సాహంగా 'ఉత్కల్ దివస్' (ఒడిశా ఆవిర్భావ దినోత్సవం) జరుపుకుంటున్నారు. 1936 ఏప్రిల్ 1న భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి రాష్ట్రంగా ఒడిశా చరిత్ర సృష్టించింది.
• నేడు ఈ వేడుకలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఒడిశా సంస్కృతి, కళలు, మహనీయుల త్యాగాలను స్మరించుకుంటూ ఘనంగా జరుగుతున్నాయి.

• తొలి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రం: బ్రిటిష్ పాలనలో ఒడియా మాట్లాడే ప్రాంతాలు వివిధ ప్రావిన్సుల్లో విడిపోయి ఉండేవి. తమ భాషా గుర్తింపును కాపాడుకోవడానికి దశాబ్దాల పాటు జరిగిన పోరాటం ఫలితంగా, 1936లో కటక్, పూరీ, బాలేశ్వర్, సంబల్పూర్, కోరాపుట్ మరియు గంజాం జిల్లాలతో ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడింది.
• మహనీయుల కృషి: ఈ ఉద్యమంలో మధుసూదన్ దాస్ (ఉత్కల్ గౌరవ్) మరియు గోపబంధు దాస్ (ఉత్కల్ మణి) వంటి నాయకులు కీలక పాత్ర పోషించారు. 1903లో స్థాపించబడిన 'ఉత్కల్ సమ్మేళని' ఈ పోరాటానికి వెన్నెముకగా నిలిచింది.
• కళింగ వారసత్వం: ప్రాచీన కాలంలో 'కళింగ'గా పిలువబడే ఈ ప్రాంతం, క్రీ.పూ 261లో జరిగిన ప్రసిద్ధ కళింగ యుద్ధం తర్వాత అశోక చక్రవర్తి మనసు మార్చి, శాంతి మార్గంలో పయనించేలా చేసిన చారిత్రక నేపథ్యం కలిగి ఉంది.